15 Ontwerpbegroting 2023 en Jaarstukken 2021 OMWB (1 raadsvoorstel)

Zaaknummer: 81409

gemeente Hilvarenbeek

In de vergadering van Behandeld in college op Behandeld in commissie(s) Agendapunt Beleidsveld Onderwerp

: 16 juni 2022 : 19 april 2022 : Samenleving van 2 juni 2022 : 15 : Milieu : Ontwerpbegroting 2023 en Jaarrekening 2021

Voorstel 1. Kennis te nemen van de voorlopige jaarrekening 2021 van de Omgevingsdienst Middenen West Brabant; 2. Kennis te nemen van de Ontwerpbegroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026 van de Omgevingsdienst Midden- en West Brabant. 3. Er wordt geadviseerd met betrekking tot de volgende onderwerpen te reageren: a. Financiële positie gemeenten b. Risico’s; overdracht bodemtaken c. Besparingsmaatregelen 4. Voor het overige geen zienswijze in te dienen op de Ontwerpbegroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026 van de Omgevingsdienst Midden- en West Brabant. Inleiding Op 4 april 2022 ontvingen wij van de Omgevingsdienst Midden- en West Brabant (hierna: OMWB) de Ontwerpbegroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026 respectievelijk de Jaarrekening 2021. Voor het volgende jaar is de begroting gebaseerd op de eerder met uw raad gedeelde Kaderbrief. Het uitgangspunt van de norm is een bestuurlijk vastgesteld, gemeenschappelijk kwaliteits - en ambitieniveau voor de regio Midden- en West Brabant in combinatie met een nieuwe financieringsopzet. Jaarrekening Het dagelijks bestuur van de OMWB (DB) heeft de voorlopige jaarrekening vastgesteld en ter controle aangeboden aan de accountant. Na controle wordt deze aangeboden voor definitieve vaststelling aan het algemeen bestuur (AB) tijdens de vergadering van 13 juli 2022.

Overeenkomstig het bepaalde in artikel 58b van de Wet gemeenschappelijke regelingen en artikel 33 van de Gemeenschappelijke regeling OMWB, wordt de jaarrekening aan uw raad aangeboden. Ontwerpbegroting Overeenkomstig het bepaalde in artikel 59 lid 1 van de Wet gemeenschappelijke regelingen legt de OMWB de ontwerpbegroting 2023 voor aan alle deelnemers. Overeenkomstig artikel 59 lid 3 van de Wet gemeenschappelijke regelingen heeft uw raad de mogelijkheid een zienswijze naar voren te brengen naar aanleiding van de ontwerp begroting. De OMWB heeft verzocht een eventuele zienswijze uiterlijk voor 10 juni 2020 kenbaar te maken. Na ontvangst van de zienswijze zal het algemeen bestuur van de OMWB op 13 juli 2022 een besluit nemen ten aanzien van de begroting. Na vaststelling zal de begroting worden toegezonden aan de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties.

1

Raad van 16 juni 2022, nr. 15

Argumenten 1.1 De jaarrekening sluit af met een positief resultaat Het Dagelijks Bestuur (DB) van de OMWB heeft de voorlopige jaarrekening vastgesteld e n ter controle aangeboden aan de accountant. Na controle wordt deze aangeboden voor definitieve vaststelling aan het Algemeen Bestuur (AB) tijdens de vergadering van 13 juli 2022. Het resultaat is positief, en dat was tegen de verwachting in. Met de 2e burap 2021 werd een verlies voorzien van € 200.000, maar het resultaat leidt tot een plus van € 164.000. Er was meer omzet en er waren minder reiskosten. Het nadeel van extra kosten door een eenmalige uitkering viel weg tegen het voordeel van lagere andere personele kosten. Ook huisvestingskosten waren lager. ICTkosten waren hoger in verband met de keuze voor een andere leverancier en eenmalige investeringen; dit leidt tot besparingen in toekomstige jaren. Een ander voordeel is het niet hoeven aanspreken van de post onvoorzien van € 150.000. Verder is er een storting gedaan in de reserve meetstations die voor de provincie worden ingezet. Het weerstandsvermogen van € 1,9 miljoen is voldoende om de onderkende afgewogen risico’s af te dekken uit de jaarrekening. De waarde van die risico’s bedraagt ook € 1,9 miljoen. De beoogde resultaatbestemming, waarbij het resultaat wordt toegevoegd aan de algemene reserve, draagt bij aan de verdere versterking van het weerstandsvermogen.

