15 definitieve REKS (1 raadsvoorstel)

Zaaknummer: 61806

gemeente Hilvarenbeek

Voorstel aan de raad In de vergadering van Behandeld in college op Behandeld in commissie(s) Agendapunt Beleidsveld Onderwerp

: 10 juni 2021 : 30 maart 2021 : 15 april 2021 en 27 mei 2021 : 15 : : REKS bod 2021 definitief

Voorstel De definitieve Regionale Energie- en Klimaatstrategie Hart van Brabant vast te stellen. Inleiding De afgelopen twee jaar is in de Regio Hart van Brabant gewerkt aan een Regionale Energie- en Klimaatstrategie (hierna REKS). Tussentijds is de concept REKS vastgesteld. Hierin waren een ruimtelijk ontwikkelscenario voor grootschalige duurzame opwek, de regionale structuur warmte, de doorrekening van het elektriciteitssysteem en de aanpak voor klimaatadaptatie opgenomen. In de definitieve REKS zijn al deze onderdelen verder uitgewerkt. Zo is een strategische visie voor zonnevelden ontwikkeld, is er een maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) uitgevoerd naar de verschillende warmtescenario’s en zijn de gebiedsopgaven in het kader van de klimaatopgave geconcretiseerd. Vanaf 2019 bent u als raad betrokken bij dit traject. Met meerdere radenavonden en andere bijeenkomsten bent u geïnformeerd, geraadpleegd en heeft u meegedacht. Het definitief bod REKS dat nu voorligt, is klaar voor besluitvorming. De betrokken wethouders uit het portefeuillehouders overleg Milieu en Afval van de Regio Hart van Brabant, de bestuurders van de drie waterschappen en de provincie Noord-Brabant hebben het definitief bod REKS op 4 maart 2021 vastgesteld. Dit betekent dat nu elke gemeenteraad, de algemene besturen van de waterschappen en Provinciale Staten een eigen besluit moeten nemen.

De definitieve REKS moet uiterlijk op 1 juli 2021 worden aangeboden aan het Programmabureau van het Nationaal Programma RES. In uw Presidium is aangegeven dat uw raad de behandeling van dit voorstel over twee raadscycli wilt verspreiden. Hiermee is meer ruimte voor vragen en verduidelijking. De informerende commissie is voorzien op 15 april. Het debat en de besluitvorming volgen dan in mei en juni van dit jaar. Argumenten 1.1 Iedere regio moet voor 1 juli 2021 een definitieve RES indienen. Landelijk is afgesproken dat iedere regio voor 1 juli 2021 de definitieve RES moet indienen bij het Programmabureau van het Nationaal Programma RES. Vooraf moeten alle betrokken besturen het REKS bod van regio Hart van Brabant hebben vastgesteld. 1.2 De definitieve REKS geeft invulling aan de regionale doelstelling “in 2050 energieneutraal“. In maart 2018 is de eerste 'Regionale Energie Strategie (RES) -Energieneutraal in 2050- vanaf nu' en de daarbij behorende 'Green Deal Hart van Brabant energieneutraal' vastgesteld. De REKS sluit hierop aan en geeft concreet invulling aan de doelstellingen uit de eerdere RES en Green Deal. 1

Raad van 10 juni 2021, nr. 15

1.3 De REKS sluit aan bij onze ambities die zijn aangegeven in het Raadsakkoord 2018-2022 en in de Paraplunota Duurzaamheid. De ambitie van de raad is om de energietransitie in onze gemeente te versnellen. Tegelijk wil de raad het groene karakter behouden en versterken. In de Paraplunota is opgenomen dat we aansluiten bij de doelen van REKS, we participeren in het proces en leveren input vanuit ons beleid. De REKS draagt met de volgende onderdelen bij aan ons beleid; − In de REKS zijn energiehubs voorzien. De zoekgebieden voor twee hubs liggen gedeeltelijk op grondgebied van Hilvarenbeek, energiehub bij knooppunt De Baars en de hub bij de Kattenberg. Met de realisatie dragen we als gemeente bij aan de regionale opgave en de beoogde doelen voor grootschalige duurzame opwek. − In de REKS is een ‘regionale strategie voor duurzame opwek zonnevelden in het buitengebied’ opgenomen. Deze strategie is breed afgestemd met alle partners binnen de regio Hart van Brabant en biedt goede handvaten voor de actualisatie van onze eigen Visie Grootschalige Opwek (VGO). − Door de samenwerking met de gezamenlijk Energie coöperaties (LEC’s) kan de participatie door burgers beter worden ondersteund. Ons streven van 50% lokaal eigendom bij energieprojecten is ook het streven van de LEC’s bij de uitvoering van de REKS.

