14 Omgevingswet - uitgangspunten leges 2022 (1 raadsvoorstel)

Zaaknummer: 61890

gemeente Hilvarenbeek

Voorstel aan de raad In de vergadering van Behandeld in college op Behandeld in commissie(s) Agendapunt Beleidsveld Onderwerp

: 10 juni 2021 : 6 april 2021 : Ruimte van 20 mei 2021 (I) en 27 mei 2021 (D) : 14 : Financiën : Uitgangspunten leges 2022 in relatie tot de Omgevingswet

Voorstel Voorgesteld wordt om de volgende uitgangspunten te hanteren voor de legesverordening 2022: 1. Vanaf 1 januari 2022 leges te heffen voor omgevingsvergunningen voor milieubelastende activiteiten. 2. Vanaf 1 januari 2022 geen leges te heffen voor de intaketafel. 3. Vanaf 1 januari 2022 wel leges te heffen voor de omgevingstafel. i. Een vast bedrag per omgevingstafel te hanteren. ii. De kosten van het vaste bedrag te verhogen met de kosten van deeladviezen. iii. Het gebruik van de omgevingstafel te stimuleren en ervoor kiezen om dit in de leges financieel tot uitdrukking te laten komen. Inleiding De Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) treden naar verwachting per 1 januari 2022 in werking. De Omgevingswet en de Wkb hebben onder meer een financieel effect tot gevolg ten aanzien van de leges. Wat dit effect is, kunt u lezen in het bijgevoegde advies van belastingadviseur ANG. Het financieel effect is mede afhankelijk van een aantal bestuurlijke keuzes. Bestuurlijke keuzes Door de komst van de Omgevingswet is het nodig om op hoofdlijnen een aantal bestuurlijke keuzes te maken. Dit is van belang voor het opstellen van de legesverordening in de tweede helft van 2021 en daarbij behorende tarieventabel 2022. Het gaat om de volgende keuze: 1. Mogelijkheid tot heffen van milieuleges.

Het gaat om milieubelastende activiteiten die vergunningplichtig zijn en waarvoor de initiatiefnemer een omgevingsvergunning moet indienen. De keuze is om wel of geen leges te heffen voor milieubelastende activiteiten. 2. Mogelijkheid tot heffen van leges bij intaketafel en omgevingstafel De intaketafel en de omgevingstafel zijn vormen van dienstverlening voorafgaand aan het indienen van een vergunningaanvraag. In de onderstaande afbeelding staat de intake vermeld en de vormen van een omgevingstafel (verkennen, ontwerpen).

1

Raad van 10 juni 2021, nr. 14

De stappen in het proces naar de Omgevingstafel

Argumenten 1.1 Het voorstel volgt het algemene principe om leges te heffen voor diensten en kosten waarvoor dat is toegestaan. Het heffen van milieuleges is nieuw. De verhaalbare kosten voor “omgevingsvergunning milieubelastende activiteit” worden via legestarieven verhaald. 1.2 Het voorstel sluit aan bij het ingezette beleid van 100% kostendekkendheid. Door de kostprijs te hanteren wordt 100% van de kosten doorbelast. Het streven is een totale kostendekkendheid van 100% (bezien vanuit de algehele legesverordening). 1.3 Taakstelling extra legesinkomsten Bij de vaststelling van de begroting 2022 besloot u tot een taakstelling om € 104.000 extra leges te genereren vanaf 2022. 1.4 Legesheffing heeft een positief effect op de gemeentelijke inkomsten. Tot 1998 mochten provincies en gemeenten leges heffen voor het in behandeling nemen van vergunningaanvragen op het gebied van milieu. In dat jaar is deze legesheffing afgeschaft. Door de rijksoverheid is een jaarlijkse bijdrage toegevoegd aan de algemene uitkering van het provincie- en gemeentefonds om te compenseren voor het inkomstenverlies. Met de komst van de Omgevingswet krijgen gemeenten de mogelijkheid om leges te heffen voor de “aanvraag omgevingsvergunning voor een milieubelastende activiteit”. Per saldo betekent het heffen van leges een netto positief effect op de inkomsten.

