13 Ontwerpbegroting 2023 en Jaarstukken 2021 GGD Hart voor Brabant (1 raadsvoorstel)

Zaaknummer: 82141

gemeente Hilvarenbeek

In de vergadering van Behandeld in college op Behandeld in commissie(s) Agendapunt Beleidsveld Onderwerp

: 16 juni 2022 : 24 mei 2022 : Samenleving van 2 juni 2022 : 13 : : Begroting 2023 en jaarstukken 2021 GGD Hart voor Brabant

Voorstel 1. Kennis te nemen van de ontwerpbegroting 2023 van de GGD Hart voor Brabant. 2. De volgende zienswijze over de ontwerpbegroting 2023 GGD Hart voor Brabant kenbaar te maken: Gezien de financiële situatie van de gemeente Hilvarenbeek zijn wij actief op zoek naar besparingen. Dit geldt ook voor onze gemeenschappelijke regelingen. Wij achten het noodzakelijk de mogelijkheid te behouden te kunnen bezuinigingen op uitgaven aan de GGD Hart voor Brabant. 3. Kennis te nemen van de jaarstukken 2021 van de GGD Hart voor Brabant.

Inleiding De nota die nu voorligt heeft betrekking op de bovenregionale samenwerking in de Gemeenschappelijke regeling GGD (GR) binnen GGD Hart voor Brabant (GGD HvB), hierna simpelweg: GGD. Het gaat om 19 gemeenten uit Midden-Brabant en Brabant-Noordoost. De GGD voert voor ruim 1 miljoen inwoners in zijn werkgebied taken uit op het gebied van de publieke gezondheidszorg in opdracht van de gemeente(n). Dit gebeurt op basis van de Wet publieke gezondheid (Wpg) middels het basispakket. De inhoud van een groot deel van de taken uit de Wpg is wettelijk bepaald. Denk hierbij aan infectieziektebestrijding, technische hygiënezorg en de jeugdgezondheidszorg. Het pakket geldt voor alle gemeenten en wordt betaald uit een bijdrage per inwoner. De activiteiten die de GGD uitvoert voor alle gemeenten, zitten in het uniform deel van het basispakket. De GGD stuurt elk jaar de ontwerpbegroting van het volgende jaar naar alle gemeenten (bijlage 1). De ontwerpbegroting is een concrete uitwerking van de Kadernota 2023 en de beleidsvisie 2019 - 2023 van de GGD Hart voor Brabant. Op grond van artikel 35 lid 3 van de Wet gemeenschappelijke regelingen kunnen de raden van de deelnemende gemeenten hun zienswijze op de ontwerpbegroting naar voren brengen, vóórdat het algemeen bestuur (AB) de begroting vaststelt. De begrotingsvergadering van het AB is dit jaar op 8 juli 2022. 1

Raad van 16 juni 2022, nr. 13

Tevens kunnen de gemeenteraden kennis nemen van de jaarrekening en het jaarverslag van het voorgaande jaar (bijlage 2), hiervoor gelden geen wettelijke bepalingen over het geven van een zienswijze.

Argumenten 1.1 De inhoudelijke koers zoals die in de ontwerpbegroting 2023 wordt beschreven is een concrete uitwerking van de ambities zoals geformuleerd in de Beleidsvisie 2019-2023 en de kadernota 2022 van de GGD Hart voor Brabant. Beleidsmatig bouwt de kadernota voort op de beleidsvisie van de GGD HvB voor 2019 – 2023. Deze beleidsvisie is, na input van de gemeenteraden, op 4 april 2019 vastgesteld door het algemeen bestuur van de GGD. Inhoud Ontwerpbegroting In de beleidsvisie 2019 - 2023 van de GGD Hart voor Brabant zijn 3 speerpunten benoemd waar de GGD zich tijdens de looptijd van de periode op richt: de klant centraal, verbinden met het veld en vernieuwen. De speerpunten worden in deze ontwerpbegroting in concrete activiteiten vertaald. In de ontwerpbegroting geeft de GGD per taak aan wat de ambities zijn, wat ze daarvoor gaan doen en hoe ze dat gaan meten. Sinds 2022 benoemt de GGD ook streefwaarden. Op deze manier beoogt de GGD de sturing en verantwoordelijkheid op de bedrijfsvoering te vergroten. In 2023 werkt de GGD deze streefwaarde verder uit op basis van voor gemeenten betekenisvolle indicatoren. De taken van de GGD zijn: jeugdgezondheid; gezondheidsbescherming; gezondheidsbevordering en leefstijl; monitoren, signaleren en advies; toezicht houden; publieke gezondheid bij rampen en crises; openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGZ).