De belangrijkste risico’s die de OMWB benoemt in de jaarrekening zijn de problematiek op de arbeidsmarkt, de Omgevingswet en het project kosteneffectiviteit ‘Van goed naar beter’, waarin besparingsopgaven gerealiseerd moeten worden. Deze zijn verder toegelicht in de ontwerpbegroting. Opbrengsten De totale opbrengsten bedragen € 35,2 miljoen en zijn daarmee € 714.000 hoger dan begroot. Het COVID-19-jaar 2020 heeft de OMWB geleerd dat productieverlies kan worden beperkt of voorkomen door werkzaamheden anders aan te pakken of anders in te vullen. Mede hierdoor is verlies in productieve uren ook in 2021 voorkomen. Een andere reden is dat het aantal uren dat is besteed aan opleiding en vorming in 2021 - als gevolg van COVID-19 - lager was dan begroot. Tenslotte is de opname van verlof op niveau gebleven. Het aantal declarabele uren bedraagt ongeveer 334.300, waar 330.000 uren waren begroot (realisatie 2020: 330.800 uur). Het bijbehorende gemiddelde nacalculatorische uurtarief bedraagt circa € 97,95 (voorcalculatorisch € 94,70). Het verschil in tarieven komt door een verschuiving in type werkzaamheden; er wordt meer specialistische inzet gevraagd. De realisatie op programma P1 is € 509.000 hoger dan begroot. Daar tegenover staat een lagere realisatie op de programma’s van de verzoektaken P2 en P4. Afgelopen jaar is er dus vooral focus geweest op het uitvoeren van basistaken.

Kosten In het jaarverslag worden verder de volgende kosten toegelicht: - Personeel in loondienst - Overige personeelskosten - reiskosten - Huisvesting en facilitair - Automatiseringskosten - Onvoorzien - Reserve meetstations - Inhuur personeel

2

Raad van 16 juni 2022, nr. 15

2.1 De ontwerpbegroting is in lijn met de eerder overgelegde kaderbrief en toont een gezonde organisatie. De OMWB legt een robuuste begroting voor, die in lijn is met de eerder overgelegde kaderbrief en conform de afspraken. Ook de financiële positie is versterkt. Er is sprake van een gezond financieel beeld, ondanks de onzekerheden die er ook zijn. De ontwerpbegroting is, evenals het meerjarenperspectief, in financiële zin sluitend. In de ontwerpbegroting 2022 is rekening gehouden met loonstijging van 2,3 % en een prijsstijging van 1.5% Deze percentages zijn gebaseerd op de zogenaamde septembercirculaire 2021 van het ministerie van BZK. 2.2 Het uurtarief is in lijn met de eerdere kaderbrief Het tarief en de mutaties daarin werden in de kaderbrief geschetst. Ten opzichte van de kaderbrief is hierin geen verandering aangebracht. De effecten van de recente CAO waren hierin reeds meegenomen. Naast het financiële effect is ook de verlaging van de gemiddelde declarabiliteitsnorm van 1.350 naar 1.328 meegenomen; dit komt voort uit de extra bovenwettelijke verlofdagen waarop alle werknemers voortaan recht hebben.

