14 Najaarsnota 2024 (4 Addendum op het collegeprogramma)

Addendum op het Collegeprogramma 2023 – 2026 Samen is van iedereen: aan de slag!

0

Aanleiding Naar aanleiding van de ingezette samenwerking tussen Hoi-Werkt en het CDA is het “Addendum aan het collegeakkoord “Samen is van iedereen: aan de slag! Collegeprogramma 2023-2026” na coalitievorming tussen CDA en HOI Werkt” aangeboden aan het college. Het addendum beschrijft een aantal ambities. Het college heeft de ambities voorzien van een behandelperspectief. In de inleiding van de gepresenteerde begroting 2025 heeft het college aangegeven de financiële vertaling van het addendum een plek te geven in de najaarsnota. Mocht het oppakken van de extra ambities leiden tot bijstelling van bestaande ambities dan is dat in onderstaande tekst aangegeven.

1. Samenlevend Hilvarenbeek Wij stellen het brede accommodatiebeleid vast. Hierna splitsen we de uitvoering van het accommodatiebeleid op in sportaccommodaties en overige accommodaties en de uitwerking van sportaccommodaties krijgt prioriteit. Het college kan zich vinden in deze opdracht. We vervolgen immers een proces wat al loopt. En de meest actuele vraagstukken focussen zich op sportaccommodaties. Voor sportpark Esbeek onderzoeken we of aankoop door de gemeente mogelijk is, en wat hiervan de positieve effecten zijn als onderdeel van het accommodatiebeleid. In september 2024 is een oriënterend gesprek geweest met een delegatie van het Parochiebestuur. Daarin zijn diverse mogelijkheden verkend (kopen door gemeente, transactie via ruilgrond, langjarig huurcontract parochiebestuur-Stichting). Het parochiebestuur heeft inmiddels aangegeven wat hun voorkeursscenario is. Mede op basis daarvan vinden vervolgacties en gesprekken plaats met de drie partijen: parochiebestuur, SES en gemeente. Het door uw raad beschikbare bedrag is naar verwachting toereikend voor de initiatieffase (oriëntatie) van de herontwikkeling van het sportpark. In Hilvarenbeek worden kinderen uit bijstandsgezinnen extra ondersteund.

Het college stimuleert voorzorgcirkels en maakt ontmoeten van (oudere) inwoners in alle maatschappelijke gebouwen van onze samenleving mogelijk De ambitie kent een drietal onderdelen die we hieronder nader toelichten en onze visie daarop over hoe hier mee om te gaan. • Extra ondersteunen van kinderen in bijstandsgezinnen Kinderen in dergelijke situaties zijn in beeld en worden ondersteund binnen de wettelijke kaders die daarvoor zijn (o.a. bijzondere bijstandsregelingen). Het is vooral van belang om te blijven stimuleren en communiceren over het de mogelijkheden van deze voorzieningen. Dat is iets wat binnen de reguliere uitvoering voldoende aandacht krijg. Extra aandacht is pas mogelijk indien daar additionele eigen middelen tegenover staan. Bovendien zijn het niet zozeer kinderen in bijstandsgezinnen die extra aandacht en ondersteuning nodig hebben maar kinderen van ouders die weliswaar werken maar slechts het minimumloon verdienen. Daar zijn vrij recent ook nog artikelen over verschenen in de media.

1

• Stimuleren van voorzorgcirkels Het stimuleren van dergelijke voorzorgcirkels is onder meer onderdeel van het Integraal Zorgakkoord (IZA) en als zodanig onderdeel van het reguliere werk •

Het mogelijk maken van ontmoeten van (oudere) inwoners in alle maatschappelijke gebouwen In nagenoeg elke kern zijn (of krijgt) voorzieningen waar inwoners elkaar kunnen ontmoeten. Het voorzieningenniveau hoeft daar niet op te worden aangepast. Mensen moeten hooguit worden gestimuleerd in ontmoeten en het maken van verbinding. Dit krijgt nader vorm en inhoud binnen de transformatie binnen het sociale domein.

WAT GAAN WE DOEN?

