15 Begroting 2023 (1 raadsvoorstel)

Zaaknummer: 88419

gemeente Hilvarenbeek

Voorstel aan de raad In de vergadering van Behandeld in college op Behandeld in commissie(s) Agendapunt Beleidsveld Onderwerp

: 10 november 2022 : 20 september 2022 : Plenaire commissie van 19 oktober 2022 : 15 : Planning en control : Begroting 2023 en collegeprogramma

Voorstel 1. In te stemmen met de begroting 2023 en de meerjarenramingen 2024-2026 2. Kennis te nemen van het collegeprogramma Inleiding Voor u ligt de begroting 2023. In deze begroting presenteren we de maatschappelijke ambities en doelen waarmee we aan de slag gaan met en voor de samenleving. Dit inclusief bijbehorende financiële middelen. Ook gaan we in op het financieel meerjarenperspectief voor de jaren 20242026. We bieden u gelijktijdig het collegeprogramma ‘Samen is van iedereen: aan de slag!’ aan die we vervolgens in de begroting hebben vertaald.

Argumenten 1.1 Uw raad is bevoegd te besluiten over de begroting. Uw raad stelt de kaders en heeft het budgetrecht. Het college vraagt uw raad in te stemmen met deze begroting 2023 en het college expliciet te autoriseren voor de financiën op programmaniveau, de investeringskredieten en de reservemutaties. Ook besluit u over voorzieningen die we instellen of afsluiten in de begroting. Met deze begroting worden geen voorzieningen ingesteld of afgesloten. De financiële mutaties in onze exploitatie hebben we expliciet toegelicht onder het kopje ‘financiën’ van dit voorstel. 1.2 De begroting dient vóór 15 november te worden vastgesteld. De provincie verwacht uiterlijk 15 november een reëel en structureel sluitende begroting. Zij verlangt dat het eerste begrotingsjaar (2023) of het laatste begrotingsjaar (2026) een positief reëel en structureel saldo heeft. De voorliggende begroting voldoet hieraan. 2.1 Zo bent u op de hoogte van de ambities die het college graag wil bereiken Voor u ligt een collegeprogramma waarin onze ambities zijn benoemd, voorzien van tijd en geld. We zien er naar uit deze ambities samen met u te realiseren. Het collegeprogramma is een aanpasbaar document. Dit wil zeggen dat het collegeprogramma meebeweegt met de continue veranderende omstandigheden waaronder onze beschikbare financiële middelen.

Het collegeprogramma hebben we financieel vertaald in de begroting 2023. Welke uitgangspunten we daarvoor hebben gehanteerd leest u onder het kopje ‘financiën’ van dit raadsvoorstel.

1

Raad van 10 november 2022, nr. 15

Kanttekeningen 1.1 Uitzondering autorisatie investeringskredieten U als raad autoriseert de financiën op programmaniveau, de investeringskredieten en de reservemutaties. Een uitzondering op deze autorisatie is het krediet SWC Doelakkers van € 8.450.000. Dit krediet voor de nieuwbouw is in onze begroting richtinggevend opgenomen. Het college legt op een later moment een voorstel voor aan de raad om dit krediet te laten autoriseren voor de uitvoering. Het college vraagt met deze begroting wel autorisatie aan de raad voor een gedeelte van dit krediet. Het gaat om de voorlopige voorbereidingskosten van € 100.000 vanaf 2023 ten laste te mogen brengen van dit krediet. 1.2 Septembercirculaire nog niet verwerkt in onze begroting Wat we nog niet hebben verwerkt is de septembercirculaire. Dit komt omdat we de septembercirculaire later ontvangen dan dat de begroting het bestuurlijke besluitvormingsproces in gaat. We informeren u separaat over de effecten van deze circulaire voor onze gemeente. De inhoud van de septembercirculaire is voor onze toekomstige financiële ruimte van belang. Op dit moment is het zo dat gemeenten vanaf 2026 significant minder middelen ontvangen van het Rijk. Daardoor is het voor gemeenten moeilijk om structureel ambities waar te maken. Ook wij hebben keuzes moeten maken.

