14 Regionale nota publieke gezondheid Midden Brabant 2024-2027 (1 raadsvoorstel)

Zaaknummer: 1013330

gemeente Hilvarenbeek

In de vergadering van Behandeld in college op Behandeld in commissie(s) Agendapunt Beleidsveld Onderwerp

: 1 februari 2024 : 21 november 2023 : Samenleving van 11 januari 2024 : 14 : Samenleving : Regionale nota publieke gezondheid Midden Brabant 2024-2027

Voorstel 1. De Regionale nota publieke gezondheid Midden-Brabant 2024 - 2027 vast te stellen. 2. De uitvoering van de maatregelen uit de nota plaats te laten vinden binnen de huidige financiële kaders.

Inleiding De regionale nota loopt eind dit jaar af. Het afgelopen half jaar is met de regio Hart van Brabant (om verwarring met de GR Hart voor Brabant te voorkomen wordt de regio vaak Midden Brabant genoemd) gewerkt aan de evaluatie van de aflopende regionale nota en het opstellen van de nota voor de komende periode. Deze nota is positief geëvalueerd op basis van onder meer input vanuit inwoners en raadsleden. Uit de evaluatie blijkt dat de gestelde opgaves nog steeds actueel zijn. Daaraan voegen we de opgave gezond ouder worden toe. Deze regionale nota is een middel om gezamenlijk in de regio te werken aan onze ambities op positieve gezondheid en de regionale uitvoering en samenwerking binnen het Integraal Zorgakkoord.

De Wet Publieke Gezondheid (WPG) verplicht iedere gemeente om iedere 4 jaar een nota gezondheidsbeleid op te stellen met daarin de ambities, keuzes en prioriteiten op het gebied van volksgezondheid en collectieve preventie. In de WPG worden de onderwerpen genoemd die een plaats moeten hebben binnen het gezondheidsbeleid. Voor een groot deel van deze onderwerpen is de inhoudelijk ook bij wet bepaald en is er dus geen sprake van beleidsvrijheid voor gemeenten. Aan die plicht voldoen we via zowel onze lokale nota positieve gezondheid als via voorliggende regionale nota. Met de Regionale Nota Publieke Gezondheid 2024 – 2027 geven we regionaal invulling en uitvoering aan de opgaven om de positieve gezondheid van onze inwoners te versterken. Deze regionale ambities en doelen dragen bij aan een kansrijk Hilvarenbeek waar mensen in staat zijn om te gaan met de sociale, emotionele en fysieke uitdagingen van het leven.

Argumenten 1.1.De nota draagt bij aan de positieve gezondheid van onze inwoners In de regionale nota werken we aan de hand van vijf pijlers aan de gezondheid van de inwoners van Midden-Brabant. De vier pijlers uit de vorige nota zijn na een positieve evaluatie behouden en de pijler ‘gezond ouder worden’ is toegevoegd als opgave. De pijlers en ambities komen grotendeels overeen met de ambities uit onze lokale nota Positieve Gezondheid en de Integrale

Raad van 1 februari 2024, nr. 14

kijk op ouderen. De nota is daardoor belangrijk in het realiseren van een betere gezondheid voor onze inwoners. Hieronder volgt kort de inhoud per pijler: 1. Gezonde start: De jongste jaren van het kind zijn enorm belangrijk voor een goede latere ontwikkeling. We willen daarom een stevige regionale coalitie met een duurzame regionale samenwerking tussen medisch en sociaal domein, met de juiste zorg en ondersteuning dichtbij (aanstaande) ouders in een kwetsbare situatie. Het herijkte basistakenpakket van de GGD waarin interventies als Nu Niet zwanger en Stevig Ouderschap en Voorzorg een vaste plek hebben gekregen vormen de basis. Het programma Kansrijke Start is een belangrijk onderdeel van gezonde start. Kansrijke Start is ook een van de ketenaanpakken die vanuit het IZA regionaal wordt gecoördineerd. Het is daarom effectief om ook in de uitvoering regionaal samen te werken. Dat doen we via de regionale nota. 2. Gezonde leefstijl: Een gezonde leefstijl staat aan de basis van een goede gezondheid; roken, alcohol, overgewicht hebben grote gevolgen voor de individuele gezondheid en de gezondheid van de samenleving. We weten dat ongezond gedrag vaak een andere oorzaak heeft dan het middel zelf, bijvoorbeeld chronische stress of een ongezonde sociale leefomgeving. Tegelijkertijd gaat een gezonde leefstijl ook over voeding en alcohol op school, bij de sportvereniging of de horeca.