PLANNING Startdatum 1. Accommodatiebeleid en Q4 2025 bij uitvoering voorrang aan sportaccommodaties

KOSTEN (X € 1.000) Einddatum [2023] [2024] 2025 Q4 2025 Binnen budget (v.w.b het vaststellen van beleid

2. Sportpark Esbeek

Q4 2024

Q2 2025

Binnen budget of

PM

3. Kinderen uit Continu bijstandsgezinnen extra ondersteunen. Stimuleren van voorzorgcirkels en ontmoeten van (oudere) inwoners in alle maatschappelijke gebouwen van onze samenleving mogelijk maken

Continu

Binnen budget

Binnen budget

2026 PM

2

2. Belevend Hilvarenbeek Ter behoud en versteviging van de leefbaarheid van onze kernen, zet het college in om in de komende 10 jaar in (SRBT/Hart van Brabant-) regio bovenop het bestaande programma een substantieel deel bij te dragen aan de groeiende behoefte aan woningen in onze regio. Het college onderzoekt het “laadvermogen” van onze gemeente: wat is sociaal en ruimtelijk passend om zo een concreet bod te doen in het kader van de Woondeal en de Dorpenstrategie in SRBT-verband? Deze twee ambities zijn door het college in samenhang met elkaar bezien. De vergrote woningbouwambitie vraagt niet alleen veel van de organisatie, maar vooral ook van de gemeenschap. Het college wil dat Hilvarenbeek waar mogelijk een rol vervult om in de grote woningbehoefte te voorzien én wil dat een eventuele realisatie past bij het draagvermogen van de gemeenschap. Of de ambitie realiseerbaar is en hoe het zich verhoudt tot het ‘laadvermogen’ vraagt om een stevig onderzoekstraject, dat het college in 2025/26 in drie stappen wil uitvoeren binnen bestaand budget: 1. Een grofmazige verkenning: welke randvoorwaarden zijn van toepassing, welke beperkingen zijn er, wat is er nodig in de aansturing om een dergelijke ambitie te realiseren, hoe richten we die aansturing dan in en een scherpe opdrachtformulering voor het onderzoek en inrichten van de begeleiding van het onderzoek (1e kwartaal 2025) 2.

Op basis van de verkenning en wat er nodig is om het onderzoek zelf uit te voeren, vindt er besluitvorming plaats of het zinvol is om het onderzoek uit te voeren (2e kwartaal 2025) 3. Indien stap 2 tot een positief besluit leidt: uitvoering van het onderzoek (3e kwartaal 2025 t/m 1e kwartaal 2026). Het college maakt in het kader van de prestatieafspraken met Leystromen Afspraken om te bevorderen dat: inwoners langer thuis kunnen blijven wonen door het woningaanbod daarop af te stemmen. Daarbij is het van belang dat huurwoningen primair toegewezen worden aan belangstellenden uit de eigen kern, als daar behoefte aan is. De toegestane 50%-toewijzing willen we optimaal benutten, zowel voor bestaande als nieuw te bouwen woningen. Indien Leystromen onvoldoende mogelijkheden heeft voldoende sociale woningbouw te realiseren dan worden andere woningcorporaties en/of bouwers in de gelegenheid gesteld om dit te realiseren. Langer thuis kunnen blijven wonen wordt al gestimuleerd. De afspraken hierover vanuit de woonzorgvisie zijn bindend voor Leystromen en andere corporaties. In de Woondeal zijn al afspraken vastgelegd die het andere woningcorporaties mogelijk maken om te bouwen als er door eigen woningbouwcorporaties onvoldoende gebouwd kan worden. Woningen primair toewijzen aan belangstellenden uit de eigen kern is wettelijk niet toegestaan, tenzij er schaarste vastgesteld is.

Op regionaal niveau vindt nu een dergelijk onderzoek plaats naar de wettelijke mogelijkheden van toewijzing aan eigen inwoners. De uitkomsten (1e kwartaal 2025) betrekken we bij de lokale toepassing.

3

In het verkeer- en vervoerplan neemt het college initiatief voor meer veilige fietsroutes naar school en sport en nevenkernen. Het college past deze ambitie in, in het opstellen van het mobiliteitsplan 2025-2045. Het college gaat met de provincie het gesprek aan om de N269 van rotonde Esbeek tot rotonde Hilvarenbeek-noord als randweg voor ontsluiting van Hilvarenbeek-zuid in te zetten, en deze in te richten voor alle motorvoertuigen, inclusief landbouwverkeer. Ook geluidsbeperkende maatregelen zijn hierbij onderwerp van gesprek met de provincie. Het college neemt deze ambitie niet als separate ambitie over in het collegeprogramma. Het college wil de inrichting, het gebruik en de ontsluiting van Hilvarenbeek-zuid behandelen in de dossiers landbouwverkeer, omgevingsvisie en mobiliteitsplan. Bedrijventerreinen- Naast verduurzamen wordt ook in deze periode gestart met bedrijventerrein Slibbroek en Mierbeek-Noord en biedt het college de raad een raadsvoorstel aan waarin een perspectief wordt ontwikkeld voor bedrijventerreinen in Hilvarenbeek voor de langere termijn. In Hilvarenbeek wordt nu gewerkt aan twee uitbreidingslocaties voor bedrijven. Over de voortgang wordt uw raad in januari 2025 geïnformeerd. Het thema bedrijventerreinen is niet alleen een lokaal thema.

