16 Groenbeleidsplan (5 bijlage 3 Verslag brainstorm gemeentelijke stakeholders)

Datum:

8 mei 2025

Locatie:

Gemeentehuis Hilvarenbeek

Notulen werksessie Beleid bomen, groen, zandpaden gemeente HilvarenbeekAanwezig: Medewerkers van Kernteam/mobiliteit, Kernteam/Groen, Openbare werken, Civiel en K&L, Ruimtelijke ontwikkeling, Communicatie, Verkeer en mobiliteit.

Doel: Input ophalen bij de ambtelijke collega’s t.b.v. het nieuwe ‘beleid’ voor bomen, groen en zandpaden.

Verslaglegging De tweede werksessie voor Hilvarenbeek werd gehouden op donderdag 8 mei 2025. Voor deze sessie waren ambtenaren van andere afdelingen, waaronder de wegbeheerder, openbare werken, civiel en kabels en leidingen, uitgenodigd om input te leveren. •

Opening door Mark, iedereen stelde zich voor en voor welke afdeling ze werkzaam zijn.

•

Er is een korte uitleg gegeven over wat het proces inhoud, eerst worden er Mentimeter vragen gesteld voordat de thema’s behandeld worden om zo een zuiverder antwoord te krijgen.

•

De vragen zijn beantwoord via menti.com en in de werksessie nabesproken.

•

Hieronder worden per onderdeel de conclusies getoond en in de bijlage alle losse input die is gegeven.

Kwaliteiten en waarden Waar ben je trots op, wat wil je behouden/versterken? Bomen - Lindes en eiken zijn kenmerkend voor de gemeente en vormen resp. de structuur binnen- en buiten de bebouwde kom.

1

-

Bomen dragen bij aan een prettige leefomgeving, biodiversiteit, cultuurhistorie, identiteit, ze verfraaien de woonomgeving, dragen bij aan recreatiemogelijkheden en geleiden het verkeer.

Groen Groen is een voorwaarde voor een prettige leefomgeving. Groen bepaalt de sfeer van een plek en brengt natuur naar de woonomgeving. Het mag dan ook wat natuurlijker zijn en hoeft niet overal strak te worden aangeharkt. Voor mens en dier is groen goed. Voor onze gezondheid en welzijn, omdat kinderen erin kunnen spelen, en omdat de biodiversiteit erdoor toeneemt. Zandpaden Cultuurhistorie, lokaal belang, maar ook de (lokale) identiteit, structuren en de ontsluiting zijn gekoppeld aan de zandpaden. Zandpaden maken de beleving van het buitengebied compleet en geven een unieke sfeer. Voor de biodiversiteit zijn zandpaden beter dan verharde wegen. Zandpaden zijn functioneel, maar worden tevens gebruikt als recreatieve route.

Kansen en verbeterpunten Wat gaat nog niet naar wens, wat zou je anders willen zien? Bomen: Met goede aanleg en goed onderhoud kunnen bomen beter, groter en gezonder worden. Dit geldt voor alle boomeigenaren. Wat er staat willen we koesteren en daarvoor is boomtechnisch advies, betrokkenheid boombeheerder, kennis, begrip en acceptatie nodig. [En normen/eisen?)] Er leeft een wens om meer kroonvolume (niet persé meer bomen), waarbij een bewuste boomsoortkeuze gemaakt wordt om overlast te voorkomen en de diversiteit te laten toenemen. Groen: Ten aanzien van groen leeft er een sterke wens om meer gebieden te vergroenen. Hiervoor zijn normen nodig waarmee de hoeveelheid en het type groen per gebiedstype bepaald kan worden. Op de ene plek kan het natuurlijker, op de andere plek meer cultuurlijk, maar ten allen tijde staat de veiligheid voorop. [naast verkeersveiligheid nog andere aspecten?] Er is bewustwording nodig en we willen ook inwoners stimuleren om bij te dragen aan de vergroening. Voor het onderhoud moeten de financiën op orde zijn. [vraag is: wat doe je nu niet, wat wil je wel kunnen doen?] Zandpaden: Om over 100 jaar nog steeds van kenmerkende zandpaden in het buitengebied te kunnen spreken, moeten ze beschermd worden. Voorkomen dient te worden dat zandpaden worden omgevormd naar verharde weg vanwege klachten over stof en modder.

