15 Economisch Actieplan 2026-2030 (3 Bijlage 1 Economisch Actieplan en Uitvoeringsagenda)

Economisch Actieplan & Uitvoeringsagenda Gemeente Hilvarenbeek & Ondernemend Hilvarenbeek Voor de periode 2026-2030 Eindversie

Aangeboden aan Gemeente Hilvarenbeek 12 januari 2026 Projectnummer 2261

Auteurs Bart van Rijkom Ilse van der Werf Nicole Winters

Inhoud Voorwoord

2

Inleiding

3

1.

Ruimte voor bedrijven

5

1.1 1.2 1.3

Opgaven Doelstellingen Uitvoeringsagenda (acties & projecten)

5 8 8

2

Vitale dorpen en voorzieningen

9

2.1 2.2 2.3

Opgaven Doelstellingen Uitvoeringsagenda (acties & projecten)

9 12 12

3

Sterke kenmerkende sectoren

14

3.1

3.3

Meer recreatie en toerisme 3.1.1 Opgaven 3.1.2 Doelstellingen Natuurinclusieve agrarische sector 3.2.1 Opgaven 3.2.2 Doelstellingen Uitvoeringsagenda (acties & projecten)

14 14 17 18 18 18 19

4

Samenwerken met lokale en regionale partners

20

4.1 4.2 4.3

Opgaven Doelstellingen Uitvoeringsagenda (acties & projecten)

20 21 22

3.2

Financiële paragraaf

23

1

Voorwoord ‘Samen gezond groeien’ is de kernvisie en de ambitie uit de omgevingsvisie. Deze visie vormt tevens de basis voor het nieuwe Economisch Actieplan 2026-2030 (EAP) dat nu voor u ligt. Het opstellen van een nieuw EAP was tevens de opdracht die in het collegeprogramma 2023-2026 was geformuleerd. Het EAP 2026-2030 is mede tot stand gekomen dankzij een intensieve samenwerking tussen stichting Ondernemend Hilvarenbeek en gemeente Hilvarenbeek. Het huidige EAP 2020-2023 was een actualisatie van het EAP 2016. We hebben destijds ervoor gekozen om het EAP 2016 niet te vernieuwen, omdat dit nog steeds actueel was. Inmiddels is er behoefte aan een nieuwe visie. Een visie maakt het mogelijk om lijn aan te brengen in de activiteiten die we uitvoeren. Het maakt voor iedereen zichtbaar wat, waarom en waar we naartoe ontwikkelen. Het nieuwe EAP heeft als doel het ondernemersklimaat in onze gemeente vitaal en bestendig te houden en waar nodig verder te versterken. In dit EAP benoemen wij de economische opgaven en uitgangspunten voor de komende jaren, uitmondend in een realistische, (financieel) uitvoerbare uitvoeringsagenda. Uiteraard is hierbij telkens de samenhang gemaakt met reeds vastgestelde gemeentelijke visies en beleid. Uitvoering geven aan het EAP doen wij niet alleen! In de lijn van het scenario ‘Samenwerkend Hilvarenbeek’ willen wij een open en samenwerkende rol aannemen.

Wij zetten als gevolg hiervan in op de versterking van de positie van de stichting Ondernemend Hilvarenbeek waarbij wij als samenwerkende partner optreden. Voor de verdere uitvoering van het EAP benutten we juist de kracht van het netwerk van ondernemers dat is ondergebracht in de stichting. Uiteindelijk zal de uitvoeringsagenda EAP zorgdragen voor een economisch gezond ondernemersklimaat binnen gemeente Hilvarenbeek.

Piet Machielsen Wethouder Economie gemeente Hilvarenbeek

René van Diessen Voorzitter stichting Ondernemend Hilvarenbeek

2

Inleiding Aanleiding, proces opstellen EAP 2026-2030 Voor u ligt het nieuwe Economisch Actieplan en Uitvoeringsprogramma (Hierna: ‘EAP’) van de Gemeente Hilvarenbeek en Ondernemend Hilvarenbeek (hierna ‘O.H.’) voor de periode 2026-2030. Dit is het nieuwe economisch beleid voor de komende jaren en bepaalt de inzet van de Gemeente Hilvarenbeek en O.H. op vlak van de economie. In lijn met de sturingsfilosofie uit de Omgevingsvisie is het EAP tot stand gekomen dankzij goede samenwerking en contacten tussen gemeente en ondernemers om zo ook ondernemers te stimuleren bij te dragen aan de doelen en acties uit dit EAP. Op diverse momenten is input gegeven op basis waarvan dit EAP is gemaakt. Zo heeft O.H. namens de achterban bij de start van het proces diverse aanknopingspunten gedeeld die grotendeels zijn meegenomen. Ook is het tussenproduct met O.H. hen gedeeld en besproken en is hierop input geleverd. Figuur 1: Omgevingsvisie Samen gezond groeien Relatie met omgevingsvisie ‘Samen gezond Groeien’ Het nieuwe EAP draagt bij aan de uitvoering van de kernvisie en ambitie uit de Omgevingsvisie van Hilvarenbeek: ‘Samen gezond groeien’. Dit is door de gemeenteraad van Hilvarenbeek vastgesteld in september 2025 en vormt de basis waar het nieuwe EAP aan moet voldoen.

Het EAP is een uitwerking van de omgevingsvisie voor het thema economie, daarom hebben we het EAP dus ook als zodanig en herkenbaar opgezet. Samen gezond groeien’ landt als volgt in dit EAP: • Relatie met de hoofdthema’s: de drie hoofdthema’s van samen gezond groeien zijn ‘groene economie’, ‘natuurlijke leefomgeving’ en ‘gezonde gemeenschap’. Het thema groene economie geeft een ruime basis waarop in dit EAP voortgebouwd wordt op economisch vlak. De thema’s natuurlijke leefomgeving en gezonde gemeenschap zijn meer kaderstellend voor dit economisch actieplan, en landen meer in de uitgangspunten (zie ‘inhoudelijke uitgangspunten’ hieronder), zoals inzetten op verduurzaming van de economie, zo min mogelijk aantasting van flora en fauna en lage belasting van het milieu. • Relatie met de subthema’s: Enkele van de 12 subthema’s (zie figuur 1) hebben raakvlakken met economie.

Deze landen als volgt in het EAP: • ‘Ruimte voor bedrijven’ is een aparte beleidslijn, hoofdstuk 1 • ‘Herkenbaar dorps karakter’ is onderdeel van vitale dorpen en voorzieningen, hoofdstuk 2 • ‘Meer recreatie en toerisme’ is onderdeel van het hoofdstuk sterke sectoren (§3.1) • ‘Natuurinclusieve agrarische sector’ is onderdeel van het hoofdstuk sterke sectoren (§3.2) • ‘Passend energielandschap’ krijgt met name aandacht in het kader van verduurzaming van de economie en het meewerken aan oplossingen voor netcongestie. Er is ook ander lokaal én regionaal beleid dat kaderstellend is voor dit EAP. Dat zijn onder andere provinciale beleidsstukken, de Regionale Positionering van de Stedelijke Regio Breda Tilburg en het afsprakenkader bedrijventerreinen Hart van Brabant. Doel: ‘Samen gezond groeien!’ Het doel van het EAP staat gelijk aan het doel van Samen Gezond Groeien. Voor het thema economie betekent het dat we duurzame economische groei van de gemeente Hilvarenbeek en haar ondernemers nastreven en stimuleren. We zetten in op verduurzaming (energiezuinig, circulair, klimaatbestendig, groen) en een gezonde groei, waarbij bedrijven wel ruimte krijgen, brede welvaart toeneemt en versterkt 3

wordt, en de werkgelegenheid groeit en wordt versterkt in diverse branches. Dat doen we samen met ondernemers, waarbij we oog voor elkaars belang hebben én houden. Bij plannen wordt participatie met bewoners en ondernemers georganiseerd zodat er echte inspraak is, en goede ideeën uit de samenleving gehoord en meegenomen worden in planvorming. Inhoudelijke uitgangspunten Er zijn een aantal uitgangspunten die geen onderdeel zijn van de inhoudelijke beleidslijnen en het uitvoeringsprogramma, maar die wel bepalend zijn voor hoe het EAP is opgezet, de doelen die er gesteld worden en de acties en/of projecten die de komende jaren uitgevoerd worden. De belangrijkste zijn: • Krachten van Hilvarenbeek benutten: Het EAP benut de krachten van Hilvarenbeek en is herkenbaar Hilvarenbeeks. De lokale krachten zijn onder andere de sterke sociale cohesie, hoge arbeidsdeelname (en lage werkloosheid) de betrokkenheid van het lokaal gewortelde bedrijfsleven, de relatief goede organisatiegraad, de culturele dynamiek en de vele mooie (familie)bedrijven die de gemeente rijk is. Ook zorgt het natuurlijk kapitaal (de bossen, weidegebieden, diverse beken e.d.) en verschillende dagattracties zoals de Beekse Bergen en grootschalige evenementen aldaar voor een toestroom van recreanten en toeristen naar de verblijfsaccommodaties van de gemeente.