Het programma beheersing en bestrijding van het coronavirus is hieraan toegevoegd. Bij een aantal onderwerpen is toelichting relevant: Coronacrisis Door de corona crisis stonden de ontwikkelambities van de GGD, zoals geformuleerd in de beleidsvisie 2019-2023, onder druk. Desondanks denkt de GGD op het juiste spoor te zitten, de opdrachten zijn in beeld en er worden resultaten geboekt. Wel zijn er steeds meer ontwikkelingen die zorgen voor onduidelijkheid, zoals corona maar recent ook de oorlog in Oekraine. De diensten die met corona te maken hebben, geeft de GGD zoveel mogelijk een plek in de normale bedrijfsvoering. Hoe de GGD in de toekomst inspeelt bij crisis zoals infectieziekten hangt af van de landelijke ontwikkelingen op dit thema. Het werken in netwerken vraagt veel van de informatiesystemen van de GGD. De GGD vertaalt in 2023 data nog meer naar informatie en gebruikt ze om de resultaten van de inzet zichtbaar te maken. De GGD investeert daarbij op een goede beveiliging van de informatiesystemen. Het belang daarvan werd duidelijk bij de datadiefstal uit de landelijke coronasystemen (begin 2021). In 2023 bouwt de GGD voort op het stevige fundament wat hiervoor in 2022 is en wordt gelegd. In 2023 investeert de GGD 250.000 vanuit de algemene reserve voor het verbeteren van de informatiebeveiliging.

Gezondheidsverschillen De kansen op een gezond leven zijn ongelijk verdeeld en de coronacrisis maakte die verschillen nog groter, zie o.a. het rapport Verschil in Nederland. Er is dus werk aan de winkel. De GGD richt zich steeds meer op die groepen waar de grootste gezondheidswinst te behalen is: mensen die leven in situaties die hen kwetsbaar maakt. Denk aan mensen met een lage sociaal economische status, asielzoekers en arbeidsmigranten, maar ook jeugdigen. Om effect te hebben werkt de GGD intensief samen met deze doelgroepen en partners in de wijken. Specifiek werken gemeenten en 2

Raad van 16 juni 2022, nr. 13

zorgverzekeraars samen met de GGD samen rondom ouderenzorg, geestelijke gezondheidszorg en gezondheidsbevordering. Deze samenwerking en vooral de gezondheidsbevordering staan in 2023 prominenter op de agenda. Ook verkent de GGD nieuwe manieren om mensen makkelijk te vragen naar hun gezondheid. Zo maken ze de onderzoeken klantgerichter om sneller te kijken waar kansen liggen. Geestelijke gezondheid De GGD werkt samen met verschillende partners om de mentale gezondheid te verbeteren. Zij signaleert tijdig risico’s en kansen en faciliteert het samenwerken van wijkteams, politie en anderen. De mentale gezondheid van onze inwoners vraagt toenemend aandacht. Dit is voor de GGD daarom ook een belangrijk speerpunt. Het belangrijkste is: er zijn om snel in te grijpen als dat nodig is en een negatieve situatie te verhelpen of te voorkomen. In 2023 wil de GGD hier nog meer op inzetten: ze verwachten een stijging van het aantal mensen in situaties waarbij de geestelijke gezondheid in het gevaar komt. Ze houden daarom rekening met een groter beroep van de gemeenten op de diensten van de GGD. Uitstel actualisatie basispakket De actualisatie van het basispakket wordt uitgesteld. Deze stond eerst gepland voor begin 2022, maar wordt nu vanaf het najaar 2022 uitgevoerd. Daardoor kan de actualisatie pas vanaf 2024 leiden tot inhoudelijke en financiële wijzigingen van het basispakket.

