2022-10 informatiebrief Normaliseren in de WMO en de jeugdhulp

Zaaknummer: 75350

Raadsinformatiebrief

Nr. 2022-10

Aan Van Behandeld in collegevergadering van Datum Portefeuillehouder Contactpersoon

: Raad : College van B&W : 1 februari 2022 : 2 februari 2022 : Wethouder Overmans : Gwen Kriekaard, Anja van de Westelaken

Onderwerp Normaliseren in de Wmo en de jeugdhulp Inleiding De laatste tijd horen we veel over ‘normaliseren’ in het sociaal domein. Dit is een breed en abstract begrip, een eenduidige definitie is er niet. Veel gemeenten zijn bezig dit begrip te concretiseren en vorm te geven in de manier van denken en doen. Kennisnemen van Kennisnemen van de manier waarop we invulling geven aan normaliseren in Hilvarenbeek. Informatie Wat verstaan wij onder normaliseren Het is een positieve benadering naar mensen toe en zeker niet alleen financieel ingegeven. We gaan uit van wat mensen wel kunnen. We plakken niet te snel etiketten, mensen zijn niet hun probleem of hun diagnose (en iedereen heeft wel wat). We helpen mensen zichzelf te helpen, ruimte te creëren voor wie zij zijn, met alle leuke, gekke en soms minder fijne dingen die daar bij horen. Kortom gewone problemen, gewoon oplossen. Dat betekent dat de gemeente niet automatisch meer aan de lat staat als iemand problemen ervaart. De gemeente is er wel als vangnet voor mensen die we ‘zeer kwetsbaar’ noemen. Mensen die onvoldoende hulp in hun omgeving hebben om op eigen kracht of met ondersteuning vanuit de eigen omgeving bepaalde moeilijkheden en tegenslagen te overwinnen (weinig sociale relaties).

Of hun leven niet vorm kunnen geven op de door hen gewenste manier omdat ze hun wensen en behoeften niet duidelijk kunnen maken (gering vermogen om eigen regie te voeren). De ondersteuning voor deze mensen is geregeld in de Wmo 2015 en de Jeugdwet. De afgelopen jaren is het aantal mensen dat een beroep doet op zorg flink gestegen, met toenemende druk op de gemeentelijke financiën tot gevolg. Dat komt onder andere door maatschappelijke ontwikkelingen als individualisering en toenemende prestatiedruk voor jongeren. Daardoor doen mensen steeds meer een beroep op professionals en minder op hun omgeving. De invoering van het abonnementstarief legt grote druk op de beschikbare middelen. Zorggeld gaat daardoor ook naar niet kwetsbare mensen. De gemeente is daarom kritischer

Zaaknummer: 75350 geworden in het toekennen van ondersteuning. Zo kunnen we er voor zorgen dat de hulp betaalbaar en beschikbaar blijft voor mensen die het echt nodig hebben. Dat betekent ook dat we tegen anderen vaker ‘nee’ zeggen. Hoe geven we concreet vorm aan normaliseren In de dagelijkse praktijk zijn we hier op verschillende manieren mee bezig. Hieronder een aantal voorbeelden. - Een belangrijk accent ligt bij de toegang tot zorg. We beoordelen bij aanmeldingen scherp of andere oplossingen dan een maatwerkvoorziening mogelijk zijn (‘afpellen’ van de vraag). Veel problemen waarmee mensen zich melden kunnen met eenvoudige middelen worden opgelost of met gebruikelijke hulp verholpen worden. Gebruikelijke hulp is hulp die je in het algemeen kunt verwachten van je sociale netwerk of omgeving, bijvoorbeeld hulp die normaalgesproken ouders aan hun kind geven. We willen voorkomen dat mensen in dure specialistische hulp terecht komen als er ook alternatieven zijn. Als ze die hulp toch nodig hebben, zetten we een zo licht mogelijke vorm in. Waar dat kan gecombineerd met hulp van hun eigen netwerk, of met de inzet van voorliggende voorzieningen (alle voorzieningen waar geen indicatie voor nodig is). Dat kan ook collectief aanbod zijn (cursussen, trainingen) of het stimuleren van sport of cultuur.