Het sterke recreatie en toerismeprofiel heeft de gemeente hier (deels) ook aan te danken. Van de lokale kracht gaan we uit en deze willen we nog beter benutten. • Brede zienswijze op de economie, waarbij de relatie gelegd wordt met de brede welvaart en het welzijn van bewoners, ondernemers en bezoekers. Economische groei kan namelijk ook een negatieve impact hebben op de levenskwaliteit. Denk aan milieu- en klimaatschade, afname van biodiversiteit, slechte arbeidsomstandigheden zoals uitbuiting en (fysieke en mentale) gezondheidsklachten. Voor dit soort effecten hebben we ook aandacht. • Een regionale blik & context wordt gehanteerd, want de economie stopt niet bij de gemeentegrens. De economie van Hilvarenbeek wordt voor een groot deel internationaal, nationaal en regionaal bepaald. Hilvarenbeek is een gemeente met een bescheiden omvang, daarom is het belangrijk om ook oog te hebben voor de regionale context, kansen en ruimtelijk-economische opgaven. Leeswijzer Het EAP is als volgt opgebouwd: • Hoofdstuk 1: Ruimte voor bedrijven; • Hoofdstuk 2: Vitale dorpen en voorzieningen; • Hoofdstuk 3: Sterke kenmerkende sectoren (recreatie en toerisme & agrarisch); • Hoofdstuk 4: Samenwerken met lokale en regionale partners. Per hoofdstuk werken we met drie onderdelen: opgaven, doelstellingen en uitvoeringsagenda (met acties en projecten).

Om de uitvoeringsagenda realistisch en uitvoerbaar te houden is gekozen om drie prioritaire acties/projecten op te nemen per hoofdstuk. Deze projecten zijn geïdentificeerd in ambtelijk en bestuurlijk overleg en afgestemd met Ondernemend Hilvarenbeek als vertegenwoordiging van de ondernemers in Hilvarenbeek. De huidige situatie is al beschreven: dat is de economische analyse van Hilvarenbeek (staat in de bijlage). Kader: Economische analyse Hilvarenbeek Aan dit EAP is een grondige langjarige economische analyse voorafgegaan. Dit kan worden gezien als de uitgangspositie en huidige situatie van de economie van Hilvarenbeek. De belangrijkste conclusies uit de analyse zijn als volgt: • Hilvarenbeek ontwikkelt zich economisch goed: de werkgelegenheid groeit, de werkloosheid is laag en het aantal bedrijven stijgt. • Hilvarenbeek wordt gekenmerkt door een grote toeristische en recreatieve sector, en ook de landbouwsector bepaalt in grote mate het karakter van de gemeente. • Het aantal inwoners van de gemeente gaat nog substantieel groeien, wat ook leidt tot groei van het aantal banen (ongv. +400 banen tot 2040, dit is beleidsarm).

• Tegelijkertijd zijn er diverse opgaven: er is weinig ruimte meer uitgeefbaar op bedrijventerreinen, de kwaliteit van terreinen kan beter, netcongestie is beperkend voor het groeipotentieel van bedrijven en de centra staan onder druk (of kunnen dat komen te staan). Op basis van deze conclusies is een position paper opgesteld met aanknopingspunten die de basis vormen voor dit EAP. Dat zijn onder andere ruimte voor werken, de vitaliteit van centra en winkelgebieden aandacht 4 geven, sterke sectoren stimuleren en aandacht besteden aan regionale samenwerking en afstemming. Voor de hele analyse verwijzen we naar de bijlage.

1.

Ruimte voor bedrijven

1.1

Opgaven

Bedrijven zijn gehecht aan Hilvarenbeek, en de gemeente Hilvarenbeek is gehecht aan haar bedrijfsleven. Er zijn veel mooie MKB-(familie)bedrijven, die naast het bieden van werkgelegenheid ook een positieve en belangrijke maatschappelijke bijdrage leveren, zoals sponsoring van (sport)verenigingen en lokale activiteiten. Bedrijven dragen zo bij aan het economisch én sociaal weefsel van de gemeente. Het is belangrijk dat er ruimte is voor bedrijven om te groeien, te innoveren en te verduurzamen. Een sterk en concurrerend bedrijfsleven biedt namelijk kansen voor bewoners en is daarmee goed voor de brede welvaart. Er zijn in de gemeente Hilvarenbeek een aantal opgaven en knelpunten, die worden hieronder beschreven. Voldoende ruimte voor bedrijven Er wordt gestreefd naar het bieden van kwantitatief voldoende en kwalitatief goede ruimte voor werken, voor Hilvarenbeekse bedrijven. Momenteel is er in Hilvarenbeek te weinig ruimte voor het laten groeien van de lokale ondernemers en dat kan de vitaliteit en groei van de lokale economie beperken. Daarom is er een wens om de bedrijventerreinen uit te breiden, binnen de segmenten waar vraag naar is vanuit de lokale MKB-bedrijvigheid. Het is voor Hilvarenbeek belangrijk om voortgang te realiseren in het kwantitatief aanbod van bedrijventerreinen.

De opgave is vierledig: • Er zijn uitbreidingsplannen voor Mierbeek (noordkant van het terrein) en Slibbroek; de gemeente Hilvarenbeek wil graag voortgang realiseren met deze (zij het beperkte) uitbreidingsplannen. • De komende jaren zullen ook stappen gezet moeten worden voor de lange termijn bedrijventerreinenprogrammering. • Niet alle bedrijven vestigen zich op bedrijventerreinen en dus hoeft niet alle ruimte voor bedrijven gerealiseerd te worden op een bedrijventerrein. Er zijn ook veel bedrijven gevestigd in centra en ook in de woonwijken. Als gemeente willen we ook meer inzicht verwerven in de mogelijkheid om ruimte voor werken toe te voegen / te stimuleren in het centrum van Hilvarenbeek en Diessen, welke rol werken in de wijk speelt in Hilvarenbeek en hoe we bedrijvigheid in het buitengebied kunnen laten landen. • Het beschermen van milieuruimte voor bedrijven behoort hier ook toe. Hierdoor blijft het mogelijk voor bedrijven met milieucategorieën die nu worden toegestaan om zich ook in de toekomst te blijven vestigen, mits milieuruimte niet conflicteert met een goed woon- en leefklimaat. Het is van belang om de ontwikkeling van extra planaanbod voor bedrijventerreinen regionaal af te stemmen, en daarbij ook oog te hebben voor de kwaliteit van de bedrijventerreinen (in lijn met het afsprakenkader Hart van Brabant).

Ruimte bieden voor bedrijven kan samengaan met lage belasting van

5

het milieu, maar betekent wel iets voor welke bedrijfstypen en sectoren wél passend zijn Hilvarenbeek, en welke bedrijven beter passen elders in de regio. Zo is het economisch toekomstbeeld van Hart van Brabant gericht op ‘Human Centered Innovation’, met prominente sectoren van logistiek en groothandel, maak- en procesindustrie, voedingsindustrie en leisure (zie figuur 2). Met name maak- en procesindustrie, voedingsindustrie en leisure (toerisme en recreatie) passen goed bij Hilvarenbeek. Logistiek en groothandel vragen dusdanig veel ruimte dat we deze sectoren nu en in de toekomst in Hilvarenbeek niet goed kunnen accommoderen; dit type bedrijvigheid moet waar mogelijk landen in de regio. Tegelijkertijd zijn lokale ondernemers in deze sectoren van groot belang voor Hilvarenbeek, maar zijn zij voor uitbreidingsmogelijkheden wel afhankelijk van provinciale afsprakenkaders en regionale afstemming. Figuur 2: Schematische weergave van economische toekomstbeeld Hart van Brabant

Beter benutten bestaande bedrijventerreinen & werken aan kwalitatieve opgaven Naast uitbreiding liggen er ook kansen om bedrijventerreinen (en ruimte in het algemeen) intensiever te benutten. Dit is een uitdagende opgave, en intensivering gaat zeker niet vanzelf. Alleen door regionale inzet, afspraken en een passend instrumentarium kan intensivering van bestaande terreinen echt slagen. Ook voldoende schuifruime (en doorgroeimogelijkheden op de bedrijfsvastgoedmarkt) is hierbij van belang. Er wordt momenteel gewerkt aan een ontwikkelperspectief voor bedrijventerrein Bukkum. De lessen uit dit project worden uitgerold naar andere bedrijventerreinen in de gemeente. Het uitgangspunt is dat zoveel als mogelijk ruimte voor werken moet zijn (en/of door middel van intensivering worden toegevoegd) op bedrijventerreinen. Er zijn ook kwalitatieve opgaven (betere inrichting, doorontwikkeling, profilering, openbare ruimte, vergroening, circulaire economie en verduurzaming) op de bedrijventerreinen. Ook zitten er op bedrijventerreinen functies gevestigd die hier eigenlijk niet horen (denk daarbij aan detailhandel). De keuzes die de gemeente op dit vlak de komende jaren gaat maken, worden samen met ondernemers gemaakt, maar de gemeente redeneert wel vanuit het algemeen en breed economisch belang van de gemeente.

