13 Uitgangspunten accommodatiebeleid (1 raadsvoorstel)

Zaaknummer: 1026686

gemeente Hilvarenbeek

Voorstel aan de raad In de vergadering van Behandeld in college op Behandeld in commissie(s) Agendapunt Beleidsveld Onderwerp

: 30 januari 2024 : 17 december 2024 : Plenaire commissie Ruimte-Samenleving van 9 en 16 januari 2024 : 13 : Accommodatiebeleid : Raadsvoorstel uitgangspunten-criteria voor accommodatiebeleid

Voorstel 1. In te stemmen met de uitgangspunten-criteria voor accommodatiebeleid.

Inleiding Op 23 mei 2024 heeft uw plenaire raadscommissie het raadsvoorstel 'Uitgangspunten Accommodatie- en vastgoedbeleid' oordeelsvormend behandeld. Bij uw raad leefden verschillende inhoudelijke vragen over concretisering van de uitgangspunten. Vragen waar wij uit afleiden dat er behoefte is aan duidelijkheid m.b.t. wat het voor een vereniging/accommodatie betekent, en wat algeheel de financiële effecten van de voorgestelde rol voor de gemeente zijn. We hebben de uitgangspunten nader uitgewerkt rekening houdend met de door uw commissie gemaakte opmerkingen en ingestuurd addendum. De uitgangspunten vormen ook de criteria voor het afwegingskader, dat we opstellen binnen de volledige beleidsnota om initiatieven af te kunnen wegen volgens een vast patroon. Naast de uitgangspunten-criteria hebben we een toelichting opgesteld waarin u kunt lezen waarom bepaalde keuzes zijn gemaakt en welke alternatieven er zijn. Ook de reden(en) waarom de alternatieven minder geschikt zijn voor de gemeente Hilvarenbeek, kunt u in de toelichting lezen. Na vaststelling van de uitgangspuntencriteria door uw raad, werken we deze uit tot een beleidsnota inclusief afwegingskader. De door uw raad gestelde vragen op 23 mei beantwoorden we middels de aangepaste uitgangspunten. Om die reden is de beantwoording niet apart naar uw raad gestuurd.

Argumenten 1.1 Met de uitgangspunten geeft uw raad richting, waarmee we de volledige beleidsnota uit kunnen werken. De raad heeft een kaderstellende rol en daarom is deze tussenstap belangrijk om richting te geven aan het beleid. Met de notitie uitgangspunten zetten we een basis neer voor het beleid wat we met streefdatum medio 2025 verder uitwerken. Nieuw beleid is o.a. nodig om toekomstige investeringen in het maatschappelijke vastgoed en in maatschappelijke accommodaties aan de hand van transparante afwegingscriteria te kunnen wegen. In het verleden zijn initiatieven en verzoeken op ad hoc basis besproken. Dit heeft geleid tot onzekerheid ten opzichte van de financiële consequenties (op de middellange en lange termijn). De uitgangspunten gaan over belangrijke zaken zoals de rol van de gemeente en de richtinggevende keuzes voor het gemeentelijke accommodatiebeleid met betrekking tot o.a. 1

Raad van 30 januari 2025, nr. 13

spreiding, identiteit, lokaal gebruik, samenwerking, financiering, duurzaamheid en toekomstbestendigheid. 1.2 We hebben bestaande beleidslijnen vertaald naar de uitgangspunten-criteria. Het accommodatiebeleid is volgend aan ander beleid. Beleid binnen de verschillende domeinen (te denken aan sport en bewegen, jeugd, ontmoeten, cultuur e.a.) betreft de basis van de gemeentelijke visie, omdat hierin is beschreven welke ambitie nagestreefd wordt. Voorzieningen binnen de maatschappelijke accommodaties zijn daar vervolgens ondersteunend aan. Beleidsnota’s waarvan gebruik is gemaakt, zijn: 1. Samenlevingsakkoord 2022-2026, Samen is van iedereen! Elkaar sterker maken 2. Collegeprogramma 2023 – 2026, Samen is van iedereen: aan de slag! 3. Scenario II Adaptief Hilvarenbeek uit de Strategische Analyse Financiën 4. Koersdocument sociaal domein 2017, Ruimte voor doorontwikkeling 5. Sportakkoord 2020, Heel Hilvarenbeek beweegt 6. Leefstijlakkoord 2021, Heel Hilvarenbeek gezond 7. Transitievisie Warmte Hilvarenbeek 2022 8. Paraplunota Duurzaam Hilvarenbeek 2019-2022 1.3 We definiëren accommodatiebeleid, zodat we een duidelijk toepassingsbereik vaststellen. Hilvarenbeek heeft geen uitgeschreven vastgoedbeleid en geen accommodatiebeleid. De voorliggende uitgangspunten zijn opgesteld ter onderbouwing en als basis voor het te ontwikkelen accommodatiebeleid.