− De regionale structuur warmte (RSW) en de maatschappelijke kosten baten analyse (MKBA) in de REKS zijn waardevolle uitgangspunten voor onze transitievisie warmte die we dit jaar opstellen. − Een van de gebiedsopgaven die bij dragen aan klimaatadaptatie ligt voor een groot deel in Hilvarenbeek. De opgave “Brongebieden” moet zorgen dat water in hoger gelegen gebieden wordt vastgehouden om enerzijds verdroging en anderzijds wateroverlast tegen te gaan. De opgave voor de Brongebieden sluit aan bij ons beleid voor een klimaatbestendige en groene gemeente. Zo wordt de klimaatopgave van de REKS als ambitie opgenomen in het gemeentelijk “riool- en waterprogramma Hilvarenbeek 2022-2026”. In de zomer van 2021 wordt het ambitieniveau op deze klimaatopgave voorgelegd aan de Commissie Ruimte. 1.4 De integrale aanpak van elektriciteit, warmte en klimaatadaptatie in de REKS is efficiënt De REKS vormt de regionale vertaling van de nationale afspraken uit het Klimaatakkoord. Belangrijke onderdelen hierin zijn het ruimtelijk ontwikkelscenario voor grootschalige duurzame opwek, de regionale structuur warmte, de doorrekening van het elektriciteitssysteem en de aanpak voor klimaatadaptatie. Doel van de REKS is om zo veel mogelijk ruimtelijke kwaliteit te realiseren, energiesysteemefficiëntie na te streven en te zorgen dat plannen ruimtelijk vertaald kunnen worden naar zoekgebieden en locaties.

Daarom zijn de onderwerpen zo veel mogelijk integraal benaderd. Als enige regio in Nederland heeft Hart van Brabant de klimaatopgave gekoppeld aan de energietransitie. Maatregelen voor klimaatadaptatie worden getroffen in hetzelfde landschap als dat voor de energietransitie, en in sommige gevallen kunnen maatregelen gecombineerd worden. 1.5 Naar aanleiding van het concept bod REKS zijn verschillende onderdelen nader uitgewerkt. Het concept bod REKS is in het voorjaar van 2020 door alle gemeentebesturen en de besturen van de waterschappen en de provincie vastgesteld. Daarna zijn verschillende onderdelen uit het concept bod REKS verder uitgewerkt. De Regio Hart van Brabant heeft van verschillende partijen zoals gemeenten, waterschappen, provincie, natuurorganisaties en energiecoöperaties reacties ontvangen op de concept REKS. Deze reacties zijn verwerkt in de definitieve REKS. Enkele reacties waren bijvoorbeeld: - Ontwikkel een strategische zonnevisie; - Geef meer invulling aan het onderdeel wind boven bos; - Leg vanuit de REKS ook de relatie naar onderdelen zoals mobiliteit en arbeidsmarkt; - Betrek bewoners actief bij de uitwerking van de REKS. De verschillen en overeenkomsten tussen het concept en de definitieve REKS zijn in onderstaande tabel weergegeven. 2

Raad van 10 juni 2021, nr. 15

Concept REKS Formuleren van de opgave (1 terawattuur (TWh) duurzame opwek) Plan van aanpak energiebesparing

Ontwikkelscenario voor grootschalige opwek, met hierin de energiehubs

Regionale structuur warmte met inventarisatie warmtebronnen en scenario’s warmteinfrastructuur

Doorrekening netwerkimpact door Enexis

Benoemen van de zes grote gebiedsopgaven in de regio in het kader van de klimaatopgave

In de concept REKS is nog geen koppeling gelegd naar belangrijke maatschappelijke opgaven. In de concept REKS is nog geen hoofdstuk opgenomen over innovaties of waterstof.

