17 strategische analyse financiën (1 raadsvoorstel)

Zaaknummer: 1014484

gemeente Hilvarenbeek

Voorstel aan de raad In de vergadering van Behandeld in college op Behandeld in commissie(s) Agendapunt Beleidsveld Onderwerp

: 1 februari 2024 : 19 december 2023 : Commissie Samenleving van 18 januari 2024 : 17 : Planning en control : Strategische analyse financiën

Voorstel 1. Akkoord te gaan met de aanpak voor de bestuursopdracht ‘strategische analyse financiën’ 2. Hiervoor € 50.000 beschikbaar te stellen in onze begroting 2024. Inleiding De mate van het structureel sluitend zijn van onze begroting naar de toekomst staat onder druk. Net als veel gemeenten in Nederland hebben we last van het zogenaamde ‘Ravijnjaar’. Na 2026 nemen de inkomsten vanuit de Algemene Uitkering af en dat zet de houdbaarheid van de gemeentelijke financiën onder druk. In de begroting 2024 hebben we de keuze gemaakt om een klein structureel nadeel van maximaal 0,75% van het begrotingstotaal te accepteren voor de boekjaren vanaf 2026. Het College wil wel alvast anticiperen op deze en een strategische analyse maken. Hiermee wil ze scenario’s in kaart brengen kijken welke mogelijkheden er zijn om te komen tot een strategische analyse van de gemeentefinanciën voor onze gemeente en op basis daarvan keuzes te maken om een balans te creëren tussen ambities (inhoud), middelen (financiën) en organisatie (uitvoeringskracht). Argumenten 1.1 De strategische analyse heeft als hoofddoel om tot een sluitende begroting te komen. Onze financiële middelen staan onder druk vanaf 2026. Daarom is het nodig om nu keuze te maken waarbij een balans ontstaat tussen ambities, middelen en capaciteit.

1.2 We doen dit stapsgewijs De aanpak kent de volgende stappen: 1 Voorbereiding: het plan van aanpak en het te verwachten eindresultaat zijn afgestemd en het kader voor de in kaart te brengen bezuinigingen en investeringen is helder. 2 Inventariseren, actualiseren en zoekrichtingen bepalen: in kaart brengen van eerder in kaart gebrachte bezuinigingen en aanvullen hiervan. In kaart brengen van ontwikkelingen en investeringen en die financieel vertalen. Het gaat daarbij om investeringen en ontwikkelingen die concreet op tafel liggen. 3 Opstellen scenario’s: inhoudelijke beschrijving van scenario’s, die onderscheidend van elkaar zijn: een scenario is niet ‘wat minder van alles’, maar écht keuzes maken. 4 Verscherping en verdieping: verder verscherpen en uitwerken van de punten onder 2. En daarna koppelen aan scenario’s genoemd onder 3. 5 Rapporteren: dit alles wordt opgeleverd in een apart rapport. Wel zullen de scenario’s geïntegreerd worden in de voorjaarsnota(+) 2024.

1

Raad van 1 februari 2024, nr. 17

1.3 De uiteindelijke keuze voor een scenario wordt gemaakt met de voorjaarsnota(+) 2024. De aanpak om te komen tot de scenario’s is een a-politiek proces. De keuze met de voorjaarsnot(+) 2024 voor een bepaald scenario is een politieke keuze. 1.4 Het traject kent naast het hoofddoel ook de andere opbrengsten Hoewel het hoofddoel is om tot een sluitende begroting te komen, kent het traject - zoals dat voorgesteld wordt - meer opbrengsten: - strategische focus (wanneer een keuze wordt gemaakt voor een scenario), waaraan ook toekomstige ontwikkelingen gespiegeld kunnen worden; - inzicht in de keuzemogelijkheden om tot besparingen te komen, en de effecten die deze mogelijkheden hebben (zowel maatschappelijk als organisatorisch). 1.5 Externe procesbegeleiding is nodig voor extra capaciteit en externe expertise Het begeleiden van dit proces kost extra inzet van uren die niet opgevangen kan worden binnen de bestaande capaciteit. Ook is externe expertise waardevol voor de inventarisatie van bezuinigingsmaatregelen. Op deze manier creëren we ook een kritisch tegengeluid voor de eigen organisatie. Ook is externe expertise van meerwaarde bij de financiële vertaling van ontwikkelingen en investeringen. 2.1 De raad heeft het budgetrecht en is bevoegd om de extra middelen te autoriseren. De kosten zoals opgenomen in de offerte bedragen € 45.030.