Op regionaal niveau (Hart van Brabant/SRBT) vindt nu een herijking van het regionale afsprakenkader bedrijventerreinen plaats. Dergelijke afspraken zijn verplicht op basis van provinciale regels en worden vastgelegd tijdens de provinciale ontwikkeldag december a.s. De regionale afspraken zien o.a. toe op kwaliteit (zoals revitalisering, verdichting, verduurzaming) en kwantiteit (zoeken naar nieuwe terreinen in de verdere toekomst). Ook hierover wordt u in januari 2025 door het college geïnformeerd. Voor 2025/26 kiest het college voor een drietal extra acties: 1. Regionale afspraken worden 2025/26 lokaal vertaald en waar aan de orde in regionaal overleg ingebracht. 2. Voor bedrijventerrein Mierbeek wordt in 2025 een Green deal gesloten, gericht op verduurzaming. Om de potentie van de Green deal te vergroten, zal ook Mierbeek-Noord hierbij worden betrokken. 3. Het college stelt in 2025 een ontwikkelperspectief voor het bedrijventerrein Bukkum. Daarmee wordt een toekomstbestendig kader gemaakt om besluiten te nemen over deellocaties en over mogelijkheden tot revitalisering. Bij de uitwerking van de Omgevingsvisie betrekt het college alle relevante partners. Denk hierbij aan de landbouwvisie van de ZLTO, Ondernemend Hilvarenbeek voor bedrijvigheid en recreatie en VNMH en het B-team bij de opgaves voor natuur en biodiversiteit.

Zo vragen wij het college in de omgevingsvisie te betrekken de visie van de ZLTO op het gebied van landbouw, de visie van Ondernemend Hilvarenbeek op recreatievoorzieningen, en de visie van VNMH. Het college hecht grote waarde aan het betrekken van alle relevante partners en heeft er bij de inrichting van het proces al alles aan gedaan om (keten)partners hun inbreng te laten geven in de uitwerking van de omgevingsvisie. Bij de transitie landbouw introduceert het college de “Nieuwe boer” als agrariër die seizoensgebonden producten teelt en verbouwt en afzet aan de lokale inwoners, de “HILVAVERS”. Deze ambitie is sterk afhankelijk van de bereidheid hiertoe bij lokale agrariërs. Het college vraagt in de gesprekken met het ZLTO hiervoor aandacht en toetst daarbij de bereidheid bij die organisatie om dit met een pilot op te pakken.

4

Het college geeft het platform Beeks Buiten een doorstart om de initiatieven in het buitengebied mee te ontwikkelen. In navolging van het Platform Beeks Wonen ziet het college grote meerwaarde in een actieve participatie over het Beeks buitengebied en de transitie ervan. Vanuit dat gezichtspunt wordt in de eerste helft onderzocht wat de rol van het platform zou kunnen zijn (advies, vraagbaak, kennisnetwerk, waarom het eerder is gestopt) en wie betrokken moet worden (gebruikers, bewoners). In de tweede helft van 2025 wordt de opbrengst van het onderzoek uitgewerkt tot een concreet voorstel. De mogelijkheden voor windturbines in Hilvarenbeek worden nader onderzocht. Hiervoor onderzoekt het college het gebied de Baars, maximaal 750 meter van de A58, energyhub de Kattenberg en wind boven bos, mits voldoende afstand van bewoning. Onderzoek naar mogelijkheden voor windenergie in het gebied De Baars en Kattenberg loopt. Onderzoek naar de mogelijkheden van wind boven nieuw bos worden door het college nu al in regionaal verband verkend. Voor het college geldt het door de raad aangenomen amendement uit juni 2021 (A-02 omtrent zoekgebieden windenergie boven nieuw bos) hierbij als randvoorwaardelijk.

