14 Vastgesteld uitvoeringsprotocol behorende bij gedragscode 2024 voor raads- en commissieleden

Eventueel kan de burgemeester er in overleg met het betrokken raads- of commissielid voor kiezen om de onderzoeksresultaten breder bekend te maken. Als de conclusie luidt dat er wel een schending is begaan, spreekt de burgemeester (na al dan niet intern of extern advies te hebben ingewonnen) zijn oordeel uit over de zwaarte ervan, daarmee voorsorterend op het sanctie-oordeel van de gemeenteraad. In een vertrouwelijk presidium wordt gesproken over: 1) het onderzoek en de resultaten daarvan, 2) het zwaarte-oordeel van de burgemeester, 3) de wijze waarop de onderzoeksresultaten en het zwaarte-oordeel van de burgemeester aan de raad zullen worden voorgelegd, 4) de wijze waarop de onderzoeksresultaten, het zwaarte- oordeel van de burgemeester en het raadsbesluit over een eventuele sanctie aan de burger zullen worden gecommuniceerd. Vervolgens legt de burgemeester de onderzoeksresultaten voor aan de gemeenteraad, met daarbij een gemotiveerd zwaarte-oordeel. De raad vormt zich over dit alles een oordeel en neemt een besluit over een eventuele sanctie. Hierbij vermijdt de raad iedere partijpolitieke bevangenheid. 3.2. Betreft: handelen van een wethouder Nadat een integriteitsonderzoek naar het handelen van een wethouder is afgerond, neemt de burgemeester als eerste kennis van het definitieve onderzoeksrapport.

Vervolgens stelt hij/zij het onderzoeksrapport ter beschikking aan de gemeenteraad, met daarbij een gemotiveerd zwaarteoordeel over een eventueel vastgestelde schending. De raad beoordeelt zelfstandig de politieke consequenties. 25

3.3. Betreft: handelen van de burgemeester Nadat een integriteitsonderzoek naar het handelen van de burgemeester is afgerond, neemt de CvdK als eerste kennis van het definitieve onderzoeksrapport. Vervolgens stelt de CvdK het onderzoeksrapport ter beschikking aan de gemeenteraad, zonder een zwaarte-oordeel te vellen over een eventueel vastgestelde schending. De raad beoordeelt zelfstandig de politieke consequenties. 3.4. Betreft: handelen van de griffier Nadat een integriteitsonderzoek naar het handelen van de griffier is afgerond, neemt de burgemeester als eerste kennis van het definitieve onderzoeksrapport. Vervolgens stelt de burgemeester het onderzoeksrapport ter beschikking aan de werkgeverscommissie, die besluit over een eventuele sanctie. Nadat een integriteitsonderzoek naar het handelen van een persoon die op de griffie werkzaam is, is afgerond, draagt de gemeentesecretaris ervoor zorg dat de burgemeester als eerste kennisneemt van het definitieve onderzoeksrapport. Vervolgens stelt de burgemeester het onderzoeksrapport ter beschikking aan de werkgeverscommissie, die besluit, na een eventuele consultatie van de griffier, over een eventuele sanctie. Communicatie •

Bij sanctionering van een raads- of commissielid lid: Nadat de burgemeester het eigen zwaarte-oordeel aan de gemeenteraad heeft gepresenteerd – en nog vóór de raadsvergadering – stelt hij/zij de pers op de hoogte van de kwestie. Tot die tijd spreekt geen van de betrokkenen (zoals de melder, het raads- of commissielid wiens handelen is onderzocht, fractievoorzitters, raadsleden, politieke partijen) met de pers. Allen wachten daarmee tot na de raadsvergadering, aangezien dit de kans op onpartijdigheid sterk vergroot.

•

Bij sanctionering van een wethouder: Kort voor de raadsvergadering stelt de burgemeester de pers op de hoogte van de kwestie. Tot die tijd spreekt geen van de betrokkenen met de pers.