Financiën Als uitgangspunt hanteren wij de saldi 2023 – 2026 van de voorjaarsnota(+) 2022 na besluitvorming. Na vaststelling van de voorjaarsnota(+) hebben we aantal mutaties verwerkt in onze meerjarenbegroting. Deze benoemen we hieronder. Bijgestelde begroting en meerjarenperspectief waarbij - = nadelig Saldi boekwerk Voorjaarsnota(+) 2022 A-01B Verleggen beheer en onderhoudskosten bij sportverenigingen A-02 Verwerking precariolasten Saldi na vaststelling Voorjaarsnota(+) 2022 1. Reguliere Financiële technische mutaties begroting 2023 2. Nieuwe ontwikkelingen begroting 2023 3. Dekking risico verlies hoger beroep precariobelasting 4. Collegeprogramma 5. Voorlopige dekking ‘ravijnjaar 2026’ met overschotten voorgaande jaren Totale mutatie begroting 2023 Saldi begroting 2023 -2026 Structureel saldo Incidenteel saldo

2023

2024

2025

2026

+791

+1.598

+2.130

-280

-100

-100

+93 +1.691 277 0

+93 +2.123 148 0

+93 -287 161 0

-1.020

-529

0

-775

-743

-150 -531

+150 +311

+109 +65 +44

+948 +937 +11

+1.592 +1.696 -104

+24 -111 +135

+93 +884 297 -163 -4.400 +4.400 -909

1. Reguliere financieel technische mutaties begrotingsboekwerk 2023 Jaarlijks stellen wij ons begrotingsboekwerk op waarbij we een aantal financieel technische exercities doen. Zo berekenen we onze rente opnieuw volgens de wettelijke richtlijnen, stellen we onze kapitaallasten bij, rekenen we de areaaluitbreidingen door. Deze financieel technische mutaties hebben we verwerkt in ons begrotingsboekwerk. 2. Nieuwe ontwikkelingen begrotingsboekwerk 2023 In deze begroting hebben we een aantal ontwikkelingen meegenomen die niet voorkomen in het collegeprogramma en waar we in de begroting van vorig jaar geen rekening hebben gehouden. 2

Raad van 10 november 2022, nr. 15

Het gaat dan vooral om incidentele kosten als gevolg van projecten of een langere doorloop van projecten. Dit zijn de volgende ontwikkelingen: • Tijdelijke capaciteit I-advies € 78.000 in 2023 • Tijdelijke capaciteit functioneel beheer na implementatie nieuw zaaksysteem € 75.000 in 2023. • Inventariseren risico-locaties betreft bodemverontreinigingen met lood € 10.000 in 2023. 3. Dekking risico verlies hoger beroep precariobelasting Met de auditcommissie hebben we scenario’s besproken hoe we de resterende incidentele last van € 4,4 miljoen verwerken mochten we het hoger beroep van de precariobelasting verliezen. De conclusie is dat we de meerjarenbegroting zo min mogelijk structureel willen belasten om zoveel mogelijk structurele investeringsruimte te behouden. Daarom willen we de incidentele last onttrekken aan de algemene bedrijfsreserve en de reserve grondexploitaties. We doen dat op de volgende manier. We onttrekken: ▪ € 2,6 miljoen aan de algemene bedrijfsreserve. Daarmee resteert er zo’n € 1,2 miljoen in deze reserve begin 2023. Dit is voldoende om onze incidentele risico’s op de kunnen vangen, zie de risicoparagraaf van deze begroting. ▪ de overige € 1,8 miljoen aan de algemene reserve grondexploitaties. Daarmee resteert er nog € 2,2 miljoen in deze reserve eind 2023. Dit is voldoende om de risico’s van de grondexploitaties op te vangen, zie risicoparagraaf begroting.

4. Collegeprogramma In het collegeprogramma staan maatschappelijke doelen en ambities uit het samenlevingsakkood opgenomen die we komende jaren willen bereiken. Om dit te realiseren hebben we in het collegeprogramma ook opgenomen welke extra middelen we met deze begroting beschikbaar willen laten stellen. Daarbij hebben we het volgende afwegingskader gehanteerd: • We plukken het ‘laaghangend fruit’: dit zijn resultaten die we eenvoudig met weinig middelen kunnen realiseren; • Werk met werk / going concern: resultaten die we kunnen bereiken door dit mee te pakk en in de going concern-werkzaamheden of door werk met werk te maken; • De belangrijkste - prioritaire - politieke ambities krijgen voorrang; • Wij zijn bij de uitwerking van de begroting 2023 en het collegeprogramma uitgegaan van de cijfers zoals bekend bij de meicirculaire. Dit betekent dat we onze ambities hebben uitgewerkt met inachtneming van ‘ravijnjaar 2026’ waar in gemeenteland over gesproken wordt. In dat jaar krijgen gemeenten significant minder middelen van het Rijk. Door het financieel gat vanaf 2026 is er geen ruimte voor ambities die structurele financiële middelen of capaciteit kosten tenzij we daar een ombuiging tegenover zetten; • Er zijn wel incidentele middelen beschikbaar voor de eerste jaren.