Rekening houdende met 10% onvoorzien stellen we voor om hiervoor € 50.000 beschikbaar te stellen. Het effect voor onze begroting ziet u in de financiële paragraaf. Kanttekeningen 1.1 De scenario’s moeten na besluit verder uitgewerkt worden. Dit doen we vanaf het besluit over de voorjaarsnota(+) 2024 tot aan de voorjaarsnota(+) 2025. 1.2 Het is belangrijk dat er draagvlak is om met dit proces aan de slag te gaan De aanpak doet een beroep op de eigen organisatie en financiële middelen om aan de slag te gaan met de opdracht. Het is van belang dat er voldoende draagvlak is, zodat de investering ook haar uiteindelijke meerwaarde heeft en bijdraagt aan het hoofddoel. 1.3 De scenario’s zijn statisch en een weergave van de situatie per Q2 2024. De omgeving waarin we zitten is dynamisch De scenario’s kunnen daarom alleen gebruikt worden voor een keuze met de Voorjaarsnota(+) 2024. Daarna hebben ze actualisatie nodig door de continue veranderende omgeving. In de aanpak en het voorstel is geen rekening gehouden met een eventuele actualisatie na deze periode. 1.4 De verwachtingen van dit traject kunnen uiteenlopen Bij een dergelijk traject heeft iedereen haar eigen perceptie met verwachtingen en beelden. Het is belangrijk om aan de voorkant met elkaar scherp te stellen wat we wel en wat we niet gaan doen, hoe het eindproduct eruit komt te zien.

We borgen dit door aan de voorkant kaders vast te stellen hiervoor en de klankbordgroep, stuurgroep en projectgroep hierbij te betrekken, zodat we dit met elkaar ook gaan doorleven. 1.5 Eventuele participatie in het proces is nog een afweging die gemaakt kan worden In de auditcommissie van november is gesproken over de wijze van participatie in dit proces. Vanuit de auditcommissie is gevraagd om te bezien in hoeverre participatie van inwoners door middel van het burgerpanel kan worden toegepast. Tijdens dit traject wordt onderzocht in hoeverre de inzet meerwaarde heeft en/of wordt nagedacht over hoe dat proces van participatie dan ingericht dient te worden, waarbij ook de raad van Hilvarenbeek wordt gepositioneerd.

2

Raad van 1 februari 2024, nr. 17

Financiën Om de aanpak te kunnen uitvoeren vragen we € 50.000 beschikbaar te stellen. Dit is € 45.030 vanuit de offerte en daarbij 10% onvoorzien. Hieronder ziet u het effect van dit raadsvoorstel op de begroting 2024 en meerjarenraming 2025 en verder. Begroting en meerjarenraming Saldi huidige begroting per 31-12-2023 ná najaarsnota

2024

2025

2026

2027

691

1.970

286

-383

Structureel saldo

794

2.011

326

-343

Incidenteel saldo

-103

-41

-40

-40

Raadsvoorstel Strategische analyse financiën (raad 1 feb.)

-50

0

0

0

Saldi begroting na raadsbesluit

641

1.970

286

-383

Structureel saldo

744

2.011

326

-343

Incidenteel saldo

-103

-41

-40

-40

Uitvoering Het raadsvoorstel wordt besproken in de auditcommissie van 8januari. De uitvoering van de strategische analyse vindt plaats in de periode januari 2024 tot en met juli 2024. De projectorganisatie ziet er als volgt uit: - Stuurgroep: o Bestuurlijk opdrachtgever: portefeuillehouder Financiën o Ambtelijk opdrachtgever: afdelingshoofd Dienstverlening o Projectleiding uit projectgroep - Projectgroep: o Algemeen projectleider: BMC o Intern projectleider: teamleider Financiën o Projectleden: beleidsmedewerker van iedere afdeling - Klankbordgroep: o auditcommissie Advies auditcommissie Dit voorstel is behandeld in de vergadering van de auditcommissie van 8 januari 2024. De auditcommissie brengt het volgende advies uit: De auditcommissie spreekt zich niet uit over het benodigde budget omdat het budgetrecht aan de raad is voorbehouden. De auditcommissie adviseert de raad om in te stemmen met de voorgestelde procesaanpak. De auditcommissie is vanuit de objectieve expertise in het proces een adviesorgaan. Dat betekent niet dat zij al akkoord is met de eindslag van het onderzoek, dat is immers te zijner tijd aan de raad.

De griffier, Maarten Janus Advies raadscommissie Dit voorstel is behandeld in de raadscommissie Samenleving op 18 januari 2024. Alle fracties zijn van mening dat het voorstel rijp voor besluitvorming is en op de voorlopige agenda van de raadsvergadering van 1 februari 2024 kan worden geplaatst. De fracties van VVD en CDA achten het een bespreekstuk en de fractie van HOI Werkt zal in het presidium mededelen of zij het een hamer- of bespreekstuk acht. De griffier, Maarten Janus 3

Raad van 1 februari 2024, nr. 17

Presidium Het presidium heeft in zijn vergadering van 22 januari 2024 besloten om het voorstel als bespreekstuk op de voorlopige agenda van de raadsvergadering van 1 februari 2024 te plaatsen. De griffier, Maarten Janus Eindvoorstel Het college handhaaft de voorstellen genoemd onder de paragraaf “Voorstel”.

Burgemeester en Wethouders van Hilvarenbeek, secretaris, burgemeester, Frank Jansen

Evert Weys

Bijlagen (digitaal in raadsinformatiesysteem) - Offerte Strategische analyse financiën (niet-openbaar gepubliceerd) Ter inzage gelegde stukken

burgemeester en wethouders van Hilvarenbeek,

4