15 scenario s vervanging hockeyvelden (1a raadsvoorstel met extra toelichting)

Zaaknummer: 70876

gemeente Hilvarenbeek

Voorstel aan de raad In de vergadering van Behandeld in college op Behandeld in commissie(s) Agendapunt Beleidsveld Onderwerp

: 10 maart 2022 : 1 februari 2022 : Samenleving van 10 en 17 februari 2022 : 15 : Sociaal Domein : Aanleg watervelden Hockeyclub Hilvarenbeek

Voorstel 1. Alvorens in te stemmen met de aanleg van twee watervelden van de Hockeyclub Hilvarenbeek de financiële consequenties die de aanleg met zich meebrengt integraal af te wegen binnen de Voorjaarsnota 2022. Inleiding Vorig jaar heeft de hockeyclub Hilvarenbeek bij de gemeente aangegeven dat haar velden aan vervanging toe zijn. De hockeybond keurt beide velden af na dit seizoen. De club wil investeren in twee watervelden. Watervelden voorkomen blessures en zijn beter voor een hogere spelkwaliteit. Ook is er een financieel voordeel wanneer de twee watervelden tegelijkertijd worden vervangen. Twee watervelden kosten tussen de €1.059.000 en €1.119.000 gebaseerd op drie offertes opgevraagd door de hockeyclub bij drie verschillende aannemers. Uw raad heeft tijdens de begrotingsbehandeling op 11 november 2021 aan het college de volgende opdracht gegeven: -

opnieuw in gesprek te gaan met de hockeyclub Hilvarenbeek en scenario 2 uit te werken waarbij wordt uitgegaan van twee watervelden; hierbij vooruit te lopen op het nieuwe accommodatiebeleid; deze businesscase in februari 2022 voor te leggen aan de gemeenteraad ter besluitvorming; de financiële consequenties te verwerken in de Voorjaarsnota 2022.

Het college heeft uw opdracht uitgewerkt en legt u twee opties inzake de besluitvorming voor. Middels dit raadsvoorstel beschikt uw raad over de informatie om tot een besluit te komen. Echter adviseert het college u om de consequenties van dit voorstel nader integraal af te wegen binnen de Voorjaarsnota 2022 en te kiezen voor optie 2, gezien de bijzondere omstandigheden van dit moment. Dit raadsvoorstel staat los van een nieuw op te stellen accommodatiebeleid. Wanneer uw raad instemt met een van beide opties betekent dit voor de gemeente dat de jaarlijkse lasten stijgen met € 37.000 – € 42.000 naar tussen de € 74.000 en € 79.000 per jaar. Er is géén dekking voorzien binnen de begroting 2023 voor deze gemeentelijke lastenverhoging .

1

Raad van 10 maart 2022, nr. 15

Optie 1: Directe besluitvorming op onderstaande punten conform huidige raadsagenda 1a. Voor de aanleg van twee watervelden aan de hockeyclub Hilvarenbeek een incidentele investeringsbijdrage tussen de € 573.000 en € 606.000 (afhankelijk van de definitieve keuze) beschikbaar te stellen met de consequentie dat dit voor de gemeente een nieuwe jaarlijkse last geeft tussen de € 74.000 en € 79.000 per jaar (inclusief jaarlijkse onderhoudslast 1, zoals beschreven onder 1b). 1b. Voor het jaarlijkse onderhoud van de twee watervelden een nieuwe onderhoudsbijdrage tussen de € 43.000 en € 47.000 als basisbedrag (afhankelijk van de definitieve keuze) beschikbaar te stellen gedurende 30 jaar met als consequentie dat de jaarlijkse gemeentelijke lasten tussen de € 37.000 en € 42.000 toenemen ten opzichte van de huidige onderhoudsbijdrage aan de hockeyclub (inclusief eenmalige investering, zoals beschreven onder 1a) met jaarlijkse toepassing van de CPI-index en met aftrek van de rentecomponent van de financieringslast van de eenmalige gemeentelijke investeringsbijdrage. 1c. De extra last van € 102.000 vanwege de afschrijving ineens van de boekwaarde van het huidige kunstgrasveld te dekken uit de eerder gestorte middelen in de Reserve Kapitaallasten. 1d. De financiële consequenties te verwerken in de Voorjaarsnota 2022.

Optie 2: Besluitvorming binnen de Voorjaarsnota 2022 De financiële consequenties die optie 1 met zich meebrengt nader integraal af te wegen binnen de Voorjaarsnota 2022. Argumenten bij optie 1 en 2 1.1 De berekeningen maken de financiële consequenties voor de gemeente en hockeyclub inzichtelijk inzake de aanleg van watervelden met ET-layer conform uw raadsopdracht. De hockeyclub heeft bij drie aannemers offertes opgevraagd inzake de aanleg van twee watervelden, gebaseerd op kwaliteit/prijsverhouding. Vervolgens heeft de hockeyclub deze offertes met ons gedeeld, besproken en doorgerekend. Conform uw raadsopdracht hebben de hockeyclub en de gemeente de financiële consequenties van watervelden met ET-layer uitgewerkt, rekening houdend met een aantal voorwaarden. De FOAM-variant is niet uitgewerkt vanwege het feit dat ET-layer duurzamer is dan FOAM (gaat ongeveer twee keer zo lang mee). De investeringskosten voor ET-layer zijn niet twee keer zo duur, zodat de jaarlijkse kosten voor ETlayer iets lager zijn. Daarnaast heeft ET-layer een betere technische en spelkwaliteit vanwege de vlakkere velden. 1.2 Dit voorstel is integraal afgestemd met de hockeyclub Hilvarenbeek. De afgelopen periode heeft de gemeente nauw samen gewerkt met de hockeyclub. 1.3 De huidige hockeyvelden zijn aan vervanging toe. In maart 2020 heeft de hockeyclub een rapport naar haar velden laten opstellen.