De rijksbijdrage in het Gemeentefonds wordt niet gecorrigeerd vanwege het genereren van legesinkomsten op het gebied van milieu. 1.5

Het heffen van leges heeft naar verwachting geen invloed op het wel of niet aanvragen van een omgevingsvergunning door de initiatiefnemer. De verwachting is niet dat er door het heffen van leges minder vergunningen worden aangevraagd. Het gaat vaak om activiteiten die noodzakelijk zijn. 1.6 Het voorstel is integraal afgestemd . Bij de voorbereiding zijn de teams financiën (belastingen en financiële adviseur), toezicht en handhaving en het team ROV betrokken. Zij staan achter dit voorstel. 2.1 De tijdsbesteding en kosten voor de intaketafel zijn beperkt De intaketafel is bedoeld om de wenselijkheid van een voorgenomen initiatief te bepalen. Het is een kort contactmoment met de initiatiefnemer om te bespreken of het initiatief wenselijk is en wat de verdere stappen/procedure is. Ook participatie wordt besproken. Het gaat dus om een quick scan. Toetsing op haalbaarheid volgt in de volgende stap, aan de omgevingstafel. De uitkomst van de intake kan zijn: ja (mits…) of nee. 2

Raad van 10 juni 2021, nr. 14

2.2 Het maakt de intaketafel laagdrempelig en toegankelijk Conform de geest van de Omgevingswet wordt in een vroegtijdig stadium overleg gevoerd met de initiatiefnemer. Dit maakt dat de verwachtingen over en weer helder zijn. Dat volstrekt duidelijk is wat de probleemstelling is en hoe het verdere verloop van de procedure is. Ook als een initiatief niet wenselijk is, wordt dit in de intake snel duidelijk voor de initiatiefnemer. De verwachting is dat deze manier van werken een positieve uitwerking heeft op de geboden dienstverlening. De verwachting is dat veel van de initiatieven worden behandeld aan de intaketafel, tenzij een initiatiefnemer een directe aanvraag doet via het DSO-LV (Digitaal Stelsel Omgevingswet – Landelijke Voorziening). Dit kan en zal gebeuren voor de meer eenvoudige aanvragen die direct kunnen worden behandeld. 3.1 De tijdsbesteding en kosten van de omgevingstafel zijn niet beperkt, kostendekkende leges De omgevingstafel is, in tegenstelling tot de intaketafel, een uitgebreid contactmoment met de initiatiefnemer en met een vertegenwoordiging vanuit de gemeente, andere bevoegde gezagen en ketenpartners. Het doel is met alle betrokkenen te bepalen of en hoe het initiatief mogelijk is te maken binnen de geldende regels en criteria. Alle standpunten van initiatiefnemer, betrokkenen en bevoegde gezagen/adviseurs komen aan bod.

Op de Omgevingstafel wordt dus de haalbaarheid van een initiatief besproken en beoordeeld. Alle belangen worden inzichtelijk gemaakt, geanalyseerd, afgewogen. Dit kost, afhankelijk van de complexiteit van het initiatief, relatief veel tijd. We gaan in eerste instantie uit van een vast bedrag per omgevingstafel op basis van gemiddelde personele- organisatie- en deelnemerskosten per omgevingstafel (in plaats van een bedrag op basis van werkelijk gemaakte kosten). 3.2 De lijn van de huidige situatie wordt doorgezet In de huidige situatie worden leges geheven voor advisering voor een schetsplan of principeverzoek. De omgevingstafel is in veelal meer uitgebreidere vorm enigszins vergelijkbaar met deze diensten. Verder is de landelijke verwachting dat ongeveer 15% van de initiatieven gebruikt maakt van de Omgevingstafel. De indicatieve inschatting is dat een 25-tal initiatieven per jaar gebruik maakt van een omgevingstafel. Eén initiatief kan meerdere keren gebruik maken van de omgevingstafel. 3.3. Kosten van deeladviezen variëren sterk en zitten daarom niet in het vaste bedrag Voor de omgevingstafel wordt voorgesteld om een vast bedrag te hanteren, verhoogd met de kosten van deeladviezen (bijv van de OMWB). Dit zal vooral aan de orde zijn bij de omgevingstafel-ontwerpen. Het gaat dan om een deeladvies op basis van een onderzoek vanuit de initiatiefnemer.

Het uitbrengen van een deeladvies en de kosten die daarmee gemoeid zijn worden vooraf kenbaar gemaakt aan de initiatiefnemer. 3.4 Leges kunnen het gebruik van de omgevingstafel stimuleren. Het gebruik van de omgevingstafel wordt gestimuleerd door dat in de leges financieel tot uitdrukking te laten komen. In de berekeningen van de kostendekkendheid en de legesverordening krijgt dit een nadere uitwerking. Kanttekeningen 1.1 Het heffen van milieuleges resulteert in een verhoging van de kosten voor de aanvrager. Het heffen van milieuleges zal met name voor ondernemers meer kosten met zich meebrengen. Het uitgangspunt is echter dat de kosten terecht komen bij degene die ze gebruikt en dat anderen daar niet indirect mee belast worden. Landelijk bezien wordt soms overwogen om ondernemers geleidelijk te confronteren met nieuwe legeskosten. Bijvoorbeeld door in een aantal jaren te groeien van 75% naar 100% van het tarief. 3