Waar van toepassing zullen de uitgangspunten als (inhoudelijke) kaders voor het te ontwikkelen vastgoedbeleid gebruikt worden. Accommodatiebeleid heeft betrekking op het bieden van een accommodatie voor (gewenste) maatschappelijke voorzieningen en functies in de gemeente. Vastgoedbeleid gaat over het (strategische) vastgoed eigendom van de gemeente. Bepaalde locaties / gebouwen / panden / gronden kunnen onder beide vallen, bijvoorbeeld in het geval dat gemeentelijk eigendom wordt gebruikt door maatschappelijke initiatiefnemers. Doel van het accommodatiebeleid is het faciliteren van (gewenste) maatschappelijke voorzieningen en activiteiten. Vastgoedbeleid heeft tot doel het sturen op het vastgoed zelf. 1.4 We kiezen ervoor te investeren in accommodaties die een maatschappelijke functie hebben, ongeacht het eigendom. De raad heeft uitgesproken dat het doel van het accommodatiebeleid is om maatschappelijke initiatieven te faciliteren en daarmee bij te dragen aan levendige en vitale kernen. Een gelijk speelveld voor iedere initiatiefnemer ongeacht de eigendomssituatie creëren, gaf uw raadscommissie als aandachtspunt mee. Centraal hierin staan de functies en maatschappelijke activiteiten zelf. De gemeente heeft tot doel deze zo goed en passend mogelijk te ondersteunen, vanuit bepaalde uitgangspunten.

Hierbij speelt de eigendomsrelatie tussen gemeente en locatie / opstal van de maatschappelijke activiteit geen rol voor de afweging of de gemeente überhaupt een faciliterende rol heeft. De eigendomsrelatie kan wel invloed hebben op de manier waarop de gemeente initiatieven kan en gaat ondersteunen. 1.5 Binnen het accommodatiebeleid stellen we doelen, die we met het beleid beogen te bereiken. Het accommodatiebeleid streeft een viertal doelen na. De leefbaarheid en vitaliteit van de Beekse kernen en dorpen is onder mee afhankelijk van toegankelijke accommodaties en maatschappelijke functies. Tegelijkertijd spelen er in de maatschappij uiteenlopende wensen en ideeën voor het toevoegen van nieuwe functies, de exploitatie van voorzieningen of de aanpassing of onderhoud van bestaande voorzieningen. Deze ideeën en wensen willen we zo goed mogelijk kunnen afwegen in het kader van de bovenliggende doelstellingen (voorzieningen op maat, verbinding, toekomstbestendigheid, financiële haalbaarheid). 2

Raad van 30 januari 2025, nr. 13

1.6 Het voorgestelde moment om initiatieven en huisvestingsvraagstukken te wegen binnen de gemeentelijke begroting past bij de ingezette lijn van de strategisch financiële analyse. Elk jaar is er een vast moment dat initiatiefnemers hun aanvragen kunnen indienen voor een gemeentelijke bijdrage aan een maatschappelijke accommodatie. In deze aanvraag motiveren zij waarom een gemeentelijke (financiële) bijdrage essentieel is. De aanvragen worden verzameld en beoordeeld op basis van de opgestelde afwegingscriteria. Vervolgens wordt getoetst of de aanvraag past bij de ambities van de Strategische Financiële Analyse. Op één vast moment wordt er een besluit genomen door de gemeenteraad over alle aanvragen, passend binnen de P&Ccyclus, waarna de initiatiefnemers hiervan op de hoogte worden gebracht. 1.7 We hebben de input van stakeholders en uw raad, evenals het ingestuurde addendum meegenomen in het opstellen van de uitgangspunten. Er is een breed participatietraject ingezet vanaf het begin van het proces. Verschillende participatiebijeenkomsten met stakeholders en uw raad zijn georganiseerd. Ook zijn er inloopmomenten geweest en is een uitvraag middels een enquête gedaan. Uw raad heeft tijdens de behandeling in de commissievergadering van 23 mei 2024 vragen gesteld, ook zijn vragen, opmerkingen en aanvullingen schriftelijk gestuurd.