Hoofdstuk maatschappelijk bestuurlijk draagvlak, communicatie en ‘vragen aan het Rijk’

Definitieve REKS Opgave van 1 TWh is gehandhaafd. Het hoofdstuk energiebesparing is verder uitgewerkt en onderdelen hiervan worden nu voorbereid voor externe financiering. Toegevoegd: -strategische visie voor grootschalige zon (>2ha) - Paragraaf nadere uitwerking wind boven bos -paragraaf verankering in het omgevings-beleid. Toegevoegd: -MKBA doorrekening van de verschillende warmtescenario’s -conclusies om de verschillende warmtescenario’s verder te kunnen uitwerken. Er is een nieuwe impactstudie gemaakt, waarin ook de gegevens van Tennet zijn meegenomen. Tevens zijn voorstellen gedaan voor netwerkinnovaties. Toegevoegd: Voor elke gebiedsopgave is een plan van aanpak opgesteld, zijn omgevingsdialogen gevoerd en zijn samen met de betrokken partijen prioritaire klimaatprojecten gedefinieerd. Er is een extra hoofdstuk toegevoegd om een koppeling te leggen naar belangrijke maatschappelijke opgaven zoals mobiliteit en arbeidsmarkt. Er is een extra hoofdstuk innovaties opgenomen. Er wordt nader ingegaan op opslag- mogelijkheden. Tevens maakt de waterstof-strategie voor de regio hier onderdeel van uit. Deze hoofdstukken zijn geactualiseerd. Ten aanzien van het maatschappelijk draagvlak is een beschrijving toegevoegd op welke wijze invulling is gegeven aan het betrekken van de samenleving bij de definitieve REKS.

1.6 De inwoners uit de regio zijn zoveel als mogelijk betrokken bij de definitieve REKS. Ondanks alle coronabeperkingen is geprobeerd om zoveel mogelijk bewoners uit de regio en onze gemeente te betrekken en te informeren over de REKS. Dit is gedaan door het organiseren van 12 Webinars. Deze zijn door enkele duizenden bewoners bekeken. Daarnaast is er een regionale internet-enquête gehouden waaraan meer dan 2100 mensen hebben meegedaan. Ook jongeren zijn betrokken. Door middel van een ‘swipocratie’ hebben circa 250 jongeren een enquête ingevuld en hebben enkele tientallen jongeren meegedaan aan gesprekken. Dit heeft geleid tot een manifest dat is overhandigd aan de stuurgroep REKS. Bewoners of andere geïnteresseerden konden zich ook aanmelden voor een nieuwsbrief. Inmiddels wordt deze nieuwsbrief ongeveer om de 2 à 3 weken aan 1.600 mensen toegestuurd. 3

Raad van 10 juni 2021, nr. 15

1.7 De definitieve REKS is tot stand gekomen in samenwerking met maatschappelijke partijen. De projectorganisatie van de REKS kent een organisatiestructuur met een bestuurlijke stuurgroep, projectgroep en werkgroepen. Vertegenwoordigers van gemeenten, provincie, waterschappen, natuurorganisaties, woningcorporaties, ZLTO en energiecoöperaties hebben deelgenomen in deze stuur-, project- en werkgroepen. Naast de reguliere overleggen zijn ook ambtelijke, bestuurlijke- en raadssessies gehouden waar ook andere stakeholders aan hebben deelgenomen. Er is intensief contact geweest met de jongerenorganisatie Jong RES en met een taskforce met bedrijven. 1.8 De definitieve REKS voldoet aan de landelijke vereisten en de PBL-analyse en geeft geen reden tot wijziging van het bod. In de landelijke 'Handreiking Regionale Energie Strategie' is bepaald waaraan het RES-bod moet voldoen. Bijvoorbeeld het in kaart brengen van de concrete opgave voor elektriciteit, het inzichtelijk maken van warmtevraag en -aanbod in de regio en het doorrekenen van het bod op de energiesysteem-efficiency. Al deze onderdelen zijn in de definitieve REKS opgenomen. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) heeft de dertig concept RES’sen geanalyseerd en hierover in februari 2021 een rapportage gepubliceerd. De ambitie van 35 TWh duurzame energie wordt landelijk gehaald.