Ook de hoge onderhoudskosten kunnen een argument zijn om te verharden. Kan de overlast van de meest intensief gebruikte paden worden teruggedrongen met plaatselijke versteviging (halfverharding) en het planten van bomen? Is er extra budget voor sproeien, schaven en maaien? Ten tweede het bewaken van de grenzen. Langzaam maar zeker zien we dat bermen bij landbouwpercelen worden getrokken. Er zit potentie in zandpaden: de ecologische functie van de berm voor flora en fauna, het recreatieve gebruik en het waterbergend vermogen. Deze kansen kunnen beter benut worden, bijvoorbeeld door te sturen op doelsoorten.

2

Uitdagingen en belemmeringen Wat houdt verbetering tegen? Wat staat behoud en verbetering in de weg? Waartegen (of tegen wie) loop je aan? Bomen: Ruimtegebrek: teveel belangen op te weinig grond, is een knelpunt waardoor bomen geen optimale groeiplaats kunnen krijgen. Er zijn ook geen minimale normen waaraan voldaan moet worden. Bij reconstructies, zoals rioolvervanging (elke 60 jaar) of straten vernieuwen (om de 20 jaar), kan het groenplan worden meegenomen maar er zijn veel tegenstrijdige belangen, en er is onvoldoende handhaving. Dat laatste zien we ook bij evenementen: de bomen hebben hier last van, er worden geen boombeschermende maatregelen getroffen en er wordt geen toezicht gehouden. Groen: De functie ‘groen’ delft vaak het onderspit in afweging tot andere functies en belangen zoals parkeren. Dus voor vergroenen is veel inspanning nodig. Er zijn ook geen harde normen en eisen waar op teruggevallen kan worden. Ten aanzien van het onderhoud en beheer ligt de uitdaging in haalbaarheid. Bij leliekwekerijen worden veel chemische middelen gebruikt, wat ecologisch beheer van de bermen overbodig maakt, er groeit en leeft immers niks meer. Beheer draagt bij aan het gewenste beeld, daar is budget voor nodig. Hoe gaat dat vanaf 2026? Beheer moet praktisch wel mogelijk en betaalbaar zijn, soms wordt hier bij het ontwerp nog niet over nagedacht.

Zandpaden: Zandwegen veranderen bij extreme droogte of neerslag in stof- of modderpaden en we krijgen steeds vaker te maken met weersextremen. Het voorkomen van overlast vraagt om oplossingen zoals bomen planten en het waterdoorlatend vermogen van de bodem verbeteren. Het vernielen van zandpaden, door bijvoorbeeld ‘modderritten’ te houden, zou bestraft moeten worden, maar momenteel worden deze modderritten actief aangeboden door recreatieondernemers. En als gemeente worden we aansprakelijk gesteld voor het onderhoud en de begaanbaarheid van de zandpaden.

Stakeholders •

Participatie; bespreken met Joyce, Sociaal & Samenleving betrekken, GGD betrekken, afdeling duurzaamheid betrekken.

3

w.v.t.t.k. •

De gemeente hanteert zowel het handboek bomen van het Norminstituut bomen als de RAW systematiek voor werken met groen en bomen.

•

Er zijn geen voorpootgerechtigden binnen de gemeente Hilvarenbeek.

•

Er is een ‘probleem’ met jeeptours die door het buitengebied crossen over de zandpaden, dit wordt aangeboden door derden maar hier ziet de gemeente niks van gelden aan terug. Het onderhoud ligt wel volledig bij de wegbeheerder.