Daaruit blijkt dat één veld volledig vervangen dient te worden en van het andere veld de toplaag. De hockeyclub wilt investeren in de juiste velden. Semiwatervelden worden niet meer aangelegd en de bond raadt ze af vanwege blessuregevoeligheid. Daarnaast is het vervangen van beide velden financieel gezien voordeliger dan één veld volledig vervangen en bij de ander alleen de toplaag (vanwege het aanbestedingsvoordeel en de te maken onderhoudskosten op korte termijn). 1.4 Er is een financieel voordeel (aanbestedingsvoordeel) wanneer de velden tegelijkertijd vervangen worden. De club kan gebruik maken van een aanbestedingsvoordeel vanwege de aanleg van twee watervelden tegelijk. Het terrein ligt dan maar één keer open en beide velden zijn makkelijker te 1

Onder onderhoudsbijdrage wordt verstaan: kosten voor het onderhoud, renovatie en vervanging op termijn inclusief afschrijving.

2

Raad van 10 maart 2022, nr. 15

bereiken. Ook wordt het lava-rubber in één keer afgevoerd, waardoor het risico op uitlogen niet meer aan de orde is. Ook kan de club niet zonder 1 veld vanwege de capaciteit, ook niet tijdelijk. 1.5 De hockeyclub heeft met de jaarlijkse gemeentelijke onderhoudssubsidie een voorziening getroffen voor de vervanging van de twee velden, maar er is een tekort vanwege de hoge aanschafprijs van watervelden. Voor het onderhoud, renovatie en vernieuwing van de huidige kunstgrasvelden ontvangt de hockeyclub een jaarlijkse onderhoudsbijdrage van circa €18.500 per veld. Dit is exclusief toegepaste index. Jaarlijks wordt deze onderhoudsbijdrage conform CPI-index geïndexeerd. Met deze gemeentelijke bijdrage heeft de hockeyclub een voorziening voor de velden gevormd van €583.000, stand Balans 2020/2021. Hiervan wordt €485.000 besteed aan twee nieuwe watervelden. Dit betekent dat ca. €98.000 in de voorziening blijft zitten indien de Hockeyclub € 485.000 bijdraagt in de 2 nieuwe watervelden. Hiervoor hoeft niet meer worden bijgedragen door de gemeente. De hockeyclub heeft nu geen liquide middelen beschikbaar omdat eerdere gespaarde liquide middelen zijn uitgegeven aan andere investeringen (o.a. in de kantine/clubhuis en ledverlichting). 1.6 De hockeyvereniging maakt onderdeel van ons rijke sportaanbod in de gemeente.

De hockeyclub is op dit moment een stabiele vereniging met ongeveer 360 jeugdleden en 160 spelende volwassenen. 1.7 De hockeyclub kijkt kritisch naar de eigen begroting en exploitatie. De hockeyclub heeft een Bosa subsidie op onderhoud aangevraagd, ze gaan meer aan sponsoring doen en de contributie wordt verhoogd met €30 per lid. De Bosa subsidie bestaat op dit moment nog steeds. Of dit een duurzame subsidieregeling blijft, is niet te voorspellen. Ook draagt de hockeyclub de regie, verantwoordelijkheid en acceptatie voor de aanleg van de twee nieuwe watervelden. 1.8 Vanwege het ontbreken van concrete kaders en een ‘up to date’ accommodatiebeleid hebben we zo veel mogelijk gangbare en reeds aanwezige uitgangspunten gehanteerd. De hockeyclub refereerde veel aan het Hilvaria-model. Wij hebben gekeken naar een reële verdeling van verantwoordelijkheden, waarbij we uit zijn gegaan van gangbare voorwaarden. Op basis van de offertes hebben we de totale lasten (eenmalige investering en kosten voor het onderhoud, renovatie en vervanging op termijn inclusief afschrijving) berekend. Vervolgens heeft de hockeyclub aangegeven (en hebben wij aan de hand van jaarcijfers getoetst) welke lasten zij zelf kunnen dragen. Waarbij ook kritisch is gekeken naar kosten en de te genereren inkomsten (Bosa subsidie, horeca opbrengsten, sponsoring en verhoging van de contributiegelden).

Met de aangeleverde gegevens is naast de benodigde eenmalige gemeentelijke investering ook een jaarlijkse onderhoudsbijdrage (voor het onderhoud van de velden, renovatie en vervanging op termijn inclusief afschrijving) berekend. De onderhoudsbijdrage indexeren we conform de CPIindex, zodat de hockeyclub voldoende geld kan sparen voor de toekomst. De hockeyclub is zelf verantwoordelijk voor de investering, aanleg, onderhoud, renovatie en vervanging op termijn. Dit leggen we contractueel vast. Vervolgens verrekenen we jaarlijks de rentelasten van de eenmalige gemeentelijke investering (circa €10.000 per jaar, gedurende 30 jaar) met de geïndexeerde onderhoudsbijdrage. 1.9 De hockeyclub heeft rekening gehouden met het duurzaamheidsaspect van watervelden bij de te maken keuzes. Watervelden zijn op dit moment de nieuwste soort hockeyveld. Door de hoeveelheid water per sproeibeurt en het percentage leidingwater dat gebruikt wordt, zijn watervelden niet duurzaam of milieuvriendelijk. Echter heeft de hockeyclub aandacht gehad voor het duurzaamheidsaspect en is er een uitvraag gedaan naar duurzamere technieken, zoals de opslag van sproeiwater. Uit onderzoek blijkt dat er twee mogelijkheden zijn (welke nog in de kinderschoenen staan): 1. het 3

