15 Beleid Arbeidsmigratie (4 bijlage 2 Kaderstelling beleid arbeidsmigratie)

Arbeidsmigratie Kaderstelling beleid

1 Arbeidsmigratie: Kaderstelling beleid – december 2020

Inhoudsopgave 1.

Inleiding ................................................................................................................................................. 3

2.

Kaders voor opstellen beleid ................................................................................................................. 4

3.

2.1.

Europees kader.............................................................................................................................. 4

2.2.

Waarden ........................................................................................................................................ 5

2.3.

Breedte van het beleid .................................................................................................................. 5

2.4.

Registratie: de basis op orde ......................................................................................................... 6

2.5.

Inhoudelijke kaders ....................................................................................................................... 6

Vooruitblik: hoe verder ......................................................................................................................... 9

2 Arbeidsmigratie: Kaderstelling beleid – december 2020

1. Inleiding Dit voorstel over arbeidsmigratie bouwt voort op de Oriënterende bijeenkomst op 27-8-2020, de schriftelijke inbreng van de fracties en de kaderstellende behandeling van 19-11-2020. Het doel is het opstellen van kaders voor beleid over arbeidsmigratie in Hilvarenbeek. Het belang daarvan is het geven van sturing aan toekomstige verzoeken voor (huisvesting van) arbeidsmigranten. Tevens schept het duidelijkheid in de rol en verantwoordelijkheden van de gemeente, werkgever en arbeidsmigrant. Gemeente Hilvarenbeek heeft namelijk nog geen beleidsnotitie over Arbeidsmigratie. Arbeidsmigranten zijn nodig om te kunnen voorzien in krapte op de arbeidsmarkt. Belangrijk is, om zicht te blijven houden op de gemeentelijke opgave omtrent arbeidsmigratie en de daarbij horende aspecten zoals goede humane huisvesting. Arbeidsmigranten kunnen tot een kwetsbare groep behoren wanneer er bijvoorbeeld tekort gedaan wordt in hun mensenrechten. Indien er sprake is van misstanden in de leef- en werksituatie, vraagt dat financieel en organisatorisch de nodige inspanning van de gemeente. Daarom is het werken op basis van een visie, beleid en uniforme regels nodig. Dit wordt ook landelijk en provinciaal aangemoedigd.

3 Arbeidsmigratie: Kaderstelling beleid – december 2020

2. Kaders voor opstellen beleid In dit hoofdstuk worden eerst wettelijke kaders van bovenaf beschreven en vervolgens lokale kaders.

2.1. Europees kader De gemeentelijke kaders zullen binnen de Europese kaders worden gevormd. De rechten binnen het EU-burgerschap worden opgesomd in de artikelen 18 tot en met 25 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie. Onder andere geldt het volgende voor Europese burgers:  hebben het recht zich vrij te verplaatsen en vrij te verblijven binnen de EU;  mogen niet worden gediscrimineerd op grond van nationaliteit1. De burgers van de Europese Unie hebben het recht om overal in de Unie te reizen, te wonen en te werken2. Verder uit Eur-Lex3 geciteerd op het onderwerp tewerkstelling van seizoensarbeiders: “Seizoenarbeiders hebben het recht op gelijke behandeling als onderdanen van het gastland inzake tewerkstellingsvoorwaarden, zoals de minimumleeftijd om te werken, en arbeidsvoorwaarden (zoals salaris en ontslag, werktijden, verlof en vakantie), alsmede de voorschriften inzake veiligheid en gezondheid.” De provincie beïnvloedt de ruimtelijke ontwikkeling met de structuurvisie en omgevingsvisie. In de Interim omgevingsverordening staan instructieregels waar gemeenten in bestemmingsplannen rekening mee houden. In de structuurvisie Noord-Brabant 2010, partiële herziening 2014 staat dat het voor de provincie van belang is te voorkomen dat er ongelijkheid in de benadering ontstaat, zoals bij gronduitgifte of huisvesting van arbeidsmigranten.

De noodzaak voor dit soort afstemming komt vooral op het regionale niveau tot uitdrukking4. De provincie is regisseur en verbinder van gemeenten en marktpartijen. De regio biedt een kennisplatform en netwerk voor informatie zoals woningbouwcijfers en prognoses over economie en arbeidsmarkt. De gemeente voert wet- en regelgeving uit en schept randvoorwaarden voor goede huisvesting. De rol van de gemeente is vergunningverlener en handhaver, maar ook facilitator en samen met andere actoren informatieverstrekker gericht op preventie en wegwijs maken.

