18 Onderzoek Jeugdzorg fase 2 (1 raadsvoorstel)

Zaaknummer: 1010021

In de vergadering van Behandeld in rekenkamercommissie op Behandeld in commissie(s) Agendapunt Beleidsveld Onderwerp

: 9 november 2023 : 14 juli 2023 : Samenleving van 12 en 26 oktober 2023 : 18 : Sociale en maatschappelijke ondersteuning : Aanbevelingen onderzoek Jeugdzorg fase 2

Voorstel De rekenkamercommissie stelt voor om: 1. de bevindingen en conclusies uit de bestuurlijke nota (deel A) van de Rekenkamercommissie te onderschrijven. 2. de drie aanbevelingen uit de bestuurlijke nota (deel A) ‘Helpen doen we samen?’ over te nemen. 1. De RMB adviseert de raad ten eerste haar handelingsperspectief te benutten door: a. B&W te vragen of de gemeentelijke Toegang klaar is voor de jeugdhulp, zoals zou moeten blijken uit voldoende personele bezetting, vereiste deskundigheid en sturing van de toegang. Vraag ook een kwantitatieve en kwalitatieve onderbouwing van de gereedheid van de Toegang. b. B&W te vragen om een periodieke update – bijvoorbeeld tweemaal per jaar – over kwantitatieve en kwalitatieve gegevens van het aantal verwijzingen door de gemeentelijke Toegang: hoeveel vragen om hulp, hoeveel verwijzing naar het eigen sociaal verband, hoeveel naar het voorliggend veld, hoeveel naar hoogspecialistische jeugdhulp (Segment 1), hoeveel naar veel voorkomende jeugdhulp (Segment 4). Vraag bij elk van deze categorieën om een schatting van de gemiddelde behandelduur. Hierbij past een bestuurlijke duiding van de verkregen informatie. 2. De RMB adviseert de raad ten tweede haar handelingsperspectief te benutten door: B&W te vragen om een periodieke update van het contractmanagement door regio HvB met de ‘eigen’ zorgaanbieders.

Hierbij dient informatie gegeven te worden over de voortgang bij de diverse ontwikkel- en transformatieopgaven in de beoogde samenwerking met de zorgaanbieders, zoals aangekondigd in de contracten en opdracht-omschrijvingen. 3. Vraag als gemeenteraad aan B&W om zo snel mogelijk een visie op normalisering voor te stellen aan de raad. Inleiding In 2022 heeft de rekenkamercommissie in Midden-Brabant (hierna RMB) besloten tot een meerjarig onderzoek naar de inkoop van de jeugdhulp in de regio Hart van Brabant. Dit onderzoek werd mede gemotiveerd door de sterk oplopende uitgaven in de RMB-gemeenten, Dongen, Goirle, Hilvarenbeek en Loon op Zand. Deze sterke stijging van de uitgaven reflecteerde overigens een landelijke trend. In de nieuwe aanbestedingsronde voor de jeugdhulp die in 2021 werd gestart door de regio Hart van Brabant (vanaf nu: HvB) zijn een zestal bestuurlijke uitgangspunten geformuleerd waar het regionale stelsel van jeugdzorg na de inkoop van zorg aan zou moeten voldoen. Deze uitgangspunten zijn door de raden onderschreven. Het gaat om de beheersing van de kosten, onder behoud van (uitgangspunt 1), normalisering (uitgangspunt 2), een verbeterde lokale samenhang (uitgangspunt 3), werk 1