Door de actualisatie uit te stellen naar het najaar van 2022 kan dit gebeuren samen met de nieuwe gemeentebesturen. 1.2 De inwonersbijdrage wordt vastgesteld volgens de vooraf afgesproken methodiek. In de kadernota 2023 was een prognose opgenomen voor de gemeentelijke bijdrage per inwoner, te weten € 36,61. Hierin is € 0,16 opgenomen voor prenataal huisbezoek. Als gevolg van uitstel van de wetswijziging start dit pas op 1 juli 2022. De bijdrage voor een jaar is € 0,29. Dit is in de begroting 2023 helemaal verwerkt. In de kadernota 2023 waren ook twee PM posten opgenomen: HPVvaccinatie voor jongens en de actualisering van het basispakket. Beide zijn nu niet opgenomen in de inwonersbijdrage voor 2023. De actualisering van het basispakket is uitgesteld tot na de zomer 2022 en heeft geen financieel effect op de begroting 2023. De bijdrage voor de HPV vaccinatie is nu al meegenomen in de reguliere inwonersbijdrage. Deze verhoging valt weg tegenover extra tegemoetkoming in het gemeentefonds. Indexering inwonersbijdrage 2023 Deze prognose is gebaseerd op: a. de bijdrage voor het basispakket in 2022 b. de voorlopige indexering door de gemeente Tilburg Indexering van de inwonerbijdrage gebeurt op basis van het systeem van de gemeente Tilburg. Jaarlijks voorspelt de gemeente Tilburg de loon- en prijsstijgingen, met cijfers van het Centraal Planbureau.

Ze corrigeert dan ook voor de werkelijke ontwikkelingen in het vorige jaar. Op de lange termijn sluit de index daardoor precies aan op de werkelijke ontwikkelingen. De eerste raming van Tilburg resulteerde in een voorlopige indexering van 3,42% zoals opgenomen in de Kadernota 2023. In maart volgde een bijstelling van het voorlopige indexeringscijfers naar 4,57%. De kosten die de GGD heeft gemaakt door COVID-19 hebben geen effect op de inwonersbijdrage. Alle kosten declareert de GGD direct bij het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Met het vaststellen van de huisvestingsvisie in november 2017 en de herhuisvestingsoperatie die daaruit volgt, wil het bestuur van de GGD een structurele besparing bewerkstelligen. Naar de 3

Raad van 16 juni 2022, nr. 13

huidige inzichten verwacht de GGD structureel ongeveer €450.000 per jaar te besparen. Pas na realisatie van alle vijf de locaties kan een definitieve (besparings-)rekening worden opgemaakt. Ook dan kan een besluit worden gemaakt over de aanwending van deze besparing. De GGD heeft hier de afgelopen jaren vorderingen mee gemaakt en verwacht dat deze besluitvorming in 2023 definitief wordt gemaakt, waarna de structurele inzet van deze vrijgekomen middelen in de begroting van 2024 kan worden verwerkt. 1.3. De GGD presenteert een sluitende ontwerpbegroting 2023 De ontwerpbegroting is sluitend met een algemene reserve van € 2,4 miljoen. De algemene reserve is voor het opvangen van niet voorzienbare tegenvallers. De belangrijkste financiële risico’s zijn in de begroting opgenomen en tellen op tot een totaal risico, na maatregelen, van € 1,3 miljoen. Hiermee wordt het niveau van de algemene reserve als voldoende beoordeeld. De meerjarenbegroting geeft een stabiel beeld. De financiële kengetallen laten zien dat de GGD een gezonde financiële huishouding heeft. 2.1 Een zienswijze over de financiën is een signaal aan de GGD Hart voor Brabant. Gelet op de financiële situatie van de gemeente Hilvarenbeek beschouwt de raad van Hilvarenbeek het als een belangrijk signaal om hierover een zienswijze naar voren te brengen.

We willen kenbaar maken dat gezien de financiële situatie van de gemeente Hilvarenbeek wij actief op zoek zijn naar besparingen. Dit geldt ook voor onze gemeenschappelijke regelingen. Wij achten het noodzakelijk de mogelijkheid te behouden te kunnen bezuinigingen op uitgaven aan de GGD Hart voor Brabant. 3.1. Volgens de Wet gemeenschappelijke regelingen krijgen gemeenteraden het jaarverslag ter kennisname toegestuurd. In het jaarverslag 2021 doet de GGD verslag van zijn taken binnen het programma Publieke Gezondheid: Samen sterk voor gezondheid. De GGD heeft per gemeente een factsheet opgenomen waarin de belangrijkste cijfers van 2021 zijn opgenomen (zie bijlage 6 voor de factsheet van Hilvarenbeek). Corona Het jaar 2021 stond voor de GGD voor een belangrijk deel in het teken van de beheersing en bestrijding van het coronavirus. Het werkgebied van de GGD werd nog steeds hard getroffen, met grote gevolgen voor onze inwoners, voor de GGD als organisatie en de dienstverlening. De gemaakte kosten voor de coronabestrijding zijn volledig ten laste gekomen aan het ministeri e van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. In het jaarverslag schetst de GGD een beeld van de impact die de corona heeft gehad in de uitvoering van de normale dienstverlening en ontwikkelambities in 2021.