Raad van 10 maart 2022, nr. 15

treffen van een betonnen voorziening onder beide velden voor de opslag van water (Dit blijkt echter een zeer dure oplossing te zijn.) 2. ingegraven putten of silo’s, waarbij een folieconstructie onder de onderlaag wordt aangebracht (kost meer dan €150.000 per veld). Beide technieken zijn duur in aanschaf en er is weinig ervaring met de noodzakelijke levensduur van 30 jaar. Bovendien vergt aanleg van de technieken een zorgvuldige voorbereiding in overleg met het waterschap. Ook is het vergunningentraject uitgebreider. De hockeyclub heeft wel andere duurzame keuzes gemaakt, zoals de vervanging van de beide onderlagen en daarmee verwijdering van de lavarubber. Het risico voor uitlogen is dan niet meer aanwezig. Eerder heeft de hockeyclub geïnvesteerd in ledverlichting. Ook kiest men voor watervasthoudende kunstgrasmatten en een “smart” beregeningssysteem dat deel- en verkortberegening standen heeft om te voorkomen dat er te veel gesproeid wordt. 1.10 Om de watervelden te onderhouden en te sparen voor renovatie en vernieuwing is een hogere onderhoudsbijdrage nodig dan de hockeyclub op dit moment van de gemeente ontvangt. Het nieuwe onderhoudsbedrag betekent voor de gemeente een structurele budgettaire verhoging. Watervelden zijn duurder in aanschaf, maar ook in onderhoud. In de bijlage en tabel hieronder treft u de berekening aan van het huidig en verwacht jaarlijks onderhoud.

De onderhoudsbijdrage omvat de afschrijvingen én de jaarlijkse onderhoudskosten (onderhoud en energie) van de 2 nieuwe watervelden gedurende 30 jaar. Dit betekent dat sommige onderdelen van beide watervelden 1 of meerdere keren vervangen moeten worden. De overeengekomen bijdragen van de gemeente en hockeyclub is hierop afgestemd.

1.11 Geen indexatie betekent een bezuiniging op langere termijn van de onderhoudsbijdrage. Doordat de onderhoudsbijdrage niet meebeweegt met de inflatie, betekent dit voor de hockeyclub op lange termijn dat ze minder bijdrage ontvangen en minder geld kunnen sparen voor de vervangingen en renovaties op termijn. De CPI-index verhogingen bepalen in sterke mate het voor of nadeel. Bij een gemiddelde CPI-index van 1,5% is er nagenoeg géén voor of nadeel voor beide partijen. Bij een gemiddelde CPI-index van 2,5% treedt een voordeel op van ca. € 10.000 per jaar voor de hockeyclub. Wanneer we de onderhoudsbijdrage jaarlijks indexeren met de CPI-index van 2% en vervolgens de rentelasten van de financieringslast van de eenmalige gemeentelijke investeringsbijdrage aan de hockeyclub doorberekenen (3% over 30 jaar, betekent dit een rentevergoeding van €10.000 per jaar dat de hockeyclub aan de gemeente betaalt), stijgen de gemeentelijke lasten gemiddeld met €6.162 per jaar berekend over 30 jaar.

4

Raad van 10 maart 2022, nr. 15

Hieronder ziet u de gevolgen van het wel/niet toepassen van de CPI-index en het doorbelasten van de rente op de eenmalige gemeentelijke investeringslast. Tabel 1: Geen toepassing CPI-index en geen aftrek van de rentecomponent van de financieringslast van de eenmalige investeringsbijdrage Gevolgen gemeentelijke begroting zonder toepassing van de CPI index op de onderhoudsbijdrage

Jaarlijkse lasten Onderhoudsbijdrage (wordt uitbetaald) Kapitaallasten huidig kunstgrasveld Dekking afschrijving reserve Kapitaallasten 2 nieuwe watervelden Totale lasten voor de gemeente

werkelijk 2021 € 37.000,00 € 11.000,00 -€ 11.000,00

verwachting 2022 € 37.000,00 € 107.000,00 -€ 107.000,00

€ 37.000,00

€ 37.000,00

toename jaarlijkse gem. last

raming aannemer 1 € 46.125,00

raming aannemer 2 € 42.875,00

raming aannemer 3 € 45.437,50

€ 26.000,00 € 72.125,00

€ 25.000,00 € 67.875,00

€ 25.000,00 € 70.437,50

€ 35.125,00

€ 30.875,00

€ 33.437,50

Tabel 2: Handhaving CPI-index van 2%, onder aftrek van de rentecomponent van de financieringslast van de eenmalige investeringsbijdrage Gevolgen gemeentelijke begroting met toepassing van de CPI index op de onderhoudsbijdrage

