18 Erfgoedvisie (9 Bijlage 5 en 6 Kerkenpaspoorten en begraafplaatspaspoorten)

Religieus erfgoed Gemeente Hilvarenbeek

1

Biest-Houtakker

5 2

Haghorst

3

Hilvarenbeek

7

*

1

*

2

Diessen

Esbeek 4

Baarschot

6

*

kerkgebouw pastorieën begraafplaats kapel (1. St. Joseph op de Westrik kapel, 2. Onze-Lieve-Vrouw van de Voort, 3. Maria Troosteres der bedrukten, 4. St. Corneliuskapel, 5. Onze-Lieve-Vrouw Zoete Moeder Gods kapel, 6. Mariagrot, 7. Onze-Lieve-Vrouw van Brabant) 1. Heilig Hartbeeld, 2. Herinneringsmonument Zusters van Liefde

Hilvarenbeek

begraafplaats

Andreaskerk

pastorie (RK) pastorie (PKN) Sint-Petruskerk

pastorie (RK)

Protestants kerkgebouw Rooms-katholiek kerkgebouw pastorie begraafplaats tuin

Kerkenpaspoort

Sint-Petruskerk, Hilvarenbeek

BOUWSTIJL NEOGOTIEK KEMPISCHE GOTIEK

BOUWJAAR 14 1913 - 16 EEUW

STATUS RIJKSMONUMENT

HUIDGE FUNCTIE BROCANTE KERKWINKEL

Adres Bouwjaar Architect Bouwstijl Stroming Status + objectnr.

Vrijthof 33, Hilvarenbeek 14de - 16de eeuw Onbekend Kempische gotiek Rooms-katholiek Rijksmonument, 22152 (link)

Eigenaar

R.K. Parochie H. Norbertus (kerktoren is eigendom van de gemeente) Kerk 14de eeuw - heden De kerk ligt aan het Vrijtho, bij het kerkgebouw horen de omringende tuin en kerkmuurtjes, in het kerkgebouw zijn bijzondere interieurelementen.

Huidige functie Kerk Huidige in functie functie Bijzonderheden Kerk in functie Bijzonderheden Terrein en terreinafscheiding Toekomstvisie Bron

RCE, “Kerkinterieurs in Nederland”

CULTUURHISTORISCHE QUICKSCAN KERKENVISIE HILVARENBEEK

Object ID:

Kerkenpaspoort

Andreaskerk, Hilvarenbeek

BOUWSTIJL NEOCLASSICISCH NEOGOTIEK / NEOGOTISCH

BOUWJAAR 1809 1913

STATUS RIJKSMONUMENT

HUIDGE FUNCTIE BROCANTE KERKWINKEL

Adres Bouwjaar Architect Bouwstijl Stroming Status + objectnr.

Vrijthof 22, Hilvarenbeek 1809 Heijst, L. van Neoclassicisch/ neogotisch Protestant Rijksmonument, 22150 (link)

Eigenaar Huidige functie Kerk in functie Huidige functie Bijzonderheden Kerk in functie Bijzonderheden

PKN Hilvarenbeek Kerk 1809 - heden De kerk ligt aan een groen plein, bij het kerkgebouw hoort een deel van de daarachter gelegen tuin, het interieur is sober met een kansel uit omstreeks 1775 en een orgel uit 1952.

Terrein en terreinafscheiding Bron Toekomstvisie Bron

RCE & Protestanse gemeente te Hilvarenbeek

CULTUURHISTORISCHE QUICKSCAN KERKENVISIE HILVARENBEEK

Object ID:

Begraafplaats-paspoort Begraafplaats Hilvarenbeek

HILVARENBEEKSE KERK

AANLEG 1856

RESTAURATIE 2019

OORLOGSGRAVEN 13

Adres Bijbehorende kerk Aanleg Restauratie Eigenaar

Doelenstraat, Hilvarenbeek Hilvarenbeekse kerk 1856 2019 R.K. Parochie H. Norbertus