Volume • De productieve uren worden geraamd op 345.000 (begroting 2022: 338.500), waarbij de begrote omzet van € 35,3 naar € 35,7 miljoen stijgt; • De begrote personele formatie daalt van 304 naar 294 fte. Hiervan is 18% overhead. • De flexibele schil groeit van 4% naar 8%. 2.3 De besparingen van het kosteneffectiviteitsonderzoek ‘van Goed naar Beter’ zijn verwerkt in de ontwerpbegroting Onder andere uw raad alsook ons college hebben er bij de OMWB op aangedrongen om actief te zoeken naar realistische efficiencymaatregelen met een kostenbesparend effect en kritisch te zijn op de kostenontwikkeling. De OMWB heeft een kosteneffectiviteitsonderzoek laten uitvoeren (‘Van goed naar Beter’). Volgens afspraak met het Algemeen Bestuur zijn in de begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026 de maatregelen volgend uit het kosteneffectiviteitsonderzoek ‘Van Goed naar Beter’ nader uitgewerkt. De volgende kostenbesparingen zijn in de cijfers verwerkt. Bedragen x € 1.000

2022

2023

2024

2025

Totaal

Vergunningverlening Informatievoorziening Kosteneffectiviteit fase 1 Kosteneffectiviteit fase 2 Totaal kostenbesparingen

-150 -500

-150 0 -528

-650

-678

0 0 0 -400 -400

0 0 0 0 0

-300 -500 -528 -400 -1.728

Het onderdeel ‘Informatievoorziening’ is reeds in de Begroting 2022 verwerkt in de kosten van Bedrijfsvoering. De overige zijn opgenomen onder Primair proces. ‘Vergunningverlening’ is opgenomen in de salariskosten, terwijl ‘Kosteneffectiviteit fase 1’ en ‘fase 2’ zijn weergegeven onder ‘Algemene kosten’, ‘Van Goed naar Beter’. De besparing van € 528.000 in 2023 is het effect van projecten opgestart in 2022. Dit bedrag betreft enerzijds een besparing van € 478.000 opgenomen onder de Algemene kosten; daarnaast € 50.000 als gevolg van het niet invullen van functies door verdere digitalisering en automatisering van werkzaamheden. 3

Raad van 16 juni 2022, nr. 15

Teneinde de besparingen structureel binnen de dienst te verankeren, zijn op voorhand ‘investeringen’ noodzakelijk. In onderhavige ontwerpbegroting, en die van 2022 zijn de volgende maatregelen doorgevoerd: Maatregelen Kosten-effectiviteit onderzoek Bedragen x € 1.000 Kosteneffectiviteit – initieel Kosteneffectiviteit – structureel Totaal investeringen

2022

2023

2024

2025

250 200 450

250 200 450

200 200

200 200

Met deze maatregelen wordt een structurele kostenreductie van € 1,5 mln. gerealiseerd met behoud van de uitvoeringskwaliteit, sterker nog, naar verwachting neemt de kwaliteit toe. In de Begroting 2022 is berekend dat zonder deze maatregelen de deelnemersbijdrage voor het jaar 2025 4% (€ 1,3 mln.) hoger uitvallen. 2.4 De financiële positie van de dienst is verbeterd Het is goed om te constateren dat de financiële positie van de OMWB sterker is geworden. Dat blijft van belang, gezien de risico’s en onzekerheden die op de omgevingsdienst afkomen. Het Algemeen Bestuur van de OMWB heeft het niveau van het weerstandsvermogen genormeerd tussen 4% en 6% van de omzet. De begrote algemene reserve eind 2023 bedraagt € 1,93 miljoen en dat is 5,5% van de begrote omzet. Daarnaast is de financiële waarde van de gewogen risico’s € 1,905 miljoen. De algemene reserve is daarmee groter dan de voorziene risico’s; de weerstandsratio is 1,01 en scoort een voldoende. Dat was voorheen nog onvoldoende. De verbetering komt voort uit een lager risicoprofiel en een hogere algemene reserve. 2.5 De gevolgen van de gewijzigde MWB-norm zijn doorgevoerd De MWB-norm die voorheen gold is in 2021 geëvalueerd. Als gevolg daarvan zijn wijzigingen doorgevoerd in de opzet van de MWB-norm. De ontwerpbegroting is mede gebaseerd op deze norm en de wijzigingen zijn uiteindelijk doorgevoerd in de begroting 2023.