Jaarlijkse lasten werkelijk 2021 Onderhoudsbijdrage (voor verrekening) € 37.000,00 Kapitaallasten huidig kunstgrasveld € 11.000,00 Dekking afschrijving reserve -€ 11.000,00 Kapitaallasten 2 nieuwe watervelden CPI-Index 2% (gemiddeld gedurende 30 jaar) Rentekosten eenmalige investering (worden verrekend) Totale lasten voor de gemeente € 37.000,00

verwachting 2022 € 37.000,00 € 107.000,00 -€ 107.000,00

€ 37.000,00

toename jaarlijkse gem. last

raming aannemer 1 € 46.125,00

raming aannemer 2 € 42.875,00

raming aannemer 3 € 45.437,50

€ 26.000,00 € 16.311,00 -€ 10.153,00 € 78.283,00

€ 25.000,00 € 16.311,00 -€ 10.153,00 € 74.033,00

€ 25.000,00 € 16.311,00 -€ 10.153,00 € 76.595,50

€ 41.283,00

€ 37.033,00

€ 39.595,50

CPI-Index 2% Verdeling van het nadeel over de komende 30 jaar 2023-2032 € 5.128 voordeel gemeente gemiddeld per jaar 2033-2042 -€ 5.390 nadeel gemeente gemiddeld per jaar 2043-2052 -€ 18.210 nadeel gemeente gemiddeld per jaar

1.12 Aan de eenmalige investering en jaarlijkse onderhoudsbijdrage verbinden we bepaalde juridische voorwaarden en afspraken, welke we vastleggen in een convenant met een looptijd van 30 jaar. Het betreft o.a. de volgende afspraken: -

De gemeente stelt een eenmalige investeringsbijdrage aan de hockeyclub ter beschikking ten behoeve van de aanschaf van twee nieuwe ET layer watervelden. De hockeyclub verplicht zich tot het daadwerkelijk investeren op de wijze zoals deze is overeengekomen (twee nieuwe watervelden, uitbreiden waterkelder, onderlaag, ET layer met toebehoren, beregening, kunstgras, inclusief afvoer materialen, (tijdelijke) opslag en herstelkosten). 5

Raad van 10 maart 2022, nr. 15

-

-

-

-

De gemeente kan de - uitbetaalde - bijdrage terugvorderen of volledig verhalen op de jaarlijkse onderhoudsbijdragen opgenomen in de gemeentelijke begroting, indien de hockeyclub in gebreke blijft of niet investeert op de wijze zoals deze is overeengekomen. De totale investering is gebaseerd op inkoopfacturen inclusief BTW en inclusief de te ontvangen Bosa subsidies voor bouw, onderhoud, energie, toegankelijkheid, veiligheid. De bijdrage is maximaal € 606.000; uit te betalen in drie termijnen. De 1e termijn van 40%, wordt uitbetaald na goedkeuring van de gemeenteraad zodra de investeringen in de twee watervelden aanvangen; de 2 e termijn van 40%, wordt uitbetaald zodra de watervelden bouw klaar zijn en de ET layer lagen met toebehoren op beide watervelden zijn geïnvesteerd; de 3 e termijn het restant van 20%, wordt uitbetaald nadat totale investeringen zijn uitgevoerd en de nacalculatie, schriftelijk, ter beschikking is gesteld aan de gemeente. Indien de totale investering en dus de investeringsbijdrage van de gemeente lager uitvalt, zal dit worden verrekend met de laatste termijn. De nacalculatie bestaat uit de inkoopfacturen én relevante documenten en volgt de opbouw conform de voorcalculatie. De hockeyclub draagt de regie, verantwoordelijkheid en acceptatie voor de aanleg van de twee nieuwe watervelden.

De hockeyclub ontvangt een jaarlijkse gemeentelijke bijdrage voor het onderhoud, renovatie en vervanging op termijn conform de berekening, zie bijlage 1. De hockeyclub vormt een voorziening voor het onderhoud, renovatie en vervanging op termijn en verantwoordt dit jaarlijks aan de gemeente. De gemeente kan de - uitbetaalde - onderhoudsbijdrage terugvorderen of stopzetten, indien de hockeyclub in gebreke blijft of de velden niet juist onderhoud en/of geen voorziening treft op de wijze zoals deze is overeengekomen. De gemeente houdt voor haar bijdrage rekening met een afschrijvingstermijn van 30 jaar. De indicatieve financieringslasten (rentelasten) van de eenmalige investeringsbijdrage verrekenen we met de jaarlijkse onderhoudsbijdrage. We indexeren de onderhoudsbijdrage de komende 30 jaar conform de geldende cpi-index.

Argumenten bij optie 2 1.1 Er is géén dekking voor deze gemeentelijke lastenverhoging voorzien binnen de begroting 2023. Dit voorstel brengt hogere financiële lasten voor de gemeente met zich mee ten opzichte van de huidige situatie. Zoals berekend in bijlage 1 stijgen de gemeentelijke lasten van € 37.000 per jaar met € 37.000 – € 41.000 naar tussen de € 74.000 en € 79.000 per jaar. Om de juiste afweging inzake deze consequenties te kunnen maken, adviseren wij uw raad dit te doen bi nnen de Voorjaarsnota 2022, zoals ook hieronder beschreven. 1.2 De gegeven bijzondere omstandigheden van dit moment, financiële risico’s voor de gemeente en de gemeentelijke ambities rechtvaardigen een nadere integrale afweging binnen de Voorjaarsnota door uw raad. De gemeente Hilvarenbeek staat aan de vooravond van de gemeenteraadsverkiezingen, nieuw op te stellen accommodatiebeleid, grote ambities en financiële onzekerheid. Ook de risico’s en kanttekeningen van dit voorstel rechtvaardigen een nadere integrale afweging binnen de gemeentelijke begroting van de nieuwe raad en college.