Beschrijving

Het kerkhof lag oorspronkelijk aan de noordzijde van de Hilvarenbeekse kerk. Eeuwenlang werden overledenen van de parochie hier begraven. Tot het einde van de 18e eeuw bestond ook de mogelijkheid begraven te worden in de kerk, maar vanaf 1829 was begraven in de kerk en op het kerkhof aan de Vrijthof verboden. De gemeente kocht in 1828 twee percelen akkerland voor een algemene begraafplaats. Eén deel voor rooms-katholieken, een ander voor protestanten en een derde deel voor andere gezindten of ongelovige. Van het gemeentebestuur mocht bij het begraven geen onderscheid worden gemaakt tussen personen. De parochie wilde een eigen kerkhof en legde deze in 1855 aan naast de bestaande, algemene begraafplaats. In 1903 is het kerkhof uitgebreid door een grondruil, de poort aan de Doelenstraat en de meidoornhaag. Onderhoud & Administratief beheer: contact

OORLOGSGRAVEN • •

•

Johannes Laurijs Gerardus Aarts is als soldaat overleden te Middelburg in 1940. J.C. van der Heijden en zijn zonen waren actief in het verzet en zijn na het oprollen van hun verzetsgroep door de Duitsers gedeporteerd naar concentratiekampen. Daarnaast liggen nog negen andere oorlogslachtoffers op de begraafplaats. Bekijk deze link voor informatie.

KERKENVISIE HILVARENBEEK

Jos van der Heijden

Johannes Aarts

Biest-Houtakker

begraafplaats Heilige Antonius van Paduakerk

Rooms-katholiek kerkgebouw pastorie begraafplaats

pastorie

Kerkenpaspoort

Heilige Antonius van Paduakerk, Biest-Houtakker

BOUWSTIJL NEOGOTIEK

BOUWJAAR 1913

STATUS RIJKSMONUMENT

HUIDGE FUNCTIE LEEGSTAND

Adres Bouwjaar Architect Bouwstijl Stroming Status + objectnr.

Biestsestraat 26, Biest-Houtakker 1913 Margry, J.C.F. Neogotiek. Kruisbasiliek (vorm) Rooms-katholiek Rijksmonument, 518895 (link)

Eigenaar Huidige functie Kerk in functie Bijzonderheden

Particulier bezit Leegstand 1914 - 2013 Het kerkgebouw ligt op een diep perceel, aan een doorgaande weg en vormt een ensemble met de begraafplaats en pastorie. Het is onbekend in hoeverre interieurelementen nog aanwezig zijn.

Toekomstvisie Bron

Woningen en kantoorruimte(s). RCE, Bouwhistorische verkenning d.d. juni 2021

CULTUURHISTORISCHE QUICKSCAN KERKENVISIE HILVARENBEEK

Begraafplaats-paspoort Begraafplaats Biest-Houtakker

HEILIGE ANTONIUS VAN PADUAKERK

AANLEG 1913

RESTAURATIE 2016

OORLOGSGRAVEN 1

Adres Bijbehorende kerk Aanleg Restauratie Eigenaar

Biestsestraat 26, Biest-Houtakker Heilige Antonius van Paduakerk 1913 2016 R.K. Parochie H. Norbertus

Beschrijving

In september 1912 werd 104 ha grond aangekocht voor de kerk, de pastorie met tuin en het kerkhof. De zwarte grond van het perceel waarop kerk en pastorie gebouwd zijn, werd gebruikt voor het ophogen van een stuk grond links achter de kerk. Hier werd de begraafplaats aangelegd, die door ophoging nu gevrijwaard was van grondwater. Op 2 mei 1914 was de eerste begrafenis op de nieuwe begraafplaats.

