15 Beleid Arbeidsmigratie (3 bijlage 1 Beleidsnotitie)

Arbeidsmigratie Hilvarenbeeks beleid

1

Inhoudsopgave 1.

Inleiding................................................................................................................................................. 3

2.

Actuele situatie ..................................................................................................................................... 4

3.

Beleid..................................................................................................................................................... 5 3.1.

In- en uitschrijving Basisregistratie Personen (BRP)...................................................................... 5

3.2.

Belastingen .................................................................................................................................... 8

3.3.

Economische afwegingen .............................................................................................................. 8

3.4.

Huisvesting .................................................................................................................................... 9

3.5.

Convenanten met werkgevers en huisvesters ............................................................................ 16

3.6.

Interactie met de leefomgeving .................................................................................................. 17

3.7.

Participatie, integratie en leefbaarheid ...................................................................................... 17

3.8.

Onderwijs en taal ........................................................................................................................ 19

3.9.

Zorg en veiligheid ........................................................................................................................ 19

3.10.

Toezicht en Handhaving .......................................................................................................... 20

3.11.

Regionale afstemming ............................................................................................................. 23

2

1. Inleiding Deze notitie beschrijft het Hilvarenbeeks beleid over arbeidsmigratie. Het belang van dit beleid is het geven van sturing aan toekomstige verzoeken voor (huisvesting van) arbeidsmigranten, specifiek voor gemeente Hilvarenbeek. Het geeft duidelijkheid in de rol en verantwoordelijkheden van de gemeente, werkgever en arbeidsmigrant. Arbeidsmigranten zijn nodig Een arbeidsmigrant is een EU-burger die in Nederland komt werken. Arbeidsmigranten zijn nodig om te voorzien in een tekort op de arbeidsmarkt. Arbeidsmigranten kunnen tot een kwetsbare groep behoren wanneer er bijvoorbeeld tekort gedaan wordt in hun mensenrechten. Ze kunnen zichzelf niet altijd redden. Bijvoorbeeld vanwege een taalbarrière of sterke afhankelijkheid van hun werkgever of uitzendbureau. De rol van de gemeente Als de leef- en werksituatie niet goed zijn, vraagt dat financiële en organisatorische hulp van de gemeente. Beleid geeft sturing Het is belangrijk om zicht te blijven houden op de gemeentelijke taak rondom arbeidsmigratie en de daarbij horende aspecten zoals goede humane huisvesting. Daarom is het werken met een visie, beleid en uniforme regels nodig. Dit wordt ook landelijk en provinciaal aangemoedigd. Beleid geeft een sturingen toetsingskader voor ruimtelijke ontwikkelingen van arbeidsmigranten huisvesting. Dat betekent dat er bekeken wordt of iets wel mag.

Met dit beleid geven we eisen en voorwaarden mee om potentiële initiatiefnemers daar over te informeren. Een toekomstgericht beleid Het beleid is integraal, want het gaat over de onderwerpen wonen en leefomgeving, economie en arbeidsmarkt, samenleving en sociaal domein. Deze compleetheid maakt het beleid toekomstbestendig. We richten de aandacht op de kort en middellang verblijvende arbeidsmigrant, want de lang verblijvende arbeidsmigrant integreert als inwoner via de reguliere woningmarkt. Vooral kort verblijf heeft eigen aandachtspunten. In de kaderstelling voor beleid (bijlage 2) is gezegd dat de gemeente Hilvarenbeek de volgende ‘waarden’ centraal stelt bij arbeidsmigratie. waarbij de juistheid en volledigheid van de (registratie-) informatie kunnen • Controleerbaar worden gecontroleerd. Welke migrant woont waar en welke periode. is menselijk, met respect voor de menselijke waardigheid. • Humaan zoals het in gepaste mate betrekken van partijen en experts voor kennis en • Maatschappelijk voor draagvlak en draagkracht van de leefomgeving. volgens regelgeving met minimumeisen waaraan bouwwerken moeten • Veilig voldoen rondom veiligheid, gezondheid en bruikbaarheid. 3

2. Actuele situatie De gemeente voert wet- en regelgeving uit en schept voorwaarden voor goede huisvesting. De rol van de gemeente is vergunningverlener en handhaver, maar ook mogelijkmaker en samen met andere organisaties een informatieverstrekker gericht op preventie (voorzorg) en wegwijs maken. (Economisch) belang In de provincie Noord-Brabant wonen en werken naar schatting nu meer dan 100.000 arbeidsmigranten. Ongeveer 16.000 daarvan werken in de regio Hart van Brabant. Zij werken meestal in de logistiek, opslag, groothandel, de voedingsindustrie, landbouw of bij toeleverende bedrijven. Arbeidsmigranten zijn van groot belang voor de Brabantse economie. Zonder hen zouden grote delen van de economie vastlopen, omdat bedrijven hun productie moeten beperken of zelfs volledig stop moeten zeten. Het personeelsaanbod in Nederland is blijvend ontoereikend en bedrijven die werken met arbeidsmigranten ervaren onvoldoende of geen mogelijkheden om personeel te werven uit de Nederlandse arbeidsmarkt. Nu, maar ook in de toekomst, hebben we deze aanvullende arbeidskrachten hard nodig. Ook in de gemeente Hilvarenbeek zijn arbeidsmigranten belangrijk in de (lokale) economie. Met name bij bedrijven in de logistiek, productietechniek en in de agrarische sector.

4

3. Beleid 3.1. In- en uitschrijving Basisregistratie Personen (BRP) Samen met andere partijen werkt de gemeente aan het in beeld brengen van eventuele problematiek rond arbeidsmigranten. We voorkómen dat we arbeidsmigranten niet in beeld hebben. De gemeente, arbeidsmigrant en werkgever hebben hier een rol in. Om de basis op orde te hebben werken we ook binnen de gemeente samen met meerdere disciplines, namelijk ten minste: Belastingen, Burgerzaken, Handhaving, Vergunningen, Zorg en Veiligheid en Uitkeringen. Dat is vereenvoudigd weergegeven in onderstaande figuur.

In de Wet Basisregistratie Personen (BRP) staat dat personen die ergens hun hoofdverblijf hebben, zich moeten laten registreren in het BRP. De gemeente heeft een werkproces opgesteld voor de gevallen van een inschrijving waarbij mogelijk sprake is van illegaal bewonen. Aan personen die niet staan ingeschreven in de Basisregistratie Personen (BRP) wordt toeristenbelasting geheven van degene die gelegenheid biedt tot verblijf met overnachten binnen de gemeente tegen een vergoeding. Meldingen Meldingen over misstanden dragen bij aan een gerichte aanpak. Misstanden kunnen niet altijd actief opgespoord worden. We streven naar meldingsbereidheid van arbeidsmigranten en eventuele derden over bewoning en eventuele misstanden. Daarom is het belangrijk om hen in heldere begrijpelijke taal te informeren over de regels en meldingsloketten. Voorlichting gebeurt op landelijk, provinciaal en/of regionaal en lokaal niveau. Het interne werkproces: arbeidsmigranten in beeld Team Burgerzaken zet zich in om de onzekerheden te verminderen en registratie zo compleet mogelijk te krijgen. We houden daarbij rekening met privacywetgeving en ICT-technische (on-)mogelijkheden. Er is maandelijks overleg tussen Veiligheid, Toezicht en Handhaving (VTH) en Burgerzaken, om samen te werken, signalen door te geven en aanpassingen in het proces te kunnen maken.