Die problematiek beperkt zich niet tot de gemeentegrenzen doordat inwoners over de gemeentegrens naar school gaan, sporten, uitgaan. We werken daarom regionaal samen door te signaleren, ervaringen uit te wisselen en handhaving en voorlichting op te zetten. Zo ontstaat een duidelijke aanpak en ook onze inwoners duidelijkheid en herkenbaarheid geeft. 3. Gezonde geest: De mentale gezondheid staat flink onder druk. Dit komt door het doorgeslagen individualisering, het geloof in de individuele maakbaarheid van het leven en daardoor vergrootte prestatiedruk. Ook is er veel onzekerheid over de toekomst door globale crises zoals klimaat en oorlog en nationale crises zoals wonen. Regionaal willen een stevige aanpak om preventief te werk en aan de mentale gezondheid, zodat we verergering voorkomen. De focus ligt op jongeren. 4. Gezonde omgeving: De omgeving heeft onbewust grote invloed op onze gezondheid en bepaald in grote mate ons gedrag. Het is daarom belangrijk dat gezonde keuzes makkelijk te maken zijn. De verbinding tussen het sociale en fysieke domein is daarbij onmisbaar. De toenemende verstedelijking en verdichting maakt de focus op een gezonde omgeving urgent. Naast extra woningen is het belangrijk dat de omgeving rondom die nieuwe woningen zo gezond mogelijk is. Dat gaat dan om een groene en beweegvriendelijke omgeving, maar ook om een gezonde voedselomgeving.

Regionaal zijn er grote verschillen, Tilburg is grotendeels stedelijk, gemeenten Hilvarenbeek is dat minder en kent een dorpser karakter. Regionaal leren en inspireren we elkaar waar mogelijk, bijvoorbeeld over hoe we gezondheid verankeren in de lokale omgevingsaanpakken en wat belangrijke factoren zijn bij een gezonde leefomgeving. 5. Gezond ouder worden: Onze bevolking vergrijst steeds verder. Gezondheid is een belangrijk onderdeel van ouder worden, zoals ook blijkt uit het opnemen van valpreventie, welzijn op recept en ‘vitaal ouder worden’ in het GALA en IZA. We willen gezond ouder worden daarom expliciet aandacht geven in het regionale gezondheidsbeleid. Deze pijler is daarom nieuw opgenomen als ontwikkelpijler, ook de GGD zelf heeft gezond ouder worden als ontwikkelambitie benoemd. Samen met de regio gemeente en met de GGD kijken we de komende tijd daarom waar de kennis en expertise van onze gezondheidspartners kan bijdragen aan het gezonder ouder worden.

2

Raad van 1 februari 2024, nr. 14

1.2.Met regionale samenwerking vergroten we onze slagkracht en de impact voor onze inwoners Het realiseren van impact voor onze inwoners staat voorop. Het moet voor de inwoner zo min mogelijk uitmaken waar zij of hij woont, naar school gaat, sport of uitgaat. Door regionaal samen te werken stemmen we interventies op elkaar af, maken we eenduidige afspraken met onderwijs, sport, en zorgaanbieders en partijen zoals het ziekenhuis en leren we van elkaar wat werkt. Voor de inwoner ontstaat zo een eenduidige regionale preventie infrastructuur. Ook zorgen we zo dat gemeenten elkaar kunnen helpen waar nodig. 1.3.De nota structureert en verbindt onze gezondheidsdoelen regionaal aan het GALA en het IZA In het IZA hebben gemeenten, zorgverzekeraars, patiëntenorganisaties, zorg- en welzijnspartijen afspraken op 8 thema's gemaakt om de zorg toegankelijk, kwalitatief goed en betaalbaar te houden, nu en in de toekomst. Hiermee moet een beweging op gang komen van zorg naar preventie en gezondheid. Op een aantal van deze thema's wordt niet-vrijblijvende inzet van de gemeenten verwacht. Daarvoor is een VNG-werkagenda opgesteld met wat zorgverzekeraars en zorgpartijen mogen verwachten van gemeenten. Deze thema’s komen ook terug in het Regioplan IZA 2024-2026 en gaan onder andere over Regionale samenwerking en coördinatie van 5 ketenaanpakken.