Ontwikkelkalender •

Actualisatie monumentale/beschermwaardige bomenlijst Hilvarenbeek (bomenlijst is niet meer up-to-date).

4

Bijlage: input mentimeter Kwaliteiten en waarden Waar ben je trots op, wat wil je behouden/versterken? Wat vind je de grootste kwaliteiten en waarden van bomen? Leefbare omgeving 1. Bijdrage aan gezond (bv. Hittestress reduceren) 2. Hittestress tegengaan 3. Beschutting 4. Schaduw 5. Betere luchtkwaliteit Biodiversiteit 6. Biodiversiteit 7. Goed voor flora en fauna 8. Een plek voor de dieren in de natuur 9. Bomen zorgen voor de prachtige natuurgebieden in Hilvarenbeek Cultuurhistorisch/identiteit 10. Gebodenlinde 11. Kenmerkende boom / bomen Vrijthof Mooi, beeldbepalend, uitstraling, aankleding 12. Fraaie leefomgeving binnen bebouwde kom en ook in buitengebied (landschapselementen / groenstructuren) 13. Mooie lange lanen 14. Beleving van een plek 15. Uitstraling 16. Beeldkwaliteit 17. Grote diversiteit in verschijningsvormen 18. Beeldbepalend Recreatie 19. Bossen om te recreëren Verkeer 20. Verkeersgeleidend Essentie/toelichting Lindes en eiken zijn kenmerkend voor de gemeente en vormen resp. de structuur binnen- en buiten de bebouwde kom. Bomen dragen bij aan een prettige leefomgeving, biodiversiteit, cultuurhistorie, identiteit, ze verfraaien de woonomgeving, dragen bij aan recreatiemogelijkheden en geleiden het verkeer.

5

Wat vind je de grootste kwaliteiten en waarden van groen? Voorwaarde voor een prettige leefomgeving 1. Hoeveelheid groen niet verminderen, gelijk houden of versterken. Groen ook mee laten groeien met verstedelijking. 2. Groen mag nooit ontbreken. Het levert een fijne leefomgeving op. Zonder groen geen fijne leefomgeving. Gebieden waar te weinig groen is moeten aangepakt worden. 3. Mooi, uitstraling, aankleding, privacy 4. Aankleding van een plek 5. Uitstraling 6. Natuurlijke uitstraling 7. Voortuinen 8. Door groen ontstaan ook intieme gezellige plekken. Geeft sfeer. 9. Groen levert privacy Spelen 10. Groen om te spelen versterken: behouden, bv. Schoolpleinen Biodiversiteit 11. Biodiversiteit 12. Inheems (2x) 13. Ecologisch beheerde bermen (goed voor variatie in het beeld en biodiversiteit) 14. Diversiteit 15. Goed voor flora en fauna / Flora en fauna Gezondheid en welzijn 16. Groene leefomgeving is goed voor gezondheid en welzijn 17. Levert ook koelte, grasvelden bijvoorbeeld zijn ook belangrijk Netjes en goed onderhouden 18. Beeldkwaliteit is door de raad op B vastgesteld maar door enthousiasme van de Diamant medewerkers vaak op A onderhouden 19. Algehele uitstraling is netjes Het mag natuurlijk zijn 20. Het hoeft niet aangeharkt te zijn. 21. Sommige plekken soms te netjes 22.

Mag sober / Mag soberder Essentie/toelichting Groen is een voorwaarde voor een prettige leefomgeving. Groen bepaalt de sfeer van een plek en brengt natuur naar de woonomgeving. Het mag dan ook wat natuurlijker zijn en hoeft niet overal strak te worden aangeharkt. Voor mens en dier is groen goed. Voor onze gezondheid en welzijn, omdat kinderen erin kunnen spelen, en omdat de biodiversiteit erdoor toeneemt.