Gevonden locaties (via Toezicht en andere signalen) worden in beeld gebracht.

5

Voor de inschatting van de situatie en de opgave raadplegen we de bestaande onderzoeken, zoals geschetst in de volgende figuur.

Grafiek met curves over situatie in Hilvarenbeek o.b.v. diverse onderzoeken (uit: Presentatie Oriënterend, 27-8-2020)

Ontwikkelingen van buiten de gemeente Er zijn ontwikkelingen van buiten de gemeente gaande op het onderwerp Registratie waar we van op de hoogte blijven. Aanbevelingen van Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigratie gaan mogelijk op landelijk niveau voor veranderingen in registratiesystemen zorgen. De Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken stuurde op 3 februari 2021 een brief naar de staatssecretaris met advies over verbeteringen. Verder startte op 11 januari 2021 de RNI-loketten (Registratie Niet-ingezetenen) met de registratie van aanvullende contactgegevens van niet-ingezetenen die aan het loket verschijnen. Er is ook bestaande informatie waar gebruik gemaakt van kan worden voor het beter in beeld brengen van de doelgroep arbeidsmigranten. Ter ondersteuning zijn bijvoorbeeld door het Regionale Informatieen Expertise Centra (RIEC) en het Landelijk Informatie- en Expertise Centrum (LIEC) infographics beschikbaar gesteld om verblijfslocaties van arbeidsmigranten in beeld te brengen. Ook regionaal wordt onderzocht hoe gemeenten arbeidsmigranten in aantal en locatie in beeld brengen en houden.

6

Samengevat: • De arbeidsmigrant zelf heeft de taak om zich in- en uit te schrijven in het BRP (of optioneel RNI bij kort verblijf). • De gemeente brengt en houdt arbeidsmigranten qua aantal en locatie in beeld middels de instrumenten: o BRP, RNI o (Toezicht-) informatie over verblijfslocaties o Daarnaast signalen, waaronder verhuizingen toetsen aan landelijke risicoprofielen, en signalen van de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit. o Transparantie via (toekomstige convenanten met) werkgevers en huisvesters • Intern het werkproces optimaliseren middels maandelijks overleg en intern bijhouden van locaties rekening houdend met de privacy- en ICT-technische mogelijkheden; • Meebewegen met de landelijke ontwikkelingen die eventueel een beter registratiesysteem kan borgen in wet- en regelgeving en ICT-systemen.

7

3.2. Belastingen De gemeente heeft in beeld welke belastingen we innen bij arbeidsmigranten. • De belastingen die geïnd worden, zijn vastgelegd in de Verordening Belastingen. Er zijn twee situaties waarin arbeidsmigranten gemeentelijke heffingen opgelegd krijgen: • De arbeidsmigrant die wel staat ingeschreven in de Basisregistratie Personen (BRP) • De arbeidsmigrant die niet staat ingeschreven in de BRP De arbeidsmigrant die wel staat ingeschreven in de BRP Als deze een gebruiker is van een belastingobject (woning) worden alle gebruikelijke belastingen opgelegd. Bijvoorbeeld de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. Wie de feitelijk ‘gebruiker’ is, kan per situatie verschillen, de arbeidsmigrant zelf, de werkgever of tussenpersoon kan belastingplichtig zijn. Meer informatie hierover staat in de Verordening afvalstoffenheffing. De arbeidsmigranten die niet staan ingeschreven in de BRP Voor deze arbeidsmigranten kan toeristenbelasting worden geheven voor het houden van verblijf met overnachting binnen de gemeente, tegen een vergoeding in welke vorm dan ook door personen die niet als ingezetene met een adres in de gemeente in de Basisregistratie Personen zijn ingeschreven. Het feit dat er een toeristenbelasting kan worden geheven, wil overigens niet direct zeggen dat deze heffing wordt afgedragen door de arbeidsmigranten.

Er zit immers een maximum aan wat er mag worden doorbelast aan de werknemers vanuit de werkgevers. In die gevallen dat de maximale doorbelasting al is bereikt, kan de toeristenbelasting ten laste komen van de werkgevers/uitzendorganisaties. De gemeenteraad heeft een taakstelling op toeristenbelasting van arbeidsmigranten opgenomen in de begroting. Dat betekent dat we door het in beeld hebben van de doelgroep, de belastingen zo compleet mogelijk kunnen innen.

3.3. Economische afwegingen Er is een economisch belang van de gemeente om arbeidsmigranten te behouden en aan te trekken. Marktspelers in de gemeente Hilvarenbeek zien namelijk de vraag naar arbeidsmigranten de komende jaren toenemen. Dat blijkt uit enkele gesprekken die plaatsvonden tijdens het opstellen van dit beleid. Het beleid is erop gericht dat we de lokale vraag naar huisvesting van arbeidsmigranten mogelijk maken. De gemeente faciliteert vanuit haar rol en doet dat onder voorwaarden die hier en in deze verdere notitie beschreven staan. • Het aantal verblijfsplaatsen sluit aan bij de behoefte aan arbeidsmigranten van bedrijven in de gemeente. Het kan daarbij ook gelden dat een bedrijf via een uitzendbureau werknemers heeft. • Nieuwe en bestaande huisvestingslocaties spelen aantoonbaar in op de behoefte aan huisvesting van arbeidsmigranten, werkzaam in de gemeente. Sommige arbeidsmigranten werken voor een vaste werkgever en anderen werken flexibel inzetbaar via een uitzendbureau. Dat betekent dat de arbeidsmigrant zich voor werk niet altijd beperkt tot de gemeentegrens. Mede daarom wordt binnen regio Hart van Brabant het solidariteitsbeginsel gedefinieerd in een afsprakenkader. 8

3.4. Huisvesting Huisvesten betekent het bieden van een onderdak. We noemen het in deze notitie bewust ‘huisvesten’ en niet ‘wonen’, omdat het over het tijdelijk verblijven gaat. Op het moment verblijven arbeidsmigranten verspreid over de gemeente Hilvarenbeek in een woning op een bedrijventerrein of in een woonwijk, in een tijdelijk verblijf op het terrein van een (agrarisch) bedrijf en op recreatieparken. Er zijn weinig meldingen gemaakt bij de gemeente over misstanden. Toch kan het in de praktijk voorkomen dat de verblijfomstandigheden niet optimaal zijn. Op recreatieparken verblijven buitenlandse werknemers op plaatsen waar niet gewoond mag worden. Zij leven vaak ook in slechte omstandigheden, omdat de woonruimte niet altijd voldoet aan de vereisten omtrent hygiëne of brandveiligheid1. Het beleid van gemeente Hilvarenbeek draagt er aan bij om de woningmarkt eerlijk te houden. Wanneer er onvoldoende geschikte huisvesting beschikbaar is voor arbeidsmigranten, komen zij mogelijk te wonen in andere onderkomens. In dit onderdeel van het beleid leggen we daarom de voorwaarden uit die de gemeente stelt met de bijbehorende hulpmiddelen (instrumenten) die de gemeente heeft. In de volgende tekst worden eerst definities gegeven, waarna een beschrijving van de rol en verantwoordelijkheid volgt. Daarna gaan we nader in op voorwaarden.