Alle informatie van uw raad en de stakeholders is bekeken, beoordeeld, gewogen en (deels) meegenomen in de uitgangspunten. 1.8 Stakeholders hebben behoefte aan kaders van de gemeenteraad. Bij de participatie van 21 november 2023 met stakeholders kwam naar voren wat er leeft. Een rode draad daarbij was: • Er is behoefte aan richtinggevende kaders vanuit de raad. • Stakeholders willen actieve betrokkenheid bij de beleidsvorming. • Er is bewustwording dat het anders moet: eenduidigheid. • Gedeelde visie dat samen gezocht moet worden naar passend beleid.

Kanttekeningen 1.1 De uitgangspunten zijn op visieniveau, terwijl de input van de stakeholders voornamelijk gericht is op uitvoeringsniveau en op het individuele belang van de eigen vereniging of organisatie. De notitie uitgangspunten accommodatiebeleid is gericht op een stip aan de horizon, op visieniveau. De input die wij eerder van stakeholders ontvingen, zijn overwegend op uitvoeringsniveau en met name gericht op de eigen vereniging of organisatie. Daarnaast is de input vooral gericht operationele aspecten en investeringsvraagstukken waar verenigingen en maatschappelijke partners momenteel mee zitten. Zij reflecteren deze behoefte op de organisatie van de gemeente en de wijze waarop nu gehandeld wordt. In de uitgangspunten leggen we de basis voor een nader uit te werken afwegingskader met criteria die kunnen worden toegepast op de concrete en uitvoeringsgerichte vragen die bij de stakeholders spelen. Stakeholders worden na vaststelling van de beleidsuitgangspunten weer geraadpleegd bij het uitwerken van het beleid. 1.2 Het accommodatiebeleid bevat geen concrete maatregelen per accommodatie/veld (accommodatieplan). Het accommodatiebeleid betreft de eerste fase en doet beleidsmatige uitspraken die leidend zijn voor de accommodatieplannen.

De vervolgstap is een accommodatieplan opstellen per locatie/accommodatie of per beleidsveld, waarin per accommodatie/beleidsveld is gekeken naar behoeften, noodzakelijkheden en bijbehorende maatregelen. Hiervoor wordt o.a. gekeken naar 3

Raad van 30 januari 2025, nr. 13

het inzetten van een vastgoedinformatiesysteem en het aanstellen van een ambtelijk aanspreekpunt. 1.3 De strategische financiële analyse is nog niet geconcretiseerd en vertaald naar uitvoering met alle bijbehorende facetten die horen bij het uitrollen van een nieuwe visie/werkwijze. De strategische financiële analyse moet nog verder uitgerold, geconcretiseerd en vertaald worden naar de Hilvarenbeeks ambities op alle beleidsvelden en de dagelijkse praktijk. Binnen het accommodatiebeleid houden we reeds rekening met deze nieuwe visie en werkwijze voor gemeentelijke ambities en uitgaven. Samenwerking Dit voorstel is opgesteld middels de input, die opgehaald is binnen het brede participatietraject met stakeholders en uw gemeenteraad. Financiën Het is op dit moment niet te zeggen wat de financiële effecten van het accommodatiebeleid zijn. In de accommodatieplannen (die een uitwerking van het beleid per locatie beogen) wordt dit verder uitgewerkt/geconcretiseerd. De wijzigingen kunnen effect hebben op de hoogte en de soort kosten. De vraag of er extra geld nodig is, hangt van meer factoren af dan hetgeen we in het beleid opnemen. Daarbij valt onder andere te denken aan de hoogte en timing van de investeringen die voortkomen uit het beleid.

We geven in de bijlage een indicatie van de huidige kosten van de gemeentelijke accommodaties die op dit moment onder de omschrijving van maatschappelijk vastgoed vallen. Deze dient nog nader uitgewerkt en geanalyseerd te worden , evenals de verschillende constructies bij de sportvelden en -banen. Daarnaast is een overzicht van verduurzamingsmaatregelen 2020-2029 toegevoegd. De begeleiding van ICS tot de zomer 2024 is afgewikkeld en financieel gecorrigeerd middels de Najaarsnota 2024. Vervolgens zijn er ook middelen aangevraagd en beschikbaar gesteld middels de Voorjaarsnota 2024 voor de verdere opstelling en de uitvoeringsfase van het beleid. 2025: IHP onderwijs (60) + Uitvoering accommodatiebeleid (50) 2026: uitvoering accommodatiebeleid (50) 2027: uitvoering accommodatiebeleid (50) In de najaarsnota 2024 is een bedrag ad € 20.000 van de beschikbare middelen 2025 overgeheveld naar 2024. Dit betreft de dekking van de kosten voor de begeleiding door Companen en Public Result in 2024. Communicatie De stakeholders worden op de hoogte gesteld over de besluitvorming van uw raad op dit voorstel. Uitvoering Spoorboekje voor het vervolg Na het vaststellen van de beleidsuitgangspunten gaan we aan de slag met de concrete uitwerking ervan naar een beleidsnota. In dit traject zullen we (opnieuw) de stakeholders informeren en betrekken bij de concretisering van uitgangspunten.