6

Raad van 10 maart 2022, nr. 15

1.3 Vooruit lopen op nieuw op te stellen accommodatiebeleid is een inhoudelijk en financieel risico. Op dit moment werkt het college aan de opdracht om nieuw accommodatiebeleid op te stellen. Dit raadsvoorstel staat los van een nieuw op te stellen accommodatiebeleid. Middels uw raadsopdracht en de uitwerking van dit raadsvoorstel wordt er voorgesorteerd op toekomstig beleid en kan worden gezien als de nieuwe ‘standaard’ in de gemeente Hilvarenbeek. Echter zijn de concrete (financiële) consequenties van deze voorsortering op dit moment niet in beeld evenals het risico op ongelijkheid en willekeur. Dit wordt pas duidelijk wanneer het accommodatiebeleid in een vergevorderd stadium is. Kanttekeningen bij optie 1 en optie 2 1.1 Dit voorstel brengt hogere financiële lasten voor de gemeente met zich mee ten opzichte van de huidige situatie. Zoals berekend in bijlage 1 stijgen de gemeentelijke lasten van € 37.000 per jaar met € 37.000 – € 42.000 naar tussen de € 74.000 en € 79.000 per jaar. 1.2 Er is op dit moment geen actueel sportaccommodatiebeleid die deze investering rechtvaardigt. De huidige afspraken met de hockeyclub zijn gebaseerd op de Nota Harmonisatie Buitensportaccommodaties uit 2005.

De afspraken binnen dit voorstel zijn gebaseerd op een reële verdeling van verantwoordelijkheden, waarbij we uit zijn gegaan van gangbare voorwaarden en constructies, maar zijn niet gebaseerd op een gemeentelijke visie. Zoals omschreven onder argument 1.3 bij optie 2, is een voorsortering op nieuw op te stellen beleid een risico. 1.3 Door demografische ontwikkelingen is er een risico in het afnemen van het aantal leden. Lokale demografische ontwikkelingen kunnen het aantal leden en met name de jeugdleden beïnvloeden. Hierin zit een risico voor de hockeyclub wat betreft de contributiegelden . 1.4 Watervelden zijn niet milieuvriendelijk/duurzaam, maar wel de nieuwste ontwikkeling. Zoals omschreven onder argument 1.9 bestaan er duurzamere technieken. Echter kosten deze technieken een extra investering, een intensiever traject en een ander tijdspad, met de nodige risico’s, waarmee geen rekening is gehouden binnen dit voorstel. Het risico bestaat dat over een paar jaar duurzamere watervelden worden ontwikkeld, maar zo lang kan de hockeyclub niet wachten met investeren. 1.5 De hockeyclub is juridisch gezien zelf verantwoordelijk voor aanleg en renovatie van de bestaande velden.

Bij het raadsbesluit in 2007 inzake de aanleg van het tweede kunstgrasveld en binnen het huidige convenant tussen de gemeente en de hockeyclub is de afspraak gemaakt dat de hockeyclub verantwoordelijk is voor al het onderhoud, renovatie en vernieuwing op termijn. Daar is de huidige onderhoudsbijdrage ook op gebaseerd. Echter kan de hockeyclub de grote investering van twee watervelden en bijbehorend onderhoud niet volledig dragen. 1.6 Voor de gemeente blijven de watervelden een financieel risico. Op het moment dat de hockeyclub de benodigde en vastgelegde voorziening voor het onderhoud, renovatie en vervanging op termijn niet kan betalen om welke reden dan ook, is het een reëel risico dat de hockeyclub hiervoor bij de gemeente nieuwe financieringsverzoeken indient, ook al ziet de club contractueel hier van af. Gezien het feit dat de velden zich op een gemeentelijke grond en sportpark bevinden (weliswaar met een gevestigd opstalrecht), brengt dit een extra zorgvuldigheidsaspect en reëel financieel risico met zich mee.

7

Raad van 10 maart 2022, nr. 15

1.7 Het bestaande veld (aangelegd in 2007) is nog niet afgeschreven in de gemeentelijke begroting. Het laatste hockeyveld dateert uit 2007 en is nog niet afgeschreven in de gemeentelijke begroting. In 2016 is met de hockeyclub een convenant gesloten voor de duur van 30 jaar. De hockeyclub schrijft in haar reactie een termijn van 30 jaar. Echter zijn we op dit moment geen 30 jaar verder, slechts 14 jaar. In de gemeentelijke begroting staat het hockeyveld nog voor circa € 102.000 in de boeken. Deze afschrijving is budgetneutraal te realiseren vanwege een beschikbare reserve. 1.8 Aanleg en onderhoud van watervelden is duurder dan kunstgrasvelden/zandvelden. Op dit moment is de nieuwste ontwikkeling op het gebied van hockeyvelden een waterveld. Dit zorgt voor een betere spelkwaliteit en voorkomt blessures. De aanschafwaarde ligt hoger dan die van een semiwaterveld of zandveld. Het risico bestaat dat over een paar jaar duurzamere nog nieuwere velden worden ontwikkeld. De hockeyclub wenst graag twee watervelden (i.p.v. bijvoorbeeld een waterveld en een semiwaterveld of zandveld) om alle leden dezelfde kwaliteit en hetzelfde speelplezier te kunnen bieden. Daarnaast raadt de hockeybond semiwatervelden af vanwege de blessuregevoeligheid. 1.9 Geen toepassing van de CPI-index op de onderhoudsbijdrage beperkt de gemeentelijke lastenstijging.