Definities We hebben oog voor verschillende groepen met verschillende behoeftes, namelijk kort, middellang en lang verblijf arbeidsmigranten (eerder ook wel short, mid en long stay genoemd). In de praktijk is het onderscheid niet altijd duidelijk, omdat de grens tussen kort, middellang en lang soms in elkaar overloopt. Het hangt er vanaf of en wanneer de wens bij de arbeidsmigrant ontstaat om zich permanent te vestigen. • De lang verblijvende arbeidsmigrant woont en doet mee als een gewone inwoner. Daarom richt dit beleid zich op kort en middellang verblijvende arbeidsmigranten. • Bij kort verblijf in het bijzonder kunnen problemen van slechte (leef-)situaties zich voordoen en dat moet worden voorkómen. Binnen de groep van kort verblijvende arbeidsmigranten kan het verschillen of zij een band hebben met het bedrijf en met de omgeving. Een voorbeeld is dat een arbeidsmigrant die elk jaar bij een agrarisch werkgever terugkeert, meer contact en binding met de werkgever en collega’s heeft dan iemand die na korte periodes steeds van werkgever wisselt. Sommige arbeidsmigranten worden namelijk flexibel ingezet op diverse locaties door een uitzendbureau. Deze laatste groep heeft daarom minder een band met het bedrijf en de lokale omgeving.

• Van kort verblijvende arbeidsmigranten verwachten we door het tijdelijke karakter van de bewoning niet dat zij meedoen (participeren) in de sociale structuur van de buurt en dat hoeft

1

bron: Integraal handhavingsbeleid 2021 Gemeente Hilvarenbeek, Vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders op 15 december 2020

9

ook niet. Deze problematiek geldt in meer of mindere mate ook voor andere groepen als studenten en statushouders2. In omvang van huisvesting maken we onderscheid tussen: • kleinschalige huisvesting: t/m 6 arbeidsmigranten • middelgrote huisvesting: van 7 t/m 49 arbeidsmigranten • grootschalige huisvesting: vanaf 50 arbeidsmigranten Deze aantallen zijn gebaseerd op de definitie uit het bestemmingsplan en de kaderstelling voor beleid arbeidsmigratie inclusief het “Amendement A-03 toevoeging kaders arbeidsmigratie” (aangenomen op 10-12-2020). Bij kleinschalige huisvesting is ook beredeneerd dat het aantal van 6 de omvang van een gezin benadert. Een hoger aantal kan de ruimtelijke uitstraling op een andere manier beïnvloeden, zoals ruimte voor parkeren. De volgende tabel over de woonbehoefte is mede gebaseerd op voorbeelden van beleid van andere gemeenten en het Advies van Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten o.l.v. Roemer (2020). In de paragraaf ‘Ligging en omvang’ gaan we in op de omvang die Hilvarenbeek acceptabel vindt.

Aard verblijf Kort verblijf, Tot 12 maanden

Middellang verblijf, 1 tot 2 jaar*

Lang verblijf, > 2 jaar

Woonbehoefte Beleidsbehoefte Kleinschalige logiesvoorziening, • Ruimtelijk en planologische kamerbewoning, vaak bij agrariër, reguliere voorwaarden woning (huur door organisatie) max. 6 personen • Kwaliteit van huisvesting Middelgrote huisvesting, logies voorziening • Ruimtelijk en planologische voor tijdelijke huisvesting voorwaarden en eisen t.b.v. ligging, leefbaarheid • Kwaliteit van huisvesting Grootschalige logiesvoorziening, • Ruimtelijk en planologische kamerbewoning, >50 personen voorwaarden en eisen t.b.v. ligging, leefbaarheid, omvang, ontsluiting • Kwaliteit van huisvesting Bovengenoemde kleinschalige, middelgrote of Zie boven en onder grootschalige logiesvoorziening. Naarmate de arbeidsmigrant langer verblijft, kiest deze eventueel voor wonen net als lang verblijvende arbeidsmigranten Wonen, via reguliere woningmarkt zoals woning Geen bijzondere beleidsbehoefte kopen of huren, met als doel te integreren in de nodig m.b.t. de huisvesting, want Nederlandse samenleving dit betreft de woningmarkt

* voor bewoning vanaf 12 maanden maar zonder de behoefte om permanent te verblijven

2

bron: Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten, Geen tweederangsburgers: Aanbevelingen om misstanden bij arbeidsmigranten in Nederland tegen te gaan, 2020

10

Rol en verantwoordelijkheid Marktspelers zoals werkgevers en uitzendorganisaties hebben eerst de verantwoordelijkheid voor het faciliteren van passende huisvesting van arbeidsmigranten in de gemeente. Tegelijkertijd zijn er ook maatschappelijke doelen waar de gemeente invloed op wil uitoefenen. Wij vinden humaan, dus menselijk, verblijf van arbeidsmigranten belangrijk en willen ongewenste en illegale praktijken zoals verblijf in slechte omstandigheden voorkomen. Ten tweede zijn leefbaarheid in de wijken en de ruimte op de lokale woningmarkt belangrijk. Wanneer werkgevers gezinswoningen opkopen om arbeidsmigranten te huisvesten, leidt dat bijvoorbeeld tot druk op de woningmarkt. Ten derde is er een economisch belang om voldoende aantrekkelijke huisvesting voor EU-arbeidsmigranten aan te bieden om de concurrentiepositie te behouden en aan de vraag naar arbeidsmigranten nu en de komende jaren te voldoen3. • De verantwoordelijkheid voor het creëren van voldoende maatschappelijk verantwoorde huisvesting ligt eerst bij de markt, waaronder werkgevers en uitzendbureaus. • De rol van de gemeente is faciliterend en verbindend bij nieuwe initiatieven, mits er een relatie is met de huisvesting voor arbeidsmigranten van lokale bedrijven. Instrumenten van de gemeente Voor de huisvesting van arbeidsmigranten geldt de gebruiksfunctie ‘logies’ of ‘wonen’ (Bouwbesluit).

De gemeente kan sturing geven aan ruimtelijke initiatieven en heeft daarvoor de volgende hulpmiddelen. De gemeente heeft het Omgevingsplan (zodra de Omgevingswet in werking treedt), want deze bevat alle regels over de fysieke leefomgeving die de gemeente stelt binnen haar grondgebied. Met een omgevingsvergunning vragen burgers, bedrijven en overheden toestemming om activiteiten in de leefomgeving uit te voeren. In het Omgevingsplan kan de gemeente opnemen aan welke voorwaarden men moet voldoen en met een vergunning kan de gemeente meer situatie-specifiek sturen. Op het moment van schrijven is het bestemmingsplan nog van kracht. De gemeente Hilvarenbeek heeft geen eigen kruimellijst en hanteert de wettelijke lijst. Op grond van artikel 2.12, lid 1 onder a, sub 2 Wabo kan voor gevallen die per Algemene maatregel van bestuur (AMvB) zijn aangewezen met een omgevingsvergunning worden afgeweken van het bestemmingsplan. Het gaat hierbij om de zogenaamde kruimelgevallen die in Bijlage II, artikel 4 Besluit omgevingsrecht (Bor) zijn opgenomen (zie artikel 4 lid 9). De Huisvestingswet maakt het mogelijk om als gemeente een huisvestingsverordening vast te stellen, maar dit doet gemeente Hilvarenbeek niet, omdat er te weinig meerwaarde/aanleiding is om strengere normen te stellen op en te handhaven op verkamering in wonen. •

De gemeente Hilvarenbeek heeft de volgende instrumenten ter beschikking om sturing te geven aan ruimtelijke ontwikkelingen voor huisvesting van arbeidsmigranten: Omgevingsplan; Omgevingsvergunning.