6

Wat vind je de grootste kwaliteiten en waarden van zandpaden? Kenmerkend, cultuurhistorie en identiteit 1. Hilvarenbeek heeft veel zandpaden 2. Kenmerkend voor Hilvarenbeek, om te behouden 3. Oude structuren zijn nog zichtbaar door de zandpaden 4. Structuren in het landschap 5. Zandpaden structuur is belangrijk. 6. Cultuurhistorie 7. Zandpaden hoort bij identiteit van Hilvarenbeek en cultuurhistorie 8. Stukje geschiedenis wat in ere moet blijven Beleving van het buitengebied, totaalplaatje dat hoort bij de omgeving. 9. Beleving van het buitengebied 10. Levert samen met de bomen een nog mooier beeld 11. Ook de zandpaden leveren een authentieke sfeer Rust 12. Rust 13. Zandpad weert vaak ook druk verkeer Biodiversiteit 14. Zandpad met een berm/bermen is belangrijk voor de biodiversiteit 15. Zandpaden met daarlangs de bomen en struiken kwaliteit is dus een groene strook Recreatie 16. Ommetjes vanuit de kernen. 17. Loopt fijner dan verharde paden 18. Mooi om te wandelen Ook functioneel 19. Grensovergangen naar België Verschillende vormen verharding 20. SeMiverharde zandpaden Essentie/toelichting Cultuurhistorie, lokaal belang, maar ook de (lokale) identiteit, structuren en de ontsluiting zijn gekoppeld aan de zandpaden. Zandpaden maken de beleving van het buitengebied compleet en geven een unieke sfeer. Voor de biodiversiteit zijn zandpaden beter dan verharde wegen.

Zandpaden zijn functioneel, maar worden tevens gebruikt als recreatieve route.

7

Kansen en verbeterpunten Wat gaat nog niet naar wens, wat zou je anders willen zien? Welke kansen en verbeterpunten zie je voor bomen? Betere groei 1. Groeiomstandigheden verbeteren 2. In nieuwe omgeving ruimte geven aan bomen die oud kunnen worden. 3. Grotere groenstroken voor bomen 4. Liever één boom die kan uitgroeien tot volwassen boom dan tien groene frutjes op een stokkie 5. Ondergrondse omstandigheden verbeteren bij de aanlag. 6. Ondergrondse ruimte verdelen 7. Bomen groeien beter aan zandpaden Bomen die gezond blijven 8. In ieder geval ervoor zorgen dat de huidige bomen gezond blijven 9. Snoeirichtlijnen/tips opstellen voor particulieren Erkenning van de waarde begrip voor de eigenschappen en acceptatie van overlast 10. Begrip voor bomen 11. Educatie over het belang van grote bomen (voor de luchtkwaliteit e.d.) 12. De discussie over bomen en zonnepanelen Meer bomen 13. Meer bomen 14. Particulieren (in het buitengebied ) motiveren om bomen te plaatsen Bescherming 15. In de bestaande kernen waardevolle bomen beter beschermen 16. Waardevolle bomen beschermen 17. Goede samenwerking in vroegtijdig stadium, intern en met derden wanneer er een ruimtelijke ontwikkeling plaatsvind (bv. project woningbouw) 18. (kabels onder) Groeiplaatsen schieten Bewuste(re) soortkeuze maken 19. Passende bomen plaatsten in woongebieden om problemen in de toekomst te voorkomen 20.

Zuilvormige bomen in woonwijken 21. Bewustere keuzes maken voor de soort boom op bepaalde plekken 22. Bomen en lichtmasten 23. Bomen buiten de obstakelvrije zone van wegen en met afstand op kabels 24. Diversiteit aan bomen per straat 25. Meer diversiteit in het bomenbestand Essentie/toelichting Met goede aanleg en goed onderhoud kunnen bomen beter, groter en gezonder worden. Dit geldt voor alle boomeigenaren. Wat er staat willen we koesteren en daarvoor is boomtechnisch advies, betrokkenheid boombeheerder, kennis, begrip en acceptatie nodig. Er leeft een wens om meer kroonvolume (niet persé meer bomen), waarbij een bewuste boomsoortkeuze gemaakt wordt om overlast te voorkomen en de diversiteit te laten toenemen.

