16 Groenbeleidsplan (6 bijlage 4 Verslag werksessie maatschappelijke organisaties)

Datum:

23 juni 2025

Locatie:

Gemeentehuis Hilvarenbeek

Integraal groenbeleidsplan Hilvarenbeek Verslag Werksessie externe stakeholders, 23 juni 2025 Aanwezigen:

Mark van Roij Gemeente Hilvarenbeek Evelien Romme Gemeente Hilvarenbeek Josien Hissink Bomenwacht Nederland Yochem Hobbelen Bomenwacht Nederland Vertegenwoordigers van diverse organisaties

Samenvatting Met externe stakeholders is in een werksessie input verzameld via stellingen, vraagstukken en groepsopdrachten. De kwaliteiten die werden genoemd zijn onder andere de schaduw en koeling die bomen bieden, het positieve effect van groen op mentale gezondheid, de ecologische waarde van beekdalen en de toepassing van natuurinclusief bouwen. Tegelijkertijd kwamen knelpunten en uitdagingen naar voren, zoals wortelopdruk, onvoldoende handhaving van illegale kap en agrarische inname van bermen. Ook werden zorgen geuit over afnemende biodiversiteit, het gebruik van landbouwgif en de gevolgen van hittestress en waterretentie. Verder bleek er behoefte aan meer voorlichting over natuur en welzijn, duidelijke criteria voor waardevolle bomen, herstel van historische structuren, stimulering van geveltuinen en vergroening van terreinen. Voor zandpaden geldt dat zij bescherming verdienen, maar ook dat er knelpunten zijn door motorcross, weersinvloeden en tekortschietend beheer.

Doel van de werksessie Deze sessie had als doel om input op te halen bij externe stakeholders over de waarden en kwaliteiten, knelpunten en kansen rondom bomen, groen en zandpaden. Er is gekozen om een brede groep betrokkenen uit te nodigen om een zo gevarieerd mogelijk beeld te krijgen en brede input op te halen voor het nieuwe beleidsplan.

Inleiding & opening werksessie Alle aanwezigen werden welkom geheten door wethouder Cathy Noordergraaf-Jansen. De sessie startte met een presentatie over het project om iedereen in te lichten over het proces en waar we staan in het project. Belangrijke uitgangspunten:

1

-

De noodzaak tot beleidsvernieuwing. De rol van bomen, groen en zandpaden ten aanzien van klimaatadaptatie, biodiversiteit en leefbaarheid. De presentatie en het verslag worden gedeeld met de deelnemers.

De waarden van Hilvarenbeek Er werd gevraagd wat de deelnemers aantrekkelijk vinden aan de gemeente. De opvallende en belangrijke kenmerken zijn: - Groen karakter: veel natuur, rust en ruimte. - Cultuurhistorie: rijke geschiedenis en hechte gemeenschap. - Recreatie: kenmerkend voor de gemeente, maar soms onderbelicht hoe hoog de recreatiedruk is door het vele groen. - Veranderend landschap: veel agrarisch gebruik (met alle gevolgen van dien) maar ook meer natuurontwikkeling in recente jaren. (in Hilvarenbeek vond de eerste herverkaveling ‘nieuwe stijl’ plaats, waarbij de ruimte voor natuur en agrarische activiteiten werd verdeeld. - Samenwerking: waardering voor de groene samenwerking met de gemeente.

Stellingen & discussie Juist of onjuist stellingen werden voorgelegd aan de stakeholders: - Loof- vs. naaldbos: Meeste aanwezigen dachten dat loofbos overheerste, maar het is een valse vraag. Er is meer gemengd bos (1260 ha) dan naaldbos (925 ha). - Groenpercentage per wijk: Alle wijken hebben >30% groen. - Zandpaden beplanten aan zuidzijde: Gemengde reacties, maar handreiking noemt dit als uitgangspunt.

Aanvulling kansen en kwaliteiten, knelpunten en uitdagingen In de presentatie zijn de eerste inzichten getoond van de kansen en kwaliteiten, knelpunten en uitdagingen voor bomen, groen en zandpaden. Tijdens deze werksessie was ruimte voor aanvulling en het delen van inzichten en toelichtingen zodat we die kunnen meenemen in het beleidsplan. Kansen en kwaliteiten; - Bomen zorgen voor schaduw en verkoeling → bescherming tegen de felheid van de zon. - Groen draagt bij aan mentale gezondheid. - Koelere bodem door bomen → goed voor drinkwaterkwaliteit (leidingen mogen maximaal 25° zijn). - Beekdalen zijn ecologisch waardevol en verdienen (meer) aandacht. - de bevindingen uit het draaiboek ‘natuurinclusief bouwen’ dat in samenwerking met de VNMH is opgesteld wordt sinds kort toegepast.