Zoals beschreven onder argument 1.11 stijgen de gemeentelijke lasten met circa €6.000 per jaar wanneer we de CPI-index en aftrek van de rente van de eenmalige investering op de jaarlijkse onderhoudsbijdrage toepassen. Uw raad kan besluiten om de indexatie van de onderhoudsbijdrage niet toe te passen en daar tegenover te stellen dat de rentelast van de financieringslast ook niet in rekening wordt gebracht bij de hockeyclub. Dit raden wij u af omdat het gemeentelijke nadeel met deze constructie niet opweegt tegen het misgelopen voordeel van de hockeyclub (€6.000 per jaar nadeel gemeente vs. circa €10.000 per jaar voordeel hockeyclub). Gezien het feit dat de verantwoordelijkheid om de velden gedurende de komende 30 jaar te onderhouden, renoveren en te vervangen bij de hockeyclub ligt, is het reëel om de cpi-index toe te passen en de rentelasten te verrekenen. Kanttekeningen bij optie 2 1.1 Het uitstellen van de besluitvorming heeft een financieel en tijds technisch nadeel voor de hockeyclub tot gevolg De hockeybond heeft 1 veld al volledig afgekeurd. De hockeyclub kan niet zonder 1 veld opereren, ook niet tijdelijk. Daarnaast is het ‘repareren’ van de huidige velden een kostbare uitgave en niet rendabel. Ook speelt de korte reactietijd van de offertes een rol samen met de stijgende grondstofprijzen/materiaalkosten.

Qua tijdsplanning is een raadsbesluit in de periode van maart 2022 gewenst. Anders kan de hockeyclub de velden pas in 2023 aanleggen. Dit is niet conform de overeengekomen afspraak met de Hockeybond (veld 2 in de zomer 2022 volledig vervangen en veld 1 minstens de toplaag uiterlijk in de zomer 2023). 1.2 Ook bij de Voorjaarsnota is er geen actueel kader/nieuw sportaccommodatiebeleid beschikbaar. Wanneer uw raad besluit voor optie 2 te kiezen, is er ook op dat moment nog geen nieuw accommodatiebeleid vastgesteld waaraan u de consequenties van dit verzoek kunt toetsen. Samenwerking Dit raadsvoorstel is in samenwerking met de hockeyclub Hilvarenbeek opgesteld. Financiën Zie bijlage 1 en onderstaande tabel. 8

Raad van 10 maart 2022, nr. 15 Gevolgen gemeentelijke begroting met toepassing van de CPI index op de onderhoudsbijdrage

Jaarlijkse lasten werkelijk 2021 Onderhoudsbijdrage (voor verrekening) € 37.000,00 Kapitaallasten huidig kunstgrasveld € 11.000,00 Dekking afschrijving reserve -€ 11.000,00 Kapitaallasten 2 nieuwe watervelden CPI-Index 2% (gemiddeld gedurende 30 jaar) Rentekosten eenmalige investering (worden verrekend) Totale lasten voor de gemeente € 37.000,00

verwachting 2022 € 37.000,00 € 107.000,00 -€ 107.000,00

€ 37.000,00

toename jaarlijkse gem. last

raming aannemer 1 € 46.125,00

raming aannemer 2 € 42.875,00

raming aannemer 3 € 45.437,50

€ 26.000,00 € 16.311,00 -€ 10.153,00 € 78.283,00

€ 25.000,00 € 16.311,00 -€ 10.153,00 € 74.033,00

€ 25.000,00 € 16.311,00 -€ 10.153,00 € 76.595,50

€ 41.283,00

€ 37.033,00

€ 39.595,50

De totale lasten - onderhoudsbijdrage en kapitaallasten - voor de gemeente gaan met ingang van 2023 van ca. € 37.000 naar ca. € 74.000 (aannemer 2) tot € 79.000 (aannemer 1) per jaar. Communicatie De hockeyclub wordt schriftelijk geïnformeerd over uw raadsbesluit. Uitvoering - De hockeyclub wordt schriftelijk geïnformeerd over uw raadsbesluit. - Na positief raadsbesluit wordt er met de hockeyclub een overeenkomst inzake de investering, onderhoud, onderhoudsbijdrage en andere juridische voorwaarden opgesteld. - De hockeyclub investeert in de velden op eigen risico en verantwoordelijkheid. Burgemeester en Wethouders van Hilvarenbeek, secretaris, burgemeester, Frank Jansen

Evert Weys

Raadscommissie Samenleving Dit voorstel is informerend behandeld in de raadscommissie Samenleving op 10 februari 2022. De commissie vraagt de portefeuillehouder om voor het debat van 17 februari 2022 een nieuwe, aangepaste berekening voor te leggen op basis van de door de hockeyvereniging overgelegde cijfers en uitgangspunten en daarbij ook uit te gaan van het juiste rentepercentage. Daarnaast doet de commissie het uitdrukkelijke verzoek aan de portefeuillehouder financiën om ook de mogelijke gevolgen van de uitspraak van de precariobelasting voor of tijdens het debat van 17 februari 2022 in beeld te brengen. De griffier, Maarten Janus

Eindvoorstel Na aanleiding van de commissievergadering van 10 februari 2022 waarin uw voorzitter verzocht heeft een nieuwe, aangepaste berekening voor te leggen op basis van de door de hockeyvereniging overgelegde cijfers en uitgangspunten en daarbij ook uit te gaan van het juiste rentepercentage, ontvangt u deze extra toelichting op het raadsvoorstel. Ook leest u in deze toelichting de reactie van het college inzake de presentatie (d.d. 10 februari 2022) en de brief (d.d. 13 februari 2022) van de hockeyclub. De gewenste nadere informatie is hieronder toegevoegd aan het raadsvoorstel, met handhaving van het oorspronkelijke voorstel van het college. 9