8

Welke kansen en verbeterpunten zie je voor groen? Normen voor méér groen, op basis van locatie en functie 1. Groenpercentage openbare ruimte per bestemmingsplan 2. Op industrieterreinen meer groen realiseren 3. Meer groen op bedrijventerreinen 4. Meer kruidenrijk grasland in het buitengebied (stimuleren of faciliteren van eigenaren misschien) 5. Geen snippergroen maar grotere groenstroken 6. Vooraf bepalen wat de inrichting wordt voor een gebied in plaats van per groenstrookje of straat een plan opstellen. 7. Per wijk een groenplan maken 8. Te veel onnodige verharding die groen ingevuld kan worden 9. Horizontaal groen; bijv klimplanten enz Erkenning van de waarde van groen 10. Bewustwording van groen Bewoners stimuleren tot vergroening 11. Particulieren motiveren om meer groen in tuinen te realiseren. Dat doen we momenteel met klimaatmakers 12. Meer geveltuintjes 13. We zijn al leuk bezig met de werving van tuinklimaatcoaches en de werving van tuinen die advies krijgen van de coach 14. Project Klimaatmakers voorlopig doen, verlengen misschien 15. Misschien meer gezamenlijke groene tuinen bij seniorenprojecten Variatie en natuurlijk beheer 16. Meer variatie in beeldkwaliteit, hoeft niet overal super netjes te zijn 17. Hou het eenvoudig en natuurlijk. Dat past bij een landelijke gemeente Financiën op orde [wat wil je kunnen doen, wat nu niet lukt] 18.

Aandacht voor onderhoud, voldoende middelen regelen Richtlijnen 19. Rekening houden met hoogte groen in relatie tot oprijzicht verkeer Essentie/toelichting Ten aanzien van groen leeft er een sterke wens om meer gebieden te vergroenen. Hiervoor zijn normen nodig waarmee de hoeveelheid en het type groen per gebiedstype bepaald kan worden. Op de ene plek kan het natuurlijker, op de andere plek meer cultuurlijk, maar ten allen tijde staat de veiligheid voorop. [naast verkeersveiligheid nog andere aspecten?] Er is bewustwording nodig en we willen ook inwoners stimuleren om bij te dragen aan de vergroening. Voor het onderhoud moeten de financiën op orde zijn. [vraag is: wat doe je nu niet, wat wil je wel kunnen doen?]

9

Welke kansen en verbeterpunten zie je voor zandpaden? Grenzen 1. Grenzen handhaven 2. Handhaving: zodat niet de (groene) randen steeds kleiner worden wanneer iemand er vlak langs gaat ploegen o.i.d. Stof 3. Algemeen aandacht er voor, het is kenmerkend voor Hilvarenbeek en dus is bewust er mee omgaan belangrijk 4. Duidelijk beleid voor het behouden van zandpaden om discussies/aanvragen over overlast, verharden, etc. af te vangen 5. Visie op zandpaden en er naar handelen en over in gesprek met mensen, om problemen op te lossen 6. Geen verbeterpunten maar het afhandelen van de vele klachten! 7. Mensen die een huis kopen langs een zandpad en daarna gaan klagen Versterken 8. Waar intensief gebruik wordt gemaakt door landbouw stabilisatie toepassen 9. Verstevigen zandpaden met hogere verkeersfunctie 10. Boeren en boomkwekers langs zandpaden Berm beplanten 11. Meer zandpaden (de berm erlangs) beplanten 12. Wandelpaden met groen vorm geven 13. Bomen langs zandpaden om stof te voorkomen 14. Bloemrijke bermen waar dit kan 15. Bijv de patrijs zit graag in een berm langs een zandpad; zo zijn er vast meer doelsoorten Onderhoud zandpaden 16. Budget genereren voor het onderhoud en schaven van de zandpaden 17. Maaien zandpaden 18. Betere wateropname in bodem op zandpaden. Wellicht extra aandacht aan bodem geven zodat water ook goed wordt opgenomen, en geen modderpad ontstaat bij hevige regen.