Raad van 9 november 2023, nr. 18

(uitgangspunt 4), een eenvoudiger en selectiever systeem (uitgangspunt 5) en het scherper selecteren van aanbieders om misbruik van zorggeld te voorkomen (uitgangspunt 6). Het meerjarig onderzoek dat de RMB in de periode 2022-2024 uitvoert naar de jeugdhulp concentreert zich op de uitwerking van deze bestuurlijke uitgangspunten bij de aanbesteding van de jeugdhulp. De RMB voert het meerjarig onderzoek uit in drie fasen. Fase 1 Deskresearch inkoopcontracten In juli 2022 heeft de RMB de gemeenteraden geïnformeerd over haar conclusies ten aanzien van de studie naar de regionale inkoopdocumenten. De RMB heeft de uitkomsten besproken in een informatieavond op 28 september 2022 (LocHal in Tilburg). Fase 2 Toetsing contracten In de huidige fase van het onderzoek rapporteert de RMB over de bevindingen ten aanzien van de in november 2022 afgesloten contracten. De kernvraag van het onderzoek was of, op basis van de afgesloten contracten, geconcludeerd kan worden dat er zicht is op het realiseren van de zes vastgestelde bestuurlijke uitgangspunten. Fase 3 Uitvoering in de praktijk In 2024 sluit de RMB het meerjarig onderzoek af met een onderzoek naar de uitvoering van het nieuwe stelsel van jeugdzorg, waarin de in 2022 afgesloten contracten in de praktijk worden uitgevoerd.

Afgerond in september 2022 November 2022 heden

Volgt in 2024

Dit raadsvoorstel en de bijhorende stukken hebben betrekking op de resultaten van onderzoeksfase 2. De bestuurlijk relevante conclusies en aanbevelingen zijn verwoord in de bestuurlijke nota ‘Helpen doen we samen?’. De meer technische resultaten zijn verwerkt in de nota van bevindingen, die als link is opgenomen in de bestuurlijke nota/rapport. Bestuurlijke reactie college(s) van B&W en nawoord RMB De concept bestuurlijke nota ‘Helpen doen we samen?’ heeft in de afzonderlijke colleges van B&W van Dongen, Goirle, Hilvarenbeek en Loon op Zand voorgelegen voor een bestuurlijke reactie. Deze reactie is opgenomen deel B van bijgevoegd rapport. Naar aanleiding van de reactie van de colleges van B&W van Dongen, Goirle, Hilvarenbeek en Loon op Zand heeft de rekenkamercommissie geen nawoord opgesteld. De rekenkamercommissie heeft op 8 juni 2023 het rapport definitief vastgesteld. Beoogd effect Met het uitvoeren van het rekenkameronderzoek naar de contracten (fase 2) heeft de RMB zowel de kansen voor de realisatie van de door de gemeenteraden vastgestelde bestuurlijke uitgangspunten als de mogelijke risico’s van het nieuwe inkoopbeleid voor de jeugdhulp in beeld gebracht. Met dit inzicht wil de RMB de gemeenteraden handvatten bieden voor hun kaderstellende en controlerende rol.

De aanbevelingen van de RMB vergroten het handelingsperspectief van de gemeenteraad en richten zich op: de Toegang, het contractmanagement en een visie op normalisering.

Argumenten 1. Het RMB-onderzoek biedt inzicht in de kansen en risico’s van het nieuwe inkoopbeleid. In de bestuurlijke nota schetst de RMB de kansen voor de realisatie van de bestuurlijke uitgangspunten (zie §5 van de bestuurlijke nota). De contracten en de start van de implementatiefase bieden namelijk enig zicht op de contouren van het nieuwe stelsel van jeugdhulp dat de regio Hart van Brabant en de gemeenten in 2023 opzetten. Bij de verdere 2

Raad van 9 november 2023, nr. 18

uitwerking van het nieuwe stelsel ziet de RMB kansen om het nieuwe stelsel tot een succes te maken, dat wil zeggen dat de bestuurlijke uitgangspunten worden gerealiseerd. Deze kansen zijn: • Meer ruimte maken voor complexe zorg door minder lichte zorg • Operationaliseren van termen om meer sturend te kunnen worden • Betere informatie om te kunnen normaliseren • De gemeentelijke Toegang als cruciale speler in het proces • Verbetering lokale controlefunctie zodat gemeenteraden beter kunnen sturen. • Meer eisen aan zorgaanbieders ter voorkoming van misbruik zorggeld Ook schetst de RMB in de bestuurlijke nota risico’s voor het nieuwe stelsel van jeugdhulp, die ertoe kunnen leiden dat het stelsel zich toch niet in de gewenste richting ontwikkelt. Deze zijn: • De samenwerkingsfilosofie kan leiden tot te weinig slagvaardigheid • Er is geen garantie dat alleen effectieve interventies worden ingezet • De beoogde effecten van de bekostigingswijze zijn ongewis • De gemeentelijke Toegang slaagt niet in de triage • De onafhankelijkheid van de gemeentelijke toegang wordt aangetast • Zorgaanbieders dragen te weinig bij aan de gewenste normalisering • Zorgaanbieders voldoen te weinig aan de integriteitseisen 2.1 Handelingsperspectief van de raad met betrekking tot de Toegang.