1

Bron: https://www.europarl.europa.eu (Europees Parlement, Handhaving van burgerrechten) Bron: https://www.europarl.europa.eu/ (Europees Parlement, Grondrechten) 3 Bron: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=legissum%3A23010602_1 4 Bron: Structuurvisie Noord-Brabant - partiële herziening 2014 2

4 Arbeidsmigratie: Kaderstelling beleid – december 2020

2.2. Waarden Alvorens beleid op te stellen, wordt op visieniveau benoemd welke ‘waarden’ gemeente Hilvarenbeek centraal stelt ten aanzien van arbeidsmigratie. De volgende waarden stellen we centraal op dit thema: 

Controleerbaar

 

Humaan Maatschappelijk



Veilig

waarbij de juistheid en volledigheid van de (registratie-) informatie kunnen worden gecontroleerd. Welke migrant woont waar en welke periode. is menselijk, met respect voor de menselijke waardigheid. zoals in gepaste mate betrekken van partijen en experts voor kennis en voor draagvlak en draagkracht van de leefomgeving. volgens bouwregelgeving met minimumeisen waaraan bouwwerken moeten voldoen rond veiligheid, gezondheid en bruikbaarheid.

2.3. Breedte van het beleid De breedte van het beleid wordt als volg gedefinieerd: de eerder opgestelde uitgangspuntennotitie aangevuld aan de hand van actuele inzichten. Het beleid beslaat de economische, sociale en wonen/leefomgeving invalshoek, met onderstaande afbeelding in gedachten. Deze integraliteit maakt het beleid toekomstbestendig.

Bron: provincie Noord-Brabant

5 Arbeidsmigratie: Kaderstelling beleid – december 2020

2.4. Registratie: de basis op orde Het kader om de basis op orde te hebben luidt: door arbeidsmigratie in beeld te brengen en houden, houdt de gemeente grip op kwaliteit en kwantiteit. De gemeente draagt samen met andere actoren bij aan grip op kwaliteit en kwantiteit. Gemeente Hilvarenbeek heeft zicht op de opgave. We voorkómen dat we arbeidsmigranten niet in beeld hebben. Zowel de gemeente, arbeidsmigrant als werkgever heeft hier een rol in, zoals vereenvoudigd weergegeven in onderstaande figuur.

Om de basis op orde te hebben en tussen deze processen te stroomlijnen is samenwerking tussen meerdere disciplines belangrijk, namelijk ten minste: Belastingen, Burgerzaken, Handhaving, Vergunningen en Samenleving. Het is van belang dat afdelingen met elkaar in gesprek blijven en kijken wat er wel gedeeld mag worden en welk doel dit dient. De betrokken afdelingen ervaren op dit moment geen privacy-knelpunten op het gebied van gegevensdeling ten behoeve van aantallen en registraties van arbeidsmigranten. Indien er zich toch een situatie voordoet waarbij het onduidelijk is of op grond van de AVG wel/geen gegevens mogen worden gedeeld, wordt geadviseerd om dit vraagstuk te laten toetsen door de Privacy Officer of de Functionaris Gegevensbescherming. De gemeente brengt in beeld welke belastingen we innen bij de arbeidsmigranten.

2.5. Inhoudelijke kaders In de volgende de tekst is het voorstel voor de inhoudelijke, lokale kaders te vinden. Het uitgangspunt is de concept Uitgangspuntennotitie uit 2018 niet letterlijk over te nemen in het nieuwe beleid. We actualiseren de uitgangspunten in het beleid, in lijn met de inbreng van de raad en actuele inzichten waaronder adviezen van het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten onder leiding van dhr. Roemer. Huisvesting Omvang rekening houdend met behoeften van werkgevers en in overweging nemend de kosten en baten voor de gemeente. De gemeente wil verdringing op de woningmarkt beperken. In hoeverre Hilvarenbeek een rol zal spelen in de regionale opgave -naast de lokale opgave voor huisvesting van arbeidsmigranten-, wordt afgewogen aan de lusten en lasten die dat voor de gemeente biedt. De gemeente Hilvarenbeek faciliteert alleen de lokale vraag naar huisvesting van arbeidsmigranten. 6 Arbeidsmigratie: Kaderstelling beleid – december 2020

Voor de inschatting van de situatie en opgave raadplegen we de bestaande onderzoeken, zoals geschetst in onderstaande figuur. In het kader van eventuele grootschalige huisvesting brengen we in beeld of er partijen zijn die onafhankelijk van werkgevers huisvesting willen realiseren. De gemeente Hilvarenbeek staat alleen kleinschalige huisvesting toe voor arbeidsmigranten, waarbij uitdrukkelijk naar de aard en schaal van de omgeving wordt gekeken. Grootschalige huisvesting is dus niet toegestaan, waarbij geldt dat, ongeacht de locatie, bij een aantal van 50 of meer arbeidsmigranten altijd sprake is van grootschalige huisvesting.