Dat betekent dat de RES’sen op dit moment geen extra projecten hoeven te benoemen. Het PBL en het Nationaal Programma RES geven mee om, in het kader van systeemefficiency en kosten, de totale omvang duurzame opwek niet te organiseren door middel van hoofdzakelijk zon op land, maar ook nadrukkelijk met wind. De REKS voldoet hieraan, omdat we streven naar zoveel mogelijk zon op dak en omdat we zoveel mogelijk windprojecten combineren met zonnevelden in de energiehubs. 1.9 De stuurgroep REKS en het uitgebreid portefeuillehouders overleg Milieu en Afval hebben positief ingestemd met deze definitieve REKS. De stuurgroep REKS en het uitgebreid portefeuillehouders overleg Milieu en Afval van de Regio Hart van Brabant (de 9 Hart van Brabant gemeenten, de 3 waterschappen en de Provincie Noord Brabant) hebben de definitieve REKS en alle bijbehorende stukken vastgesteld en vrijgegeven voor besluitvorming door de individuele gemeenten, de waterschappen en de provincie Noord Brabant. 1.10 Ons college is positief over de definitieve REKS. Bij ons college is draagvlak voor de inhoud van de definitieve REKS. Wij zijn van mening dat de REKS aansluit bij de ambities van onze gemeente. Er is een zorgvuldig en gedegen proces doorlopen, waarbij ook inwoners, belanghebbenden en stakeholders zoveel als mogelijk zijn betrokken. Toch willen we uw raad ook enkele kanttekeningen meegeven.

Besluitvorming over de definitieve REKS is aan de raad, maar ons college wil zowel haar positieve grondhouding als de aandachtspunten voor de REKS naar uw raad uitspreken. Kanttekeningen 1.1 Financiële middelen voor de uitvoering van het REKS bod zijn nog niet voldoende. De ambities uit de REKS zijn voor zowel de energie- als de klimaatopgave groot. Voor de uitvoering is de regio afhankelijk van financiële middelen en subsidies die nog verkregen moeten worden. Mochten deze onverhoopt niet worden verworven, dan moet de uitvoering van de REKS worden aangepast en/of worden gefaseerd. We verwijzen hiervoor naar de financiële paragraaf. 1.2 Het draagvlak voor de uitvoering van het REKS bod is dun. Ondanks het feit dat veel bewoners en stakeholders tijdens het proces zijn geconsulteerd en geïnformeerd zijn er maatschappelijk vele discussies. Bij de uitwerking van de REKS zal blijken of alle plannen haalbaar zijn. Vooral de ontwikkeling van de Energiehubs heeft veel impact op onze omgeving. Als de plannen en locatiekeuzes voor windmolens concreet worden gemaakt worden ook de gevolgen pas tastbaar. 4

Raad van 10 juni 2021, nr. 15

Voor de warmtetransitie maken alle gemeente nu hun eigen Transitievisie Warmte. Hiermee wordt duidelijker wanneer welke maatregelen nodig zijn om de bebouwde omgeving te verduurzamen. 1.3 De samenleving van Hilvarenbeek moet kunnen mee profiteren van de REKS Het realiseren van energiehubs heeft grote impact op de leefomgeving van onze inwoners. Ons college heeft daarom als standpunt dat “initiatieven op het grondgebied van Hilvarenbeek substantieel ten gunste dienen te komen van de Hilvarenbeekse samenleving”. Participatie wordt een belangrijk instrument hiervoor. Enerzijds om mee te kunnen praten over de plannen in de omgeving. Anderzijds om de vruchten te plukken uit de revenuen van energieprojecten. De Gemeenten met de Lokale Energie Coöperaties (LEC’s) in de Regio Hart van Brabant gaan samenwerken voor de realisatie van energieprojecten die binnen de REKS-opgave vallen. Met de samenwerking willen gemeenten en LEC’s beter regie kunnen voeren en uitvoering kunnen geven aan optimale vormen van burgerparticipatie en eigendomsverhoudingen. De 14 LEC’s verenigen zich hiervoor in een ‘Coöperatie Burgerparticipatie REKS HvB’ die de afzonderlijke LEC’s kan vertegenwoordigen binnen de kaders van de REKS-opgave. De Gemeenten en de Coöperatie leggen in een raamovereenkomst de principes van de samenwerking vast.