Recreatie 19. Meer ommetjes over zandpaden 20. Zandpaden in natuurgebieden met horeca Essentie/toelichting Om over 100 jaar nog steeds van kenmerkende zandpaden in het buitengebied te kunnen spreken, moeten ze beschermd worden. Voorkomen dient te worden dat zandpaden worden omgevormd naar verharde weg vanwege klachten over stof en modder. Ook de hoge onderhoudskosten kunnen een argument zijn om te verharden. Kan de overlast van de meest intensief gebruikte paden worden teruggedrongen met plaatselijke versteviging (halfverharding) en het planten van bomen? Is er extra budget voor sproeien, schaven en maaien? Ten tweede het bewaken van de grenzen. Langzaam maar zeker zien we dat bermen bij landbouwpercelen worden getrokken. Er zit potentie in zandpaden: de ecologische functie van de berm voor flora en fauna, het recreatieve gebruik en het waterbergend vermogen. Deze kansen kunnen beter benut worden, bijvoorbeeld door te sturen op doelsoorten.

10

Uitdagingen en belemmeringen Wat houdt verbetering tegen? Wat staat behoud en verbetering in de weg? Waartegen (of tegen wie) loop je aan? Welke uitdagingen en belemmeringen zie je voor bomen? Groeiruimte 1. Gebruik ondergrondse ruimte 2. Ondergrondse en bovengrondse infrastructuur 3. Voorkomen van wortelopdruk Bewustwording kost tijd en geld 4. Bij sommige mensen bewustwording creëren over hoe belangrijk bomen zijn 5. Tijd, ureninzet, nodig om bijvoorbeeld voorlichting te doen over bomen Ruimtelijke inrichting 6. Multifunctionaliteit: er moet van alles op eenzelfde plek in bijvoorbeeld de bebouwde kom 7. Tegenstrijdige belangen. Parkeren, zonnepanelen, overlast 8. Geen bomen in trottoirs en voetpaden 9. Parkeerdruk belast het groen Bescherming 10. (Waardevollle) bomen beschermen 11. Evenementen op het Vrijthof veroorzaken schade aan bomen 12. Aansprakelijkheid wegbeheerder? Essentie/toelichting Ruimtegebrek: teveel belangen op te weinig grond, is een knelpunt waardoor bomen geen optimale groeiplaats kunnen krijgen. Er zijn ook geen minimale normen waaraan voldaan moet worden. Bij reconstructies, zoals rioolvervanging (elke 60 jaar) of straten vernieuwen (om de 20 jaar), kan het groenplan worden meegenomen maar er zijn veel tegenstrijdige belangen, en er is onvoldoende handhaving.

Dat laatste zien we ook bij evenementen: de bomen hebben hier last van, er worden geen boombeschermende maatregelen getroffen en er wordt geen toezicht gehouden.

11

Welke uitdagingen en belemmeringen zie je voor groen? Onderhoud en beheer 1. Onderhoud is uitdaging 2. Het gezonde behoud ervan 3. Als je iets wilt behouden of uitbreiden ook al nadenken over beheer, zodat dat realistisch is 4. Ecologisch maaien van een berm langs bijv een lelieteelt perceel 5. Budget in de komende jaren. Ravijnjaar Ruimtelijke inrichting 6. Dat de auto (parkeren) voorrang krijgt op een groenvlak

Buurtgroen 7. Slechts deels succesvol of het in de praktijk langdurig werkt dat mensen zelf een stukje openbaar groen onderhouden Essentie/toelichting De functie ‘groen’ delft vaak het onderspit in afweging tot andere functies en belangen zoals parkeren. Dus voor vergroenen is veel inspanning nodig. Er zijn ook geen harde normen en eisen waar op teruggevallen kan worden. Ten aanzien van het onderhoud en beheer ligt de uitdaging in haalbaarheid. Bij leliekwekerijen worden veel chemische middelen gebruikt, wat ecologisch beheer van de bermen overbodig maakt, er groeit en leeft immers niks meer. Beheer draagt bij aan het gewenste beeld, daar is budget voor nodig. Hoe gaat dat vanaf 2026? Beheer moet praktisch wel mogelijk en betaalbaar zijn, soms wordt hier bij het ontwerp nog niet over nagedacht.