2

Knelpunten en uitdagingen; Beheer & Handhaving - Wortelopdruk op fietspaden (Dunsedijk) leidt tot ongelukken. - De handhaving na constateren van illegale kap mag strenger volgens de stakeholders. - Gebrek aan meetbare criteria voor waardevolle bomen. (waarde-deal Rotterdam als voorbeeld?) - BOA’s terughoudend in handhaving bij bekenden. - Opgemerkt wordt dat niet alle onrechtmatigheden, zoals kap of snoei, worden opgemerkt of doorgezet naar de BOA of boombeheerder, terwijl de gemeente dagelijks veel ‘ogen en oren’ in het veld heeft. - Veel ruimte van de bermen van zandpaden is over de jaren ingenomen door agrarisch gebruik. Het is niet bekend over hoeveel gemeentegrond het gaat. Biodiversiteit & Exoten: - Afname biodiversiteit, toename invasieve soorten (duizendknoop, berenklauw). - Landbouwgif dringt door in natuurgebieden (o.a. ook in N2000-terreinen). - Stakeholders merken op dat er voorrang aan inheemse soorten bij gemeentelijke projecten gegeven wordt, zien graag meer diversiteit en waar nodig ook (geschikte) exoten terug. Water & Klimaat: - Drinkwaterbedrijven worden te laat betrokken bij projecten in de openbare ruimte waarin zij een rol (moeten) spelen. - Waterretentie en hittestress vragen om integrale aanpak met groen. - Beekherstel (Roodloop, KRW-sloten) is belangrijk maar wordt nog niet breedschalig toegepast.

- Veel verstening van de (kleine) tuintjes in stedelijk gebied. Educatie & Communicatie: - Natuur is niet risicoloos → behoefte aan voorlichting voor het publiek. - Samenhang tussen natuur en welzijn is onderbelicht bij de samenleving.

Groepsopdrachten De groep werd voor het laatste onderdeel in tweeën verdeeld. Josien en Yochem begeleidden groep 1 tijdens deze groepsopdrachten, Mark en Evelien groep 2. Aan de hand van kaartmateriaal en de gebiedskennis van de stakeholders zijn de drie thema’s behandeld met groep 1. Er werd gestimuleerd niet alleen de goede voorbeelden aan te halen maar ook vooral aan te wijzen waar fouten en knelpunten naar voren komen. Over de drie thema’s kwam het volgende naar voren;

3

Bomen: -

Kwaliteit varieert sterk: van monumentale bomen met slecht beheer tot goed onderhouden lanen. Sommige herdenkingsbomen zijn notarieel vastgelegd. Behoefte aan eenvoudige, toepasbare criteria voor waardevolle bomen. Suggestie: informatiebordjes bij waardevolle bomen om meer bewustwording te cultiveren en de status van de boom te signaleren.

Groen: -

Functies: perken, bermen, struwelen, corridors. Historische structuren (Hilvarenbeek, Roodloop) moeten hersteld of versterkt worden. Verticale/geveltuinen zijn populair → stimuleren. Fabrieksterreinen missen groen → kansen voor vergroening.

Zandpaden: - Recreatieroutes beschermen (knooppuntenroutes). - Herplant waar nodig (Schuurkespad, Emmerseweg). - Overlast door motorcrossers en jeeps voor dagrecreatie op de zandpaden (verergering van de problematiek m.b.t. stofoverlast en modderpoelen) - Door extremere weersomstandigheden zoals aanhoudende droogte of aanhoudende neerslag veroorzaken de zandpaden stofoverlast of veranderen ze modderpoelen. - Intensief gebruik vraagt om heroverweging van functie en invulling, op- of afwaardering van sommige paden eventueel overwegen. - Beheerproblemen door externe partijen (Diamantgroep), verkeerde invulling van het beheer en/of standaardwerkwijze waar maatwerk vereist is.

4