16 Groenbeleidsplan (4 bijlage 2 Samenvatting)

Samenvatting Groenbeleidsplan

0

Voorwoord Als gemeente Hilvarenbeek zijn we trots op onze groene leefomgeving. Groen heeft voor ons niet alleen een esthetische waarde, maar speelt een cruciale rol in het welzijn van onze inwoners, het behoud van biodiversiteit, en de aanpak van klimaatverandering. Met dit integrale groenbeleidsplan willen wij een samenhangend en toekomstbestendig beleid ontwikkelen waarin groen, bomen en zandpaden elkaar versterken. Het plan biedt richting voor het onderhoud, de uitbreiding en de bescherming van onze groene ruimte, waarbij we oog hebben voor de balans tussen het groenbehoud en de behoeften van onze inwoners. Wij geloven dat de kracht van groen ligt in de verbinding die het biedt tussen mens en natuur. Dit plan richt zich dan ook niet alleen op het behouden van wat we hebben, maar ook op het creëren van nieuwe kansen voor vergroening in onze gemeente. Samen willen we een gemeente bouwen waar groen, recreatie en duurzame ontwikkeling hand in hand gaan. In dit plan komt ook onze nadruk op samenwerking terug. Het is een samenwerking tussen de gemeente, inwoners, natuurorganisaties, agrariërs en andere betrokkenen. Samen willen we zorgen voor een omgeving die niet alleen groen is, maar ook prettig en gezond om in te wonen en te werken.

De integrale benadering van groenbeleid is dan ook een uitnodiging aan iedereen om actief mee te denken en bij te dragen aan de verdere vergroening van Hilvarenbeek. Ik ben dan ook trots op het resultaat van dit plan en ik kijk uit naar de verdere samenwerking met alle betrokkenen om onze groene ambities waar te maken. Cathy Noordergraaf-Jansen Wethouder gemeente Hilvarenbeek

“Samen werken aan een groene en gezonde leefomgeving”

0

1

Inleiding Groenbeleidsplan Hilvarenbeek – Natuurlijk groen! Samen werken aan een groene en gezonde leefomgeving Hilvarenbeek is trots op haar groene karakter. Bomen, groen en zandpaden maken onze leefomgeving aantrekkelijk, zorgen voor ontmoeting en rust, dragen bij aan biodiversiteit. Ook draagt het groen bij aan de luchtkwaliteit en temperen bomen en planten de impact van periodes van extreme hitte, droogte en regenval. Met het nieuwe Groenbeleidsplan zet de gemeente koers naar een toekomst waarin deze kwaliteiten behouden, versterkt en duurzaam beheerd worden. Want Hilvarenbeek staat voor uitdagingen: klimaatverandering, druk op biodiversiteit en de behoefte aan een gezonde, groene leefomgeving voor toekomstige generaties. Het Groenbeleidsplan brengt groen, bomen en zandpaden samen in één integraal beleid, met drie duidelijke ambities: 1) Behoud van eigenheid van dorpen, landschap en zandpaden, 2) versterken van biodiversiteit en 3) Vergroenen waar mogelijk, samen met inwoners en ondernemers. Concreet betekent dit bijvoorbeeld waardevolle bomen beschermen, waar mogelijk inheemse beplanting kiezen, zandpaden behouden en bij ruimtelijke ontwikkelingen rekening houden met een klimaatadaptieve en natuurinclusieve inrichting. De ontwikkelkalender van tien jaar vertaalt de ambities naar concrete acties en nader uit te werken kaders en werkwijzen.

Met monitoring en evaluatie brengen we regelmatig het effect in kaart. Het Groenbeleidsplan is een uitnodiging: samen met inwoners, ondernemers en organisaties bouwen we aan een gezonde, groene en toekomstbestendige gemeente waar iedereen kan blijven genieten van bomen, groen en zandpaden.

2

Samenvatting Groenbeleidsplan Hilvarenbeek – Natuurlijk groen! De gemeente Hilvarenbeek is trots op haar groene karakter. Groen, bomen en zandpaden bepalen niet alleen hoe onze dorpen en het buitengebied eruitzien, maar dragen ook bij aan onze gezondheid, biodiversiteit, klimaatbestendigheid en cultuurhistorie. Met dit Groenbeleidsplan legt de gemeente vast hoe zij deze groene kwaliteiten wil behouden, versterken en toekomstbestendig wil maken.

Waarom dit plan? Hilvarenbeek staat voor grote uitdagingen. Klimaatverandering zorgt voor meer hitte, droogte en hevige regenbuien. De biodiversiteit staat onder druk en inwoners hechten steeds meer waarde aan een groene, gezonde leefomgeving. Tegelijkertijd zijn het bestaande bomenbeleid en het beheerplan voor zandpaden verouderd en sluiten ze niet meer goed aan bij nieuwe inzichten en wetgeving, zoals de Omgevingswet. Dit Groenbeleidsplan brengt groen, bomen en zandpaden samen in één integraal beleid. Het sluit aan op de Omgevingsvisie Hilvarenbeek 2050 en is tot stand gekomen met inbreng van inwoners, maatschappelijke organisaties en andere betrokkenen.