1.4 De Energiehub bij De Baars raakt de belangen van de Beekse Bergen Voor knooppunt De Baars werken we aan een gebiedsvisie waarin de energiehub en alle nieuwe ontwikkelingen een plek moeten krijgen in samenhang met de bestaande kwaliteiten in het gebied. Het situeren van windmolens in het zoekgebied is een forse uitdaging gezien alle beperkingen, zoals het stedelijk gebied en de radar van vliegbasis Gilze Rijen. Hierdoor zijn enkele molens aan zuidkant van de A58 in de omgeving van de Beekse Bergen gepland. Tijdens de verkenning voor de gebiedsvisie is gesproken met belanghebbenden waaronder de Beekse Bergen. De directie van Libema stelt op prijs dat ze betrokken wordt bij het proces maar zij vrezen dat de energiehub de dolksteek wordt voor haar bedrijf. We verwijzen naar de brief van Libema d.d. 1 februari 2021. Voor ons college is de invulling van energiehub De Baars met windmolens dan ook nog geen uitgemaakte zaak. Ons college heeft daarom besloten om “gezien het gewicht dat het toekent aan de ontwikkelingsmogelijkheden van de Beekse Bergen, alleen in te stemmen met de verdere invulling van de gebiedsvisie de Baars en de Energiehub ter plaatse, wanneer de belangen van de Beekse Bergen zorgvuldig worden gewogen. Draagvlak bij de Beekse Bergen en een goede landschappelijke inpassing zijn daarbij voorwaarden om te kunnen instemmen”.

1.5 De ‘regionale strategie voor duurzame opwek zonnevelden in het buitengebied’ geeft gezamenlijke richtlijnen, ook voor Hilvarenbeek. De regionale zonnestrategie is tot stand gekomen in samenwerking met alle betrokken partijen, waaronder ZLTO, natuurorganisaties en Provincie Noord Brabant. Dat betekent dat er breed draagvlak is voor de Strategie. Vanuit de regionale gedachte wordt van Hilvarenbeek verwacht dat we de richtlijnen overnemen en navolgen. Bij het uitwerken van de zonnestrategie hebben meerdere factoren een rol gespeeld. De regio heeft ervoor gekozen om zo veel mogelijk in te zetten op zon op dak en op windenergie. De brief van de provincie, waarin ze oproept om in te zetten op zon op dak en niet op zonnevelden in het landschap, ondersteunt dat. De beperkingen van het netwerk zorgen er ook voor dat we met de keuze voor zonnevelden zorgvuldig en efficiënt moeten omgaan. De regionale strategie voor duurzame opwek zonnevelden in het buitengebied kent een wegingskader volgens een Ladder; van Altijd, tot Nooit. In Hilvarenbeek zijn zonneparken in de zoekgebieden van de energiehubs en langs de rijksweg altijd mogelijk. Daarbuiten zijn zonneparken in ons waardevolle landschap, in ieder geval tot 2023, niet gewenst.

5

Raad van 10 juni 2021, nr. 15

Na vaststelling van de REKS komen we met een voorstel om onze Visie Grootschalige Opwek hierop aan te passen. De vergunde initiatieven voor zonneparken in Hilvarenbeek kunnen gewoon worden gerealiseerd. Hiermee is in de REKS rekening gehouden. 1.6 Het onderdeel ‘wind boven bos’ vraagt om nadere uitwerking De hoger gelegen natuurzone in het zuiden van de regio is aangewezen als een gebied dat kansen biedt om de energietransitie te koppelen aan de omvorming naar een klimaat robuust landschap. Het idee is hierbij is om windmolens te realiseren boven nieuw te ontwikkelen loofbos dat noodzakelijk is voor de klimaatadaptatie. Bij de behandeling van het concept bod REKS heeft uw raad al aangegeven dat u meer duidelijkheid hierover wilt en dat eerst de discussie in de raad moet worden gevoerd. In het voorliggende REKS bod is een paragraaf (par 6.4) opgenomen over een nadere uitwerking. De uitwerking biedt gelegenheid om het idee meer concreet te maken en het gesprek hierover te voeren. Dat betekent ook dat we na die uitwerking pas zicht hebben op de mogelijkheden en de impact voor onze gemeente. Omdat dit onderdeel pas na 2030 is gepland kan tussentijds nog veel gebeuren. We adviseren om het REKS bod vast te stellen met de kanttekening dat u pas besluit over wind boven bos als de plannen duidelijker zijn en hiervoor draagvlak is.