3

bron: Platform 31, verslag leerkring Huisvesting Arbeidsmigranten, 15 oktober 2020, via https://www.platform31.nl/nieuws/bouwen-aan-draagvlak-voor-de-huisvesting-van-eu-arbeidsmigranten

11

Kwaliteit: basisvoorwaarden Een huisvestingslocatie moet voldoen aan bepaalde kwaliteitseisen voldoen. •

•

Alle huisvestingslocaties moeten minimaal voldoen aan het Stichting Normering Flexwonen (SNF) keurmerk. Dat geldt voor bestaande huisvesting op het (agrarisch) bedrijf of woonwijk en bij realisatie van nieuwe pensions en logiesgebouwen. Het bestemmingsplan buitengebied laat de huisvesting van arbeidsmigranten op het terrein van een agrarisch (of agrarisch verwant) bedrijf alleen toe mét een vergunning (artikel 3.5.2 van de regels onder andere). De SNF norm wordt een basisnorm in de vergunning. Bestaande verblijven krijgen een jaar de tijd om alsnog aan de kwaliteitseisen van het SNF keurmerk te voldoen. Bijvoorbeeld een woning die nu aan de Agrarische Keurmerk voorwaarden voldoet, maar nog niet aan de SNF-normen, heeft een jaar de tijd om daar alsnog aan te voldoen. We behouden ons het recht om per geval naar maatwerk van de termijn te kijken om het billijk te maken.

De gemeente controleert op normen in huisvesting. Als een huisvesting niet aan de eisen voldoet is, kan Handhaving optreden. Dat gebeurt via Toezicht en Handhaving zoals omschreven in paragraaf 3.10. Bij locaties waar groepen arbeidsmigranten verblijven, kan beheer belangrijk zijn om onderlinge overlast en overlast richting de omgeving te verkleinen. Bij grootschalige woon- of logiesvormen en/of een kwetsbare omgeving is er intensiever beheer nodig. Met dagelijks beheer bedoelen we de zorg voor het goed functioneren van het gebouw, de installaties en de voorzieningen, en ook het sociale klimaat in een woon- of verblijfsgebouw en de relaties met de omgeving4. Een huisvester zorgt voor permanent aanwezig beheer of stelt een beheerder aan om langs te gaan op regelmatige basis. De voorwaarden waar een initiatief voor huisvesting van arbeidsmigranten op het gebied van locatie en kwaliteit moet voldoen is als volgt: • Huisvesting passend bij het type arbeidsmigrant (kort en middellang verblijvend); • Veilig, menselijk en voldoen aan wettelijke regelgeving; • Hanteren van de normen van het Stichting Normering Flexwonen (SNF) keurmerk, door het als basisnorm op te nemen in de vergunning; • Bij alle locaties dient een aanspreekpunt vermeld te zijn aan de arbeidsmigrant en omwonenden.

• Ten minste bij middelgrote locaties van 40 personen hoort 24/7 beheer en een aanspreekpunt; • Voor tijdelijke bouwwerken kunnen andere normen gelden. In een planopzet moet rekening gehouden worden met de tijdelijkheid van de voorzieningen; • Beslissingsbevoegdheid van de raad bij grote locaties5.

4 Bron: Expertisecentrum Flexwonen via https://flexwonen.nl/category/beheer/ 5 Indien het college mee wil werken aan een locatie groter dan 50 personen, moet de raad een verklaring van geen bedenkingen

(onder de WRO) of een bindend advies (onder de Omgevingswet) afgeven.

12

Aanbod Het aantal verblijfsplaatsen voor arbeidsmigranten moet afgestemd zijn op de verschillende arbeidsmigranten zoals kort, middellang en lang verblijf. Dit leidt tot een mix in aanbod aan huisvesting. Het beleid is erop gericht dat de gemeente Hilvarenbeek de lokale vraag naar huisvesting van arbeidsmigranten mogelijk maakt zoals benoemd in paragraaf 3.3. • Het aantal verblijfsplaatsen sluit aan bij de behoefte aan arbeidsmigranten van bedrijven in de gemeente. • Nieuwe en bestaande huisvestingslocaties spelen aantoonbaar in op de behoefte aan huisvesting van arbeidsmigranten, die in de gemeente werken. • Huisvesting van arbeidsmigranten realiseren en beheren is eerst de verantwoordelijkheid van de werkgever (dit kan ook een uitzendbureau zijn). Lang verblijvende arbeidsmigranten zijn inwoners en maken gebruik van het reguliere aanbod van koopen huurwoningen. Zo integreren zij in de gemeente, in de buurt. Ligging en omvang Waar een huisvesting van arbeidsmigranten ligt, wordt bepaald aan de hand van de draagkracht van de omgeving, de ontsluiting tot werk en voorzieningen en de wensen van de arbeidsmigrant. Een voorbeeld van een uitzendbureau is dat zij bij voorkeur ‘fietsafstand tot het werk’ als leidraad neemt. Betrekken van de omgeving Draagvlak en draagkracht van de omgeving kan variëren.

Bij elke locatie weegt het college af of het onder de gegeven omstandigheden een kleinschalige locatie is. In landelijk gebied met weinig bebouwing is bijvoorbeeld sneller sprake is van grootschalige huisvesting dan in het stedelijk gebied. Bij een initiatief voor nieuwe huisvesting en zodra arbeidsmigranten in middelgrote huisvesting verblijven, is het van belang om belanghebbenden zoals omwonenden te informeren, betrekken en/of te klankborden. Bij een initiatief voor een nieuwe huisvesting van arbeidsmigranten hoort de initiatiefnemer een omgevingsdialoog te houden en te zorgen voor een vast aanspreekpunt voor de arbeidsmigrant en de omgeving. Wat we verwachten bij een gesprek met de omgeving, is te vinden op de website van de gemeente. Bij een participatietraject zoals een omgevingsdialoog heeft de gemeente een controlerende rol. De leefbaarheid voor de locatie en de omgeving vormt een belangrijk aspect bij deze omgevingsdialoog. Hierbij wordt, indien aan de orde, ook over gemeentegrenzen heen gekeken. •

•

De ligging van een huisvesting van arbeidsmigranten houdt rekening met: o de verhouding van draagkracht en draagvlak van de omgeving; o bereikbaarheid van de huisvesting (verkeer & vervoer); o parkeren. Daarnaast zijn de afstand tot en bereikbaarheid van het werk, bereikbaarheid van faciliteiten zoals winkels, en eventueel privacy en recreatie voor de arbeidsmigrant belangrijk. De privacybehoefte kan per persoon verschillen. 13

De omvang houdt rekening met behoeften van werkgevers en neemt de kosten en baten voor de gemeente mee in de overweging. • De gemeente Hilvarenbeek staat alleen kleinschalige en middelgrote huisvesting toe voor arbeidsmigranten, waarbij uitdrukkelijk naar de aard en schaal van de omgeving wordt gekeken. • Grootschalige huisvesting is dus niet toegestaan, waarbij geldt dat, ongeacht de locatie, bij een aantal van 50 of meer arbeidsmigranten altijd sprake is van grootschalige huisvesting. Er is bij ons geen sprake van afvalproblematiek, maar huisvesting van arbeidsmigranten kan tot afvaloverlast leiden indien er bijvoorbeeld meer gebruikers van het pand of perceel zijn dan gepland. Volgens de belastingverordening op de heffing en invordering van Afvalstoffenheffing is de gebruiker van een pand belastingplichtig voor deze heffing, bij het gebruik van een perceel waar mogelijk huishoudelijke afvalstoffen vrijkomen. Dit hangt niet per se samen met BRP. Iemand kan namelijk bijvoorbeeld een vakantiewoning bezitten of gebruiken in een andere gemeente dan waar hij/zij staat ingeschreven.