Omdat we aan het begin van een nieuwe bestuursperiode zitten zetten we deze in voor activiteiten die leiden tot het bevorderen van de samenhang tussen verschillende thema’s, het versterken van de maatschappelijke en de bestuurlijke netwerken en richting geven voor de komende jaren. • We gaan uit van de eerder genomen raadsbesluiten en kaders voor tariefsverhogingen van de lokale belastingen. Het financieel effect van het collegeprogramma ziet u terug in de tabel op de vorige pagina. Voor de ambities die we oppakken verwijzen we naar het collegeprogramma. 5. Voorlopige dekking ‘ravijnjaar 2026’ met overschotten voorgaande jaren We hanteren het uitgangspunt dat onze financiële basis op orde moet zijn. Daarbij hoort een duurzaam financieel beleid. Met een meerjarenbegroting waarin inkomsten en uitgaven reëel en structureel met elkaar in evenwicht zijn. Dit betekent dat volgens de richtlijnen van de provincie dat minimaal het eerstvolgende begrotingsjaar of het laatste begrotingsjaar uit het meerjarenoverzicht structureel sluitend moet zijn. Wij streven ernaar in alle jaren een positief 3

Raad van 10 november 2022, nr. 15

begrotingssaldo te presenteren. Ondanks dat we met deze begroting geen extra lasten op het begrotingjaar 2026 leggen blijft jaar 2026 structureel negatief. Er zijn enkele scenario’s hoe om te gaan met het niet structureel sluitende laatste jaar van de meerjarenraming: • Jaar 2026 blijft een negatief saldo houden; • Het inzetten van ombuigingen; • Het verhogen van inkomsten door bijvoorbeeld belastingen te verhogen; • Het incidenteel dekken van dit jaar met overschotten uit voorgaande jaren (via de algemene bedrijfsreserve). Dit is ook het scenario wat minister Slot aanhaalt in de Contourennota financieringssystematiek medeoverheden van 11 juli 2022. Ze geeft aan dat gemeenten de extra miljoenen die ze de komende jaren van het rijk krijgen in een spaarpotje kunnen stoppen. De opbouw van zo’n tijdelijke financiële buffer zou gemeenten door het magere jaar 2026 heen moeten kunnen helpen. Het college kiest voor dit laatste scenario. Dit doen we in afwachting van de septembercirculaire. Mocht met de septembercirculaire blijken dat we in 2026 toch meer financiële middelen ontvangen van het Rijk dan ontstaat er mogelijk een structureel positief saldo in 2026 en komt er wellicht ook meer ruimte om ambities te realiseren. Deze ambities zullen we met de voorjaarsnota(+) 2023 toevoegen aan het collegeprogramma en de begroting.

Mocht blijken dat het Rijk niet over de brug komt voor het laatste jaar dan wegen we de geschetste scenario’s opnieuw af met de voorjaarsnota(+) 2023. Dit past in de werkwijze die wij voorstaan om jaarlijks bij de voorjaarsnota en de begroting de maatschappelijke keuzes, en de daarbij behorende budgetten, integraal af te wegen. De werkwijze is in lijn met het advies van de auditcommissie. Uitvoering Voor het gemak hebben wij ook een knoppendocument toegevoegd aan dit raadsvoorstel. Hierin ziet u de financiële mutaties terug van de begroting en het collegeprogramma. In dit knoppendocument laten we ook zien waar we nu geen middelen voor vrijmaken. We hebben namelijk enkele knoppen op ‘parkeren’ gezet. De knoppen die op ‘parkeren’ staan is geen uitputtende lijst maar geeft wel een beeld. U bent in de gelegenheid om tot en met zondag 2 oktober vragen in te dienen bij de griffie met het bijgevoegde format. Wij ontvangen de vragen graag in Word-formaat. Vragen die tijdig ingediend zijn beantwoorden wij uiterlijk woensdag 12 oktober.

Burgemeester en Wethouders van Hilvarenbeek, secretaris, burgemeester,

Frank Jansen

Evert Weys

Advies raadscommissie Dit voorstel is behandeld in de plenaire raadscommissie Ruimte-Samenleving op 20 oktober 2022. De commissie is van oordeel dat het voorstel als bespreekstuk voor besluitvorming aan de raad van 10 november 2022 kan worden voorgelegd. De griffier,

Maarten Janus

4

Raad van 10 november 2022, nr. 15

Eindvoorstel Het college handhaaft de voorstellen genoemd onder de paragraaf “Voorstel”.

Burgemeester en Wethouders van Hilvarenbeek, secretaris, burgemeester,

Frank Jansen

Evert Weys

Bijlagen (digitaal in raadsinformatiesysteem) - Begroting 2023 - Collegeprogramma - Knoppendocument (overzicht financieel effect begroting en collegeprogramma)

5