1.7 We adviseren om middelen te reserveren, de kosten gaan voor de baten uit. Het vaststellen van de REKS op zich heeft geen financiële gevolgen. Met de uitvoering van de REKS zijn wel veel kosten gemoeid. Onder het kopje financiën staat welke maatregelen de regio Hart van Brabant neemt om voldoende middelen te verkrijgen. Als gemeente kunnen we participeren in het publiek ontwikkelbedrijf dat de plannen gaat realiseren. Het is aan uw raad of u dat wilt, en zo ja, in welke ontwikkeling (energiehub) en met welke bedragen. Daarnaast is het raadzaam om bij te dragen in de voorbereiding van de uitvoeringsplannen. Door een voorbereidingskrediet te reserveren kunnen we tijdig aanhaken en de belangen van onze samenleving vertegenwoordigen. 1.8 Alle REKS partners nemen individueel een besluit. De 9 gemeenteraden, de 3 algemene besturen van de waterschappen en Provinciale Staten nemen allemaal een zelfstandig besluit. Daarbij hoort, ook voor uw raad, de mogelijkheid van het indienen van moties en amendementen. Afhankelijk van de aard van de moties en amendementen wordt er een aangepaste REKS ingediend. Het kan ook zijn dat de moties en amendementen worden bijgevoegd bij de definitieve REKS en samen worden aangeboden aan het Programmabureau NPRES.

Mochten de moties en amendementen het ‘hart’ van de REKS raken dan zal het proces deels worden overgedaan, waarna er een nieuw besluit wordt gevraagd. Samenwerking De definitieve REKS is het resultaat van integrale samenwerking in de regio Hart van Brabant. Vertegenwoordigers van gemeenten, provincie, waterschappen, natuurorganisaties, woningcorporaties, ZLTO en energiecoöperaties hebben een bijdrage geleverd. Financiën Het vaststellen van de REKS zelf heeft geen financiële gevolgen voor onze gemeente. De uitvoering De REKS kent een omvangrijk uitvoeringsprogramma. Belangrijke thema’s binnen de REKS zijn de ontwikkeling van de energiehubs in de regio en de opgaven in het kader van de warmtetransitie en klimaatadaptatie. Welke financiën hebben we nu in de regio De middelen die de regio voor 2021 ter beschikking heeft (circa €500.000) zijn onvoldoende om het omvangrijk programma vorm te geven. Vanuit de Regio Hart van Brabant zijn voor het jaar 6

Raad van 10 juni 2021, nr. 15

2021 voor € 200.000 aan verplichtingen uitgezet en er is nog een vrij budget van circa € 300. 000 aanwezig. Deze middelen zullen op de navolgende wijze worden aangewend: 1. Het vormgeven van een publieke ontwikkelorganisatie t.b.v. de energiehubs en de klimaatopgaven (€ 135.000). 2. Het voorbereiden van een ELENA aanvraag t.b.v. de warmtetransitie (€ 85.000). 3. Bijdragen voor onderzoeken aan de warmtetransitie (€ 50.000). 4. Het voorbereiden van een programmeringstafel voor grootschalige duurzame opwek. 5. Het voorbereiden van subsidieaanvragen richting het Rijk en provincie in het kader van klimaatadaptatie (€ 20.000). 6. Ondersteunen bij de ontwikkeling van enkele energiehubs (uit het budget ‘gebiedsontwikkeling’ van het portefeuillehouders overleg fysiek). 7. Communicatie en participatie activiteiten (€ 40.000). 8. Programmamanagement (€ 170.000). Wat doet de regio om meer middelen te verkrijgen Om extra middelen voor het jaar 2021 en de periode 2022 en verder te verwerven, is een aantal zaken in gang gezet. De regio-gemeenten zijn samen met de waterschappen en de provincie een regionale uitvoeringsorganisatie aan het vormgeven. Gedacht wordt aan een regionaal publiek ontwikkelbedrijf in combinatie met een omgevingsfonds. Dit ontwikkelbedrijf en omgevingsfonds zijn bedoeld voor de ontwikkeling van de energiehubs en de realisatie van de klimaatopgaven.

In het omgevingsfonds kunnen subsidies en bijdragen van partijen komen die worden aangevuld met revenuen uit het publieke ontwikkelbedrijf. Het programmabureau Regio Hart van Brabant is voor de warmtetransitie in samenwerking met de zes woningcorporaties een European Local Energy Assistance (ELENA)-aanvraag aan het voorbereiden. De doelstelling is om enkele miljoenen aan onderzoek- en ontwikkelsubsidie te verwerven. Ten behoeve van de uitvoering van het thema energiebesparing is een Recovery Assistance for Cohesion and the Territories of Europe (Europese REACT-EU) aanvraag in voorbereiding. Voor de gebiedsopgaven in de REKS wordt een uitvoeringssubsidie aangevraagd bij het rijk en de provincie. Welke middelen hebben we als gemeente nodig Op dit moment is niet duidelijk hoeveel de gemeente Hilvarenbeek moet bijdragen voor de uitvoering van de REKS. We adviseren wel om hiervoor middelen te reserveren zodat we kunnen instappen als de trein gaat rijden. In de voorjaarsnota doen we voorstellen hiervoor. De realisatie van energiehubs gebeurt vanuit een regionaal publiek ontwikkelbedrijf. Hoe gemeente kunnen deelnemen aan een publiek ontwikkelbedrijf en welke investering daarvoor nodig is weten we nog niet. Duidelijk is wel dat gemeenten zelf bepalen of ze willen participeren in energiehubs en met welke bedragen.

