16 Groenbeleidsplan (7 bijlage 5 Verslag beeldvormende sessie commissie Ruimte)

Datum:

18 september 2025

Locatie:

Gemeentehuis Hilvarenbeek

Commissie vergadering Integraal groenbeleidsplan Hilvarenbeek -Bomen, groen en zandpadenOp 18 september 2025 is de commissie vergadering gehouden met de raad van Hilvarenbeek. Er waren drie partijen vertegenwoordigd met elk 2 leden. Aanwezen waren; de VVD, het CDA en HOI Werkt. Het onderwerp ‘Bomen, Groen en Zandpaden’ was als tweede item op de agenda behandeld aan de hand van de presentatie gehouden door Josien Hissink van Bomenwacht Nederland. Raads- en commissieleden zijn tijdens een informatieve sessie op de hoogte gebracht van de lijn van het nieuwe beleid en aan de hand van stellingen konden suggesties en aandachtspunten konden worden meegenomen in de verdere uitwerking.

De presentatie: Wethouder Noordergraaf-Jansen gaf een introductie voordat Josien de presentatie aftrapte. De VVD merkte op dat bij de verklaring van de trajectbeschrijving het hen ontbrak aan de input van de LTO tijdens de externe stakeholders vergadering. De weerlegging kwam dat zij wel uitgenodigd waren maar daaraan geen gehoor hebben gegeven. Ze zijn nog gevraagd om een schriftelijke zienswijze in te dienen. De VVD merkte op dat bij de waarden van bomen ook een verkeersfunctie (bomen geleiden het verkeer) aangemerkt was. Men herkende deze waarde niet direct, omdat bomen juist eenzijdige verkeersongevallen opleveren. Als antwoord werd gegeven: de provincie eist bijvoorbeeld 4,5 meter vrije berm naast een 80 km-weg vanwege verkeersveiligheid. Met een (houten) vangrail mogen bomen dichterbij de weg staan. De begeleidende functie van bomen komt door een gevoel van insluiting (gebiedspsychologie, het creëren van effecten d.m.v. groene aankleding) waardoor men minder hard wil rijden (bij een krappe aankleding) of juist de ruimte ervaart om dat wel te doen (bij aan wijde aankleding of meerdere rijbanen). Voorafgaand aan de eerste stelling kwam er nog een vraag van het CDA. Zij vroegen zich af op welke wijze het verkeer op zandpaden overlast veroorzaakt. Dit komt doordat zwaar (of veel) verkeer wel degelijk schade toebrengt.

Deze wegen zijn van origine niet ingericht op dit soorten mate van gebruik. Over de uitdagingen, visie en ambities kwamen geen verdere vragen tussendoor.

1

De stellingen: De stemmen zijn geteld als: voor-, tegen- of verdeeld (het laten zien van beide kaarten).

Stellingen over bomen Stelling 1: Het overgrote deel van de boomsoorten is inheems, maar we streven naar meer diversiteit en minder monoculturen. We planten geen zomereik terug als er één vervangen moet worden. Voor: 1 , tegen 3, verdeeld: 2. HOI Werkt, VVD en CDA waren unaniem dat het ‘geen ratjetoe’ moet worden. CDA gaf daarbij de aanvulling dat een laan een laan dient te blijven maar HOI Werkt gaf de nuance dat gefaseerde vernieuwing met dezelfde soort een uitkomst kán bieden. Hierdoor ontstaat een gevarieerde leeftijdsverdeling en kaalslag moet voorkomen worden. HOI Werkt wil tevens hoofdstructuren en nevenstructuren, lanen met eiken bijvoorbeeld, vastleggen, aanduiden op kaart en in stand houden. Deze stelling was tweeledig: binnen de bebouwde kom planten we soorten die daar goed groeien, soms exotisch/uitheems. Voor 5, tegen 1. De partijen hadden als gezamenlijk standpunt dat het sortiment pér gebied (goed) bekeken dient te worden. Exoten mogen voor een optimale functievervulling binnen de bebouwde kom waar nodig worden toegepast. Stelling 2: Voor een gezonde leefomgeving planten we in de dorpskeren extra bomen om naar 30% kroonbedekking te groeien (implementatie bomennorm). Voor 3, tegen 3. Het CDA en HOI Werkt konden zich in de stelling vinden, mits geparticipeerd wordt met omwonenden.

HOI Werkt steunde dit volmondig met de toevoeging dat voorlichting en educatie hierin kunnen ondersteunen. Hittestress was voor hen wél een punt dat hiermee bestreden kan worden. De VVD en CDA waren het eens met de participatie. Volgens hen kan vergroening doorgang vinden mits de participatie goed wordt afgestemd en uitgevoerd. Echter is hittestress voor deze partijen geen knelpunt. Zij zien voldoende groen om het koeler te laten aanvoelen in de dorpen dan in een stedelijke omgeving. Daarbij waren er vragen over hoe vergroening impact zal hebben op de (betaalbaarheid van-) woningmarkt en hoe deze extra bomen nadelige effecten (wortelopdruk) kunnen hebben voor mobiliteit. Stelling 3: Alleen geregistreerde bomen kunnen we gericht beschermen, handhaven en ondersteunen. Dit zijn gemeentelijke bomen met paspoort, en waardevolle bomen die op de bomenlijst staan (óók particuliere bomen). Voor 2, tegen 4. Deze stelling ging over het gericht beschermen van bomen door het registreren van boomgegevens en het gebruik van een bomenlijst (-waardevolle & monumentale bomen). De partijen waren het er unaniem over eens dat bomen geïnspecteerd en onderhouden moeten worden, maar over de toepassing van de bomenlijst werd terughoudend gereageerd. Wethouder Noordergraaf-Jansen gaf toelichting dat de gemeente al heeft gewerkt met een bomenlijst. Deze lijst uit 2018 is echter aan actualisatie toe.