Deze gewijzigde norm kon voor enkele gemeenten invloed hebben (inbreng volume). Gemeentes zijn hierover geïnformeerd, met de gelegenheid om vragen te stellen. Voor Hilvarenbeek heeft de nieuwe MWB-norm geen financiële gevolgen ten opzichte van het bedrag dat reeds via het werkplan wordt ingebracht. 2.6 Er is beschreven hoe men omgaat met de problematiek op de arbeidsmarkt Uw raad heeft naar aanleiding van de Kaderbrief zorgen geuit over de problematiek op de arbeidsmarkt. Dat blijft een grote uitdaging. In de ontwerpbegroting is op pagina 12 door de dienst beschreven hoe men omgaat met dit probleem. De problematiek heeft tot op heden geen gevolgen gehad voor de uitvoering en kwaliteit van de dienstverlening. 2.7 In 2023 krijgen een groot aantal onderwerpen extra aandacht In de begroting wordt een inhoudelijke toelichting gegeven op de taken waarvoor de OMWB zich in 2023 ziet gesteld. In 2023 krijgen de volgende taken extra aandacht: Omgevingswet De invoeringsdatum van de Omgevingswet is door het Rijk uitgesteld naar 1 januari 2023. De invoering van de wet betekent een enorme verandering voor de taakuitoefening en werkwijze van de OMWB. De OMWB bereidt zich daar op voor.

Ondanks het feit dat de OMWB daarop goed voorbereid is, begint het feitelijke veranderproces pas na de inwerkingtreding; Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet gaat ook een groot aantal bodemtaken over van de provincie naar de gemeenten. De OMWB heeft een transisitiedocument opgesteld betreffende de overgang van de bevoegdheid uit de Wet bodembescherming. 4

Raad van 16 juni 2022, nr. 15

Op dit moment is nog veel onduidelijk over de beschikbaarheid van middelen voor het uitvoeren van deze taken. Naar verwachting krijgen de gemeenten beperkte middelen ter beschikking die de totale omvang van de verwachte taken niet zal dekken. Over deze budgetten wordt nog overleg gevoerd. ‘Van goed naar beter’ In 2022 gaat – gezien de noodzaak van een verdere professionalisering - het programma ‘Van goed naar beter’ van start. Dit programma behelst het effectueren van het (financieel) potentieel van het onderzoek naar kosteneffectiviteit uit december 2020. Het programma wordt in meerdere fasen uitgewerkt. In het faseplan van 2023 worden de activiteiten en hun effecten in detail uitgewerkt; Informatiegestuurd werken Het Informatiegestuurd Werken (IGW) vormt een steeds belangrijker fundament onder het handelen van de OMWB. Hoe beter het ons lukt om data te vertalen naar waardevolle informatie en inzichten, hoe beter we kunnen bijdragen aan een schone, veilige en duurzame leefomgeving. We zullen de komende jaren dan ook blijven investeren in de ontwikkeling van de juiste kennis, competenties en (ICT-)structuren. Verder hebben de volgende taken extra aandacht: • Werkgeboden personenmobiliteit; de OMWB krijgt hierin een toezichthoudende taak.

• Wetgeving en maatschappelijke ontwikkelingen • Verbeteren en actualiseren van de VTH-gerelateerde taken; • Verkenningen, zoals stikstof en circulaire economie; uitzoeken mogelijke bijdrage van de OMWB aan initiatieven uit de circulaire economie. • Gevolgen Wet kwaliteitsborging bouwen in beeld brengen. • 2.8 De financiële begroting 2023 is gebaseerd op het vastgestelde werkplan 2022. De begrote deelnemersbijdrage voor 2023 voor Hilvarenbeek ziet er als volgt uit. Gemeente P1 P2 P3 totaal Hilvarenbeek 447.575 114.653 44.376 606.605 Voor 2022 zijn eerder de onderstaande bedragen begroot Gemeente P1 P2 P3 Hilvarenbeek 455.461 138.813 44.052