Op gang brengen doorstroming bedrijfsvastgoedmarkt Het uitbreiden van bedrijfsruimte (zie ruimte voor bedrijven) moet ervoor zorgen dat de doorstroming op de bedrijfsvastgoedmarkt op gang komt, zodat startende (en het groeiende aantal ZZP) ondernemers ook passende bedrijfsruimten kunnen vinden, en kansen zien om het bedrijf in Hilvarenbeek te laten groeien. Dat de huidige bedrijfsvastgoedmarkt min of meer op slot zit, is niet goed voor het ondernemerschap in de gemeente. Het is momenteel voor start-ups moeilijk om bedrijfsruimte te vinden en op de bedrijfsvastgoedmarkt te kunnen doorstromen naar scale-up. Als gemeente willen we een locatie vinden 6

in Hilvarenbeek op een bedrijventerrein om in te richten als bedrijfsverzamelgebouw waarbij er ook ruimte is voor start-ups en scale-ups. Beter benutten vrijkomende agrarische bebouwing Vrijkomende agrarische bebouwing (VAB’s) bieden in gemeente Hilvarenbeek veel kansen voor extra ruimte voor werken. De gemeente kijkt zeker met een economische bril naar het buitengebied en wil graag meewerken met ontwikkelingen, maar het buitengebied vraagt tegelijkertijd om zorgvuldigheid en maatwerk. Er moet in het landelijk gebied vooral rekening gehouden worden met de agrarische kernfunctie, het tegengaan van veel verkeersbewegingen, landschappelijke inpassing, draagvlak van de omgeving en milieuaspecten (geen stank, geluid, lage milieucategorie, etc.). Ook is de gemeente Hilvarenbeek voor de invulling van VAB’s op zoek naar relaties van vestigende bedrijven met het agrarisch en het toeristisch-recreatief profiel van de gemeente. Een brede differentiatie aan bedrijfstypen is kansrijk, en gaan goed samen met het landelijk gebied, landschap en omgeving: • Ambachten en kleinschalige maakbedrijven, zoals meubelmakers, keramiek, bierbrouwers, wijnmakerijen, textielbewerkers, circulaire initiatieven.

Deze bedrijvigheid past goed omdat ambachtelijke maakbedrijven beperkte logistieke impact hebben, passen qua schaal en bijdragen aan de lokale identiteit, kwaliteit en aantrekkelijkheid van het landelijk gebied. Een ander pluspunt van dit type bedrijvigheid is dat het kan inspelen op de toeristisch-recreatieve behoeften door middel van open dagen, workshops of verkoop aan huis. • Zorg- of welzijnsinitiatieven, zoals dagbestedingslocaties, kleinschalige private woonvormen (bijv. voor ouderen of mensen met een beperking). De rust en ruimte zijn aantrekkelijk voor deze functies. Heeft ook maatschappelijke meerwaarde voor de gemeente en kan ook helpen bij het woningtekort. • Recreatieve voorzieningen, zoals B&B’s (dit wordt ook vermeld in de regio Hart van Brabant n.a.v. het afsprakenkader verblijfsaccommodaties), kleinschalige natuurcampings, groepsaccommodaties, retreats, yoga en massagepraktijk. Dit past goed omdat Hilvarenbeek al een recreatief toeristisch profiel heeft: recreatieve voorzieningen kunnen het bestaande profiel versterken zonder massatoerisme en negatieve effecten te trekken. Zachte inpassing en beperking van verkeersdruk zijn voorwaarden. Dit past binnen de ambities voor recreatie en toerisme (zie hiervoor paragraaf 3.2).

• Natuurinclusieve agrarische nevenfuncties, zoals voedselbossen, pluktuinen, kleinschalige biologische teelt, educatieve boerderijen, landwinkels. Dit sluit aan bij agrarisch karakter en biedt kansen voor educatie, recreatie en biodiversiteit. Het gaat hier ook om mogelijkheden voor duaal gebruik van agrarische functie en agrarische nevenfuncties. • Creatieve en kennisgerichte werkplekken en/of kleinschalige kantoorhoudende bedrijvigheid, zoals ateliers, architecten en adviseurs, coworking spaces voor zzp’ers, podcaststudio’s, etc. Veel zzp’ers zoeken rust en ruimte; met goed internet en basisvoorzieningen zijn dit aantrekkelijke locaties, zeker na de coronacrisis. Ook kunnen boerderijen uitermate geschikt zijn voor team-ontwikkelingsdagen (business to business) en heidagen. • Een mix van functies is het meest geschikt; bijvoorbeeld een oude boerderij herontwikkeld tot een plek waar een meubelmaker, een kleine zorgvoorziening, een B&B, vergaderruimte en een kinderboerderij met pluktuin en maisdoolhof naast elkaar bestaan. Zo blijft het erf levendig, divers en economisch haalbaar. Bedrijven in vrijkomende agrarische bebouwing mogen niet concurreren met bedrijven in de centra: grotere restaurants en winkels zijn dus niet toegestaan.

Meewerken aan oplossingen voor netcongestie Een van de grootste opgaven en knelpunten voor economische groei van de komende jaren is de netcongestie. De gemeente Hilvarenbeek werkt mee aan oplossingen hiervoor, bijvoorbeeld met het traject van Energiehub Mierbeek-Noord. Er ligt met name potentie op de bedrijventerreinen, omdat hier de grootste verbruikers en opwekkers van energie gevestigd zijn. Er zijn diverse oplossingen voor (offgrid) energiesystemen markttechnisch mogelijk. Een goede organisatiegraad en vertrouwen in samenwerken zijn hiervoor wel noodzakelijk. Als kansen zich aanbieden om bedrijven op dit vlak te laten samenwerken faciliteren we dit als gemeenten en vervullen we een netwerkfunctie. Ondernemend Hilvarenbeek heeft hierbij ook een belangrijke netwerkrol. 7

1.2 Doelstellingen Ruimte voor bedrijven Bedrijven dragen bij aan het economisch én sociaal weefsel van gemeente Hilvarenbeek. Daarom wil de gemeente ruimte geven aan bedrijven om te groeien, te innoveren en te verduurzamen. Een sterk en concurrerend bedrijfsleven biedt namelijk kansen voor bewoners en is daarmee goed voor de brede welvaart. Hiervoor stellen we tot 2030 de volgende doelen: 1. Realiseren van meer ruimte voor bedrijven: in 2030 zijn de bestaande (uitbreidings)plannen op Mierbeek en Slibbroek uitgevoerd en is er op basis van een locatiestudie in 2030 een keuze gemaakt voor een nieuw bedrijventerrein; 2. Beter benutten van de bestaande bedrijventerreinen; in 2030 is de blauwdruk voor de ontwikkelrichting van Bukkum de komende jaren toegepast op Mierbeek en Slibbroek; 3. In 2030 heeft de gemeente Hilvarenbeek meer inzicht in de potentie van het centrum van Hilvarenbeek en Diessen voor bedrijven en inzicht krijgen in de potentie voor werken in de wijken; 4. In 2030 wordt vrijkomende agrarische bebouwing beter benut voor bedrijvigheid die goed past bij het landelijk gebied (zie beschrijving types in 1.1). 1.3 Uitvoeringsagenda (acties & projecten) Hieronder staan de top-3 projecten voor de komende jaren van het thema ruimte voor bedrijven.

Er is voor deze projecten gekozen omdat deze het belangrijkst zijn om ruimte voor bedrijven te creëren op zowel de bestaande bedrijventerreinen als ook nieuwe locaties op de lange termijn. Daarbij zorgt actie 1.3 er ook voor dat er kwalitatieve opgaven (zoals beschreven) geadresseerd worden op de bestaande bedrijventerreinen.