Daarin is expliciet aangegeven dat verkennen en onderzoeken geenszins een positief besluit impliceert en wordt uitdrukkelijk aandacht gevraagd voor de belangen van inwoners en bedrijven alsmede natuur, landschap en recreatie. Bij (de evaluatie van) evenementenveiligheid nemen we ook de impact van geluid mee, zowel voor de gezondheid van de deelnemers als de overlast voor omwonenden. De omgevingsdialoog, inclusief de ervaren overlast door geluid, is al onderdeel van de huidige evaluatie. Deze lijn zet het college de komende jaren door, waarbij gestreefd wordt naar een goede balans tussen levendigheid en leefbaarheid. Het huidige plan van Hart van de Haghorst wordt gerealiseerd binnen de door de gemeenteraad vastgestelde financiële kaders. Het project Hart van Haghorst past niet binnen de gestelde financiële kaders. Met betrekking tot het woningbouwprogramma zijn hiervoor in juli 2024 de kaders al bijgesteld (met vaststelling van de grex). Als gevolg van druk op de exploitatie van de m.f.a. vindt overleg plaats met de dorpscoöperatie. Mogelijke aanpassingen worden onderzocht, waarbij ons handelen er op gericht is vertraging te voorkomen. Besluitvorming is voorzien in het 1e kwartaal van 2025.

5

WAT GAAN WE DOEN?

PLANNING KOSTEN (X € 1.000) Startdatum Einddatum [2023] [2024] 2025 1+2 Vergrote woningbouw- Q1 2025 Q1 2026 Binnen ambitie en budget ‘laadvermogen’ irt die ambitie 3 Prestatieafspraken Q2/3 2025 0 woningbouwcorporaties 4 Veilige fietsroutes Q2 2025 Binnen budget 5 N269 0 6 Bedrijventerreinen Q1 2025 Q2 2026 25 7 Omgevingsvisie Q2 2025 Binnen budget 8 Transitie landbouw Binnen budget 9 Platform Beeks Buiten Q1 2025 Q4 2025 15 10 Wind boven nieuw bos Binnen Baars/Kattenberg budget 11 Evaluatie evenementen- Q3 2025 Q4 2025 Binnen veiligheid budget 12 Hart van Haghorst Q1 2025 PM

2026

0

0

Binnen budget

2. Dienstverlenend Hilvarenbeek Naast de afspraken over democratische vernieuwing worden initiatieven van onderop uit de samenleving ondersteund en aan de voorkant meegestuurd op haalbaarheid en betaalbaarheid. De medewerkers worden ondersteund bij initiatieven uit de samenleving proactief mee te denken en te werken, vanuit het uitgangspunt “ja mits” Dit voorstel uit het addendum nemen wij niet op als nieuwe opdracht. Want wij voeren al gesprek over nieuwe en bestaande initiatieven vanuit een meedenkende houding. En halen lessen op voor verdere verbetering via het traject Democratische Vernieuwing. Voor een extra opdracht is in de organisatie geen ruimte te maken in de zin van passende menskracht. Daarnaast is het in de volgorde inefficiënt een nieuwe opdracht aan te nemen voordat wij de lessen uit Democratische Vernieuwing implementeren. Een initiatievencoördinator helpt ons om de komende jaren aan te sluiten op collectieve initiatieven die Tussenheid bij ons aandraagt.

6

Het college onderzoekt of, en hoe, op de lange termijn een samenwerking of samenvoeging met de GHO of meerdere andere regiogemeenten meerwaarde heeft, en een perspectief biedt op betere dienstverlening aan de inwoners, het verminderen van de kwetsbaarheid van de organisatie en de betaalbaarheid van ons voorzieningenniveau in de gemeente. Wij richten ons hierbij primair op buurgemeenten met een dorps karakter om een gelijkwaardige samenwerking te bewerkstelligen en het dorpse karakter van onze gemeente te behouden en te verstevigen. De eerste stap betreft een oriëntatie. Het is daarna aan de raad de vervolgstap te bepalen. Het college initieert op dit moment geen nieuw onderzoek naar samenwerking of samenvoeging met andere gemeenten. Want, we stelden in 2023 nog samen met de raad herziene bestuurlijke uitgangspunten op. In de huidige fase implementeren we deze uitgangspunten, vullen we de samenwerkingsagenda en verstevigen we de GHO-samenwerking. Met andere, vergelijkbare buurgemeenten zetten we in op thema's als recreatie, leisure en transitie landelijk gebied.