Grafiek met curves over situatie in Hilvarenbeek o.b.v. diverse onderzoeken (uit: Presentatie Oriënterend, 27-8-2020)

We brengen tevens in beeld welke voor- en nadelen het ontkoppelen van wonen en werken voor de arbeidsmigrant heeft. Binnen het beleid bestaat een juridische scheiding tussen wonen en werken. Dit betekent in ieder geval dat bij de huisvesting van arbeidsmigranten sprake is van een gescheiden huurovereenkomst en arbeidsovereenkomst. Met degene die in Hilvarenbeek huisvesting wil realiseren in welke vorm dan ook, willen we convenanten sluiten over huisvesting. We brengen in beeld in welke juridische vorm dit mogelijk is. Locatie en kwaliteit  Huisvesting passend bij het type arbeidsmigrant (short-stay, mid-stay, long-stay)  Veilig, menselijk en voldoen aan wettelijke regelgeving  Hanteren van de normen van het Stichting Normering Flexwonen (SNF) keurmerk en Agrarische Keurmerk Flexwonen (AKF)  Ten minste bij grote locaties hoort beheer en een aanspreekpunt

7 Arbeidsmigratie: Kaderstelling beleid – december 2020

 

In een planopzet moet rekening gehouden worden met de tijdelijkheid van de voorzieningen Beslissingsbevoegdheid van de raad bij grote locaties

Ligging houdt rekening met de verhouding van draagkracht en draagvlak van de omgeving; bereikbaarheid (verkeer & vervoer) en parkeren.

Handhaving Handhaving houdt in, het toezien op correcte naleving. Hilvarenbeek heeft ten eerste de basis op orde om incidenten te voorkómen. Bij incidenten hanteren we een integrale aanpak (economisch, sociaal, wonen/leefomgeving). We streven naar convenanten met werkgevers, omdat dat bijdraagt aan preventief toezicht en de ‘sluitpost’ handhaving daarmee ontziet.

Sociaal domein Sociaal bezien zijn de onderwerpen integratie, (psychologische) zorg, uitkeringen relevant. We nemen de menselijke maat in acht en de wetgeving op het gebied van mensenrechten. We bevorderen integratie en participatie en streven ernaar om uitbuiting te verminderen. Integratie en leefomgeving: overlast beperken en ten minste bij long-stay is integratie wenselijk. Leer arbeidsmigranten over de Nederlandse cultuur en regels (analoog aan statushouders). Participatie dient er toe om te informeren, betrekken en/of klankborden met belanghebbenden zoals omwonenden, werkgevers en arbeidsmigranten. Het proces wordt per traject vormgegeven, afhankelijk van de mate van grootschaligheid en of er sprake is van nieuwe ontwikkelingen. Zorg en veiligheid Mensenhandel is het werven, vervoeren, overbrengen, opnemen of huisvesten van een persoon, met gebruik van dwang (in brede zin) en met het doel die persoon uit te buiten5. Uitbuiting betekent dat er zodanig slechte arbeidsvoorwaarden en –omstandigheden zijn, dat hierdoor mensenrechten in het geding zijn. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de opvang van slachtoffers van mensenhandel.

5

Bron: https://vng.nl/artikelen/mensenhandel

8 Arbeidsmigratie: Kaderstelling beleid – december 2020

3. Vooruitblik: hoe verder Nadat de kaders zijn vastgesteld wordt een beleidsnotitie uitgewerkt op alle genoemde aspecten. In dat proces worden de belangrijke spelers betrokken middels gesprekken, interviews en/of een klankbordgroep. De aanpak is praktisch en maakt gebruik van bestaande informatie als (interne en externe) onderzoeken, richtlijnen, tools en voorbeelden. Het volgende tijdspad wordt voorgesteld: December 2020: Q1 2021:

Q3 2021:

Kaders vastgesteld Beleidsnotitie concept uitwerken, waarbij - in gesprek met (vertegenwoordigers van) arbeidsmigranten, Hilvarenbeekse werkgevers en uitzendbureaus; - gebruik maken van bestaande informatie. Concept beleidsnotitie voorleggen aan de raad

Spelers in de markt - Axell - Reijrink - Vromans - Kleine ondernemers - Leystromen (huisvesting)

9 Arbeidsmigratie: Kaderstelling beleid – december 2020