De ketenaanpakken ‘kansrijke start’, ‘overgewicht kinderen’ en ‘de gecombineerde leefstijlinterventie bij overgewicht en obesitas van volwassen’ zijn ketenaanpakken die ook onderdeel uitmaken van deze regionale nota. De thema’s uit het Regioplan komen overeen met de thema’s uit de regionale nota. IZA-middelen bieden tevens mogelijkheden voor de financiering hiervan. De regionale gezondheidsnota en de IZA ambities versterken elkaar daarmee.

Kanttekeningen n.v.t

Samenwerking De nota is tot stand gekomen in samenwerking met de regiogemeenten Dongen, Gilze en Rijen, Goirle, Hilvarenbeek, Loon op Zand, Oisterwijk, Tilburg en Waalwijk en de GGD Hart voor Brabant. Bij het opstellen van de nota was de GGD penvoerder op basis van de inhoudelijke input van gemeenten, inwoners, raadsleden, partners. Voor de inhoud van de nota zijn de inwoners en raadsleden uit Midden Brabant via het gezondheidspanel van de GGD bevraagd (zie bijlage 2 van de regionale nota). Hieruit blijkt dat inwoners vooral aandacht vragen voor het tegengaan van drugsgebruik en het tegengaan van eenzaamheid. Raadsleden vragen het meest aandacht voor het tegengaan van overgewicht en eenzaamheid. Beide groepen willen extra aandacht voor de doelgroep kwetsbare ouderen. Daarnaast zijn partners betrokken bij de evaluatie van de afgelopen beleidsperiode en het opstellen van de aangescherpte ambities. Via het portefeuillehoudersoverleg Midden Brabant hebben de verantwoordelijke portefeuillehouders het proces afgestemd en als klankbordgroep gefungeerd voor de inhoud. Tijdens de looptijd van de nota worden partners betrokken bij het opstellen van de jaarlijkse uitvoeringsprogramma’s. De vormgeving van de activiteiten wordt gedaan in samenspraak met partners en inwoners gedaan.

3

Raad van 1 februari 2024, nr. 14

Financiën Bij deze nota zit (nog) geen begroting. De kosten van de nota worden gedekt vanuit bestaande financiering, zoals de gemeentelijke bijdrage aan de GGD en de middelen vanuit GALA en IZA. De nota fungeert als inhoudelijk kader om activiteiten uit te voeren die vanuit de bestaande middelen gefinancierd worden.

Communicatie Lokaal besteden we in onze communicatie aandacht aan de activiteiten en interventies die lokaal gebeuren.

Uitvoering Jaarlijks wordt in samenwerking met de regiogemeenten, de GGD en andere gezondheidspartners een regionaal uitvoeringsprogramma opgesteld. Hierin staan de uitgewerkte activiteiten voor het komende jaar. De activiteiten worden in gezamenlijkheid uitgevoerd door de gemeenten en de GGD. Per activiteit betrekken we de relevante partners, zoals scholen primair- en voortgezet onderwijs, kinderopvang, welzijns- en verslavingspreventie, het ziekenhuis en het JOGG-netwerk. Uitgangspunt is dat de activiteiten wijkgericht en inwonergericht worden vormgegeven tenzij stedelijk uitvoering een grotere meerwaarde biedt. Op dit moment werken we aan het uitvoeringsprogramma 2024, daarbij leggen we de verbinding met de uitvoering van het IZA Regioplan. Waar mogelijk trekken we samen op. Het gaat immers vaak om dezelfde thema’s.

Advies raadscommissie Dit voorstel is behandeld in de raadscommissie Samenleving op 11 januari 2024. De commissie is van oordeel dat het voorstel als hamerstuk voor besluitvorming aan de raad kan worden voorgelegd. De griffier, Maarten Janus

Eindvoorstel Het college handhaaft de voorstellen genoemd onder de paragraaf “Voorstel”.

Burgemeester en Wethouders van Hilvarenbeek, secretaris, burgemeester, Frank Jansen

Evert Weys

Bijlagen (digitaal in raadsinformatiesysteem) 01 regionale nota Midden Brabant 2024-2027 (inclusief bijlagen)

4