Het college ontwikkelt actief beleid om in samenwerking met de lokale partners, dorpscoöperaties, Tussenheid en lokale kennis extra middelen te vinden. De gemeente kan niet alle bezuinigingen van de overheid op onze inwoners afwentelen. Bezuinigingen en kortingen vanuit het Rijk die samengaan met uitbreidingen van ons takenpakket dwingen ons kritisch te kijken naar uitgaven en ambities. In het traject participatie richting VJN25 gaan we de interactie aan met onze samenleving over voorstellen om binnen beschikbare middelen tot maximaal resultaat te komen - mede kijkend naar het structureel sluitend maken van de Begroting 2026/ meerjarenbegroting 2027-2029. We nemen bovenstaande niet als extra opdracht aan, omdat voor zo'n omvangrijke opdracht geen ruimte bestaat in onze organisatie in de lopende bestuursperiode. En we aanvullend zien dat in de volgorde het participatietraject richting Voorjaarsnota 2025 een opmaat biedt om in de volgende bestuursperiode - vanuit scenario 2: Samenwerkend Hilvarenbeek - gesprek te voeren over het ontwikkelen van actief beleid zoals hierboven benoemd. We merken daarbij aan dat bij zo'n beleid vaak cofinanciering komt kijken, waarbij iedere partij de ruimte moet hebben of maken het eigen aandeel te kunnen leveren.

Het college biedt jaarlijks een sluitende begroting aan, en streeft daarbij naar een bijbehorende sluitende meerjarenbegroting. Bij een toekomstig tekort kijken wij kritisch naar de oorzaak daarvan. Wij volgen hierbij de lijn van de VNG voor begrotingsjaar 2025. Een OZB-verhoging is enkel een mogelijkheid, wanneer dit is gekoppeld aan een concrete maatschappelijke doelstelling of project. Het college volgt de huidige lobby van de VNG met interesse, en neemt consequenties daaruit mee in de op te maken lijn voor Hilvarenbeek. Het geamendeerde raadsbesluit Strategische analyse gemeentefinanciën geeft de opdracht te kijken naar het meerjarig structureel sluitend maken van onze begroting. We pakken dit op in het participatietraject richting VJN25. Het Samenlevingsakkoord beschrijft verder dat ‘een meer dan trendmatige verhoging van de OZB’ mogelijk is als we daarmee belangrijke voorzieningen realiseren of in stand houden. De hierop aansluitende oproep via het addendum (koppeling aan concrete maatschappelijke doelstelling of project) stellen we voor vorm te geven door eenmalig € 8.800 te ramen voor een analyse door een extern deskundige. Deze bekijkt nieuwe ontwikkelingen in de Voorjaarsnota 2025, beoordeelt concrete bijdrage aan de samenleving en beargumenteert het al dan niet aan de orde kunnen zijn van een OZB-verhoging.

7

Het college bekijkt kritisch hoe we met de ontwikkelingen rond het Ravijnjaar omgaan. Dit doen wij, nadat er meer duidelijkheid is over de uitkomsten van de onderhandelingen van de VNG met het rijk. Het college vindt het belangrijk om niet alleen af te wachten, maar te acteren op het Ravijnjaar. De gemeenteraad ondersteunt deze houding door het college de opdracht mee te geven om het onderwerp Ravijnjaar actief op te pakken: via de vertaling van de geamendeerde Strategische Financiële Analyse in de Begroting 2025, via het te doorlopen participatieproces richting Voorjaarsnota 2025 en uiteindelijk de besluitvorming over de begroting 2026 en verder. Uiteraard betrekken we daarbij de landelijke ontwikkelingen. In het traject richting Voorjaarsnota 2025 nemen we bij de opties aan uitgaven- en inkomstenkant ook de mogelijkheid van verhoging OZB, net als verhoging kosten dekkendheid leges, mee. Zie ook het voorgaande punt. Een eventuele compensatie van het Rijk heeft invloed op of en hoe we alsdan voorstellen die optie in te zetten. Ook het participatietraject richting Voorjaarsnota 2025 brengt hierin scherpte aan, via het ophalen van prioritering of fasering uit onze samenleving – over realisatie of instandhouding van voorzieningen. WAT GAAN WE DOEN? 1.

Analyse OZB

PLANNING Startdatum Q1 2025

Einddatum Q3 2025

KOSTEN (X € 1.000) [2023] [2024] 2025 - 8.800

2026

8