16 Verlenging huurovereenkomst Nieuwe Erf (1 raadsvoorstel)

Zaaknummer: 74972

gemeente Hilvarenbeek

In de vergadering van Behandeld in college op Behandeld in commissie(s) Agendapunt Beleidsveld Onderwerp

: 10 november 2022 : 11 oktober 2022 : Commissie Ruimte van 20 oktober 2022 : 16 : vluchtelingen : Verlenging huurovereenkomst De Nieuwe Erf Diessen

Voorstel 1. In te stemmen met het verlengen van de huurovereenkomst met de Nieuwe Erf in Diessen voor een periode van 3 jaar (tot en met 31 december 2025). 2. Hiervoor gedurende de jaren 2023 tot en met 2025 jaarlijks een bedrag van € 740.000 beschikbaar te stellen; 3. Voor de periode waarin we een rijksvergoeding ontvangen voor de Oekraine-opvang, deze in te zetten ter dekking; 4. Voor de periode waarin we geen rijksvergoeding ontvangen voor de Oekraine-opvang, het tot nu toe opgebouwde overschot op de rijksvergoeding eenmalig te reserveren ter dekking (€500.000); 5. Hiervoor de bestemmingsreserve Nieuwe Erf in te stellen; 6. De in de toekomst op te bouwen overschotten op de rijksvergoeding ten gunste te laten komen van de Algemene Bedrijfs Reserve (ABR). Inleiding De gemeente Hilvarenbeek heeft op een vraag vanuit de regio in maart dit jaar opvanglocaties geregeld in Diessen en Haghorst voor vluchtelingen uit Oekraïne en een beperkte groep statushouders. De locatie in Diessen is gehuurd tot 1 januari 2023. Nu blijkt dat de behoefte aan opvang nog langer noodzakelijk zal zijn, is er een verzoek gekomen vanuit de regio om deze locatie langer beschikbaar te houden. De Eurocommissaris spreekt in het artikel in BD van 11 oktober 2022 over een verlenging tot in ieder geval maart 2024.

Op de locatie Nieuwe Erf biedt de gemeente op dit moment 64 opvangplekken aan voor vluchtelingen uit Oekraine. Er verblijven daarnaast 21 statushouders op de locatie. Met de eigenaar is afgesproken dat de gemeente uiterlijk 15 november 2022 laat weten hoe we de samenwerking zien na 31 december 2022. Er zijn een aantal opties mogelijk: 1. Gemeente huurt het pand, met een minimale termijn van 3 jaar, met een optie tot koop. 2. Gemeente koopt het pand en wordt zelf exploitant/verhuurder. 3. De samenwerking op de locatie wordt beëindigd. Het voorstel is om te kiezen voor optie 1.

1

Raad van 10 november 2022, nr. 16

Argumenten 1.1 Er is vraag naar opvangcapaciteit voor vluchtelingen uit Oekraïne De oorlog in Oekraïne is nog gaande. Het is niet te verwachten dat deze oorlog op korte termijn eindigt en dat de Oekraïners terugkeren naar het eigen land. In het BD van 11 oktober 2022 geeft Eurocommissaris Johansson aan dat Oekraïense vluchtelingen nog minstens een jaar langer kunnen rekenen op soepele opvangregels in de Europese Unie. De locatie Nieuwe Erf is sinds begin maart in gebruik voor dit doel en levert daarmee een bijdrage aan het vraagstuk. Het continueren hiervan is eenvoudiger dan elders een andere locatie vinden. Door te verlengen kan de gemeente Hilvarenbeek opvangcapaciteit blijven aanbieden. De Wet verplaatsing bevolking geeft burgemeesters de wettelijke taak zorg te dragen voor de opvang van mensen uit Oekraïne als een humanitaire verplichting. Binnen het district is afgesproken dat wanneer een gemeente opvangcapaciteit beëindigt, deze gemeente zelf vervangende opvangcapaciteit zoekt binnen de gemeente. 1.2 Er zijn geen alternatieven voor handen t.b.v. de gehuisveste statushouders Op de locatie verblijven tijdelijk 21 statushouders. Tien van hen verblijven hier op basis van de hotel en accommodatieregeling. Allen hebben recht op vervangende huisvesting (sociale huurwoning) in de gemeente Hilvarenbeek. Deze is tot op heden niet voorhanden.