- We gaan er van uit dat mensen er zelf rekening mee houden dat hun situatie verandert als ze ouder worden, bijvoorbeeld in de woning. Bij andere veranderingen in levensfase is dat heel normaal. Voor de inrichting van de babykamer en het plaatsen van een traphekje doe je ook geen beroep op de gemeente. - We investeren in preventie (zo vroeg mogelijk erbij zijn), bijvoorbeeld door de inzet van de mantelzorgconsulent, het scheidingsloket, de adviseur mentale gezondheid of de praktijkondersteuner GGZ jeugd bij de huisartsen. Onlangs zijn we gestart met de pilot wijkcirkel Schutsboom. Dit is een werkwijze om de verbinding in een wijk tussen bewoners (kwetsbaar en niet kwetsbaar) te versterken, hiermee de zelfredzaamheid te vergroten en (potentiële) eenzaamheid te verkleinen of te voorkomen. Ook met het Positief Jeugdbeleid zetten we stevig in op preventie. We stimuleren en ondersteunen initiatieven uit de samenleving. Inwoners en organisaties organiseren regelmatig bijeenkomsten voor inwoners. Dit om bijvoorbeeld psychische problematiek of autisme bespreekbaar te maken en inwoners handvatten te geven om hiermee goed om te gaan. Voorbeelden daarvan zijn een bijeenkomst in Biest-Houtakker over autisme, georganiseerd door een inwoner samen met de dorpsondersteuner, of de activiteiten die Ongewoon Gewoon organiseert.

- We organiseren trainingen MHFA (Mental Health First Aid) voor inwoners en vrijwilligers. Dit geeft mensen handvatten te kunnen handelen wanneer iemand psychische problemen heeft of die aan het ontwikkelen zijn. MHFA zorgt ervoor dat mensen elkaar kunnen helpen door een luisterend oor te bieden, begrip te hebben voor elkaar en zo nodig op tijd de juiste ondersteuning te vinden. Normaliseren en inkoop Normaliseren is een belangrijk uitgangspunt bij de nieuwe regionale inkoop Sociaal Domein. In de inkoopdocumenten is het opgenomen als één van de ontwikkelopgaven voor de komende jaren. Ook van de zorgaanbieders wordt verwacht dat zij meer gaan inzetten op ‘eigen kracht’ van mensen (leren om zichzelf te redden, meer gebruik maken van het eigen netwerk), meer samenwerken met het lokale veld en waar mogelijk eerder afschalen naar lichtere hulp. Het strikter toepassen van de reikwijdte van de jeugdwet heeft als gevolg dat we een aantal producten niet meer inkopen vanaf 2023. Het gaat om alternatieve therapieën zoals acupunctuur, hypnotherapie en spirituele therapie. Daarnaast bijvoorbeeld sociale vaardigheidstrainingen en 2

Zaaknummer: 75350 mindfulness trainingen. Dit is geen jeugdhulp in de zin van de Jeugdwet en volgens gedragswetenschappers geven ze onvoldoende resultaat voor het kind. Ook buitenschoolse opvang voor kinderen met een beperking is geen jeugdwet. Dit laatste gaan we wel op een andere manier regelen (subsidieregeling). Voor de Wmo is er geen afbakening in producten geformuleerd. We passen wel een vergelijkbare zienswijze toe. We geven geen maatwerkvoorziening af voor methoden waarvan de werking niet (wetenschappelijk) bewezen zijn of voor zaken die uit de (aanvullende) ziektekostenverzekering vergoed worden (is immers voorliggend). Vervolg We zijn al met veel maatregelen concreet aan de slag gegaan. Een aantal is nog volop in ontwikkeling, zoals de uitgangspunten voor de nieuwe inkoop. Ook hiermee gaan wij komende tijd aan de slag. Het is belangrijk om de boodschap ‘normaliseren’, versterken van het gewone leven en inzetten op preventie, uit te dragen. Dit blijven we doen, binnen de gemeente, richting onze partners en de inwoners. De boodschap moet landen, dat vraagt herhaling. Wij houden u op de hoogte.

3