De RMB heeft een aanbeveling geformuleerd met betrekking tot de inrichting van de gemeentelijke toegang omdat de toegang naar het oordeel van de RMB voor het slagen van het nieuwe jeugdhulpstelsel van cruciaal belang is. Daarnaast is een aanbeveling geformuleerd met betrekking tot monitoringinformatie over de gemeentelijke toegang, omdat er bij de gemeente nu in 2023 nog weinig of geen sturingsinformatie beschikbaar is over het functioneren van de gemeentelijke toegang zelf. 2.2. Contractmanagement als belangrijke randvoorwaarde voor succes. De RMB beveelt de raad aan om het college periodiek te vragen om een update van het contractmanagement Het contractmanagement wordt uitgevoerd door de regio Hart van Brabant. Deze aanbeveling heeft dus betrekking op het contractmanagement, waarbij de regio HvB een belangrijke rol speelt. Voor de opvolging van deze aanbeveling zal daarom de medewerking van de regio HvB noodzakelijk zijn. Tezamen met aanbeveling over de monitoringsinformatie over de gemeentelijke toegang zal deze aanbeveling moeten leiden tot een beleidsrijke verantwoording aan de gemeenteraad. 2.3 Een visie op normalisatie biedt houvast voor de gemeentelijke toegang. Een kaderstellende visie van de gemeenteraad zal de gemeentelijke toegang bij de uitvoering houvast geven.

De gemeenteraad kan hierbij aangeven langs welke lijnen de geconstateerde kansen gerealiseerd kunnen worden. Kanttekeningen Samenwerking Financiën n.v.t.

3

Raad van 9 november 2023, nr. 18

Communicatie De RMB heeft op 14 juni 2023 een toelichting op haar onderzoeksbevindingen gegeven tijdens een zogenaamde ‘LocHal-bijeenkomst’ voor de gezamenlijke gemeenteraden van Goirle, Dongen, Loon op Zand en Hilvarenbeek. Daarbij zijn de raadsleden in de gelegenheid geweest tot het stellen van technische vragen en verduidelijkende vragen met betrekking tot de conclusies en aanbevelingen. De onderzoeksresultaten zijn gepubliceerd op www.rkc-mb.nl.

Uitvoering In 2024 sluit de RMB het meerjarig onderzoek af met een onderzoek naar de uitvoering van het nieuwe stelsel van jeugdzorg, waarin de in 2022 afgesloten contracten dan in de praktijk worden uitgevoerd.

voorzitter rekenkamercommissie

secretaris-onderzoeker

J. Verhoeven

K. van Rietschoten

Reactie college d.d. 5 oktober 2023 op het voorstel Het college is voorafgaand aan de behandeling van dit voorstel in de commissie Samenleving van 12 oktober 2023 in de gelegenheid gesteld om te reageren op dit voorstel. De reactie van het college is verwoord in RIB 2023-104.

Advies raadscommissie Dit voorstel is behandeld in de commissie Samenleving op 26 oktober 2023. De commissie is van oordeel dat het voorstel als bespreekstuk voor besluitvorming aan de raad kan worden voorgelegd.

De griffier, Maarten Janus

Eindvoorstel De rekenkamercommissie handhaaft de voorstellen genoemd onder de paragraaf “Voorstel”.

voorzitter rekenkamercommissie

secretaris-onderzoeker

J. Verhoeven

K. van Rietschoten

Bijlagen (digitaal in raadsinformatiesysteem) Rapport: ‘Helpen doen we samen? – een rekenkameronderzoek naar de evaluatie van de contracten van jeugdhulp in de regio Hart van Brabant: Deel A: Bestuurlijke nota Deel B: Bestuurlijke reactie colleges van B&W van Dongen, Goirle, Hilvarenbeek en Loon op Zand Deel C: Nota van bevindingen

4