We verwachten te zijner tijd voorstellen vanuit de uitvoeringsorganisatie voor deelname met investeringen en bijbehorende rendementen. Voorafgaand aan de realisatie van de energiehubs en de klimaatplannen worden gebiedsvisies gemaakt, zoals de gebiedsvisie voor knooppunt De Baars. Voor de opgaves in Hilvarenbeek is belangrijk dat we hierin bijdragen. Daarmee staan we aan het roer voor de invulling van de opgave en de gevolgen voor onze omgeving en de inwoners. De kosten voor zo’n gebiedsvisie worden vooralsnog niet gedekt vanuit het ontwikkelbedrijf of het regionaal fonds. Communicatie Vanuit de REKS zelf wordt in regionaal verband gecommuniceerd. Hiervoor is een aparte werkgroep communicatie geformeerd waarin onze communicatieadviseur participeert. Het zwaartepunt van communicatie heeft zich in de periode na de besluitvorming over het concept bod REKS vooral gericht op het bereiken en informeren van bewoners, het ophalen van meningen van de inwoners en het informeren en betrekken van de gemeenteraden, de besturen

7

Raad van 10 juni 2021, nr. 15

van de waterschappen en de provincie. Al deze bijeenkomsten zijn door COVID-19-maatregelen digitaal gehouden. Er is een aantal regionale radenavonden gehouden en per gemeente is voor de raad een roadshow over de REKS georganiseerd. Er zijn negen informatieavonden voor inwoners van de gemeenten in Hart van Brabant georganiseerd, voor elke gemeente een eigen avond. Daarnaast zijn er thema-avonden georganiseerd, waar is ingegaan op belangrijke onderdelen van de REKS: windenergie, participatie, duurzame warmte, klimaat en zonne-energie. Al deze bijeenkomsten zijn terug te zien via het YouTube kanaal van de regio Hart van Brabant. De inwoners zijn op de hoogte gebracht van deze bijeenkomsten door advertenties in regionale bladen (Brabants Dagblad) en lokale huis-aan-huisbladen. Ook is via nieuwsbrieven en sociale media van de gemeenten en andere REKS-partners aandacht gegeven aan deze bijeenkomsten. Aan de Webinars hebben in totaal enkele duizenden mensen deelgenomen. Met het uitvoeren van een internetconsultatie onder inwoners van de regio Hart van Brabant is getracht een beeld te genereren van de manier waarop inwoners aankijken tegen verschillende onderdelen van de REKS. Aan de enquête hebben 2.150 mensen deelgenomen. Samen met de BMF is online onderzoek gedaan onder jongeren hoe zij aankijken tegen de REKS plannen.

Aan deze zogeheten Swipocratie hebben ruim 200 jongeren deelgenomen. Ter ondersteuning van bovenstaande activiteiten zijn extra communicatiemiddelen ingezet, zoals nieuwsbrieven, filmpjes, infographics en nieuwsberichten op de website van Regio Hart van Brabant. Inmiddels heeft de nieuwsbrief een bereik van meer dan 1.600 mensen. Op dit moment lijken vooral de nauw betrokkenen en direct geïnteresseerden voldoende geïnformeerd te zijn over de REKS. Dat blijkt onder andere uit de uitkomsten van de internetenquête onder inwoners en de aanwezigen bij de informatieavonden. De uitdaging is om in de volgende fase ook inwoners die niet initieel geïnteresseerd zijn maar uiteindelijk wel betrokken willen worden, te betrekken bij de uitvoering van het REKS-bod. Inwoners en andere belanghebbenden moeten betrokken worden bij de uitwerking van de zoeklocaties voor grootschalige opwek, zoals bijvoorbeeld de hubs. Het vormgeven van het participatietraject is daarbij onderdeel van de uitwerkingen. Vanuit Hilvarenbeek is het van belang om te bewaken dat, naast energie, klimaat, natuur, ook inwoners de vruchten kunnen plukken. Vervolg/ uitvoering Elke regio in Nederland levert één definitieve RES in namens de deelnemende organisaties.