1: Ruimte voor bedrijven Nr.

Project- en/of actiebeschrijving

Doel(en)

Trekker(s)

Stake holders

Inschatting € Planning ‘26-‘28 / later

Must haves: top 3 projecten Uitvoeren bestaande (uitbreidings) Voldoende Capaciteit / ’26-’28 en plannen op Mierbeek en Slibbroek & ruimte voor GrondO.H., 1.1 uren van later verder met locatiekeuze werken korte eigenaar gemeente gemeente uitvoering uitbreidingsruimte. termijn Intensiveren, Toepassen Ontwikkelstrategie kwalitatieve Gemeente 1.2 O.H. 2x €20.000 ’26-‘28 Bukkum op Mierbeek en Slibbroek opgaven Hilvarenbeek adresseren Onderzoek naar mogelijkheid voor Ruimte voor toevoegen meer ruimte voor werken Gemeente 1.3 Werken O.H. €25.000 ’26-‘28 in centrum Hilvarenbeek en Diessen Hilvarenbeek vrijspelen alsook in de wijken. Nice to haves: long list projecten • Stimuleren goede bedrijven in VAB’s, ondersteuning gemeente hierbij (samen met O.H.). • Opstellen huisvestingsplan voor arbeidsmigranten (uitgangspunt: tijdelijk verblijf & op eigen kavels in het landelijk gebied woonunits / tiny houses mogelijk maken in bestemmingsplan). • Meewerken aan bedrijfsverzamel-, start up & scale up-gebouw in Hilvarenbeek.

8

2

Vitale dorpen en voorzieningen

2.1

Opgaven

Centrumvisie 2040 grotendeels actueel Een aantrekkelijk centrum, met aansprekende detailhandel en voldoende voorzieningen vormt het visitekaartje van iedere gemeente. De centrumgebieden van Hilvarenbeek en Diessen zijn aansprekende plekken, waar recreanten, toeristen en bewoners graag komen, plezierig werken, goed kunnen ondernemen en waar mensen ook graag wonen. Het zijn plekken met verschillende functies waartussen een goede en gezonde balans moet zijn. Tegelijkertijd hebben ook deze gebieden te maken met demografische ontwikkelingen (o.a. vergrijzing, minder bewoners per huishouden) en maatschappelijke opgaven (klimaatadaptatie, energietransitie en de transitie naar een circulaire economie). In de Centrumvisie Hilvarenbeek 2040 is de ambitie opgenomen dat het centrumgebied in 2040 een plek is waar de nadruk ligt op verblijfkwaliteit in lijn met het historische karakter. Om dit te realiseren zijn zeven leidende thema’s/opgaven geïdentificeerd: 1. De bezoekers centraal stellen; 2. Een herkenbaar, onderscheidend centrumgebied met een compact winkelhart; 3. Een bruisend centrum in Hilvarenbeek; 4. Het benutten van de Beekse identiteit; 5. Een duurzaam en klimaatadaptief centrumgebied; 6. Een bereikbaar en verkeersveilig centrum; 7. Het continueren van saamhorigheid en ondernemerszin. De centrumvisie is in grote lijnen nog actueel.

Het bijbehorende uitvoeringsprogramma loopt na dit jaar af en is geëvalueerd. In het EAP wordt het centrum vanuit de opgave economie bekeken. Het voorliggende hoofdstuk vormt daarmee input voor het volgende uitvoeringsprogramma, met name voor de opgaven 2, 5 en 7. Daarnaast heeft het EAP een bredere scope dan de Centrumvisie, waarbij ook het belang van winkelvoorzieningen buiten het centrum van Hilvarenbeek wordt gezien. Hieronder worden de belangrijkste opgaven voor vitale dorpen en voorzieningen vanuit economisch perspectief beschreven. Op de volgende pagina staan de afbakening van het centrum van Hilvarenbeek en Diessen.

9

Figuur 3: Zonering toetsingcriteria kern Hilvarenbeek

Figuur 4: Zonering toetsingcriteria kern Diessen

10

Toename draagvlak voorzieningen door bevolkingsgroei De afgelopen tien jaar is de bevolking in de gemeente Hilvarenbeek ruim 5% toegenomen. Ook voor de komende jaren wordt een toename van de bevolking verwacht. Zoals in het Economisch Profiel Hilvarenbeek (2024) is opgenomen verwacht de Primos Prognose (2024) een bevolkingsgroei van 5% tot 2040 in de gemeente Hilvarenbeek. Verschillende woningbouwontwikkelingen zijn in de nabijheid van winkels en zullen dus direct draagvlak voor het voorzieningenniveau toevoegen. Zo worden er woningen gerealiseerd bij de Gelderakkers 1 en 2 en ligt de mogelijkheid er om op de oude plek van de Aldi in Hilvarenbeek appartementen te bouwen. Druk op winkelgebieden gemeente Hilvarenbeek door toenemende E-commerce en leegstand Fysieke winkels hebben steeds meer te maken met concurrentie van online winkels wat kan zorgen voor toenemende leegstand in binnensteden en een verschuiving van het type winkels in winkelgebieden. De afname van het aantal bezoekers van fysieke winkels leidt tot een dalende omzet wat uiteindelijk kan leiden tot sluiting en leegstand van winkelpanden in het centrum. In de gemeente Hilvarenbeek heeft de leegstand (2,9%, 2024) zich positief ontwikkeld, met name door transformatie.

Tegelijkertijd verdient dit thema doorlopend aandacht, omdat de centra van kleine landelijke gemeenten in de toekomst qua voorzieningenniveau steeds verder onder druk kunnen komen te staan. Door strategische beleidskeuzes te maken kan de gemeente voorkomen dat de winkelgebieden hun aantrekkelijkheid en vitaliteit verliezen. • Inzetten op centralisatiebeleid: door winkels te concentreren in het kernwinkelgebied wordt het winkelend publiek beter geconcentreerd wat de mogelijkheden voor combinatiebezoek vergroot. Dit is noodzakelijk om winkelgebieden levendig, vitaal en aantrekkelijk te houden. In de gemeente Hilvarenbeek zijn winkels voornamelijk geconcentreerd in het detailhandelcluster rondom de Hilverhof. Als gemeente zien we aanloopstraten als geschikte locaties voor de meer specialistische winkels. We bieden ruimte aan een diversiteit aan functies die passend is bij de aard en schaal van Hilvarenbeek en stimuleren kleine creatieve ondernemingen in aangrenzende gebieden in het centrum. Bestaande winkellocaties buiten deze kernwinkelstructuur worden in stand gehouden, maar er wordt geen ruimte geboden aan verdere (ruimtelijke) uitbreiding, want de focus ligt op het centrum van Hilvarenbeek en het winkelgebied van Diessen. De voorkeur gaat uit naar winkels van buiten de kernwinkelstructuur te verhuizen naar de kern.

Panden die hierdoor vrijkomen bieden kansen voor transformatie naar andere functies, bijvoorbeeld wonen en werken. • Maatwerk op pandniveau toepassen bij transformatie van horeca en winkels naar andere functies: de winkelleegstand zit op frictieniveau, wat kan duiden op mogelijke uitbreidingspotentie van de detailhandelssector, maar desalniettemin is realisme nodig. Het is mogelijk dat het winkelbestand toch iets gaat afnemen in de toekomst. Om het centrum van Hilvarenbeek levendig, vitaal en aantrekkelijk te houden is de gemeente terughoudend in het transformeren van leegstaande winkels en/of horeca naar wonen in het centrum, omdat dit negatieve invloed heeft op de waarde van het centrum als verzorgings-, verblijfs-, horeca-, en winkelgebied. In de panden die vrijkomen hebben dorpsverzorgende, publiekstrekkende en/of maatschappelijke functies de voorkeur. Transformatie naar wonen is wellicht mogelijk onder voorwaarden, maar die moeten verder uitgewerkt worden in een transformatiekader. Daarbij gaat bij transformatie de voorkeur uit naar de ontwikkeling van levendige plinten, waarbij wonen boven of achter winkels mogelijk is. Supermarkten zijn en blijven publiekstrekkers Dorpscentra hebben te maken met een toenemend belang van de boodschappenfunctie, het segment van dagelijkse boodschappen groeit nog steeds.