Bijzonderheden

Het ‘lijkenhuisje’ was geschikt voor het opbaren van drenkelingen of overledenen die niet thuis opgebaard konden worden. Op de calvarieberg is een groot houten kruis met corpus en beelden te vinden. Het padenstelsel beeldt een kruis uit. De absouteplaats, een plek waar het afscheidsritueel in de open lucht wordt uitgevoerd, is verhard met klinkers. Onderhoud & Administratief beheer: contact

OORLOGSGRAVEN Op deze begraafplaats ligt Piet Leermakers begraven, actief in het verzet. Tegen het einde van de oorlog is hij, samen met verzetsman Jan van Dongen, bij een overval door de Duitsers achter zijn woning doodgeschoten. Ligging: vak A, links van het hoofdpad in de tweede rij voorbij het kruispad. Piet Leermakers

KERKENVISIE HILVARENBEEK

Diessen

pastorie Heilig Hartbeeld St. Willibrorduskerk * begraafplaats 1

Zusters * Herinneringsmonument van Liefde 2

*

Rooms-katholiek kerkgebouw pastorie begraafplaats tuin overig (beeld, gedenkteken)

Kerkenpaspoort

Sint-Willibrorduskerk, Diessen

BOUWSTIJL KEMPISCHE GOTIEK

BOUWJAAR 1450

STATUS RIJKSMONUMENT

HUIDGE FUNCTIE KERK

Adres Bouwjaar Architect Bouwstijl Stroming Status + objectnr.

Kerksingel 1, Diessen 1450 Onbekend Kempische gotiek Rooms-katholiek Rijksmonument, 12898 (link)

Eigenaar

R.K. Parochie H. Norbertus (kerktoren is eigendom van de gemeente) Kerk 1450 - heden Op het ovaalvormige kerkcomplex bevindt zich een begraafplaats en de Willibrordusput. Het geheel wordt omgeven kerkmuurtjes. Aan de overzijdig ligt de pastorie (Parochiecentrum) en tuin. RCE & R.K. Parochie H. Norbertus

Huidige functie Kerk in functie Bijzonderheden

Bron

CULTUURHISTORISCHE QUICKSCAN KERKENVISIE HILVARENBEEK

Begraafplaats-paspoort Begraafplaats Diessen

ST-WILLIBRORDUKERK

AANLEG 1903

RESTAURATIE 2016

OORLOGSGRAVEN 2

Adres Bijbehorende kerk Aanleg Restauratie Eigenaar

Kerksingel 1, Diessen Sint-Willibrorduskerk 1903 2016 R.K. Parochie H. Norbertus

Beschrijving

In 1902 werd de algemene begraafplaats ten noorden van de kerk geruimd en als tuin ingericht. Aan de zuidzijde van de kerk, op grond die voorheen eigendom was van het klooster, werd in 1902 een nieuwe rooms-katholieke begraafplaats ingericht. Boeren uit Diessen hebben het perceel gratis opgehoogd met wel 1400 karren zwarte grond. Op 15 april 1903 was de eerste begrafenis. In augustus 1904 is op de begraafplaats een kapel gebouwd met daarop een calvarieberg.

Bijzonderheden

In de jaren tachtig is de begraafplaats aan de oostzijde vergroot met bakstenen muur omheen. De calvarieberg met kapel werd gesloopt. Ook is er een urnenmuur gebouwd en een absouteplaats aangelegd. Onderhoud & Administratief beheer: contact

OORLOGSGRAVEN •

Het echtpaar Jan en Miet Vingerhoets en hun kinderen Sjaantje en Cornelis kwamen om het leven op 24 september 1944 bij een granaatinslag. Ligging: naast de kerk.