De inzet van de GGD voor de bestrijding van het coronavirus is groot maar het risico van directe nadelige financiële gevolgen voor de organisatie waren nihil als gevolg van de meerkostenregeling die de GGD in juli 2020 met het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport overeenkwam. Het gaat hier om een bedrag van € 92,7 miljoen dat wordt gecompenseerd door het Ministerie van VWS in het kader van de Corona meerkostenregeling, en € 600.000, - bij het RIVM ten laste van het OGZ-diagnostiek budget voor de kosten van laboratoriumtesten. Tevens is € 2,2 miljoen aan negatieve baten opgenomen door de terugval aan verzoeken voor reizigersvaccins. Jaarrekening 2021 De jaarrekening 2021 van de GGD geeft een positief resultaat van € 238.275,-, nagenoeg gelijk aan de realisatie in 2020. Conform bestaand beleid wordt het resultaat toegevoegd aan de algemene reserve, zolang deze reserve niet boven of beneden de afgesproken bandbreedte komt. De algemene reserve bedraagt per 31 december 2021 € 1,9 miljoen, de ondergrens van de algemene reserve is € 1,5 miljoen. Om voldoende financiële buffer te behouden voor plotselinge en niet voorzienbare financiële tegenvallers vloeit het resultaat daarom terug naar de algemene reserve. De 4

Raad van 16 juni 2022, nr. 13

accountant heeft over 2021 een goedkeurende verklaring op getrouwheid en rechtmatigheid afgegeven.

Kanttekeningen n.v.t. Financiën De opbouw van de gemeentelijke bijdrage per inwoner in 2023 is als volgt: Bijdrage basispakket 2022 Voljaarseffect prenataal huisbezoek kwetsbare zwangeren Indexering 2023 Gemeentelijke bijdrage basispakket 2023

€ 35,40 € 0,16 € 1,62 € 37,18

Dit betekent voor de totale gemeentelijke bijdrage voor het basispakket in 2023: Aantal inwoners, per 1-1-2022* 15.807 Bijdrage Hilvarenbeek € 587.625 Waarvan lokaal accent in het basispakket € 49.122 * Het aantal inwoners baseren wij op de CBS-cijfers van 1 januari 2022.

Dekking: Meerjarenbegroting 2022 Stelpost indexering Totaal

€ 547.860 € 39.765 € 587.625

De dekking van het bedrag van € 39.765 is uit de stelpost indexering. De bijdrage voor de gemeente Hilvarenbeek stijgt met € 39.765,- ten opzichte van de huidige begroting. Deze afwijking wordt veroorzaakt door een hogere indexering dan eerder bij de kadernota voorzien. De hogere indexering is toegelicht in de begroting en conform de afgesproken berekeningswijze. Verder maakt de GGD nog melding van een verwachte stijging van de inwonerbijdrage van ongeveer € 0,16 per inwoner als gevolg van het voljaarseffect van het prenataal huisbezoek. Deze verhoging was inhoudelijk al goedgekeurd bij de begroting 2022, maar was nog niet volledig verwerkt.

Communicatie Het besluit van uw raad word medegedeeld aan het Algemeen Bestuur van de GGD Hart voor Brabant.

Uitvoering De portefeuillehouder brengt de aan de raad voorgestelde zienswijze in de vergadering van het Algemeen Bestuur van de GGD op 8 juli 2022. Het Algemeen Bestuur stelt tijdens deze vergadering de jaarstukken 2021 en de begroting 2023 vast. Burgemeester en Wethouders van Hilvarenbeek, secretaris, burgemeester,

Frank Jansen

Evert Weys 5

Raad van 16 juni 2022, nr. 13

Advies raadscommissie Dit voorstel is behandeld in de raadscommissie Samenleving op 2 juni 2022. De commissie is van oordeel dat het voorstel als hamerstuk voor besluitvorming aan de raad kan worden voorgelegd. De griffier,

Maarten Janus

Eindvoorstel Het college handhaaft de voorstellen genoemd onder de paragraaf “Voorstel”.

Burgemeester en Wethouders van Hilvarenbeek, secretaris,

burgemeester,

Frank Jansen

Evert Weys

Bijlagen (digitaal in raadsinformatiesysteem): 1. Begroting 2023 GGD Hart voor Brabant 2. Jaarstukken 2021 GGD Hart voor Brabant 3. Accountantsverslag 2021 GGD Hart voor Brabant 4. Behandeling zienswijzen gemeenteraden op Kadernota 2023 5. Aanbiedingsbrief jaarstukken 2021 en begroting 2023 GGD Hart voor Brabant 6. GGD Cijfers 2021 Hilvarenbeek

6