De boodschappenfunctie is een functie met een van de hoogste bezoekersaantallen. Dit biedt kansen om het dagelijks aanbod van centra te versterken en daarmee het bezoek naar deze gebieden te stimuleren. De vitaliteit van het dorpscentrum van Hilvarenbeek hangt daarmee samen met de vitaliteit van en het aanbod aan supermarkten. Om dit te stimuleren bieden we: • Perspectief voor kleine/niet marktconforme (<700m² tot 1.000m² wvo) supermarkten door bijvoorbeeld uitbreiding toe te staan. De gemiddelde supermarktgrootte stijgt namelijk: in 2020 was 11

de gemiddelde supermarkt in Nederland 959m² wvo groot (Locatus, 20201), maar is in 2023 gegroeid tot 1.068m² wvo (CBRE, 20232) en zal naar verwachting binnenkort zo’n 1.100m² groot zijn. Supermarkten op de juiste plek: vanwege de aantrekkende werking van supermarkten gaat de voorkeur uit naar kernwinkelgebieden, als dat fysiek-ruimtelijk mogelijk is. Wanneer winkels zich in de zichtlijn van supermarkten bevinden neemt namelijk het combinatiebezoek tussen supermarkten en winkels toe. Een goede ruimtelijke inpassing van supermarkten in centra is daarom van cruciaal belang.

•

Voortborduren op investeringen en initiatieven voor vitale kernen Er zijn de afgelopen jaren meerdere investeringen gedaan in de centra en initiatieven gestart door o.a. de gemeente Hilvarenbeek en Ondernemend Hilvarenbeek. Zo is er een aanjaagteam aangesteld voor de centrumvisie en wordt er in najaar 2025 een doorstart gemaakt waarbij de Centrumvisie 2040 leidend is. Ook in de komende jaren wordt verder geïnvesteerd in en gewerkt aan het vergroten van de aantrekkelijkheid en levendigheid van de centrumgebieden van Hilvarenbeek en Diessen. Focus op Hilvarenbeek én de kernen Hilvarenbeek heeft het grootste voorzieningenniveau van de gemeente. Tegelijkertijd zijn er ook diverse voorzieningen in Baarschot, Biest-Houtakker, Diessen, Esbeek en Haghorst. Juist in de kleine kernen is vitaliteit, leefbaarheid en het bewust kijken naar de voorzieningen belangrijk. Hiervoor gebruiken we ook de dorpenstrategie toolbox van de provincie Noord-Brabant. 2.2

Doelstellingen Vitale dorpen en voorzieningen De Gemeente Hilvarenbeek wil blijven inzetten op een aantrekkelijk centrum, dat dient als visitekaartje voor gemeente Hilvarenbeek. De komende jaren wordt daarom ingezet op vitale dorpen met aantrekkelijke voorzieningen. We stellen daarom tot 2030 de volgende doelen: 1. Voorzieningenniveau (van horeca en winkels) in stand houden; de totale oppervlakte (wvo) van winkels en horeca blijft tenminste gelijk aan de huidige oppervlakte. In 2025 was de wvo van horeca en winkels in Hilvarenbeek 16.471m² (bron: waarstaatjegemeente.nl) 2. In 2030 wordt beter gestuurd op de functies in het centrum van Hilvarenbeek (a.d.h.v. Centrumvisie 2040) door helder opgestelde kaders voor transformatie van vrijkomend horeca en winkelvastgoed. 3. Blijvend aandacht geven aan de Centrumvisie 2040, door uitvoering te geven aan de acties opgenomen in het uitvoeringsagenda (2e kwartaal 2026) door het aanstellen van een vaste coördinator centrumvisie.

2.3

Uitvoeringsagenda (acties & projecten)

Hieronder staan de top-2 projecten voor de komende jaren voor het thema Vitale dorpen en voorzieningen. Deze twee projecten zijn gekozen omdat er vooral coördinatie nodig is voor de uitvoering en continuering van de centrumvisie om de opgaven te adresseren en aan te pakken. Daarnaast zijn er duidelijke kaders nodig om te kunnen sturen op toekomstige ontwikkelingen in het centrum.

1 2

Locatus, 2020 CBRE, 2023

12

2: Vitale dorpen en voorzieningen Nr.

Project- en/of actiebeschrijving

Doel(en)

Trekker(s)

Stake holders

Must haves: top 2 projecten Aanstellen vaste coördinator Centrumvisie vanuit O.H. om de uitvoering van projecten opgenomen in de uitvoeringsagenda aan te jagen en het aanjaagteam te leiden + centrumvisie levend houden. Gemeente levert ‘casemanager’ die gemeentelijke Blijvend aandacht acties coördineert / oppakt / voor (uitvoering) O.H. 2.1 Gemeente afstemt. De coördinator vanuit O.H. centrumvisie houdt zich ook bezig met het actualiseren van het uitvoeringsprogramma door in elk geval het volgende op te nemen: - Actualiseren buitenreclamebeleid - Start Verlevendiging Vrijthof - Detailhandelsbeleid en beleid m.b.t. markten actualiseren Maken van totaaloverzicht winkelen horeca-aanbod centrum Hilvarenbeek & opstellen transformatiekader voor transformatie van vrijkomend Betere sturing Gemeente 2.2 horeca- en winkelvastgoed, en O.H. functies centrum Hilvarenbeek toepassing ervan/sturing erop t.b.v. vergunningverlening (of weigering). Ook organiseren van vereniging van vastgoedeigenaren verdient aandacht. Structurele aandacht voor Verbetering verkeersveiligheid & verkeersveiligheid Gemeente 2.3 parkeeroplossingen centrum , meer O.H. Hilvarenbeek Hilvarenbeek (ook i.r.t. parkeerplaatsen Centrumvisie) realiseren

Inschatting € Planning ’26-’28 / na 28

Ca. 8-16 uur/pw

Door lopend

€20.000,-

’26-‘28

Werk-metwerk

Doorlopend

13

3

Sterke kenmerkende sectoren

Op vlak van sterke kenmerkende sectoren spelen ondernemers (toeristische- en agrarische ondernemers) en Ondernemend Hilvarenbeek een belangrijke rol om de doelen te behalen. Gemeente Hilvarenbeek faciliteert en ondersteund op dit vlak, maar de sector is aan zet. 3.1

Meer recreatie en toerisme

3.1.1

Opgaven

Sterk houden van één van de belangrijkste economische pijlers De toeristisch-recreatieve sector is één van de belangrijkste economische pijlers voor gemeente Hilvarenbeek. Niet alleen vanwege de zichtbare levendigheid die bezoekers met zich meebrengen, maar vooral vanwege de brede economische, sociale en ruimtelijke waarde die deze sector met zich meebrengt. Zo zorgt de sector voor een substantieel aantal banen in onder meer de horeca, verblijfsaccommodaties, dagattracties, culturele voorzieningen, recreatievoorzieningen en detailhandel. Het toeristisch-recreatief aanbod in Hilvarenbeek trekt jaarlijks honderdduizenden bezoekers van binnen én buiten de regio. Dit leidt tot een stevige bestedingsimpuls in de lokale economie, wat bijdraagt aan het hoge voorzieningenniveau en de leefbaarheid voor eigen inwoners. Zonder de aanwezige toeristische vraag zou het een uitdaging zijn om sommige voorzieningen in stand te houden. Uit een lokaal inwonersonderzoek3 blijkt dat 93% van de inwoners vinden dat recreatie en toerisme bijdragen aan de lokale economie in de gemeente. Bijna twee derde (63%) vindt dat er meer winkels en horecagelegenheden zijn dankzij recreatie en toerisme en dat het de ontwikkeling van openbare faciliteiten stimuleert. Daarnaast stimuleert toerisme en recreatie ontmoetingen en sociale contacten en biedt het mogelijkheden voor ontspanning en afleiding.

Hierdoor verbetert de kwaliteit van leven en de waardering van de leefomgeving onder inwoners. Uit het inwonersonderzoek blijkt dat 79% van de inwoners ook vindt dat de komst van toeristen voor meer levendigheid en reuring zorgt. En voor bijna twee derde geldt dat de komst van toeristen hem of haar trots maakt een inwoner van de gemeente Hilvarenbeek te zijn. Versterken van het toeristisch-recreatieve profiel Gemeente Hilvarenbeek beschikt over een sterk toeristisch-recreatief fundament en de gemeente kent een sterk DNA. Hilvarenbeek wordt gekenmerkt door bourgondische gezelligheid, de Beekse Bergen, een groot vrijetijdsaanbod, een divers en groen buitengebied met Natura-2000 gebieden en is een aantrekkelijke plek om te wonen, werken en recreëren. Dit biedt kansen om het fundament beter te benutten en uit te dragen en daarmee het toeristisch profiel te versterken. Een belangrijke opgave daarbij is het versterken van het merk ‘Het is hier écht’. Deze slogan verwoordt sinds 2017 de essentie van gemeente Hilvarenbeek als een authentieke, gastvrije, Bourgondische en karaktervolle bestemming. Om dit merk nog beter tot zijn recht te laten komen, is het nodig om het door te vertalen naar alle uitingen: in online en offline communicatie, in de fysieke omgeving (zoals bewegwijzering, informatieborden en informatiepunten) en in de hospitality.