totaal 638.326

Het bedrag voor programma 1 (wettelijke basistaken) is conform de MWB-norm zoals het uitgewerkt en opgenomen is in het vastgestelde werkplan voor 2022. Het bedrag voor programma 2 betreft de aparte verzoektaken (niet wettelijke basistaken). Het bedrag voor programma 3 betreft de collectieve bijdrage van de deelnemers inclusief SSIB .Voor een nadere toelichting over de verschillende programma’s wordt verwezen naar het eerder door ons college vastgestelde werkprogramma. 2.9 Ons college heeft ruimte om besparingen door te voeren binnen programma 2 (verzoektaken/niet wettelijke basistaken) Belangrijk is dat de definitieve invulling van de daadwerkelijke bijdrage per deelnemer plaatsvindt aan de hand van de bestuurlijk vast te stellen werkprogramma’s voor 2023. Bij de eerste bestuursrapportage 2023 wordt dit financieel vertaald en vastgelegd middels een eventuele wijziging van de begroting van de OMWB als daar aanleiding toe is. Ons college heeft – met de beschikbare middelen en MWB-norm in ogenschouw genomen – de vrijheid om zelf te bepalen waar de prioriteiten liggen.

5

Raad van 16 juni 2022, nr. 15

Besparing op uitvoeringstaken kan echter gevolgen hebben: - Minder of geen toezicht bij niet-basistaakbedrijven (horeca, cafetaria, vak garages, veehandel, houden van melkrundvee). - Minder of geen toezicht bij asbestwerkzaamheden (asbestsloop). - Minder of geen geluidsmetingen bij evenementen/inrichtingen. - Minder of geen advisering met betrekking tot ruimtelijke procedures. - Minder of geen adviseringen bij vergunningverlening bouw en totaalsloop. In 2022 is reeds fors bespaard in het werkprogramma voor Hilvarenbeek. Uiteraard is daarbij een goede afweging gemaakt vanuit de maatschappelijke taak die ons college heeft en de financiële belangen die op dit moment aan de orde zijn. 3.1. Er wordt geadviseerd als volgt te reageren op de ontwerpbegroting Financiële positie gemeente Uw raad heeft ons college de opdracht gegeven om te zoeken naar besparingen. Daarbij is specifiek de opdracht meegegeven om de besparingsmogelijkheden te bezien met betrekking tot de gemeenschappelijke regelingen (samenwerkingsverbanden), maar ook kritisch te kijken naar de taken die we wettelijk moeten uitvoeren en die we kunnen uitvoeren. Derhalve wordt uw raad geadviseerd om te reageren op de ontwerpbegroting en mee te delen dat de gemeente actief blijft zoeken naar besparingen en dit mogelijk weer gevolgen kan hebben voor het inbrengen van budget voor de niet wettelijke taken in 2023 .

Risico’s De OMWB geeft in de risicotabel van de ontwerpbegroting aan dat er twee aanvullende ontwikkelingen zijn die risico’s opleveren die echter nog niet te kwantificeren zijn; overdracht bodemtaken en invasie Oekraine. De OMWB geeft aan hierop in de eerste Burap terug te komen. Gelet op huidige financiële uitdagingen zien wij op het moment geen ruimte om buiten de beschikbare budgetten om extra middelen te verkrijgen voor het uitvoeren van de extra bodemtaken. De precieze gevolgen van de overdracht van de bodemtaken krijgen wij graag tijdig in beeld, zodat wij met inachtneming van de huidige budgetten de opdrachtverlening omtrent bodemtaken kunnen organiseren. Besparingsmogelijkheden In de ontwerpbegroting is een aantal maatregelen genoemd om de besparing van € 500.000, - te realiseren. Het advies is om de OMWB duidelijkheid te vragen over de wijze waarop de desbetreffende maatregelen daadwerkelijk worden verankerd in de begroting? 3.2 Voor het overige is geen reden tot het indienen van een zienswijze Gebleken is dat de jaarrekening afsluit met een positief resultaat en ons college de ruimte heeft om de bijdrage voor 2023 af te stemmen op het beschikbare budget. Behoudens bovengenoemde zienswijze wordt geadviseerd geen aanvullende zienswijze in te dienen.