•

Bij sanctionering van de burgemeester: Kort voor de raadsvergadering stelt de CvdK de pers op de hoogte van de kwestie. Tot die tijd spreekt geen van de betrokkenen met de pers.

•

Bij sanctionering van de griffier: Over een eventuele schending van de griffier wordt niet gecommuniceerd naar de pers, behalve als het een zwaardere schending met dientengevolge een zwaardere sanctie. De burgemeester brengt dan, kort nadat de werkgeverscommissie een besluit over sanctionering heeft genomen, de pers op de hoogte kwestie. Tot die tijd spreekt geen van de betrokkenen met de pers.

26

Fase 4 – Evalueren en leren 4.1. Leren van elk vraagstuk Raadsleden of wethouders maken gedurende hun politieke loopbaan hoogstens een beperkt aantal handhavingstrajecten mee, meestal zijdelings. De burgemeester en de griffier zullen meer ervaring opdoen, maar ook voor hen geldt: handhaven wordt nooit routine. Daarom is in de regel na afronding van een integriteitsvraagstuk een korte reflectie geboden – of de zaak nu al wordt afgerond na de beoordeling van een melding, nadat er triage is verricht of pas na een integriteitsonderzoek dat al dan niet tot sanctionering heeft geleid. Bij complexere en/of ernstige zaken krijgt deze terugblik het karakter van een meer formele (schriftelijke) evaluatie. Dan is doorgaans ook een vorm van nazorg geboden. Na een raadsvergadering waarin de uitkomsten van een integriteitsonderzoek naar het handelen van een raadslid of wethouder zijn besproken, kan de burgemeester een evaluatiegesprek met betrokkene inplannen. 4.2.

Leren van de grote lijn Eens per jaar, wanneer de rapportages over ambtelijke integriteit in de raad komen, maken de griffier en de gemeentesecretaris, eventueel met hulp van interne of externe deskundigen, ter bespreking in de gemeenteraad en het college B&W een geanonimiseerd overzicht van de lessen die getrokken kunnen worden uit adviezen die zijn gegeven en uit de resultaten van de triage, het vervolgadvies en het integriteitsonderzoek. Dat gebeurt op een manier die geen link naar specifieke personen mogelijk maakt. De afspraken in dit Uitvoeringsprotocol Integriteit alsmede de geldende gedragscodes worden eens per vier jaar door de fractievoorzitters, de griffier, de gemeentesecretaris, de burgemeester en de wethouders geëvalueerd, eventueel met hulp van deskundigen. Desgewenst worden de afspraken bijgesteld.

27

Samenvatting van rollen en taken Burgemeester • Geeft, bij twijfel over een voorgenomen handeling van een raads- of commissielid, wethouder of de griffier, gevraagd en ongevraagd advies over de vraag of die handeling een schending zou opleveren. • Doet (c.q. laat doen), in geval van een vermoeden van een schending, triage om vast te stellen of die verdenking grond heeft. • Geeft indien nodig opdracht voor een integriteitsonderzoek. • Bij een integriteitsonderzoek dat het handelen van een raads- of commissielid betreft: o Neemt als eerste kennis van de resultaten van het onderzoek. o Vormt een zwaarte-oordeel over een schending die is vastgesteld. o Informeert de fractievoorzitters over de onderzoeksresultaten en zijn zwaarte-oordeel. o Legt de onderzoeksresultaten en zijn zwaarte-oordeel voor aan de gemeenteraad. • Bij een integriteitsonderzoek dat het handelen van een wethouder betreft: o Neemt als eerste kennis van de resultaten van het onderzoek. o Legt de onderzoeksresultaten voor aan de gemeenteraad. • Bij een integriteitsonderzoek dat het handelen van de griffier betreft: o Neemt als eerste kennis van de resultaten van het onderzoek. o Legt de onderzoeksresultaten voor aan de werkgeverscommissie. • Bij een integriteitsonderzoek dat het handelen van een op de griffie werkzame persoon betreft: o Neemt als eerste kennis van de resultaten van het onderzoek.