Locatiespecifieke voorwaarden Het huisvesten van mensen is een bestemming die niet zomaar overal geplaatst kan worden, vanwege wetgeving over geurhinder, geluidshinder en externe veiligheid. Het wonen of huisvesten is een gevoelige bestemming en kan leiden tot beperkingen voor omringende bedrijven.6 Naast de eerder genoemde basisvoorwaarden met betrekking tot kwaliteit van huisvesting, stellen we aanvullende voorwaarden gesteld per locatietype. Zoals eerder vermeld, is huisvesting bedoeld voor kort en middellang verblijf van arbeidsmigranten. In onderstaande teksten lichten we toe welke voorwaarden de gemeente stelt per locatietype, namelijk huisvesting in woningen in woonwijken, op het (agrarisch) bedrijf, realisatie van nieuwe pensions en logies, en locaties voor verblijfsrecreatie. Bij alle typen gelden ook de eerder genoemde basisvoorwaarden voor kwaliteit. Huisvesting op het (agrarisch) bedrijf De definitie van bedrijfswoning zoals deze in het bestemmingsplan staat is ‘een woning in of bij een gebouw of op een terrein, kennelijk slechts bedoeld voor (het huishouden van) een persoon wiens huisvesting daar gelet op de bedrijfsvoering noodzakelijk moet worden geacht’. Een voordeel van huisvesting op het (agrarisch) bedrijf is dat vervoersbewegingen tussen verblijf en werk zo klein mogelijk zijn.

Een nadeel kan ontstaan bij een te sterke werkgeversafhankelijkheid, wanneer een arbeidsmigrant op stel en sprong het verblijf moet verlaten wanneer zijn of haar arbeidscontract wordt stop gezet. Hilvarenbeek wil daarom een juridische scheiding van wonen en werken.

6

bron: Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten, Geen tweederangsburgers: Aanbevelingen om misstanden bij arbeidsmigranten in Nederland tegen te gaan, 2020

14

• • •

In een bedrijfswoning is verblijf van een arbeidsmigrant rechtstreeks toegestaan. In het bestemmingsplan onder ‘Afwijken van de gebruiksregels’ zijn de voorwaarden voor huisvesting van tijdelijke werknemers opgenomen. Een gescheiden huurovereenkomst en arbeidsovereenkomst voor de arbeidsmigrant. De werkgever tevens huisvester is hiervoor verantwoordelijk.

Realisatie van nieuwe pensions en/of logiesgebouwen Initiatieven voor realisatie van nieuwe pensions of logiesgebouwen kunnen ontstaan, om voldoende en maatschappelijk verantwoorde verblijfsplaatsen voor arbeidsmigranten te maken. De definitie van een pension is een bedrijf dat logies verstrekt en als nevenactiviteit maaltijden en/of dranken verstrekt aan logerende gasten. • Het initiatief en plan moet passen bij draagkracht en draagvlak van de omgeving. Daartoe wordt een participatietraject vormgegeven door de initiatiefnemer, waar een omgevingsdialoog deel van uitmaakt. Dit traject is onder de Omgevingswet geborgd. • Draagkracht van de omgeving wordt per locatie bekeken, waarbij gelet wordt op: de ligging, de omvang van de locatie, de bereikbaarheid, woon- en leefklimaat, parkeergelegenheid. • Bij nieuwe initiatieven hoort een aantoonbare behoefte aan arbeidsmigranten voor Hilvarenbeekse bedrijvigheid (in lijn met het Economisch Actieplan, onderdeel ‘personeelstekort’) • Of een nieuw pension/logiesgebouw in bestaande bebouwing of ook nieuwe bebouwing mogelijk is, is afhankelijk van de locatie en is daarom maatwerk.

Locaties bestemd voor verblijfsrecreatie De gemeente Hilvarenbeek wil de recreatieve functie behouden en wil daarom permanente bewoning van recreatieverblijven voorkomen. Recreatiewoningen met inbegrip van stacaravans zijn niet bestemd voor permanente bewoning en dat is in het bestemmingsplan vastgelegd. We voeren een ontmoedigingsbeleid ten aanzien van huisvesting van arbeidsmigranten op recreatieparken. Het verblijf van arbeidsmigranten is weliswaar een tijdelijk verblijf, maar heeft geen recreatief karakter. •

•

Huisvesting op recreatieparken wordt alleen toegestaan in locatiespecifieke situaties waar gebruik van recreatiewoningen middels een afwijking in het bestemmingsplan (binnenplanse afwijking, Bestemmingsplan buitengebied ‘recreatie’ 11.4 artikel 1) mogelijk gemaakt is. Alleen in uitzonderlijke situaties en onder strikte voorwaarden is een tijdelijke vorm van huisvesting mogelijk, namelijk als dit leidt tot de transformatie van een niet-toekomstbestendig recreatiepark tot een natuurbestemming of een toekomstbestendige recreatieve bestemming. (buitenplanse afwijking)

15

Huisvesting in woningen in woonwijken Huisvesting in woningen in woonwijken, in de reguliere woningmarkt, is alleen wenselijk voor lang verblijvende arbeidsmigranten. Zij wonen en leven in een reguliere woonwijk. Voor kort en middellang verblijf is een pension of logiesgebouw de aangewezen plek. De definitie van een woning is: een (gedeelte van een) gebouw dat dient voor de huisvesting van een huishouden. •

•

•

Het huisvesten van arbeidsmigranten als ze voldoen aan de definitie van een huishouden in relatie tot een eengezinswoning is toegestaan. Voor de definitie van ‘huishouden’ verwijzen we naar het bestemmingsplan7. Integratie in de sociale buurt, waarbij de gemeente de arbeidsmigrant toestaat om gebruik te maken van de bestaande voorzieningen op het gebied van taal. De arbeidsmigrant zelf en de werkgever en/of huisvester hebben een rol in het begeleiden van de arbeidsmigrant van kort of middellang naar lang verblijf. Kamergewijze verhuur in woningen is niet toegestaan (en is opgenomen in het bestemmingsplan).