Zo wordt het merk meer dan een slogan: het wordt écht een herkenbare en beleefbare identiteit. Ook door aansluiting te zoeken bij regionale promotiecampagnes, via bijvoorbeeld Brabant Partners (Voorheen Visit Brabant), kan de zichtbaarheid van Hilvarenbeek als aantrekkelijke bestemming worden vergroot. Draagvlak voor recreatie en toerisme behouden In Hilvarenbeek kunnen zowel inwoners als bezoekers genieten van de aantrekkelijke natuur, de vele wandel- en fietsroutes, de rijke cultuurhistorie en musea, en de diversiteit aan voorzieningen en evenementen. Hilvarenbeek kent met de Beekse Bergen, De Vrijthof, en grote bekende weekendfestivals zoals Decibel Outdoor, Best Kept Secret en Awakenings échte toeristisch-recreatieve trekkers, en dat is best bijzonder aan onze mooie gemeente. Deze trekkers generen via zowel bestedingen als via de 3

Bron: Onderzoek Toerisme en Recreatie, september 2023

14

toeristenbelasting (want er wordt overnacht) inkomen voor de gemeente Hilvarenbeek. Er liggen kansen om de sector te versterken en toeristisch-recreatieve ondernemers te laten groeien. Daarin wordt gestreefd naar een kwalitatieve groei van de sector en wordt er ruimte geboden aan functieverbreding. Zo wordt ingezet op meer recreatie en toerisme en een toekomstbestendige en vitale vrijetijdssector, maar wél met kwaliteit en behoud van draagvlak van onze lokale bevolking, die overigens zelf ook veelal recreant zijn in de gemeente. Verder moeten we de balans hebben en houden tussen toename van toerisme en druk op ons verkeerssysteem. Betere financieringsstructuur: oormerken 15% toeristenbelasting Om een beter, sterker toeristisch-recreatief profiel te realiseren is het van essentieel belang voldoende structurele capaciteit en middelen te hebben om de inzet op marketing en promotie voort te zetten en verder uit te breiden. Daarom willen we werken aan een nieuwe en betere financieringsstructuur, waarbij het idee is om 15% van de opbrengsten uit toeristenbelasting te oormerken voor de marketing en promotie van onze gemeente, via Ondernemend Hilvarenbeek. Dit budget is bovendien bedoeld voor de financiering van de activiteiten waar O.H. voor aan de lat staat zoals opgenomen in dit EAP.

De ondernemers zoals verenigd in Ondernemend Hilvarenbeek zijn hier dan voor verantwoordelijk en ontvangen daarvoor financiering. Zicht op de doelgroep houden: gezinnen, natuurliefhebbers, rustzoekers, cultuurtoerist Naast capaciteit en middelen voor het verder uitbreiden van de promotionele activiteiten voor het versterken van het gemeentelijk profiel is het ook belangrijk naar de profilering zelf te kijken en deze effectief vorm te geven. Een heldere keuze in doelgroepen is daarvoor essentieel. In Hilvarenbeek ligt de focus op bezoekers die passen bij de schaal, identiteit en draagkracht van Hilvarenbeek. Denk aan gezinnen met jonge kinderen, natuurliefhebbers, rustzoekers en cultuurtoeristen (Vrij vertaald uit Toeristisch-Recreatieve Beleidslijn en Afwegingskader Hilvarenbeek). Op de verblijfsaccommodatiemarkt wordt regionaal afgestemd (zie Afsprakenkader Verblijfsaccommodaties) om goede aansluiting met doelgroepen na te streven. Daarnaast vormen Vlaamse en Duitse meerdaagse gasten een belangrijke doelgroep waar expliciet aandacht aan gegeven moet worden. Deze scherpe keuzes helpen bij het aanscherpen van het aanbod, het afstemmen van de communicatie en het bevorderen van spreiding in tijd en ruimte.

Inzetten op seizoensverlenging door versterking en uitbreiding dagrecreatief aanbod Naast het versterken van het toeristisch-recreatief profiel ligt er een kans voor het versterken en verbreden van het toeristisch-recreatief product van de gemeente. Dit draagt bij aan de ambitie om het toeristische seizoen te verlengen, zodat het toerisme niet beperkt blijft tot de zomermaanden en gemeente Hilvarenbeek een jaarrond toeristisch aantrekkelijke gemeente wordt. Deze opgave is drieledig: • Het behouden en versterken van het bestaande dagrecreatieve aanbod. Het is van belang voldoende, passend en kwalitatief hoogwaardig dagrecreatief aanbod te hebben voor eigen inwoners en bezoekers. Daarom wordt ingezet op het behouden van het bestaande aanbod en het beter benutten en verbinden van dit aanbod. Hiervoor ligt een belangrijke rol bij Ondernemend Hilvarenbeek. • Ontwikkeling van nieuw en onderscheidend dagrecreatief aanbod om in te spelen op de gewenste seizoensverlenging. Specifiek zijn mogelijkheden voor het ontwikkelen van ‘slecht weer’ aanbod gericht op het laagseizoen interessante groeimarkten. Denk daarbij bijvoorbeeld aan streekproducten, wellness, creatieve workshops, of een kleinschalig filmhuis. Ook biedt vrijkomende agrarische bebouwing (VAB) kansen voor toeristisch-recreatieve ontwikkeling (zie hiervoor hoofdstuk 1).

In agrarische gebieden ziet de gemeente meer mogelijkheden voor recreatie en toerisme dan in gebieden waar natuur leidend is. Echter is de voorwaarde wel dat toeristisch-recreatieve ontwikkelingen agrarische bedrijven niet beperken in de ontwikkelingsmogelijkheden en dat puur toeristisch-recreatieve initiatieven passen in en gebruik maken van het landelijk karakter van het gebied. Belangrijk uitgangspunt hierbij is ook dat het nieuwe aanbod moet passen bij het DNA van gemeente Hilvarenbeek. De gemeente ziet vooral uitbreidingsmogelijkheden in de gebieden rondom de dorpskernen, de gebieden tussen de natuurgebieden en rondom de Beekse Bergen (zie figuur 5). De gemeente is blij dat er een ontwikkelvisie ligt voor de beoogde ontwikkeling van Attractiepark 15

•

•

Beekse Bergen waarbij de huidige situatie als uitgangspunt wordt gehanteerd voor verdere uitbreiding. In lijn met de sturingsfilosofie ziet de gemeente voornamelijk een rol voor de markt om een actieve rol te pakken in de verdere realisatie van de uitbreidingsplannen. Daarnaast liggen er kansen voor ontwikkeling van nieuwe horecagelegenheden bij ontwikkeling van nieuw dagrecreatief aanbod. Deze horeca moet dan wel onderscheidend en complementair zijn ten opzichte van het bestaande horeca aanbod, wat getoetst kan worden aan de hand van het toeristisch-recreatieve beleidslijn en afwegingskader. Behouden van bestaande en ruimte bieden aan nieuwe evenementen. Gemeente Hilvarenbeek ziet evenementen als een belangrijk onderdeel van de toeristisch-recreatieve sector. Daarom wordt ingezet op het behouden van de huidige evenementen, en wordt ruimte geboden aan de ontwikkeling van nieuwe (kleinschalige) evenementen passend bij de schaal en het DNA van gemeente Hilvarenbeek. Hier biedt de gemeente vooral ruimte voor in het centrum van Hilvarenbeek, maar in ieder kern is ruimte voor plaatselijke evenementen. Grootschalige evenementen mogen alleen plaatsvinden bij de Beekse Bergen. Voorbeelden van passende nieuwe evenementen zijn een Winterfair op de Vrijthof, een kerstfestival of een filmweek.

Wanneer deze nieuwe evenementen worden georganiseerd in het voor- en naseizoen draagt dit bij aan het creëren van jaarrond aantrekkelijk aanbod. Bredere effecten grootschalige evenementen: Tevens is de wens om de bezoekers van (grootschalige) evenementen en de bestedingen die zij doen verder te laten uitvloeien over de gemeente. Arrangementvorming waarbij het verblijfsrecreatieve aanbod gekoppeld wordt aan het dagrecreatieve aanbod rondom evenementen kan hieraan bijdragen. Hier ligt een belangrijke rol voor de ondernemers en organisatoren van evenementen.