Het belang van groen, bomen en zandpaden • • •

Groen en beplanting maken de leefomgeving aantrekkelijk, zorgen voor rust en ontmoeting en dragen bij aan biodiversiteit en gezondheid. Bomen verbeteren de luchtkwaliteit, zorgen voor verkoeling, slaan CO₂ op en bepalen het karakter van dorpen en landschap. Zandpaden zijn beeldbepalend voor het buitengebied, hebben een grote cultuurhistorische en ecologische waarde en zijn belangrijk voor recreatie.

Huidige situatie De gemeente beheert onder andere: • • •

circa 24.000 gemeentelijke bomen; ongeveer 134 hectare gras en 305 hectare bosachtige beplanting; 308 zandpaden met een totale lengte van bijna 66 kilometer.

In de dorpen is relatief weinig openbaar groen; een groot deel van het groen is particulier bezit. Dat vraagt om zorgvuldige keuzes en samenwerking met inwoners en ondernemers.

3

Uitdagingen Belangrijke aandachtspunten zijn: • • • • •

Klimaatadaptatie: meer groen is nodig om hitte, droogte en wateroverlast op te vangen. Biodiversiteit: leefgebieden voor planten en dieren zijn versnipperd en kwetsbaar. Gezondheid en leefbaarheid: een groene openbare ruimte nodigt uit tot bewegen en ontmoeten. Ruimtegebrek: groen, bomen en zandpaden moeten concurreren met andere functies. Beheer en kosten: het groen moet duurzaam én betaalbaar beheerd worden.

Visie en ambities De visie van de gemeente is samengevat in het motto Natuurlijk Groen! Daarbij horen drie ambities: 1. Behoud van de eigenheid Het groene dorpskarakter mag niet achteruitgaan en de verbinding tussen de kernen en het buitengebied wordt versterkt. Bij ruimtelijke ontwikkelingen is boombehoud het uitgangspunt en eventueel verloren kroonvolume wordt hersteld door gelijkwaardige herplant. Bijzondere en waardevolle bomen worden beschermd en particuliere boomeigenaren kunnen hierbij ondersteuning krijgen. Zandpaden worden behouden en beschermd met als voorwaarde dat woningen en bedrijven goed bereikbaar zijn en recreatieve paden veilig zijn. 2. Biodiversiteit versterken De gemeente kiest voor meer inheemse en streekgebonden beplanting. Zowel het sortiment als het beheer moeten bijdragen aan het behouden en versterken van ecosystemen. We richten nieuwe en bestaande buurten klimaatadaptief en natuurinclusief in. Bermen in het buitengebied worden waar mogelijk ecologisch gemaaid. 3. Vergroenen waar mogelijk Bij nieuwe ontwikkelingen is de 3-30-300 vuistregel het uitgangspunt. Bij herinrichtingen en op bedrijventerreinen wordt vergroening met bomen en beplanting actief meegenomen. Bomen worden aangeplant in toereikende groeiplaatsen om gezond oud te worden en hun eindgrootte te bereiken.

Per locatie wordt de soortkeuze en inrichting afgestemd op de beoogde functie van bomen en beplanting. Ook inwoners en ondernemers worden gestimuleerd om bij te dragen. In het ruimtelijke planproces heeft de groenadviseur een toetsende en adviserende rol.

4

Van beleid naar uitvoering: ontwikkelkalender Om de ambities concreet te maken is een ontwikkelkalender opgesteld. Hierin staan alle acties en ontwikkelpunten die de gemeente de komende jaren wil uitvoeren, inclusief prioriteit, planning, verantwoordelijk team en indicatie van kosten. De ontwikkelkalender omvat meerdere acties (direct uitvoerbaar) en ontwikkelpunten (nadere uitwerking). Voorbeelden hiervan zijn: • • • • •

het opstellen van een groennorm en bomennorm; het actualiseren van de lijst met waardevolle bomen; het ontwikkelen van een afwegingskader voor zandpaden bij overlast en bereikbaarheid; het opstellen van soortenlijsten voor bomen en beplanting die passen bij de streek én het toekomstige klimaat; het versterken van de verbinding tussen dorpen en het buitengebied.

De ontwikkelkalender heeft een tijdshorizon van circa 10 jaar, waarbij de eerste jaren concreet zijn uitgewerkt en jaarlijks worden bijgesteld.

Monitoring en evaluatie Om te zorgen dat het beleid ook echt effect heeft, zet de gemeente in op monitoring en evaluatie. Jaarlijks wordt gevolgd: • • • •

hoeveel groen en boomkroonbedekking aanwezig is; hoe het staat met de conditie en veiligheid van bomen; hoe zandpaden functioneren en worden gebruikt; in hoeverre doelen op het gebied van biodiversiteit en klimaatadaptatie worden gehaald.

De resultaten van de monitoring worden gebruikt om het beleid bij te sturen waar nodig en om keuzes voor de toekomst beter te onderbouwen.

Samen werken aan een groene toekomst Dit Groenbeleidsplan is een uitnodiging aan inwoners, ondernemers en organisaties om samen te werken aan een groene, gezonde en aantrekkelijke leefomgeving. Door duidelijke keuzes, goede samenwerking en voortdurende monitoring wil Hilvarenbeek ervoor zorgen dat ook toekomstige generaties kunnen blijven genieten van het groen, de bomen en de zandpaden die de gemeente zo bijzonder maken.

5