In de regio Hart van Brabant is afgesproken dat de voorzitter van het portefeuillehouders overleg Milieu en Afval namens alle organisaties de definitieve REKS indient bij het Programmabureau van het Nationaal Programma RES. De definitieve REKS wordt voor 1 juli 2021 aangeboden aan het Programmabureau en vormt daarmee het feitelijke startschot voor de uitvoering van de REKS. Echter, de daadwerkelijke uitvoering kan pas starten als er voldoende financiële middelen beschikbaar zijn voor de komende jaren. Met de nog beschikbare middelen worden in 2021 de volgende activiteiten ondersteund: 1. De gebiedsvisie voor energiehub De Baars wordt in 2021 afgerond. 2. Gemeente Waalwijk start de ontwikkeling van de energiehubs in haar gemeente op. 3. Voor de energiehubs De Spinder, Vossenberg/Kraaiven, De Baars en Kattenberg worden zaken met betrekking tot grondeigendommen, (doorrekeningen) defensieradar, laagvliegroutes, externe veiligheid, etc. nader uitgezocht. 4. Er wordt een programmeringstafel ingericht om regionale sturing te krijgen op de aansluiting van zonne- en windparken op het Enexis netwerk. 5. Voor de uitvoering van de REKS worden (Europese) subsidies aangevraagd (zie hierboven onder het kopje Financiën). 6.

Er worden voorbereidingen getroffen om eind 2021 een regionale publieke ontwikkelorganisatie vorm te geven ten behoeve van de ontwikkeling van de energiehubs en de klimaatopgaven. Hiervoor worden nog aparte voorstellen aan de raden in Hart van Brabant, de waterschappen en de provincie aangeboden. 8

Raad van 10 juni 2021, nr. 15

Evaluatie Elke twee jaar wordt de REKS geëvalueerd en herijkt. De mogelijkheid bestaat dat de regio de komende jaren extra opgaven vanuit het Rijk krijgt opgelegd, bijvoorbeeld omdat meer duurzame energie nodig blijkt te zijn voor de warmtetransitie-opgave in de gebouwde omgeving en voor duurzame mobiliteit. Enexis zal elke twee jaar een doorrekening maken van het energiesysteem. De gemeenteraden moeten de herijkte REKS telkens opnieuw vaststellen.

Burgemeester en Wethouders van Hilvarenbeek, secretaris, burgemeester,

Frank Jansen

Evert Weys

Advies raadscommissie Dit voorstel is behandeld in de raadscommissie Ruimte op 27 mei 2021 . De commissie is van oordeel dat het voorstel als bespreekonderwerp voor besluitvorming aan de raad kan worden voorgelegd. De griffier, Maarten Janus

Eindvoorstel Het college handhaaft de voorstellen genoemd onder de paragraaf “Voorstel”.

Burgemeester en Wethouders van Hilvarenbeek, secretaris,

burgemeester,

Frank Jansen

Evert Weys

Bijlagen (digitaal in raadsinformatiesysteem) 1.

Definitieve Regionale Energie- en Klimaatstrategie Hart van Brabant (REKS 1.0)

2.

Bijlagen bij de REKS 1.0 Grootschalige duurzame opwek a. Ontwerpen aan het REKS bod b. Ruimtelijke kwaliteit van herkenbare landschappen Regionale Structuur Warmte c. Regionale Structuur Warmte Hart van Brabant. d. MKBA warmtetransitie West-Brabant en Hart van Brabant Doorrekening energiesysteem 9

Raad van 10 juni 2021, nr. 15

e. Netimpactrapportage Enexis f. Innovatieve netwerkstudie Innovatie g. Strategie Waterstof Klimaatopgave h. Handleiding voor de klimaatonderlegger Hart van Brabant i. Klimaatonderlegger Hart van Brabant j. Klimaatstresstest Hart van Brabant Participatie k. Rapportage burgerparticipatiemodellen voor wind- en zonne-energie l. Internet enquête Deze bijlagen zijn opgenomen in het RIS en kunt u ook vinden op: https://www.regio-hartvanbrabant.nl/programmas/leefomgeving-en-milieu/klimaatneutraal-enklimaatbestendig/regionale-energie-en-klimaatstrategie/downloads

burgemeester en wethouders van Hilvarenbeek,

burgemeester Evert Weys

secretaris Frank Jansen

10