Figuur 5: Gebiedsindelingskaart beleid en afwegingskader recreatie (bron: Toeristisch-recreatieve beleidslijn en afwegingskader, 2024)

Benutten landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten Ook de landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten van gemeente Hilvarenbeek – denk aan het kleinschalige coulisselandschap, de karakteristieke dorpslinten, het beekdallandschap van de Reusel en het historische centrum van Hilvarenbeek - bieden kansen voor het versterken van het toeristisch16

recreatief product. Daarom wordt ten eerste ingezet op het behouden van deze kwaliteiten en ten tweede ingezet op het beter benutten van de recreatieve mogelijkheden die het landschap, de natuur en de cultuurhistorie bieden en het versterken van de beleefbaarheid van het landschap en erfgoed. Dit kan onder meer door: • Voldoende en blijvende aandacht te geven aan de beschikbaarheid van aantrekkelijke, veilige en goed onderhouden wandel- en fietspaden. Deze infrastructuur vormt de fysieke drager van het recreatief gebruik van het landschap en is cruciaal om het aanbod voor een breed publiek toegankelijk te maken. Zoals in de Omgevingsvisie wordt gezegd: “Goede fiets- en wandelpaden zorgen ervoor dat het landschap en het erfgoed beleefbaar is” en dat ze worden ontsloten. Aandachtspunten zijn onder meer de kwaliteit van het netwerk, logische verbindingen tussen de dorpskernen, verschillende erfgoedlocaties en natuurgebieden, de zichtbaarheid en eenduidigheid van bewegwijzering en de rustpunten langs de routes. Daarnaast kan er ook worden geïnvesteerd in nieuwe en vernieuwende routes, zoals mountainbike routes en vlonderpaden. • In te zetten op het beter beleefbaar maken van de cultuurhistorie. Denk bijvoorbeeld aan een samenhangende verhaallijn rondom de beken in Hilvarenbeek.

Deze landschappelijke en cultuurhistorisch waardevolle structuren vormen een natuurlijke drager voor thematisch aanbod. Denk aan themaroutes, belevingspunten of (educatieve) installaties die de rol van het beekdal in natuur, landbouw en historie zichtbaar maken. Door verschillende voorzieningen, musea en locaties te verbinden via het thema ‘leven langs de beek’ ontstaat een herkenbare identiteit die aantrekkelijk is voor bezoekers en bijdraagt aan spreiding over het gebied en het seizoen. Daarnaast liggen er in de centrumgebieden op het gebied van cultuurhistorie kansen om de beleving te vergroten, en ziet de gemeente mogelijkheden om cultuurhistorische structuren en elementen zoals de zandpaden en smokkelaarsroutes beter beleefbaar te maken. • In te zetten op natuurbeleving en natuureducatie als aanvulling op het recreatief aanbod en als impuls voor bewustwording over landschap en biodiversiteit. Denk aan het ontwikkelen van natuurbelevingsroutes of natuureducatieve plekken of activiteiten (zoals een mini-cursus boswachter, natuurspeurtocht of rondleidingen in de natuur). 3.1.2

Doelstellingen Meer recreatie en toerisme Gemeente Hilvarenbeek wil inzetten op meer recreatie en toerisme en een toekomstbestendige vrijetijdssector, maar wél met kwaliteit en balans. Er moet ruimte zijn voor mensen, natuur én ondernemers. Hiervoor stellen we tot 2030 de volgende doelen: 1. ‘Het is hier echt’ inzetten om Hilvarenbeek te profileren als natuur- en cultuurgemeente in Hart van Brabant, hiervoor samen met O.H. jaarlijks een campagne opzetten & uitvoeren. 2. Match op routenetwerken (wandelen, fietsen, ruiterpaden) op landschappelijke- en cultuurhistorische landmarks. 3. Seizoensverlenging: Samen met partners 1 ‘jaarrond programma’ / kalender opzetten, groei overnachtingen buiten hoogseizoen +10% tot 2030 4. Bredere effecten grootschalige evenementen: evenementen ruimte bieden voor arrangement-ontwikkeling rondom Beekse Bergen

17

3.2

Natuur-inclusieve agrarische sector

3.2.1

Opgaven

Natuur-inclusieve agrarische sector: wat & waar Er wordt gestreefd naar een toekomstbestendige, economisch vitale, duurzame, natuur-inclusieve agrarische sector waarbij emissies van broeikasgassen (met name CO2, methaan en stikstof) afnemen. We willen als gemeente onze lokale agrariërs hierbij helpen en in de transities ondersteunen, binnen de kaders die de Provincie Noord-Brabant en het Rijk hiervoor ontwikkelen. Over natuur-inclusieve landbouw staat in Omgevingsvisie van Hilvarenbeek al veel geschreven. Bij natuur-inclusieve landbouw produceren agrariërs voedsel en gewassen in harmonie met milieu, natuur en landschap. Zij doen dit door natuurlijke processen in de bedrijfsvoering te integreren, te zorgen voor een gezond bodem- en watersysteem, een aantrekkelijk landschap en meer biodiversiteit, passend binnen een economisch rendabele bedrijfsvoering (de businesscase moet goed zijn, anders zijn bedrijven niet levensvatbaar). Bewijzen van verdienpotentieel van nieuwe teelten Hilvarenbeek staat voor een omslag in de landbouw van vooral dierlijke productie naar meer natuurinclusieve en plantaardige voedselproductie. Dit levert kansen op, maar deze moeten zich in sommige gevallen ook nog bewijzen. Boeren kunnen nieuwe verdienmodellen ontwikkelen met een diversiteit aan teelten die zowel gebruikt kunnen worden in de voedselindustrie als in de bouw (biobased bouwen en isoleren).

De voordelen van de eiwittransitie reiken verder dan de agrarische sector; plantaardig productie vermindert stikstof- en CO₂-uitstoot en verlicht de druk op kwetsbare natuurgebieden. Tegelijkertijd zorgen gevarieerde teelten voor sterkere bodems, meer biodiversiteit en een robuuster watersysteem. Daarmee sluit de eiwittransitie naadloos aan bij de ambities uit de Omgevingsvisie van Hilvarenbeek. Klimaatweerbaarheid van agrariërs vergroten Het klimaat verandert: we krijgen steeds vaker en meer weersextremen. Hierdoor is het voor agrariërs steeds complexer om in de open lucht te telen. Daarbij vermindert ook de bodemvruchtbaarheid, onder andere door uitdroging. Dit resulteert in lagere opbrengsten, kwaliteitsverlies en stijgende kosten. Tegelijkertijd worden agrariërs geconfronteerd met steeds strengere milieueisen, met name op Rijksniveau, waardoor de bedrijfsvoering nog complexer wordt. Het is daarom belangrijk dat boeren bewust worden van de klimaatrisico’s en zich aanpassen aan de veranderende klimaatsituatie, om de bedrijven toekomstbestendig te houden. Vrijkomende agrarische bebouwing (VAB’s) & verbreding verdienpotentieel agrariërs De gemeente Hilvarenbeek kijkt ook naar het landelijk gebied voor ruimte voor werken. We werken – met voorwaarden – mee aan bedrijfsontwikkeling in VAB’s. Hieraan schenken we meer ruimte in hoofdstuk 1 Ruimte voor Bedrijven. 3.2.2

Doelstellingen Natuur-inclusieve agrarische sector Gemeente Hilvarenbeek wil inzetten op een natuur-inclusieve agrarische sector en daarmee bijdragen aan een toekomstbestendige agrarische sector. Op basis van de opgaven stellen we tot 2030 de volgende doelen: 1. Tot 2030: Werken aan een beleidskader natuur-inclusieve landbouw in samenspraak met agrarisch ondernemers en ZLTO. 2. Doorlopend: Verduurzamen agrarische sector: natuur-inclusief & verlagen emissies (hierbij stimuleert gemeente, initiatief aan markt). 3. Doorlopend: Verdienpotentieel van agrariërs verbreden door (op maat) mee te werken aan andere bedrijfsmogelijkheden (VAB’s)

18

3.3

Uitvoeringsagenda (acties & projecten)

Hieronder staan de top-2 projecten voor de komende jaren van het thema sterke kenmerkende sectoren. Er is voor deze projecten gekozen omdat deze het belangrijkst zijn om de opgaven van natuurinclusieve agrarische sector vanuit de gemeente te ondersteunen (terwijl hier de belangrijkste rol ligt voor ondernemers). Op vlak van recreatie en toerisme is vooral capaciteit nodig om diverse zaken op te pakken, daarom behelst de actie een takenpakket-omschrijving.