Om deze 21 statushouders structureel te huisvesten zijn er 6 sociale huurwoningen nodig. Door te verlengen kan er gezocht worden naar vervangende huisvesting. 1.3 Bestuursopdracht geeft uitvoering aan integrale benadering vraagstuk statushouders en verschillende groepen vluchtelingen Er zijn verschillende vraagstukken t.a.v. de huisvesting van statushouders, vluchtelingen en asielzoekers. Het college heeft opdracht gegeven om deze zaken integraal te benaderen en daarbij ook de positie en inzet van de locatie De Nieuwe Erf nader te bepalen. Op basis van de uitkomst van de bestuursopdracht kan een besluit worden genomen over een eventuele koop van De Nieuwe Erf. Een huurovereenkomst geeft ons flexibiliteit, geeft ruimte om uitvoering te geven aan de bestuursopdracht en voorkomt dat wij te maken krijgen met eigenaarslasten (o.a. onderhoud) gedurende deze periode. Een overeenkomst van drie jaar, met een optie tot koop biedt daarnaast zekerheid t.a.v. de beschikbaarheid van een opvanglocatie. 2.1 De huursom past binnen de vergoeding die de gemeente ontvangt van de rijksoverheid De huursom bedraagt €61.500 incl. de kostprijsverhogende BTW per maand inclusief energiekosten. Het gaat om een jaarlijks bedrag van € 740.000 en over de looptijd van drie jaar een bedrag van € 2.220.000. De huursom wordt jaarlijks geïndexeerd, dit wordt in de overeenkomst vastgelegd.

3.1 De huursom past binnen de vergoeding die de gemeente ontvangt van de rijksoverheid zolang de huidige regeling loopt. Zolang de gemeente een vergoeding krijgt van de rijksoverheid volgens de huidige regeling voor het bieden van een opvanglocatie, kan de huursom betaald worden uit de vergoeding van het Rijk. We ontvangen vanaf maart 2022 een rijksvergoeding ter compensatie van de kosten die we maken voor de opvang van Oekraïners. De huidige regeling loopt in ieder geval door t/m 31 december 2022. Het is lastig om exact aan te geven welk overschot we dit jaar realiseren. We rekenen met een overschot van tenminste € 500.000 over 2022. Hoe de rijksvergoeding er vanaf 2023 uitziet en hoe lang die nog doorloopt is nog niet bekend . Wel is onze verwachting dat een Rijksbijdrage in ieder geval t/m maart 2024 wordt verstrekt. Dit gelet op de uitspraak van de Eurocommissaris die spreekt over een verlenging van opvang tot in ieder geval maart 2024.

2

Raad van 10 november 2022, nr. 16

4.1 We reserveren het tot nu toe gerealiseerde overschot van de Rijksbijdrage eenmalig voor het afdekken van de risico’s op toekomstige tekorten. Risico’s zijn dat gedurende de looptijd van de huurovereenkomst de opvang van Oekraïners stopt, dat de Rijksregeling voor compensatie stopt of dat de compensatie naar beneden wordt bijgesteld. Om het risico in te perken stellen we voor het inmiddels opgebouwde overschot van ca. €500.000 éénmalig te reserveren door het instellen van de reserve Nieuwe Erf. 5.1 De raad besluit over het instellen van reserves. Volgens onze notitie reserves en voorzieningen besluit uw raad over het instellen van reserves. U stelt met dit raadsvoorstel de reserve Nieuwe Erf in. 6.1 Toekomstige overschotten Rijksbijdrage komen ten gunste van de Algemene bedrijfsreserve De toekomstige overschotten van de Rijksbijdrage komen ten gunste van de Algemene BedrijfsReserve.

