18 Omgevingsvisie - kernvisie en ambities (1 raadsvoorstel)

Zaaknummer: 80824

gemeente Hilvarenbeek

In de vergadering van Behandeld in college op Behandeld in commissie(s) Agendapunt Beleidsveld Onderwerp

: 3 juli 2024 : 30 april 2024 : Plenaire commissie van 16 mei 2024; Commissie Ruimte van 13 juni 2024 en 20 juni 2024 : 18 : Ruimtelijke ontwikkeling : Kernvisie en ambities omgevingsvisie

Voorstel De kernvisie en ambities van de omgevingsvisie vast te stellen. Inleiding De Omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden. Eén van de instrumenten van de Omgevingswet is de omgevingsvisie. De omgevingsvisie geeft een integrale blik op de gemeente zodat complexe vraagstukken en ontwikkelingen in relatie tot elkaar kunnen worden afgewogen. Behalve de omgevingsvisie heeft de Omgevingswet ook de instrumenten omgevingsprogramma’s en omgevingsplan. Programma’s zijn thematische uitwerkingen van de visie en zijn een bevoegdheid van het college. Het omgevingsplan vervangt de bestemmingsplannen. In 2022 stelde u de kaders vast voor de omgevingsvisie. Daarna zijn we aan de slag gegaan met het opstellen van de omgevingsvisie. We doen dat in verschillende fasen en betrekken de samenleving daarbij. In september 2023 informeerden we u over de foto van de leefomgeving. De foto van de leefomgeving is de inventarisatie en analyse van de bestaande situatie inclusief beleid en ontwikkelingen. In januari 2024 dachten de ketenpartners, de samenleving, maar ook de plenaire commissie mee over de drie toekomstbeelden voor onze gemeente. Aan de hand van de reacties daarop werkten we toe naar een kernvisie en ambities. Dat zijn de hoofdlijnen en daarmee de kaders van de omgevingsvisie. Inmiddels hebben we de kernvisie en ambities klaar.

We vragen uw raad om deze vast te stellen, zodat de hoofdlijnen bekend zijn en wij die verder kunnen uitwerken tot een ontwerp omgevingsvisie. Zoals we met u hebben afgesproken, maken we een beleidsrijke omgevingsvisie. Om dat te kunnen bereiken leggen we u nu al essentiële keuzes voor. Argumenten 1.1 De reacties op de drie toekomstbeelden hebben geleid tot deze kernvisie en ambities Op basis van de foto van de leefomgeving en alles wat we daarbij hebben opgehaald, werd duidelijk dat er drie hoofdonderwerpen centraal staan in onze gemeente: de natuur, het authentieke en de groei. Op basis hiervan hebben we drie uiteenlopende toekomstbeelden opgesteld. Over deze toekomstbeelden gingen we de discussie aan met de samenleving, met de ketenpartners en met de plenaire commissie. Het verslag van deze participatie vindt u in de bijlagen bij dit raadsvoorstel. Aan de hand van de resultaten van de participatie hebben we de kernvisie en ambities opgesteld. Op het toekomstbeeld Groeiend Hilvarenbeek werd over het algemeen het meest 1

Raad van 3 juli 2024, nr. 18

positief gereageerd. Daarom hebben we dat toekomstbeeld als basis gehanteerd, aangevuld met elementen uit de andere twee toekomstbeelden. 1.2 De kernvisie gaat uit van ‘samen, gezond groeien’ De centrale opgave bestaat uit plaats bieden voor de groei van woningen en bedrijven. Dit geeft ouderen én jongeren een toekomst in betaalbare woningen. Ook geeft dit ruimte voor groei van bedrijvigheid. Dit gebeurt op een manier waarmee inwoners en ondernemers deel (blijven) uitmaken van de sociale gemeenschappen in de kernen. Zo blijft de sterke sociale verbondenheid behouden en krijgt de gemeente een nog gezondere, groeiende economie. Daarbij is het belangrijk dat de economie ook bijdraagt aan een gezondere leefomgeving voor mens, plant en dier, zowel binnen als buiten de gemeente. Bijvoorbeeld door het stimuleren van duurzaam ondernemerschap en het terugdringen van uitstoot door bedrijven. De gemeente zorgt ervoor dat acties in het kader van groei geen negatief effect hebben op de omliggende omgeving en toekomstige generaties. Hoe Hilvarenbeek er dan in 2050 uit gaat zien, is verder uitgewerkt in de kernvisie en ambities (Deel B van bijlage 1 bij dit raadsvoorstel). 1.3 Om het beeld van de kernvisie te bereiken hebben we twaalf ambities geformuleerd

De kernvisie werkt naar een stip op de horizon: de gemeente waar we ‘samen, gezond groeien’. Deze stip kent verschillende ambities. Ambities die bijdragen aan een gezonde gemeenschap, met een groene, duurzame economie, in een leefomgeving met hoge natuurlijke kwaliteiten. In de afbeelding hierboven zijn de twaalf ambities schematisch opgenomen. In de kernvisie en ambities (Deel B van bijlage 1 bij dit raadsvoorstel) zijn deze ambities verder toegelicht.