3.5. Convenanten met werkgevers en huisvesters Zowel kleine als grote marktspelers hebben een verantwoordelijkheid om aan eisen te voldoen en te zorgen voor een menselijke behandeling van arbeidsmigranten. We benaderen grote én kleine marktspelers, omdat we niet willen dat kleinschalige onder de radar blijven en er onder uit komen. • We maken afspraken met alle relevante partijen. Niet alleen de grote marktspelers, maar ook de kleine willen we binden aan eisen en laten bijdragen in inzicht en grip op de taak. Met degene die in Hilvarenbeek huisvesting wil realiseren in welke vorm dan ook, willen we convenanten sluiten over huisvesting. Het doel van die convenanten is om heldere afspraken te maken over de verantwoordelijkheden van huisvesters en werkgevers om daarmee de humane en maatschappelijk verantwoorde woon-, werk- en leefomstandigheden te hebben en houden. Volgens de doorkruisingsleer (tweewegenleer) is dit een privaatrechtelijke weg om publieke belangen te behartigen. Dat betekent dat eerst gekeken wordt of de wet zelf een uitdrukkelijk antwoord geeft op de vraag of de privaatrechtelijke weg is toegestaan. Er mag namelijk geen onaanvaardbare doorkruising van het publiekrecht tot stand komen.

De convenanten tussen de gemeente, huisvesters en werkgevers bestaan uit afspraken die zich vooral richten op hetgeen wat niet in wetten (publiekrecht) vastgelegd kan worden, over de kwaliteit van huisvesting en hetgeen we met elkaar nastreven af te spreken. In bijlage 3 is een model convenant te vinden, gebaseerd op bestaande voorbeelden.

7

Op dit moment van schrijven is de definitie van ‘huishouden’: de bewoning van een woning door een persoon of meerdere personen in de vorm van een samenlevingsverband, niet zijnde kamerverhuur.

16

Op basis van de kaders van regionale afspraken8 en deze beleidsnota maakt de gemeente afspraken bij uitgifte van bedrijfskavels of bij uitbreiding van bedrijven, met werkgevers over de huisvesting van arbeidsmigranten indien dat van toepassing is. Het vestigen van nieuwe bedrijven die veel arbeidsmigranten inzetten is volgens de regionale afspraken uit het kader voor bedrijventerreinen niet langer wenselijk zonder dat daarvoor ook de bijbehorende kwalitatieve huisvesting gerealiseerd wordt. Zodra we een bedrijf waarbij de inzet van veel arbeidsmigranten noodzakelijk is op een bedrijventerreinen een plek geven, moet dat bedrijf ook de bijbehorende huisvesting realiseren.

3.6. Interactie met de leefomgeving In de praktijk hoort de werkgever of het uitzendbureau de arbeidsmigrant en omgeving in het algemeen te informeren, blijkt uit een klankbordsessie met werkgevers, ondernemers, huisvesters en dorpsondersteuners. Communicatielijnen en duidelijkheid in communicatiekanalen zijn belangrijk. Buren zouden het fijn vinden om te weten wie ze kunnen bellen wanneer er overlast of een vraag is. Mogelijk wordt in de toekomst in de SNF normen opgenomen dat bij een huisvesting met arbeidsmigranten de contactgegevens van het eerste aanspreekpunt aan de buitenmuur moet hangen.

3.7. Participatie, integratie en leefbaarheid We nemen de menselijke maat in acht en de wetgeving op het gebied van mensenrechten. We willen uitbuiting verminderen. Wat betreft integratie en leefomgeving wordt overlast beperkt en is ten minste bij lang verblijf integratie in de samenleving wenselijk. Geen verplichting tot integratie Arbeidsmigranten in onze gemeente zijn voornamelijk EU-burgers. Zij hebben daarom geen verplichting tot integratie in de vorm van inburgering. Integratie en participatie gebeurt dus op basis van vrijwilligheid. Integratie is vaak pas aan de orde voor arbeidsmigranten die besluiten zich voor langere tijd of permanent in Nederland te vestigen. Arbeidsmigranten zijn een deel van hun tijd aan het werk. Net als andere inwoners hebben ze daarnaast behoefte aan sociale contacten, vrijetijdsbesteding, het doen van boodschappen of het bezoeken van een dokter. Zij zijn deel van onze samenleving. Informatiebehoefte Daar staat tegenover dat het participatieproces start op het moment dat ze naar de gemeente Hilvarenbeek komen, door het aanbieden van informatie over wonen, werken en leven in de gemeente. Uit onderzoek en voorbeelden van beleid blijkt dat arbeidsmigranten zelf aangeven dat ze vooral behoefte hebben aan informatie over huisvesting / wonen, taalcursussen, zorg ontvangen en belastingen.

Het is belangrijk dat de arbeidsmigrant weet waar hij terecht kan met vragen en meldingen.

8

Regio Hart van Brabant, Bedrijventerreinafspraken Regio Hart van Brabant 2020-2024, 2020 (p.10)

17

Informatievoorziening Het is belangrijk te starten met informatievoorziening bij het eerste verblijf in de gemeente. Het gaat dan om het informeren over basisaspecten met betrekking tot werken en wonen in de gemeente. De groep arbeidsmigranten die van plan is korter dan 4 maanden in onze gemeente te verblijven, kan het best worden bereikt via de werkgevers. Deze groep hoeft zich namelijk niet in de Basisregistratie Personen van de gemeente in te schrijven en blijft daardoor grotendeels buiten beeld van de gemeente. Daarom is het belangrijk om werkgevers te betrekken bij het participatieproces van arbeidsmigranten. De gemeente werkt hierin samen met werkgevers. Werkgevers zijn vaak goed op de hoogte van de behoeften van hun werknemers. Een groot deel van de arbeidsmigranten komt jaarlijks voor een aantal maanden terug, vaak bij dezelfde werkgever. Er wordt zoveel mogelijk aangesloten bij bestaande voorzieningen en initiatieven als het gaat om participatie en integratie. Veel landelijke informatie voor arbeidsmigranten is al beschikbaar in verschillende talen.

Samengevat op basis van deze beleidsnotitie, is het wenselijk dat voorlichting naar arbeidsmigranten de volgende informatie bevat: - Basisaspecten wonen, werken en leven in de gemeente o registratie (in- en uitschrijving in BRP of RNI); o informatie over huisvesting / wonen, met regels en meldingsloketten; o taalcursussen, de eventuele opleidingsmogelijkheden via een werkgever en de mogelijkheid voor het aanmelden bij het Taalhuis in Hilvarenbeek; o zorg ontvangen; o belastingen. - Informatie over waar zij naartoe moeten met welke zorg of vraag o contactgegevens van het lokaal aanspreekpunt (als verbindende schakel naar specialistische zorg) Betrekken van werkgevers De gemeente verwacht dat ook de werkgever hierin een actieve rol op zich neemt en zijn (tijdelijk) werknemers hierover informeert. Het is van belang om hierover met de werkgevers goede afspraken te maken: we willen dat arbeidsmigranten goed geïnformeerd worden, ook om misstanden te voorkomen. Daarnaast moet ook duidelijk zijn wat tot de verantwoordelijkheid van de werkgever behoort en waar de betrokkenheid van de gemeente begint of nodig is. Ook betrekken we de dorpsondersteuners, maar zij zullen geen dingen gaan doen die bij de werkgever thuis horen. Aansluiten bij lokale initiatieven voor lang verblijvende arbeidsmigranten Ook wordt de aansluiting gezocht met lokale initiatieven.