Kanttekeningen 1.1 Toekomst laat zich moeilijk voorspellen Het verloop van de oorlog in Oekraïne laat zich niet voorspellen. Het is daarom niet mogelijk om met zekerheid te stellen dat de opvang voor Oekraïners drie jaar in stand blijft/dient te blijven. Deze onzekerheid vertaalt zich naar het risico dat wij wel huren, maar dat er geen opvang meer nodig is. In dat geval dienen we dekking te zoeken voor de huur. 1.2 Kopen is geen optie voor dit moment In de begroting is opgenomen dat de gemeente onderzoekt of zij de locatie kan kopen of meerjarig kan huren (10 jaar) als tussenvoorziening voor de huisvesting van statushouders. Beide opties zijn op dit moment niet haalbaar en wenselijk. Vanuit maatschappelijk oogpunt willen we een bredere verkenning van het vraagstuk (bestuursopdracht) alvorens we een besluit neemt over een eventuele aankoop. De mogelijkheid tot koop maakt deel uit van de afspraken. Aan kopen zitten voor- en nadelen. Een eventueel voorstel tot koop zal aan de gemeenteraad worden voorgelegd. Het is niet primair de taak van de gemeente om onroerend goed te verwerven voor dit doel. De gemeente wil in gesprek gaan met andere partijen die dit wel als taak hebben hierin een rol te spelen.

1.3 Gemeente wordt geacht een aandeel te leveren in de opvang van Oekraïense vluchtelingen De Wet verplaatsing bevolking geeft burgemeesters de wettelijke taak om zorg te dragen voor de opvang van mensen uit Oekraïne. Binnen het district is afgesproken dat een gemeente in beginsel zelf zorgdraagt voor vervangende opvanglocatie als zij overgaat tot de sluiting van één opvanglocatie. 2.1 Verhoging huurprijs is gerechtvaardigd De huidige huurprijs van afgelopen half jaar is gebaseerd op een kortstondige huurperiode uitgaande van het te doorlopen traject waarbij de gemeente onderzoekt of zij de locatie langjarig (10 jaar) huurt op koopt. Dit traject staat benoemd in de begroting. Nu dit traject voorlopig niet aan de orde is en de gemeente wel afspraken wil maken over het verlengen van de opvanglocatie, is het gerechtvaardigd dat er hogere huurprijs gehanteerd wordt. Eén van de oorzaken zijn de stijgende energiekosten. De gehanteerde huurprijs sluit aan bij de reguliere bedrijfsvoering van de groepsaccommodatie. 2.2 Over de energiekosten vindt per kwartaal afstemming plaats.

3

Raad van 10 november 2022, nr. 16

In de huurprijs is ook een component energiekosten begrepen. Met de eigenaar wordt per kwartaal bekeken of er aanleiding bestaat die component aan te passen. Dit kan betekenen dat dit leidt tot aanpassing van de huurprijs. De tarieven worden door de energieleverancier in Q4 van 2022 aangepast. 3.1 De vergoeding van de rijksoverheid valt weg bij de beëindiging van de opvanglocatie voor Oekraïense vluchtelingen. Wanneer dit binnen drie jaar gebeurt dient bezien te worden uit welke middelen de maandelijkse huur betaald wordt. Een deel van de huur kan in dat geval gedekt worden door het gereserveerde overschot. Mogelijk kan na eventueel vertrek van de Oekraïners de Nieuwe Erf ingezet worden voor huisvesting van andere doelgroepen. Ook dat leidt tot inkomsten in de vorm huurinkomsten en/of gedeeltelijke compensatie door Het Centraal Orgaan van Asielzoekers (COA). Wij zullen bij de eerst volgende gelegenheid bovengenoemd risico opnemen in onze risicoparagraaf.

Samenwerking Het goed functioneren van de Nieuwe Erf als opvanglocatie is mede dankzij de inzet van en goede samenwerking met de vrijwilligers(organisaties) in de gemeente Hilvarenbeek. Financiën Zie argumenten en kanttekeningen. Communicatie Het voorstel van het college om de huurovereenkomst te verlengen met drie jaar en uitvoering te geven aan de bestuursopdracht is via een bewonersbrief gecommuniceerd met de directe omgeving van De Nieuwe Erf. Nadat de raad heeft ingestemd zal dit nogmaals gecommuniceerd worden. Voor de uitvoering van de bestuursopdracht wordt een projectplan gemaakt. Het opstellen van een communicatieplan/strategie is één van de deelaspecten die hierbij aan de orde komt. Uitvoering Nadat de raad heeft ingestemd met het voorstel zal het college de overeenkomst ondertekenen met de Nieuwe Erf.