Het uitgewerkte accommodatiebeleid dient medio 2025 aan uw raad voor te kunnen worden gelegd. Parallel aan het uitwerken van het afwegingskader en dus als onderdeel van de verdere uitwerking van het accommodatiebeleid - zullen we kijken welke locaties vallen onder de definitie ‘essentiële voorziening’ en welke bestaande locaties daarbuiten vallen, maar wél een bijdrage leveren aan de leefbaarheid van kernen en daarom in aanmerking kunnen komen voor een bijdrage van de gemeente. 4

Raad van 30 januari 2025, nr. 13

Op basis van de uitgewerkte beleidsnota inclusief afwegingskader kunnen we na de zomer 2025 overgaan tot een afweging en prioritering van investeringen in accommodaties. Belangrijk hierbij zijn de uitgangspunten als leidraad voor beslissingen. Aanvragen voor financiering die al binnengekomen zijn, worden na vaststelling van de uitgangspunten in het voorjaar van 2025 beoordeeld en na positief advies meegewogen in de Voorjaarsnota 2025. Waar nodig werken we na de prioritering en afweging accommodatieplannen per locatiebeleidsveld uit. Een accommodatieplan bestaat uit verschillende onderdelen: • Visie en ambitie • Scenario’s: inkijk in de huisvestingsscenario’s voor de komende 16 jaar • Financiële doorrekening: de scenario’s vertalen naar financiën. Uiteindelijk besluit uw raad over de te beschikbaar stellen financiële middelen. burgemeester en wethouders van Hilvarenbeek Burgemeester Evert Weys

secretaris Frank Jansen

Advies raadscommissie Dit voorstel is op 16 januari 2025 behandeld in de plenaire commissie. Alle fracties geven aan dat het voorstel rijp voor besluitvorming is. De VVD is van oordeel dat het voorstel als hamerstuk op de voorlopige agenda van de raadsvergadering van 30 januari 2025 kan worden geplaatst. HOI Werkt en CDA zijn van oordeel dat het als bespreekstuk op die voorlopige agenda kan worden geplaatst waarbij het CDA aangeeft dat dit afhankelijk is de aanpassing van de tekst in de Notitie uitgangspunten-criteria accommodatiebeleid gemeente Hilvarenbeek met betrekking tot het uitvoeren van (klein) onderhoud door gebruikers van accommodaties. De griffier, Maarten Janus

Presidium Het presidium heeft op 20 januari 2025 besloten om dit voorstel als bespreekstuk op de voorlopige agenda van de raadsvergadering van 30 januari 2025 te plaatsen. De griffier, Maarten Janus

Eindvoorstel In de Notitie uitgangspunten-criteria accommodatiebeleid gemeente Hilvarenbeek is op pagina 5 in de paragraaf “Bij maatschappelijke accommodaties is altijd sprake van coproductie en/of cofinanciering.” de laatste zin die luidde: “Verder geldt dat de gebruiker van een accommodatie in principe verantwoordelijk is voor het uitvoeren en betalen van (klein) onderhoud.” Gewijzigd in: “Verder geldt dat de gebruiker van een accommodatie in principe verantwoordelijk is voor het uitvoeren en betalen van klein onderhoud.”

5

Raad van 30 januari 2025, nr. 13

Het college handhaaft het voorstel zoals genoemd in de paragraaf “Voorstel”. Burgemeester en Wethouders van Hilvarenbeek, secretaris, Frank Jansen

burgemeester, Evert Weys

Bijlagen (digitaal in raadsinformatiesysteem) 1. Notitie uitgangspunten-criteria accommodatiebeleid gemeente Hilvarenbeek - aangepast 2. Notitie toelichting uitgangspunten accommodatiebeleid 3. Financieel overzicht van gemeentelijke accommodaties die vallen onder de beschrijving van maatschappelijke accommodaties. 4. Overzicht met een doorkijk voor duurzaamheidsinvesteringen 2020-2029

6