Als een arbeidsmigrant besluit zich voor langere tijd of permanent in Hilvarenbeek te vestigen wordt hij een inwoner van Hilvarenbeek. De dorpscoöperaties en Contour deTwern hebben bijvoorbeeld voor nieuwe inwoners een welkomsttas beschikbaar. Op deze manier willen zij nieuwe inwoners verwelkomen en informeren over de voorzieningen en hen kennis laten maken met de dorpsondersteuner van de betreffende kern. Op deze manier kan ook contact worden gelegd met arbeidsmigranten die voor langere tijd of permanent in Hilvarenbeek komen wonen. 18

3.8. Onderwijs en taal Een arbeidsmigrant die de Nederlandse taal beter wil leren spreken en schrijven kan zich aanmelden bij Taalhuis Hilvarenbeek. Zij verwijzen de persoon in kwestie door naar betaald of onbetaald aanbod. Taalhuis Hilvarenbeek ziet echter dat van dit aanbod in de praktijk weinig gebruik wordt gemaakt doordat arbeidsmigranten vaak prioriteit geven aan werk. Werkgevers kunnen een bijdrage leveren bij het verbeteren van het taalniveau onder deze groep. Gemeenten krijgen daarnaast financiële middelen van het Rijk om goed onderwijsachterstandenbeleid te voeren (GOAB-middelen). Voor- en vroegschoolse educatie (VVE) is daar onderdeel van. Het is niet duidelijk hoeveel kinderen van arbeidsmigranten daar gebruik van maken.

3.9. Zorg en veiligheid Mensenhandel is het werven, vervoeren, overbrengen, opnemen of huisvesten van een persoon, met gebruik van dwang (in brede zin) en met het doel die persoon uit te buiten9. Uitbuiting betekent dat er zodanig slechte arbeidsvoorwaarden en –omstandigheden zijn, dat hierdoor mensenrechten in het geding zijn. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de opvang van slachtoffers van mensenhandel. Mensenhandel en uitbuiting Mensenhandel draait om het uitbuiten van een ander. Voor een concrete definitie van mensenhandel sluiten wij ons aan bij de beschrijving die de Nationale Rapporteur Mensenhandel (NRM) hanteert: “Het werven, vervoeren, overbrengen, opnemen of huisvesten van een persoon, met gebruik van dwang (in brede zin) en met het doel die persoon uit te buiten.” Integrale aanpak Gemeente Tilburg is als centrumgemeente in regio Hart van Brabant kartrekker op het gebied van mensenhandel. Zij hebben een integrale, bestuurlijke aanpak ontwikkeld waardoor zij slachtoffers van mensenhandel beter in beeld hebben. Als er in Hilvarenbeek signalen zijn van mensenhandel schakelen wij dan ook de expertise van de gemeente Tilburg en het Zorg- en Veiligheidshuis Midden-Brabant in. De website ditisookmensenhandel.nl is een mooi resultaat van het regionale project en vraagt nog om lokale opvolging.

Actieve signalering Binnen onze gemeenten focussen wij dus op signalering en preventie van mensenhandel. Wij vinden het belangrijk dat onze medewerkers – zoals medewerkers van het klantcontactcentrum (KCC), toezichthouders, inspectiemedewerkers en consulenten, leren om signalen van mensenhandel te herkennen en weten hoe te handelen bij vermoedens. Hiervoor krijgen zij verschillende tools ter beschikking: signalenkaart, stappenplan en een e-learning. Naast actieve signalering is passieve signalering belangrijk, door mensen te informeren waar zij naartoe moeten met welke zorg of vraag.

9

Bron: https://vng.nl/artikelen/mensenhandel

19

Toeleiding naar zorg Als gemeente zijn wij verantwoordelijk voor de opvang van slachtoffers van mensenhandel. Daarbij is het belangrijk dat er voor de inwoner een lokaal aanspreekpunt is en dat deze de verbindende schakel is met (specialistische) zorg. Uitkeringen Er zijn in het Nederlandse socialezekerheidsstelsel mogelijkheden voor arbeidsmigranten uit de EU of Zwitserland die werkloos worden. Er wordt onderscheid gemaakt of men korter of langer dan 3 maanden in Nederland is. Als je korter dan vijf jaar in Nederland is wordt er, als men beroep op een uitkering doet een melding gemaakt bij de IND (Immigratie en Naturalisatie Dienst). Dit kan gevolgen hebben voor zijn verblijfsrecht. Belangrijk is dat iemand werknemer of zelfstandig ondernemer (ingeschreven bij KvK) is. is. Een persoon wordt als werknemer gezien als hij 16 uur of meer per week werkt en daarmee de voor hem geldende bijstandsnorm verdient. Men heeft alleen recht op bijstand zolang men een geldige verblijfsvergunning heeft of als men bezwaar heeft aangetekend tegen intrekken verblijfsvergunning.

3.10.

Toezicht en Handhaving

Handhaving is het toezien op correcte naleving. Het houden aan de afspraak zoals het moet zijn. Hilvarenbeek heeft ten eerste de basis op orde om incidenten te voorkómen. Bij incidenten hanteren we een integrale aanpak (economisch, sociaal, wonen/leefomgeving). We streven naar convenanten met werkgevers, omdat dat bijdraagt aan preventief toezicht en de ‘sluitpost’ handhaving daarmee ontziet. Toezicht en Handhaving Op dit moment is bekend dat een aantal arbeidsmigranten verspreid woonachtig is binnen de gemeente Hilvarenbeek. Dit gebeurt op dit moment op locaties waar bewoning is toegestaan (woningen, vergunde locaties), maar ook op locaties waar bewoning of gebruik voor woondoeleinden niet is toegestaan (recreatiepark, agrarische bijgebouwen). Het vaststellen van beleid omtrent de huisvesting van arbeidsmigranten moet gecombineerd worden met adequaat toezicht en -indien nodig- handhavend optreden. De uitwerking van onderhavige beleidsregels vindt verder plaats in nadere uitvoeringsregels met een concrete invulling van de bevoegdheden. Bij het bepalen van de prioriteiten op het gebied van toezicht en handhaving zijn meerdere aspecten van belang. De arbeidsmigranten moeten gehuisvest worden op een locatie waar bewoning of gebruik voor woondoeleinden is toegestaan. Daarnaast moeten de woonvoorschriften worden nageleefd (o.a.

branden constructieve veiligheid), zodat er geen sprake is van risico’s voor wat betreft de leefbaarheid en welzijn. Ook mag het gebruik voor bewoning geen inbreuk zijn op de woonsituatie van derden vanwege overlast of overige openbare orde en veiligheid verstoringen.