Raad van 10 maart 2022, nr. 15

De hockeyclub Hilvarenbeek verzoekt uw raad om: 1. ‘Dat de bestaande overeenkomst met index ongewijzigd blijft; 2. Dat de hockeyclub afziet van een hogere onderhoudsbijdrage, maar in ruil daarvoor aan de gemeente vraagt om de rentelast op een bijdrage van €480.000,- voor haar rekening te nemen; 3. De extra jaarlijkse last voor de gemeente dan uitsluitend bestaat uit de kapitaalslast op een bijdrage van €480.000,- en dat betekent: o Een afschrijvingslast van €16.000,o En een rentelast van €2.060,- bij een rente van 0,8% of €5.432,- bij een rente van 2% o Dat de totale extra last voor de gemeente €18.060,- of €21.432,- bedraagt.’ (dit punt is beantwoord met de nieuwe berekening, zie tabel in bijlage 1)

1. Huidige overeenkomst gemeente – hockeyclub met indexatie ongewijzigd voortzetten De huidige jaarlijkse bijdrage die de hockeyclub van de gemeente ontvangt, is gebaseerd op de verdeling van de verantwoordelijkheden tussen gemeente en hockeyclub, de gedane investering, het onderhoud, renovatie en vervanging van de twee huidige semi kunstgrasvelden. Deze afspraken inclusief de verrekening van de eerdere investering, afschrijvingstermijnen en indexatie van de bijdrage liggen vast in een convenant met een looptijd van 20 jaar (einddatum 1 januari 2037). De eenmalige investeringsbijdrage en de hogere jaarlijkse onderhoudskosten voor twee nieuwe watervelden maken een nieuwe overeenkomst noodzakelijk, al is het alleen voor de zuiverheid van de afspraken, de verdeling van de verantwoordelijkheden, de verder op te bouwen voorziening voor vervanging en de nieuwe afschrijvingstermijnen.

2. Hockeyclub ziet af van hogere onderhoudsbijdrage, maar rentelast op een bijdrage van €480.000 voor rekening gemeente In het raadsvoorstel is de raming van de offerte van aannemer 2 aangehouden. We hebben opnieuw de gemeentelijke lasten berekend op basis van een investeringsbijdrage van €480.000. Ook hebben we met verschillende rentepercentages gerekend, zodat u ziet wat dit voor de gemeentelijke lasten betekent, zie tabel bijlage 1. De nieuwe berekeningen laten zien dat de gemeentelijke lasten dalen. Bij de berekening hebben we de volgende uitgangspunten gehanteerd: 1. De jaarlijkse onderhoudsbijdrage2 gaat naar ca. €40.000 per jaar. We passen jaarlijks de werkelijke CPI index3 toe én verrekenen de rentekosten bij de uitbetaling. 2. De kapitaallasten van de investeringsbijdrage gaan naar ca. €19.000 per jaar. Dit bedrag is opgebouwd uit de afschrijvingskosten en de rentelasten o.b.v. de omslagrente. 3. De CPI index van 2% is berekend als gemiddelde over de gehele looptijd. De eerste jaren zijn die substantieel lager, de laatste jaren substantieel hoger. Indien de CPI in werkelijkheid lager of hoger is, wijzigt de bandbreedte. De bandbreedte ligt bij een CPI index van 1,5% tot 2,5% ,gemiddeld tussen de €10.000 tot €20.000 per jaar (let op: de lasten liggen de eerste jaren aanmerkelijk lager dan de laatste jaren).

2

Zoals in het raadsvoorstel verwoord wordt met ‘onderhoudsbijdrage’ bedoeld: kosten voor het onderhoud, renovatie en vervanging op termijn inclusief afschrijving. 3 CPI index: de CPI index geeft de prijsontwikkeling (inflatie) weer van goederen en diensten. Het CBS berekent elk jaar de CPI index. De afgelopen 10 jaren lag de CPI index gemiddeld op 1,65%. De verwachting - op dit moment - is dat de komende jaren deze index 2% of nog iets hoger zal zijn.

10

Raad van 10 maart 2022, nr. 15

4. De gemeente heeft in een eerdere casus een rentepercentage van 3% betrokken in de berekening. Dit rentepercentage is ook nu het uitgangspunt.

Mag de gemeente de rentelasten voor haar rekening nemen? Het antwoord is nee. De hockeyclub heeft in haar presentatie van 10 februari 2022 aan de commissie Samenleving aangegeven dat, bij de gewijzigde investeringsbijdrage van €575.000 naar €480.000, de lasten voor de gemeente met €18.060 (rentepercentage 0,8%) c.q. €21.432 (rentepercentage 2%) stijgen. De hockeyclub geeft aan dat ze met de huidige onderhoudsbijdrage van €36.665 én toepassing van de CPI index haar toekomstige exploitatie rond kan krijgen. Ze vraagt de gemeente om de rentelasten van resp. €2.060 (rentepercentage 0,8%) of €5.432 (rentepercentage 2%) voor haar eigen rekening te nemen.