Burgemeester en Wethouders van Hilvarenbeek, secretaris, burgemeester, Frank Jansen

Evert Weys

Advies raadscommissie Dit voorstel is behandeld in de raadscommissie Ruimte op 20 oktober 2022. De commissie is van oordeel dat het voorstel niet rijp voor besluitvorming is. De griffier, Maarten Janus Presidium 31 oktober 2022 Het presidium besluit om dit voorstel als bespreekstuk op de voorlopige agen da van de raadsvergadering van 10 november 2022 te plaatsen, en neemt daartoe in overweging dat er: 4

Raad van 10 november 2022, nr. 16

• op 3 november 2022 een besloten bijeenkomst voor raads- en commissieleden zal plaatsvinden, • op 7 november 2022 een bijeenkomst voor omwonenden zal plaatsvinden, • er een eindvoorstel met daarin een optie tot koop zal worden voorgelegd. De griffier, Maarten Janus Eindvoorstel Inleiding In het raadsvoorstel worden drie opties genoemd: huren (1), kopen (2), beëindigen (3). Voorstel is om voor optie 1 te kiezen (huren). In de kanttekeningen (1.2) benoemen we waarom kopen geen optie is op dit moment. Naar aanleiding van de behandeling in de commissie en de beantwoording van de vragen wordt de koopoptie nader toegelicht. Vaste kosten • Ten behoeve van de koopoptie is het vastgoed getaxeerd. • Op het vastgoed dient een gemeente af te schrijven. Omdat het hier om bestaand vastgoed gaat, gaan we uit van een afschrijvingstermijn van 20 jaar op het vastgoed 1 • De kosten zijn gebaseerd op een exploitatieduur van 10 jaar. De berekening gaat uit van verkoop na 10 jaar. • De jaarlijkse vaste kosten gedurende deze periode zijn geraamd op €489.0902 (per jaar). Het betreft kosten voor afschrijving, rente, verzekeringen, energie, schoonmaak, inventaris, onderhoud gebouw en btw. • In deze kosten zijn niet inbegrepen de kosten voor sociaal beheer (huismeesters) en beveiliging. • De kosten voor inzet ambtelijke organisatie t.b.v. exploitatie en verhuur zijn hierin eveneens niet opgenomen.

Kosten opvang Oekraine Ten behoeve van de opvang Oekraine heeft de gemeente Hilvarenbeek in de periode maart tot september €670.000 excl. de huur van de locatie De Nieuwe Erf (€200.000) aan kosten gemaakt. Het betreft de kosten voor de organisatie, huismeesters, beveiliging, leefgeld Oekraïne en overige kosten.

1

Op grond wordt niet afgeschreven. In de beantwoording van de vragen werd gesproken over €501.610 per jaar. In die berekening werd rekening gehouden met de overdrachtsbelasting op de aankoop. Geconstateerd is dat de gemeente vrijstelling heeft en derhalve geen overdrachtsbelasting betaalt. Dit levert een jaarlijks voordeel op van €12.520. 2

5

Raad van 10 november 2022, nr. 16

Argumenten bij koopoptie -

De jaarlijkse eigenaarskosten zijn de eerste drie jaar lager dan de huursom in dezelfde periode De optie huren kost de gemeente €740.000 per jaar, de optie kopen is met de geraamde €490.000, €250.000 per jaar goedkoper. In drie jaar tijd levert dit een voordeel/besparing op van €750.000. De eigenaarslasten zijn echter structureel en blijven na afloop van de periode van drie jaar, jaarlijks terugkeren. De kosten voor de accommodatie komen in beide gevallen in aanmerking voor een vergoeding van de rijksoverheid. Daarbij maakt de regeling voor het verkrijgen van een vergoeding geen onderscheid tussen een koop of huurpand.