3.3 Uw raad is bevoegd tot het indienen van een zienswijze Overeenkomstig artikel 59 lid 3 van de Wet gemeenschappelijke regelingen heeft uw raad de mogelijkheid een zienswijze naar voren te brengen over de ontwerp begroting. De OMWB heeft verzocht een eventuele zienswijze uiterlijk voor 10 juni 2022 kenbaar te maken. Na ontvangst van de zienswijze zal het algemeen bestuur van de OMWB op 13 juli 2022 een besluit nemen ten aanzien van de begroting.

6

Raad van 16 juni 2022, nr. 15

Kanttekeningen 2.1. Bijstellen van de bijdrage binnen programma 2 van de begroting kan gevolgen hebben voor de uitvoering van onze milieutaak. De mogelijkheid bestaat om de bijdrage binnen Programma 2 naar beneden bij te stellen. Echter, de OMWB voert namens ons college een belangrijke maatschappelijk taak uit. Het afromen van programma 2 kan wel gevolgen hebben voor de uitvoering van onze milieutaak. 2.2 Omwille van de reactietermijn is een reactie namens ons college verstuurd onder voorbehoud van goedkeuring door uw raad De deadline voor het indienen van een zienswijze verstrijkt vóór de raadsvergadering van 1 6 juni 2022. De datum van ontvangst van de ontwerpbegroting heeft tot gevolg dat deze op zijn v roegst op 16 juni 2022 aan uw raad kan worden aangeboden. Gelet op de deadline van 10 juni 2022 heeft ons college de OMWB, namens uw raad, geïnformeerd dat er wordt ingestemd met de documenten en dat bovenstaande zienswijze naar voren wordt gebracht. Dit onder voorbehoud van goedkeuring door uw raad. Samenwerking N.v.t. Financiën Het resultaat is positief, met een resultaat van € 164.000. Op een omzet van € 35,2 miljoen bedraagt het resultaat 2021 0,5% van de gerealiseerde omzet. De OMWB realiseerde 334.300 declarabele uren (primitieve begroting 2021: 338.500).

De gemiddelde declarabiliteit was 1.365 uren per persoon (norm: 1.350), ondanks een licht hoger ziekteverzuim van 5,1%. De begrote deelnemersbijdrage voor 2023 voor Hilvarenbeek ziet er als volgt uit. Gemeente Hilvarenbeek

P1 447.575

P2 114.653

P3 44.376

totaal 606.605

Via het werkplan bepalen we de daadwerkelijk inbreng. We onderzoeken hierbij de mogelijke besparingen. Communicatie De OMWB wordt schriftelijk op de hoogte gehouden van het bovenstaande. Uitvoering De ontwerpbegroting 2023 en de jaarrekening 2021 worden op 13 juli 2022 ter vaststelling aangeboden aan het Algemeen Bestuur van de OMWB.

Burgemeester en Wethouders van Hilvarenbeek, secretaris, burgemeester,

Frank Jansen

Evert Weys

7

Raad van 16 juni 2022, nr. 15

Advies raadscommissie Dit voorstel is behandeld in de raadscommissie Samenleving op 2 juni 2022. De commissie is van oordeel dat het voorstel als hamerstuk voor besluitvorming aan de raad kan worden voorgelegd. De griffier,

Maarten Janus Eindvoorstel Het college handhaaft de voorstellen genoemd onder de paragraaf “Voorstel”.

Burgemeester en Wethouders van Hilvarenbeek, secretaris,

burgemeester,

Frank Jansen

Evert Weys

Bijlagen (digitaal in raadsinformatiesysteem) - Raadsbesluit - Jaarrekening 2021 - Ontwerpbegroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026

8