•

Jan de Vries kwam als soldaat om op 1940 op het vliegveld van Ypenburg. Fam. Vingerhoets

KERKENVISIE HILVARENBEEK

Jan de Vries

Esbeek

begraafplaats Godesakker

begraafplaats H. Adrianus van Hilvarenbeek

Rooms-katholiek kerkgebouw pastorie Rooms-katholieke begraafplaats Protestantse begraafplaats

pastorie

Kerkenpaspoort

H. Adrianus van Hilvarenbeek , Esbeek

BOUWSTIJL TRADITIONALISME

BOUWJAAR 1937

Adres Bouwjaar Architect Bouwstijl Stroming Status + objectnr. Eigenaar Huidige functie Kerk in functie Bijzonderheden

Bron

STATUS RIJKSMONUMENT

HUIDGE FUNCTIE SAMENWIJS ACCOMODATIE

Dorpsstraat 8, Esbeek 1937 Buijtenen, J. van & Vervest, F. Traditionalisme Rooms-katholiek Rijksmonument, 518903 (link) Coöperatie Esbeek Basisschool, kinderopvang en peuterspeelzaal 1937 - 2013 De kerk ligt aan een doorgaande weg en vormt een ensemble met de pastorie en begraafplaats. De toren is een restant van een voorganger uit 1888. Het is onbekend in hoeverre interieurelementen bewaard zijn gebleven. RCE, R.K. Parochie H. Norbertus & SPAN design.

CULTUURHISTORISCHE QUICKSCAN KERKENVISIE HILVARENBEEK

Begraafplaats-paspoort Begraafplaats Esbeek

HEILIGE ADRIANUS EN PETRUS’ BANDEN

AANLEG 1890

RESTAURATIE -

OORLOGSGRAVEN 0

Adres Bijbehorende kerk Aanleg Restauratie Eigenaar

Dorpsstraat 8, Esbeek Heilige Adrianus en Petrus’ Banden 1890 R.K. Parochie H. Norbertus

Beschrijving

Pastoor Jurgens moest aan Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant toestemming vragen voor het aanleggen van een kerkhof nabij de kerk. Het zou 25 meter van de openbare school komen, terwijl 50 meter was voorgeschreven. Om meer ruimte te krijgen tussen het kerkhof en de school moest het perceel 90 graden gedraaid worden. Toen het kerkhof klaar was, kwam men erachter dat het te laag lag. In 1890 is het daarom met zwarte grond opgehoogd en later in het voorjaar van 1890 officieel in gebruik genomen. De eerste begraving op dit kerkhof was in 1889. In 1935 is de begraafplaats ten noorden van de kerk uitgebreid met een beukenhaag als afbakening. In 1993 is een muur geplaatst als afscheiding van het schoolpad en het plein voor de kerk.

Bijzonderheden

De calvarieberg, met daarop een ijzeren missiekruis met twee ijzeren beelden van Maria en Johannes, dateerde uit 1895 en is bij de herindeling van de begraafplaats tussen 1935 en 1937 afgebroken. Onder de calvarieberg was een ruimte die als lijkenhuisje dienst deed. De toegang tot het kerkhof bestond uit twee pilasters van ongeveer twee meter hoogte, afgedekt met hardstenen stukken, waarin gegraveerd stond ‘HEDEN IK MORGEN GIJ`. Tussen de pilasters hingen twee ijzeren poorten van ongeveer twee meter hoogte. Onderhoud & Administratief beheer: contact

KERKENVISIE HILVARENBEEK

Begraafplaats-paspoort

Stichting Protestantse Begraafplaats Godesakker

ANDREASKERK

Adres Bijbehorende kerk Aanleg Restauratie Eigenaar Bijzonderheden Onderhoud & Administratief beheer

AANLEG 1937

RESTAURATIE NVT

OORLOGSGRAVEN 3

Esbeekseweg, Hilvarenbeek Andreaskerk 1937 nvt PKN Hilvarenbeek Eerste steen is gelegd door de predikant Ds. N.W. Posthumus. Het Lijkenhuisje is een ontwerp van de architect A.J. Kropholler. Contact

OORLOGSGRAVEN • • •

Jan Arend van Dongen was op 7 september aanwezig in het huis van verzetsstrijder Petrus Antonius Leermakers in Biest-Houtakker toen het huis werd omsingeld door Duitsers. Zij werden doodgeschoten door Duitse soldaten. Hendrik Glimmerveen was actief tijdens WOII en bezorgde het illegale blad “Trouw”. Hij overleefde de oorlog en overleed in 1998. De Britse Charles Simpson sneuvelde op 11 oktober 1944 na de bevrijding van Hilvarenbeek en Esbeek.