Raad van 10 juni 2021, nr. 14

Hiervoor is in dit raadsvoorstel niet gekozen vanwege de taakstelling die uw raad heeft gesteld en het uitgangspunt van 100% kostendekkendheid. 1.2 Mogelijk extra aanvragen milieuactiviteiten eind 2021 omdat het nu nog gratis is. Het effect kan optreden dat eind 2021 extra milieuactiviteiten wordt aangevraagd. Tegelijkertijd betekent dit dat het aantal te verwachtten aanvragen in 2022 evenredig minder zal zijn. Samenwerking In GHO verband zijn drie gesprekken geweest om te verkennen of we het legestraject samen zouden gaan oppakken. Oisterwijk heeft daarna besloten niet mee te doen vanwege capaciteitsproblemen. Goirle koos ervoor het traject niet in GHO verband op te pakken. Financiën De financiële consequenties van dit voorstel worden doorberekend in de volgende fase bij de kostendekkendheidanalyse, uitgaande van de keuzes in dit besluit en dat het totaal 100% kostendekkend moet zijn. Bij de kostendekkendheidanalyse zal ook worden nagegaan of er één vast bedrag voor een omgevingstafel wordt gehanteerd of dat een bedrag voor de verschillende omgevingstafels (verkennen en – ontwerpen) wenselijk is. Uitgangspunt daarbij is dat het geheel 100% kostendekkend is, inclusief de uren van de eigen medewerkers. Communicatie De communicatie met bewoners en ondernemers gebeurt later in het jaar in het kader van de legesverordening.

Uitvoering De keuzes uit dit raadsvoorstel worden financieel doorberekend en verwerkt in de tarieventabel en legesverordening die in november 2021 aan u ter besluitvorming wordt voorgelegd. Wkb effect wordt komende maanden onderzocht De komende maanden wordt ook het effect van de Wet kwaliteitsborging (Wkb) op, onder andere, de leges onderzocht. Omdat bij invoering van deze wet op 1-1-2022 de bouwkundige toets niet meer door de gemeente wordt uitgevoerd, is een personeel en financieel effect te verwachten. Ter inzage gelegde stukken Geen. Burgemeester en Wethouders van Hilvarenbeek, secretaris, burgemeester, Frank Jansen

Evert Weys

Advies raadscommissie Dit voorstel is informerend behandeld in de raadscommissie Ruimte op 20 mei 2021. De commissie is van oordeel geen debatterende behandeling in de commissie nodig is en dat het voorstel rechtstreeks als bespreekstuk voor besluitvorming aan de raad kan worden voorgelegd. De griffier, Maarten Janus

4

Raad van 10 juni 2021, nr. 14

Eindvoorstel van het college Voorgesteld wordt om de volgende uitgangspunten te hanteren voor de legesverordening 1 juli 2022: 1. Vanaf 1 juli 2022 leges te heffen voor omgevingsvergunningen voor milieubelastende activiteiten. 2. Vanaf 1 juli 2022 geen leges te heffen voor de intaketafel. 3. Vanaf 1 juli 2022 wel leges te heffen voor de omgevingstafel. i. Een vast bedrag per omgevingstafel te hanteren. ii. De kosten van het vaste bedrag te verhogen met de kosten van deeladviezen. iii. Het gebruik van de omgevingstafel te stimuleren en ervoor kiezen om dit in de leges financieel tot uitdrukking te laten komen. Toelichting op het eindvoorstel De beoogde inwerkingtredingsdatum van de Omgevingswet wordt met een half jaar verplaatst naar 1 juli 2022. Dit geeft het Rijk, gemeenten, provincies, waterschappen en uitvoeringsorganisaties meer ruimte om de implementatie van de wet op een zorgvuldige en verantwoorde wijze af te ronden. Dat meldde minister Ollongren van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in een brief aan beide Kamers 1. Consequenties voor het raadsvoorstel ‘uitgangspunten leges in relatie tot de Omgevingswet’ 1. Overal waar de datum van inwerkingtreding 1 januari 2022 wordt genoemd, wordt gewijzigd in ‘1 juli 2022’. 2. De inhoud van het voorstel blijft ongewijzigd. Het betreft kaderstellende uitgangspunten voor de leges die niet veranderen door het uitstel. 3.

In Q4 2021 wordt bekend of de inwerkingtreding van de Omgevingswet definitief doorgaat op 1 juli 2022. Zodra dat bekend is, doen wij u een voorstel met betrekking tot het vaststellen van de leges die als gevolg van de Omgevingswet wijzigen. Consequenties voor overige onderdelen van de implementatie van de Omgevingswet U ontvangt van ons binnen enkele weken een raadsinformatiebrief waarin wij u informeren over de consequenties van het de uitgestelde inwerkingtreding van de Omgevingswet voor de implementatie van de Wet in Hilvarenbeek.

Bijlagen (digitaal opgenomen in het RIS): 1. Advies adviesbureau ANG d.d. 22 maart 2021.

1

Link naar de Kamerbrief op Rijksoverheid.nl

5