12

Welke uitdagingen en belemmeringen zie je voor zandpaden? Beheer om modder en stof te voorkomen 1. Dat zandpaden modderpaden worden bij hevige regenval 2. Onderhoud en klachten horeca en bewoners 3. Dat zandpaden stofpaden worden bij hevige droogte 4. Weersinvloeden 5. Afwatering van de zandpaden. 6. Aansprakelijkheid als wegbeheerder 7. Bedrijfjes die kaarten van toertochten uitbrengen waar ze lekker kunnen "blubberen" met terreinwagens en dergelijke 8. Borden plaatsen verboden voor Joy-riders Beheer algemeen 9. Kosten 10. Klachten dat het stof geeft, kun je misschien niet helemaal oplossen Grenzen handhaven 11. Handhaven grenzen. 12. Dat de kadastrale grenzen bewaard blijven 13. De oorspronkelijke zandpaden + berm in stand houden kan lastig zijn als handhaving maar beperkt effect heeft Beheer – ecologische berm 14. Gebruik van chemische stoffen op de naastliggende landbouwpercelen 15. Verschillende functies combineren Essentie/toelichting Zandwegen veranderen bij extreme droogte of neerslag in stof- of modderpaden en we krijgen steeds vaker te maken met weersextremen. Het voorkomen van overlast vraagt om oplossingen zoals bomen planten en het waterdoorlatend vermogen van de bodem verbeteren. Het vernielen van zandpaden, door bijvoorbeeld ‘modderritten’ te houden, zou bestraft moeten worden, maar momenteel worden deze modderritten actief aangeboden door recreatie-ondernemers.

En als gemeente worden we aansprakelijk gesteld voor het onderhoud en de begaanbaarheid van de zandpaden.

13

Integraal groenbeleidsplan Hilvarenbeek – Uitdagingen en aandachtspunten (uit werksessie en bureaustudie) Algemeen Landelijk beleid • NOVI: Water en groen worden sterker leidend bij alle facetten van de inrichting van de fysieke leefomgeving. • Nationale Klimaatdoelstellingen • Zorgplicht • Afstand tot erfgrens (particulieren) standaard 2 meter. Provinciaal beleid • KLIMAATBESTENDIGHEID: het aanpassen van de leefomgeving aan de gevolgen van klimaatverandering • slimme netwerkstad omvat duurzame verstedelijking, herbestemming van bestaande gebouwen en verbetering van de mobiliteit met een focus op openbaar vervoer en fietsinfrastructuur. • concurrerende, duurzame economie: dat producten, materialen en grondstoffen hoogwaardig worden hergebruikt • Natura 2000 gebieden en Natuurnetwerk: beschermde gebieden en ecologische verbindingszones die natuurgebieden onderling verbinden • Groen-blauwe raamwerk bestaat uit natuurgebieden, waterlopen en agrarische landschappen

Bomen Gemeentelijk beleid • OMGEVINGSVISIE Plaats voor jongere generatie, Zorg voor ouderen en kwetsbaren, Herkenbaar dorps karakter, Moderne mobiliteit, Passend energielandschap, Ruimte voor bedrijven, Meer recreatie en toerisme, Natuurinclusieve agrarische sector, Ruimte voor flora en fauna, Lage belasting van het milieu, Eigenheid van het landschap, Geleid door bodem- en watersysteem. •

STRUCTUURVISIE: richting geven aan ruimtelijke ontwikkelingen zonder natuur, landschap en cultuurhistorie aan te tasten. • Elke ruimtelijke ontwikkeling moet bijdragen aan de ruimtelijke kwaliteit • De gemeente speelt een actieve rol in het begeleiden van initiatieven • randvoorwaarden • afspraken • bepalingen