Jan van Dongen

KERKENVISIE HILVARENBEEK

Haghorst

begraafplaats

Rooms-katholiek kerkgebouw pastorie begraafplaats

St. Josephkerk

Kerkenpaspoort Sint Josephkerk, Haghorst

BOUWSTIJL TRADITIONALISME NEOGOTIEK

BOUWJAAR 1946, 1913 1968

STATUS HUIDGE FUNCTIE GEEN RIJKSMONUMENT MONUMENT FYSIOTHERAPIEPRAKTIJK BROCANTE WINKEL

Adres Bouwjaar Architect Bouwstijl Stroming Status + objectnr.

Sint Josephstraat 8, Haghorst 1946, 1968 Pontzen, N.H. Traditionalisme Rooms-katholiek Geen monumenten status

Eigenaar Huidige functie Kerk in functie Huidige functie Kerk Bijzonderheden in functie Bijzonderheden

Particulier bezit Fysiotherapiepraktijk 1946 - 2013 De kerk ligt in de dorpskern aan een doorgaande weg. Bij de kerk hoort een begraafplaats die aan de andere zijde van een woningblok ligt. Het interieur is sober, de houten spanten zijn in het zicht.

Terrein en terreinafscheiding Toekomstvisie Bron

R.K. Parochie H. Norbertus

CULTUURHISTORISCHE QUICKSCAN KERKENVISIE HILVARENBEEK

Object ID:

Begraafplaats-paspoort Begraafplaats Haghorst

SINT JOSEPHKERK

AANLEG 1949

RESTAURATIE 1960 & 1980

OORLOGSGRAVEN 0

Adres Bijbehorende kerk Aanleg Restauratie Eigenaar

Sint Josephstraat 8, Haghorst Sint Josephkerk 1949 Halverwege de jaren 60 en 80 R.K. Parochie H. Norbertus

Beschrijving

Het kerkhof is in 1949 aangelegd, na de bouw en de toenmalige noodkerk in 1946, ingezegend in 1950. Het oorspronkelijk inrichtingsplan van het kerkhof was naar een ontwerp van het toenmalig hoofd tuindienst van Huize Padua te Boekel. Het inrichtingsplan was gebaseerd op een hoofdpad, geflankeerd door bomen. Aan weerszijden van het hoofdpad kwamen grafhofjes met in elk hofje ruimte voor een tiental grafplaatsen. Kinderen tot tien jaar werden begraven in het kinderhofje. Zowel de grafhofjes als het kerkhof zelf waren omsloten door wintergroene beplanting. Het hoofdpad met een padenstelsel langs de hofjes leidde naar het centrale punt op het kerkhof. Daar was een calvarieberg met bovenop een groot hardstenen kruis, bereikbaar via een hardstenen trap. De toegang tot het kerkhof liep vanaf de kerk via een half verhard pad, parallel aan de huidige Witvenstraat, met daarlangs prunusbomen.

Bijzonderheden

Het was de nadrukkelijke wens van het eerst aangetreden kerkbestuur om enkel kruisen als grafteken te accepteren. Behalve het plaatsen van een kruis, wat een voorwaarde blijft, hebben nabestaanden vanaf 2008 meer keuzemogelijkheden om de grafplaats in te richten. De urnenmuur is in de jaren negentig door vrijwilligers van de plaatselijke carnavalsvereniging gebouwd. Zoals bouwmeesters in het verleden hun ‘handtekening’ achterlieten op hun kerkgebouwen, zo hebben ook deze vrijwilligers een eigentijds teken nagelaten op de urnenmuur. Onderhoud & Administratief beheer: contact

KERKENVISIE HILVARENBEEK