2

Raad van 3 juli 2024, nr. 18

1.4 De gemeenteraad is bestuurlijk opdrachtgever en moet de hoofdlijnen vaststellen De kernvisie en ambities geven richting aan de omgevingsvisie. In dit document maken we keuzes waar we wel en niet voor gaan in de omgevingsvisie. We willen samen gezond groeien en de ambities laten zien hoe we dat kunnen bereiken. Het is een bevoegdheid van de gemeenteraad om de omgevingsvisie vast te stellen. Om ervoor te zorgen dat wij de juiste richting kiezen, is het belangrijk dat de gemeenteraad de kernvisie en ambities vaststelt. 1.5 De kernvisie en ambities werken we verder uit tot een omgevingsvisie Na vaststelling van de kernvisie en ambities werken we dit verder uit tot een ontwerp omgevingsvisie. We werken de hoofdlijnen die het nu zijn verder uit en bepalen de strategie daarvoor. Ondertussen stellen we een MER (milieueffectrapport) op zodat we weten wat de omgevingsvisie betekent voor het milieu en de leefomgeving. De ontwerp omgevingsvisie leggen we samen met het MER ter inzage. Na verwerking van eventuele reacties, bieden we de omgevingsvisie ter vaststelling aan uw raad aan.

1.6 Op de kaart bij de kernvisie en ambities zijn voor Diessen, Biest-Houtakker en beperkt voor Hilvarenbeek geen uitbreidingsrichtingen voor woningbouw aangewezen Dit heeft te maken met de gefaseerde ontwikkeling van woningbouwlocatie(s) in de komende jaren en met grondspeculatie bij vroegtijdige aanwijzing van zoeklocaties voor uitbreiding. Diessen en Biest-Houtakker beschikken beide over lopende woningbouwprojecten. De gefaseerde ontwikkeling en aanbod van woningen op de markt van deze kernen, betekent dat de komende jaren voldoende voorzien wordt in de woningbouwopgave en vraag naar diversie categorieën woningen (huur/koop en prijsklassen). Uiteraard moeten daarna voor deze kernen ook weer nieuwe plannen voorbereid worden, zodat ook in de verdere toekomst voorzien wordt in voldoende woningbouwlocaties. Echter heeft zowel de kern Diessen als Biest-Houtakker te maken met een grote hoeveelheid aangrenzende percelen en eigenaren, waardoor het vroegtijdig aanwijzen van mogelijke uitbreidingslocaties kan leiden tot grondspeculatie. Daarbij heeft de gemeente de wens voor actieve grondpolitiek en zou het vroegtijdig aanwijzen van mogelijke uitbreidingslocaties een risico vormen voor het voeren van deze actieve grondpolitiek. Ook bij de kern Hilvarenbeek dient dit voorkomen te worden.

Daarom zijn naast de lopende projecten ook voor deze kern nog geen nieuwe ontwikkelrichtingen opgenomen. Ook hier is er immers een risico op grondspeculatie door vroegtijdig grondverkopen van particulieren aan ontwikkelende of investerende partijen. Vanwege bovenstaande beweegredenen is besloten om voor de kernen Diessen, BiestHoutakker en beperkt voor Hilvarenbeek voorlopig nog geen uitbreidingsrichting aan te wijzen, maar voor deze locaties in de toekomst de omgevingsvisie te actualiseren c.q. te herzien. Hierdoor houdt de gemeente grip op de ontwikkellocaties en daarmee grip op de grond wanneer uitwerking van de locaties gewenst is. Dit doet zij door te zijner tijd de juiste sturing te geven door middel van actieve grondpolitiek instrumenten (zoals bijvoorbeeld het Voorkeursrecht). Het vestigen van dit instrument en het voorkomen van verlopen van het instrument is gemakkelijker wanneer huidig nog geen “zoekgebied” is toegewezen. Ook dit vormt een reden waarom het aanwijzen van deze risicovolle “zoekgebieden” nu nog niet wenselijk is. 1.7 Ook voor bedrijventerreinlocaties zijn over de hele gemeente beperkt uitbreidingsrichtingen aangegeven In lijn met argument 1.6 is er ook voor bedrijventerreinen een kans op grondspeculatie.