o Legt de onderzoeksresultaten voor aan de werkgeverscommissie en de griffier. • Doet zo nodig aangifte bij de politie. Bij alle bovenstaande stappen kan de burgemeester, indien hij/zij dat wenst, een beroep doen op interne of externe deskundigen. Commissaris van de Koning (CvdK) • Laat, in geval van een vermoeden van een schending door de burgemeester, triage doen om vast te stellen of die verdenking grond heeft. • Geeft indien nodig opdracht voor een integriteitsonderzoek. • Bij een integriteitsonderzoek dat het handelen van de burgemeester betreft: o Neemt als eerste kennis van de resultaten van het onderzoek. o Legt de onderzoeksresultaten voor aan de gemeenteraad. • Doet zo nodig aangifte bij de politie. Bij alle bovenstaande stappen kan de CvdK, desgewenst, een beroep doen op interne of externe deskundigen. Fractievoorzitters • Informeren fractiegenoten over de regels uit de gedragscode en waarschuwt hen voor integriteitsrisico’s. • Oordelen in uitzonderlijke situaties of een vraagstuk, waarbij een raads- of commissielid of wethouder afwijkt van het advies van de burgemeester, doorgezet dient te worden naar de voltallige gemeenteraad.

• Vormen een klankbord voor de burgemeester, vanaf het moment dat een integriteitskwestie betreffende een raads- of commissielid in de openbaarheid is gekomen dan wel vanaf het moment dat het integriteitsonderzoek is afgerond en de resultaten bekend zijn. Als het raadzaam lijkt, kan de 28

burgemeester er ook voor kiezen om de fractievoorzitters reeds bij aanvang van het integriteitsonderzoek te informeren. Gemeenteraad • Velt het eindoordeel over de uitkomsten van onderzoek naar een vermoedelijke schending door een raads- of commissielid, een wethouder of de burgemeester. • Legt een passende sanctie op. Gemeentesecretaris • Is vraagbaak en vertrouwenspersoon voor de wethouders en de burgemeester en geeft advies over de vraag of een (voorgenomen) handeling een schending is. • Ondersteunt de burgemeester, het college en de individuele wethouders bij de invulling van hun rol. • Kan op verzoek van de burgemeester concrete taken – zoals het verschaffen van feitelijke informatie – uitvoeren in het kader van de triage naar het handelen van een raads- of commissielid of wethouder. • Kan op verzoek van de CvdK concrete taken uitvoeren – zoals het verschaffen feitelijke informatie – in het kader van een de triage naar het handelen van de burgemeester. • Treedt op als gemandateerd bevoegd gezag bij vermoedens en meldingen die ambtenaren (voor zover zij niet werkzaam zijn bij de griffie) betreffen. Handelt daarbij in lijn met het ambtelijke integriteitsbeleid van de gemeente. Griffier • Is vraagbaak en vertrouwenspersoon voor raads- en commissieleden en de burgemeester en geeft advies over de vraag of een (voorgenomen) handeling een schending is.

• Ondersteunt de burgemeester, de gemeenteraad en individuele raads- en commissieleden bij de invulling van hun rol. • Kan op verzoek van de burgemeester concrete taken – zoals het verschaffen feitelijke informatie – uitvoeren in het kader van een de triage naar het handelen van een raads- of commissielid of wethouder. • Kan op verzoek van de CvdK concrete taken uitvoeren – zoals het verschaffen feitelijke informatie – in het kader van een de triage naar het handelen van de burgemeester. • Is desgewenst het klankbord van de werkgeverscommissie bij vermoedens en meldingen die op de griffie werkzame personen betreft. Locoburgemeester • Aanspreekpunt van de CvdK indien burgmeester nalaat het niet opvolgen van advies te melden. Werkgeverscommissie • Beoordeelt de uitkomsten van onderzoek naar een vermoedelijke schending door de griffier. • Legt een eventuele sanctie op aan de griffier en, na eventuele consultatie van de griffier aan op de griffie werkzame personen.

29