Momenteel wordt de kapvergunningsplicht gebaseerd op de stamdiameter, gemeten op 1,3 meter boven maaiveld. CDA en VVD wezen op deregulatie en meer eigen zeggenschap van inwoners.

2

HOI Werkt gaf de aanvulling dat er eventueel een tegemoetkomingsregeling ontwikkelt dient te worden voor particulieren met een boom op de bomenlijst.

Stellingen over groen Stelling 4: We willen de negatieve effecten van klimaatextremen, zoals hitte-eilanden en wateroverlast, beperken. We stellen een degelijke groennorm op voor de openbare ruimte. Hiervoor mogen andere functies worden opgeofferd zoals parkeerplaatsen en trottoirs. Voor 2, tegen 2, verdeeld 2 Het tegengaan van negatieve effecten zoals hittestress, klimaatextremen en wateroverlast kan behartigd worden door meer groen te realiseren, eventueel door andere functies (parkeren, trottoirs, etc.) op te offeren. HOI Werkt kon zich hierin vinden, maar wilde graag functies combineren, niet opofferen. Het CDA sloot zich daarbij aan maar gaf geen volmondig akkoord. De VVD was tegen het vaststellen van deze norm. Stelling 5: Voor meer biodiversiteit wordt al het natuurlijk groen en bermen in het buitengebied ecologisch beheerd (zoals de provincie doet aan de N395). Er werden geen stembriefjes getoond. Wél kwamen er vragen van de partijen over dit onderwerp. HOI Werkt vroeg of hiervoor ook terreinen van derden benut kunnen worden. Dit kan niet zomaar omdat dit beleid specifiek geldt voor de gemeente zelf (het programma is zelfbindend voor de organisatie, niet voor de samenleving). Het CDA kon zich in de stelling vinden, mits de uitstraling niet té rommelig wordt en de functievervulling behouden blijft. HOI Werkt sloot zich hierbij aan.

Stelling 6: We verwachten dat inwoners zelf meer doen om het groen in hun buurt aantrekkelijk en goed onderhouden blijft. Voor 4. CDA en HOI Werkt zagen in het kader van deze stelling een mooie kans om samen met de inwoners van Hilvarenbeek mee te doen aan bijv. Steenbreek om tegeltuintjes tegen te gaan en voor het stimuleren van o.a. geveltuintjes. CDA speelde in dat er zo voor ‘makkelijk groen’ gekozen kan worden.

Stellingen over zandpaden Stelling 7: We gaan geen zandpaden verharden. Voor 2, tegen 3, verdeeld 1. De partijen erkenden unaniem het cultuurhistorische belang van de zandpaden in de gemeente maar waren kritisch of de functievervulling nog standhoudt vandaag de dag. Het CDA kon zich vinden in een omvorming tot semi-verharding maar is benieuwd naar de ‘best-practices’ van buurgemeenten. HOI Werkt sloot zich hierbij aan mits het maatschappelijk verantwoord uitgevoerd kan worden t.b.v. de functievervulling. De VVD ziet het (semi-)verharden van zandpaden wel als potentiële oplossing voor de spelende problematiek. Stelling 8, zandpaden moeten beter beschermd worden. Voor 1, tegen 1, verdeeld 4. De laatste stelling ging in op de bescherming van de zandpaden als cultuurhistorisch element. Een oplossing kan zijn deze paden voor (bepaalde-) voertuigen af te sluiten. Vanuit het CDA kwam de vraag wat dit precies in zou houden en of dat ook enkel voor 4x4 voertuigen kon gelden. De partijen waren het unaniem over eens dat dit gedefinieerd dient te worden voordat een zandpad moet worden afgesloten.

3

De afsluiting: Voordat de vergadering formeel afgesloten werd, zijn de partijen in de gelegenheid gesteld om aanvullende zaken te delen onder het mom van dia 25 ‘denk met ons mee’. -

-

HOI Werkt; bij nieuwbouw projecten goed kijken welke bomen ingepast (gespaard!) kunnen worden. Nieuwe bomen moeten passen op de locatie, dus geen boomsoorten planten die in de toekomst overlast geven. Op plekken waar het kan zou een boom geplant moeten worden die tot monumentale status kan uitgroeien en tevens als groene ontmoetingsplek kan dienen. Ook werd genoemd dat bij het kappen van een boom goede communicatie nodig is vanuit de gemeente. Wanneer een particulier een boom kapt, dan is overleg over de invulling van de herplantplicht en advies bij soortkeuze en groeiplaatsinrichting aan te bevelen. Het CDA benadrukte dat goed rekening gehouden moet worden met het veranderende klimaat en (aanhoudende-)weersextremen wat eventueel gevolgen en doorwerking kan hebben op het onderhoud.

4