Ook hier wil de gemeente Hilvarenbeek graag grip op de grond behouden, vandaar dat enkele “zoekgebieden”, die huidig zijn weergegeven op de verbeelding, al concrete ontwikkel locaties zijn die in de pijpleiding zitten. Hier is de gemeente Hilvarenbeek al actief om deze 3

Raad van 3 juli 2024, nr. 18

gebieden te ontwikkelen. Overige volledige nieuwe ontwikkelingen c.q. “zoekgebieden” zijn beperkt opgenomen binnen de verbeelding van de kernvisie. Zo probeert de gemeente Hilvarenbeek grondspeculatie tegen te gaan en creëert zij met haar sturingsinstrumenten de mogelijkheid tot actieve grondpolitiek in de toekomst, waarbij zij voldoende grip heeft op de grond. Uiteraard zal de omgevingsvisie worden geactualiseerd c.q. herzien wanneer er meer duidelijkheid bestaat over de gewenste uitbreidingsgebieden en wanneer er voldoende maatregelen zijn getroffen om grondspeculatie tegen te gaan.

Kanttekeningen 1.1 Het kan zijn dat niet iedereen blij is met de kernvisie en ambities We maken nu keuzes die wellicht niet voor alle partijen het meest wenselijk zijn. We kunnen namelijk niet voor alles kiezen. Het is in een omvangrijk document als de omgevingsvisie nooit mogelijk om alle partijen tevreden te stellen. Het is echter belangrijk om keuzes voor het algemeen belang te maken en daarmee duidelijkheid te scheppen voor iedereen.

Samenwerking Participatie met alle belanghebbenden in en rond de gemeente is belangrijk om een omgevingsvisie met draagvlak te realiseren. Daarom zetten we sterk in op participatie en betrekken we zoveel mogelijk mensen door op verschillende manieren de mogelijkheid te bieden om mee te doen. Hiervoor heeft de gemeenteraad voor de omgevingsvisie een participatieplan vastgesteld. Om te komen tot de kernvisie en ambities hebben we onder andere avonden georganiseerd met samenwerkingspartners en met inwoners. Ook hebben we een online vragenlijst gebruikt om reacties op te halen. Na vaststelling van de kernvisie stemmen we opnieuw af met samenwerkingspartners. Tijdens de formele ter inzage legging kan iedereen reageren op de ontwerp omgevingsvisie.

Financiën We beschikken op dit moment over voldoende budget voor het opstellen van de omgevingsvisie. Dit budget maakt onderdeel uit van het totale budget voor de omgevingswet. Begroting en meerjarenraming omgevingsvisie

Struct. /inc.

2022

2023

2024

2025

2026

inc.

24

54

15

7

0

Totaal te verwachten kosten Huidig budget

24 24

54 54

15 15

7 7

0 0

Totaal huidig budget

24

54

15

7

0

Verschil te verwachten kosten en huidig budget

0

0

0

0

0

Verwachte kosten

Baten /laste n lasten

Alle bedragen x €1.000 Communicatie We hebben veel mensen bereikt met de digitale vragenlijst over de toekomstbeelden. Ook was de opkomst tijdens de participatieavonden goed. We informeerden de geïnteresseerden over de 4

Raad van 3 juli 2024, nr. 18

kernvisie en ambities die we u nu voorleggen via een nieuwsbrief. Ook in de Hilverbode en op social media hebben we er aandacht aan geschonken.

Uitvoering

We werken in stappen toe naar de omgevingsvisie. De eerste twee stappen waren de foto van de leefomgeving en de participatie daarvan. In de derde stap werkten we via de drie toekomstbeelden toe naar de kernvisie en ambities die nu voorligt. Na vaststelling van de kernvisie en ambities begint stap vier (Q3-Q4 2024) waarin we de kernvisie en ambities verder uitwerken tot een ontwerp omgevingsvisie. Tevens werken we aan een MER. Het MER bekijkt welke effecten de omgevingsvisie heeft op het milieu en de leefomgeving. In stap vijf (Q1-Q2 2025) leggen we de ontwerp omgevingsvisie samen met het MER ter inzage. Na verwerking van de reacties, leggen we de omgevingsvisie aan u voor ter vaststelling. burgemeester en wethouders van Hilvarenbeek

Burgemeester Evert Weys

secretaris Frank Jansen

Advies raadscommissie Dit voorstel is op 20 juni 2024 behandeld in de commissie Ruimte. Alle fracties zijn van mening dat het voorstel rijp voor besluitvorming is. De commissie adviseert het presidium om dit voorstel als bespreekstuk op de voorlopige agenda van de raadsvergadering van 3 juli 2024 te plaatsen. De griffier, Maarten Janus Eindvoorstel Het college handhaaft het voorstel zoals genoemd in de paragraaf “Voorstel”. Burgemeester en Wethouders van Hilvarenbeek, secretaris, burgemeester, Frank Jansen Evert Weys Bijlagen (digitaal in raadsinformatiesysteem)

5

Raad van 3 juli 2024, nr. 18

1. Deel A en B concept ontwerp omgevingsvisie 2. Nieuwsbrief mei 2024 (volgt)

6