3: Sterke sectoren Nr.

Project- en/of actiebeschrijving

Doel(en)

Trekker(s)

Stake holders

Inschatting Planning € ’26-’28 / na ‘28

Must haves: top 2 projecten Agrarisch: Werken aan beleidskader landelijk gebied (over landbouw, alternatief gebruik, bedrijvigheid in het landelijk gebied) samen met agrariërs en ZLTO. Verduurzaming Proces Bewijzen van landbouwsector is van belang, net verdiencapaciteit als het economisch perspectief voor Gemeente, 3.1 potentieel Agrariër(s) gemeente O.H. de sector en voor het landelijk nieuwe gebied. Hierover wil de gemeente teelten €30.000 met ZLTO in gesprek gaan. De wens is ook om hierbij het wederzijds begrip/verdraagzaamheid tussen de agrarische sector en burgers te vergroten. Recreatie en Toerisme: Capaciteit van de gemeente beschikbaar stellen met een heldere rol- en taakverdeling voor afstemming met de trekkers van O.H. op vlak van de Meer vrijetijdseconomie. Daarbij ook recreatie en implementeren 15% oormerking toerisme Proces toeristenbelasting voor versterking Gemeente 3.2 (seizoensverO.H. capaciteit van Ondernemend Hilvarenbeek Hilvarenbeek lenging, beter gemeente voor de implementatie van beleid en benutten uitvoering van projecten (waarbij toeristen) regiefunctie blijft vanuit gemeente/accountmanager – bedrijfscontactfunctionaris). Actie betreft ook samen met O.H. bestedingsplan maken.

Vanaf ’26

’26-‘28

19

4

Samenwerken met lokale en regionale partners

4.1

Opgaven

Een sterk lokaal ondernemersklimaat begint bij goed contact tussen de gemeente, het lokale bedrijfsleven en diverse regionale partners (zoals Hart van Brabant, de Stedelijke Regio Breda Tilburg, de provincie Noord-Brabant, VNO-NCW, het UWV en diverse andere organisaties). De belangrijkste opgaven waar we tot 2030 aan werken staan hieronder beschreven. Fundamentele verschuiving van uitvoering naar Ondernemend Hilvarenbeek Doordat we 15% van de toeristenbelasting willen gaan oormerken voor Ondernemend Hilvarenbeek ontstaat er een fundamentele verschuiving van uitvoering van economisch beleid door de gemeente Hilvarenbeek naar Ondernemend Hilvarenbeek. We gaan hiervoor een dienstverleningsovereenkomst opstellen met structurele financiering voor de stichting. In 2026 starten wij hiervoor het aanbestedingstraject op. De gemeente heeft en houdt hierbij een verbindingsfunctie en regiefunctie op delen van de inhoud. Bedrijfscontact structureel verbeteren Om het contact met het lokale bedrijfsleven te versterken, zet de gemeente Hilvarenbeek in op een professionele, toegankelijke en servicegerichte aanpak. We willen het bedrijfscontact structureel versterken en interne en externe dienstverlening verbeteren. Hiervoor is onlangs een nieuwe bedrijfscontactfunctionaris 4 aangetrokken, die het eerste aanspreekpunt is voor ondernemers uit Hilvarenbeek.

Enkele opgaven waaraan gewerkt worden zijn: • Het toetsen van gemeentelijke plannen op andere beleidsterreinen aan de consequenties voor de lokale economie en het bedrijfsleven; • Implementeren van een bedrijfscontact/CRM systeem waarmee bedrijfsinformatie en communicatie met de gemeente beter worden afgestemd; • Updaten en verbeteren van het ondernemersloket5 van de gemeente Hilvarenbeek, waarbij via het ondernemersloket ook startende bedrijven ondersteund worden;

4 5

https://www.hilvarenbeek.nl/hulp-en-advies-voor-ondernemers https://www.hilvarenbeek.nl/ondernemen

20

• Versterken van het structureel contact en samenwerking tussen gemeente Hilvarenbeek en Ondernemend Hilvarenbeek; • De eigen regeldruk onder de loep nemen (aan de hand van de ‘beslisboom vermindering regeldruk’ van de VNG 6 , zodat (waar mogelijk) vergunningstrajecten sneller en soepeler verlopen. Er wordt gewerkt aan minder regeldruk, betere naleving van regels en ook verbeterde dienstverlening. • Ondersteuning van langdurig werkelozen via het UWV (dit ligt in Hilvarenbeek bij het sociaal domein). Regionale samenwerking voortzetten en intensiveren • Met onderwijspartijen: De aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt verdient ook aandacht in Hilvarenbeek. Er zijn in Hilvarenbeek geen hogere opleidingsinstellingen, het leggen van contacten naar instellingen in de regio is belangrijk om talent aan te trekken. Daarom zijn contacten tussen gemeente, ondernemers en de regionale onderwijsinstellingen zoals De Rooi Pannen, Curio, Avans, Fontys, de HAS en de Tilburg University van belang. De contacten met regionale onderwijsinstellingen worden verder versterkt, waarbij het doel is om meer stageplaatsen te organiseren bij ons lokale bedrijfsleven.

• Met andere overheden: Op economisch (maar ook op diverse andere vlakken) blijven we samenwerken met de regio Hart van Brabant, het bijbehorend economisch samenwerkingsverband Midpoint Brabant, de Stedelijke Regio Breda Tilburg en de Provincie Noord-Brabant. Zo zullen wij blijvend zorgdragen voor structurele financiering van deze regionale samenwerking zoals bijvoorbeeld Onderneming Centraal (Midpoint Brabant). De economie van Hilvarenbeek stopt niet bij de gemeentegrens; op de vlakken van bereikbaarheid, innovatie, netcongestie en verduurzaming, arbeidsmarkt en bedrijventerreinen zijn goede regionale samenwerking van uiterst belang. Betere toegang geven voor de benutting van Rijks- en EU-subsidies Er zijn verschillende subsidies voor ondernemers beschikbaar om producten of diensten te verbeteren en/of de eigen onderneming te verduurzamen (en dit is in toenemende mate een concurrentievoordeel). Als gemeente verwijzen we ondernemers naar toegang tot financiering van de provincie, het Rijk (bijvoorbeeld RVO, Leader en het OP-Zuid) en de EU (LIFE, Interreg programma’s, Europees Sociaal Fonds, Horizon, etc.). Dit wordt georganiseerd via het ondernemersloket. 4.2

Doelstellingen Samenwerken met lokale en regionale partners Gemeente Hilvarenbeek wil inzetten op een sterk lokaal ondernemersklimaat door de samenwerking met lokale en regionale partners te verbeteren. Hiervoor stellen we tot 2030 de volgende doelen: 1. In 2030 is de dienstverlening naar ondernemers verbeterd; hiervoor vindt in 2026 een 0-meting plaats. Daarnaast zijn wij een dienstverleningsovereenkomst met Ondernemend Hilvarenbeek aangegaan met structurele financiering; 2. In 2030 is waar mogelijk de regeldruk verminderd, zodat ondernemers zich kunnen richten op hun onderneming. Het verminderen van de regeldruk moet leiden tot een verbetering van ons ondernemersklimaat (voor bestaande ondernemers), vestigingsklimaat (voor nieuwe ondernemers) en moet de ondernemerstevredenheid (zoals onderzocht in het mkbvriendelijkheidsonderzoek) verbeteren. 3. In 2030 zijn lokale scholieren meer verbonden aan het Beekse bedrijfsleven / MKB door middel van (liefst met stagevergoeding betaalde) stages.

6

https://vng.nl/sites/default/files/2020-10/publicatie-verminderen-regeldruk-door-gemeenten.pdf

21

4.3

Uitvoeringsagenda (acties & projecten)

Hieronder staan twee projecten voor de komende jaren van het thema samenwerking. Ook hier betreft het een taakomschrijving, omdat er met name extra capaciteit nodig is om de beschreven opgaven te adresseren.

4: Samenwerken met lokale en regionale partners Nr.

Project- en/of actiebeschrijving

Must haves: top 3 projecten Extra capaciteit team economie / bedrijfscontact. Aanvullende taken: - Organiseren & implementeren accountmanagement en/of CRM-systeem light - Vragen beantwoorden en 4.1 gesprekken voeren met ondernemers & organiseren bedrijfsbezoeken College - Toetsen gemeentelijke plannen op economische consequenties - Updaten en verbeteren ondernemersloket