Groen Ambtelijke input • Ruimtegebrek binnen de kernen. • Geen normen t.a.v. groeiplaatsinrichting. • Bij boomsoortkeuze mag inheems/uitheems gemixt. Data-analyse • 3x zoveel gemeentelijke geregistreerde bomen per inwoner als gemiddeld. • Geen bomennorm, alle wijken >14% • Inheemse top 10 boomsoorten (46% zomereik) • Data niet compleet (bijv. aanlegjaar onbekend) BOMENBELEID: Bomen zijn essentieel voor het groene en dorpse karakter. • Zorgplicht: veilig • Kwaliteit: gezond en duurzaam bomenbestand • Alle gemeentelijke bomen en alle waardevolle bomen zijn vergunningsplichtig • Inwoners actief betrekken.

Waarden Bomen • Biodiversiteit • Positieve invloed op de leefkwaliteit, gezondheid, welzijn: - bieden schaduw, zuiveren lucht, slaan CO₂ op en dempen geluid • Cultuurhistorische waarde, identiteit - Lindes en eiken kenmerkend voor de gemeente • Verfraaien straatbeeld • Recreatieve waarde • Geleiding van verkeersstromen Groen • Groen bepaalt de sfeer van een plek • Potentie van groen ligt in een natuurlijker, minder formele inrichting • Bijdrage aan de gezondheid en het welzijn • Versterking van de biodiversiteit Zandpaden • Waardevol en karakteristiek onderdeel van het landschap: dragers van cultuurhistorie, lokale identiteit en structuur • Ontsluiting van het buitengebied: functionele rol als toegangs- of verbindingsroute • Recreatief netwerk; stimuleren van natuurbeleving, gezondheid en toerisme • Ecologische corridors, bermen als microhabitat • Versterking van de lokale biodiversiteit: bodemleven blijft in tact, aantrekkelijker leefgebied voor planten en dieren • Beter doorlaatbaar voor water

Zandpaden Ambtelijke input Ambtelijke input • Functie ‘groen’ delft vaak het onderspit • Worden bij extreme droogte of • Geen normen neerslag stof- of modderpaden → • Inwaaiing van gif buitengebied oplossen door bomen te planten of • Budget vanaf 2026 onzeker water doorlaatbaarheid verbeteren. • Ontwerp leidt soms tot extra • Duidelijk standpunt nodig t.a.v. beheerkosten. verkeersfunctie en weginrichting. • Vernieling door modderraces. • Zandpaden zijn belangrijk om te Data-analyse behouden t.a.v. biodiversiteit. • Data onvolledig (eigendom/beheerder bijv.) Data-analyse • Ongeveer 2000 ha bos in beheer van derden • Toelichting nodig bij de verschillende • Geen groennorm vormen van ‘verharding’. • Alle wijken groen (>30%) Structuurvisie Structuurvisie • Zandpaden mogen niet aangetast • Herstel, versterking oorspronkelijke worden landschappen en beplantingsstructuren met Zandpadenbeheerplan natuurontwikkeling. • 4 typen Vaste voorschriften voor bomen en BERMBEHEER voor biodiversiteit, o.a. om beplantingen natuurlijke vijanden EPR aan te trekken. Maaimomenten afstemmen op bloeitijd, vastleggen in GIS.

Kansen Bomen • Met goede aanleg en goed onderhoud kunnen bomen beter, groter en gezonder worden • Meer kroonvolume

Groen • Meer gebieden vergroenen • Normen voor hoeveel en welke typen groen • Participatie • Omvang, kwaliteit, beleving en ecologische waarde versterken Zandpaden • Beschermen en behouden voor de toekomst • Handelingsruimte bij klachten om plaatselijk te verstevigen of bomen te planten. • Sturen en monitoren op doelsoorten.

14