20

Locaties We brengen in beeld wat de behoefte is qua huisvesting en waar de arbeidsmigranten op dit moment verblijven binnen het grondgebied van Hilvarenbeek. Daarvoor gebruiken we onder andere de gegevens uit de Basisregistratie Personen. We brengen daarnaast in overleg met gebouweigenaren, werkgevers, uitzendbureaus in beeld waar de arbeidsmigranten verblijven of waar een wens ligt qua huisvesting. Verder wordt gebruik gemaakt van informatie van toezichthouders en gegevens uit nachtregisters. Met alle betrokkenen wordt samengewerkt en worden samenwerkingsafspraken gemaakt, zodat zo volledig mogelijk bekend is waar arbeidsmigranten gehuisvest worden of (willen) gaan worden. Toezicht Controle naar eventuele onrechtmatige huisvestingssituaties vindt proactief plaats door middel van onder andere actief toezicht. Actief toezien op de regels is van groot belang bij het voorkomen en ongedaan maken van onrechtmatige huisvesting. Daarnaast vindt reactief toezicht plaats naar aanleiding van klachten, meldingen of verzoeken tot handhaving. Nadat een eventuele vergunning is verleend of een bestemming is gewijzigd, wordt er gecontroleerd op de naleving van de daaraan verbonden voorwaarden. Andere vormen van toezicht zijn onder andere gebiedsgericht toezicht (in combinatie met anders toezichtsgebieden) en projectmatig toezicht.

Handhaving Als er sprake is een overtreding ten aanzien van een huisvestingsituatie, dan heeft het college van burgemeester en wethouders (college) een beginselplicht tot handhavend optreden. Het college dient daarbij wel na te gaan of er sprake is van bijzondere omstandigheden, zoals zicht op legalisatie of gevallen waarin handhaving onevenredig is in verhouding tot de met handhaving te dienen doelen. Het college maakt bij het bepalen van de verdere interventie gebruik van de Landelijke Handhavingsstrategie. Op basis van de aard van de overtreding en het gedrag van de overtreding wordt dan de verdere interventiemaatregel bepaald. Dit betekent in de praktijk in de regel dat een overtreder een redelijke termijn gegund krijgt (6 maanden) om de overtreding (en) ongedaan te maken. Wonen Bij het beoordelen van een huisvestingslocatie wordt onderzocht of gebouwen gebruikt mogen worden voor woondoeleinden en in welke vorm en omvang dit eventueel is toegestaan. Binnen de gemeente Hilvarenbeek is een groot aantal bestemmingsplannen van toepassing waarin regels staan ten aanzien van bewoning. Op basis van deze bestemmingsplannen wordt beoordeeld of bewoning op een bepaalde locatie überhaupt is toegestaan. Als er sprake is van een overtreding dan wordt de overtreder daarop aangesproken en krijgt deze een nadere termijn om de overtreding ongedaan te maken.

De overtreding kan ongedaan gemaakt worden door de bewoning te (doen) staken of de overtreding te legaliseren. Er worden geen concessies gedaan ten aanzien van normen (kwaliteit huisvesting), maar hooguit wel concessies aan een locatie. De mogelijkheid bestaat dat het bevoegd bezag besluit de situatie te legaliseren door bijvoorbeeld een herziening van een bestemmingsplan of het verlenen van een omgevingsvergunning. In dat geval kunnen ook nadere voorwaarden worden verbonden ten aanzien van vorm en omvang van de huisvesting. 21

Eventuele overtreding: artikel 2.1 lid 1 sub c Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) in combinatie met een geldend bestemmingsplan. (Legalisatie via 2.12 Wabo.) Woonomstandigheden Als blijkt dat bewoning of gebruik van een gebouw voor woondoeleinden door arbeidsmigranten is toegestaan, dan moeten de woonomstandigheden voldoen aan de geldende voorschriften. De voorschriften ten aanzien van bebouwing en woonomstandigheden vinden we terug in onder andere het Bouwbesluit 2012. Dit ter voorkoming van onder andere brandonveilige situaties, overbewoning en overlast. In 2022 zal naar verwachting de Omgevingswet in werking treden. Veel van de huidige regels uit het Bouwbesluit 2021 gaan dan over naar het Besluit bouwwerken leefomgeving. Daarin staan onder andere regels met betrekking tot brandveilig gebruik. Indien er sprake is van een overtreding ten aanzien van de woonomstandigheden dan wordt de overtreder daarop aangeschreven en een nadere termijn gegund de overtreding ongedaan te maken. Voor het overige zie hierboven. Eventuele overtreding: artikel 2.1 lid 1 sub a Wabo jo artikel 1a, 1b Woningwet, Bouwbesluit 2012. (Legalisatie via 2.10 Wabo.) Woonoverlast Locaties waar arbeidsmigranten worden gehuisvest mogen niet leiden tot onevenredige en onduldbare overlast voor de omgeving.

In de Algemene Plaatselijke Verordening van de gemeente Hilvarenbeek staan regels omtrent het voorkomen dan wel ongedaan maken van woonoverlast. Vormen van overbewoning en overlast kunnen leiden tot ongewenste situaties. De Wet aanpak woonoverlast biedt in die gevallen de burgemeester de mogelijkheid om specifieke gedragsaanwijzingen te geven aan overlastgevers en/of de verhuurder. Toepassing van de bevoegdheid is nader uitgewerkt in beleidsregels. Het betreft hier een bevoegdheid die in uitzonderlijke situatie wordt toegepast. Overige Een belangrijk instrument om in beeld te krijgen waar arbeidsmigranten gehuisvest zijn is het eerder genoemde nachtregister. Op grond van artikel 438 lid 1 van het Wetboek van Strafrecht is degene die er zijn beroep van maakt aan personen nachtverblijf te verschaffen, verplicht om een register bij te houden met gegevens van de personen die daar verblijven. Op grond van artikel 2:37 van de Algemene Plaatselijke Verordening is degene die in een inrichting nachtverblijf houdt of de kampeerder verplicht de exploitant of feitelijk leidinggevende van die inrichting volledig en naar waarheid naam, woonplaats, dag van aankomst en de dag van vertrek te verstrekken. Daarop kan ook bestuursrechtelijk worden gehandhaafd. Signalen of vermoedens van arbeidsuitbuiting worden direct gemeld bij de Inspectie SZW.

Daarnaast wordt het RIEC (Regionale Informatie en Expertise Centra) ingeschakeld bij fraude of vermoedens van mensenhandel. Deze instanties stellen vervolgens zelf nader onderzoek in.

22

3.11.

Regionale afstemming

Arbeidsmigratie is een thema wat zich niet tot de gemeentegrens beperkt. Arbeidsmigranten kunnen in Hilvarenbeek verblijven, maar buiten de gemeentegrens werken en vice versa. Samenwerking met andere gemeenten is daarom nuttig. Regionaal overleg vindt plaats om kennis uit te wisselen en beleidsmaatregelen af te stemmen waar dat nodig is. Dat kan gelden voor de huisvestingsopgave, maar bijvoorbeeld ook voor Handhaving en voorlichting. In regio Hart van Brabant is er een projectgroep bezig. De speerpunten zijn draagvlak, afstemming van beleid, beleid over huisvesting, registratie van arbeidsmigranten, integratie en het bevorderen van samenwerking tussen partijen. De projectgroep inventariseert bijvoorbeeld hoe gemeenten in de regio het eenduidig inschrijven van arbeidsmigranten toepassen en wil gaan toepassen, om toe te werken naar een uniforme werkwijze. Daarnaast werkt de projectgroep uit hoe arbeidsmigranten in de fase van kort verblijf of middellang, geïnformeerd kunnen worden over wat er bij komt kijken om permanent in Nederland te blijven wonen. Er is een regionaal afsprakenkader gemaakt, waar bestaande afspraken over arbeidsmigratie zijn gebundeld en beschreven is wat solidariteit in de regio inhoudt.

23