Hoe zit het juridisch gezien? De gemeente is bevoegd om publieke doelen te financieren op grond van het Treasury statuut. Hierbij is het noodzakelijk om de financieringskosten bij de derde (in dit geval de hockeyclub) in rekening te brengen (‘geen gratis geld lenen’). Treasury statuut De Wet financiering decentrale overheden gaat uit van taken ter behartiging van de publieke taak. De publieke taak is niet in de wet omschreven, maar bankachtige activiteiten zijn géén publieke taak. De invulling van het begrip publieke taak is de verantwoordelijkheid van de gemeente zelf. Private partijen zien gemeenten vanuit hun eigen belang nogal eens als goedkope financier of makkelijke garantieverlener. Bij wet- en regelgeving over financieringen en beleggingen door gemeenten staat het minimaliseren, mijden en ‘prudent’ omgaan met risico’s centraal. In ons Treasury statuut is in artikel 3 o.a. opgenomen: 1. De gemeente mag uitzettingen en garanties uit hoofde van de “publieke taak” uitsluitend verstrekken aan bonafide organisaties. 2. Aan het verstrekken hiervan kunnen nadere voorwaarden verbonden worden. Waar mogelijk worden zekerheden bedongen. 3. De doelstelling waarvoor de verstrekking dient moet passen binnen de doelstellingen van de gemeente Hilvarenbeek. 4. Het risico moet passen binnen de ratio voor het weerstandsvermogen die de gemeente Hilvarenbeek hanteert. 5.

De gemeente verstrekt in principe geen uitzettingen en garanties uit hoofde van de publieke taak. 6. Alleen in uitzonderlijke situaties wordt van de in het 5e lid omschreven regel afgeweken. Het moet dan gaan om het realiseren van publieke doelen ten behoeve van de Hilvarenbeekse samenleving. In het laatste geval neemt het college geen besluit dan nadat de raad in de gelegenheid is gesteld zijn wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen. De accountant – toets of gemeente zich houdt aan de richtlijnen voor financieringen De accountant toetst uitzettingen, voorfinancieringen of bijdragen aan derden aan de voorwaarden gesteld in het Treasury statuut en of de gemeente de belangen op een evenwichtige wijze heeft gewogen. Het in rekening brengen van de rente is een belangrijke voorwaarde, waar op getoetst wordt. Het verstrekken van gratis geld – zoals de hockeyclub voorstelt – raden wij u om bovenstaande redenen af.

11

Raad van 10 maart 2022, nr. 15

Welk rentepercentage hanteren? De wet schrijft niet voor welk rentepercentage de gemeente moet hanteren. Wel dat er niet wordt bevoordeeld door de gemeente. Hieruit volgt dat de gemeente een redelijke rente in rekening brengt. Het rentepercentage is een beleidsmatige keuze. Wij hebben gekeken naar relevante dossiers in onze gemeente. Zoals hieronder beschreven is het rentepercentage van 3% een gangbaar percentage dat wij bij eerdere casussen hebben toegepast. Rentepercentage 3% In een voorgaande casus heeft de gemeente de financiering berekend op een rentepercentage van 3%. En deze ook meegenomen in de inhouding op het toegekende budget. We hebben de regel ‘gelijke monniken, gelijke kappen’ gehanteerd en vanaf het begin – in het overleg met de hockeyclub - aangegeven dat we daarom het rentepercentage van 3% aanhouden. Rentepercentage 2% De rente op de kapitaalmarkt is al enige tijd op een laag niveau. Op de kapitaalmarkt worden veel leningen verhandeld. De banken beschouwen de kapitaalmarktrente als belangrijke benchmark (referentiekader) bij het bepalen van hun rentes op renteproducten met een langere looptijd. Het rentepercentage van 2% is voor leningen met een lange looptijd is – voor deze casus conservatief ingeschat. De kanttekening hierbij is dat 2% afwijkt van eerdere casuïstiek en het een voorsortering maakt op het nog op te stellen (sport)accommodatiebeleid.

Rente omslagpercentage 0,8% De gemeente gebruikt het rente omslagpercentage om de rentelasten toe te rekenen aan de diverse taakvelden binnen haar exploitatie. Het rente omslagpercentage is géén rentepercentage voor geleend geld.

Samenvattend: Belangrijke voorwaarden voor de gemeentelijke financiering van de twee watervelden 1. Het toekomstig onderhoud, de renovaties en vervangingen van de twee nieuwe velden worden door de hockeyclub gewaarborgd. 2. Op de gemeentelijke lasten wordt gestuurd; bij een voorfinanciering of een investeringsbijdrage worden de financieringslasten marktconform (rentelasten) verrekend. 3. Gemeente mag derden niet bevoordelen en dient naast de wet ook de algemene beginselen van behoorlijk bestuur in acht te nemen (o.a. het gelijkheidsbeginsel). 4. Een nieuwe overeenkomst, gebaseerd op de juiste investering en uitgangspunten, is noodzakelijk.

Burgemeester en Wethouders van Hilvarenbeek, secretaris, burgemeester,

Frank Jansen

Evert Weys

12

Raad van 10 maart 2022, nr. 15

Advies raadscommissie Dit voorstel is debatterend behandeld in de raadscommissie Samenleving op 17 februari 2022. De commissie is van oordeel dat het voorstel als bespreekonderwerp voor besluitvorming aan de raad van 10 maart 2022 kan worden voorgelegd. De griffier, Maarten Janus

Eindvoorstel Het college handhaaft het voorstel genoemd onder de paragraaf “Voorstel”.

Burgemeester en Wethouders van Hilvarenbeek, secretaris, burgemeester,

Frank Jansen

Evert Weys

Bijlagen (digitaal in raadsinformatiesysteem) - Bijlage 1: Berekening scenario 2 op basis van drie offertes voor de aanleg van twee watervelden - Bijlage 2: Rapport Hockeybond inzake de periodieke keuring huidige hockeyvelden d.d. maart 2020.

13