-

Volledige zeggenschap en regie op de locatie Bij de koopoptie heeft de gemeente binnen wettelijke kaders volledige zeggenschap en regie over de locatie. Na beëindiging van de opvanglocatie is de gemeente als eigenaar eerst verantwoordelijke om een andere invulling te creëren van de locatie.

Kanttekeningen bij koopoptie -

Het kopen van vastgoed t.b.v. dit doel is niet primair een taak van de gemeentelijke overheid. De gemeente voelt zich verantwoordelijk voor het organiseren van opvang voor vluchtelingen en heeft een wettelijke taak in de huisvesting van statushouders. Deze verantwoordelijkheid strekt niet zo ver dat het kopen cq. bezit van vastgoed tot de kernactiviteiten van de overheid behoort. De feitelijke huisvesting van statushouders vindt gewoonlijk plaats door de corporatiesector.

-

Gemeente loopt volledig risico voor onderhoud en exploitatie van het gebouw en heeft daarmee structurele lasten. Als de noodzaak tot het bieden van opvang komt te vervallen en daarmee samenhangend ook de vergoeding van de rijksoverheid stopt, draagt de gemeente het volledige exploitatierisico. De gemeente heeft in dat geval wel structurele lasten, zonder dat hier (structurele) inkomsten tegenover staan. In het geval van een huurovereenkomst beperkt dit risico zich tot de periode van de huurovereenkomst (3 jaar), het betreft incidentele lasten. Het risico kan grotendeels afgedekt worden door de vergoeding die de gemeente van het rijk ontvangt voor de opvang van Oekraïners en de bijdrage voor tijdelijk verblijf van statushouders (HARregeling).

-

Gemeente loopt vooruit op uitvoering bestuursopdracht Het college heeft een bestuursopdracht geformuleerd, waarin onderzocht wordt hoe de gemeente Hilvarenbeek naar de toekomst toe een bijdrage wil en kan leveren aan het vraagstuk rondom de opvang van vluchtelingen en de huisvesting van statushouders in de gemeente. De positie die de Nieuwe Erf hierin mogelijk kan hebben wordt betrokken bij de uitvoering van deze opdracht. Door de locatie nu te verwerven loopt de gemeente vooruit op de uitkomsten van de opdracht, terwijl het huurvoorstel een optie tot koop in zich heeft.

Dit overwegende heeft het college doen besluiten te kiezen voor optie 1: verlenging van de huurovereenkomst met 3 jaar. Het geeft gelegenheid tot het continueren van de opvang en de flexibiliteit om in het kader van de bestuursopdracht nader onderzoek te doen naar de wijze waarop de gemeente een bijdrage wil en kan leveren aan het vraagstuk. De eigenaar biedt ons 6

Raad van 10 november 2022, nr. 16

een optie tot kopen aan. Bij de koopoptie heeft de gemeente te maken met structurele lasten, terwijl het bij de huuroptie gaat om incidentele lasten.

Eindvoorstel Het college handhaaft het oorspronkelijk voorstel. 1. In te stemmen met het verlengen van de huurovereenkomst met de Nieuwe Erf in Diessen voor een periode van 3 jaar (tot 31 en met december 2025). 2. Hiervoor gedurende de jaren 2023 tot en met 2025 jaarlijks een bedrag van € 740.000 beschikbaar te stellen; 3. Voor de periode waarin we een rijksvergoeding ontvangen voor de Oekraine-opvang, deze in te zetten ter dekking; 4. Voor de periode waarin we geen rijksvergoeding ontvangen voor de Oekraine-opvang, het tot nu toe opgebouwde overschot op de rijksvergoeding eenmalig te reserveren ter dekking (€500.000); 5. Hiervoor de bestemmingsreserve Nieuwe Erf in te stellen 6. De in de toekomst op te bouwen overschotten op de rijksvergoeding komen ten gunste van de Algemene Bedrijfs Reserve (ABR).

Burgemeester en Wethouders van Hilvarenbeek, secretaris, burgemeester,

Frank Jansen

Evert Weys

Bijlagen (digitaal in raadsinformatiesysteem) • Raadsbesluit • Berekening scenario’s • Toelichting op berekening scenario’s

7