13 Meerjarenplan Schuldhulpverlening 2025-2028 (3 bijlage Meerjarenplan)
Tekst van het document
Meerjarenplan schuldhulpverlening 2025 - 2028 Eventuele 2e tekstregel Calibri 20 0
Meerjarenplan schuldhulpverlening Hilvarenbeek 2025-2028
Inhoudsopgave 1. 2.
Samenvatting ............................................................................................................. 1 Inleiding..................................................................................................................... 2 Meerjarenplan ................................................................................................................................. 2
3.
Doelstellingen ............................................................................................................ 2 3.1. Doel van de schuldhulpverlening........................................................................................... 2 3.2. Doelgroep............................................................................................................................... 3 Weigering tot toelating ................................................................................................................... 3 Zelfstandigen ................................................................................................................................... 3 Studenten ........................................................................................................................................ 4
4.
Hoofdlijnen ................................................................................................................ 4 4.1. Preventie ................................................................................................................................ 5 Vroegsignalering .............................................................................................................................. 5 Geldfit/Nederlandse Schuldhulproute ............................................................................................ 5 Budgetbeheer, budgetcoaching en beschermingsbewind .............................................................. 6 BKR registratie ................................................................................................................................. 6 Ondersteuning via de partners........................................................................................................ 7 4.2. 4.3.
5.
De schuldhulpverlening in Hilvarenbeek ..................................................................... 8 5.1. 5.2. 5.3. 5.4.
6.
Integrale aanpak ..................................................................................................................... 7 Communicatie ........................................................................................................................ 8 Reikwijdte van de schuldhulpverlening ................................................................................. 8 Partners .................................................................................................................................. 9 Aanmelding, gesprek en toelating .......................................................................................... 9 Onderdelen van de schuldhulpverlening .............................................................................. 10
Kosten voor de inwoner ........................................................................................... 10 Zelfstandigen ................................................................................................................................. 11 Vrijwillig budgetbeheer ................................................................................................................. 11
7.
Resultaten ............................................................................................................... 11 Vroegsignalering ............................................................................................................................ 11 In te zetten instrumenten ............................................................................................................. 12 Het probleem wordt opgelost ....................................................................................................... 12 7.1. Maatregelen kwaliteit........................................................................................................... 12 7.2. Samenwerking...................................................................................................................... 13 7.3. Termijn eerste gesprek ......................................................................................................... 13 7.4. Gezinnen met kinderen ........................................................................................................ 13 BIJLAGE: tabel onderdelen meerjarenplan .......................................................................................... 0
1 Meerjarenplan schuldhulpverlening Hilvarenbeek 2025-2028
2 Meerjarenplan schuldhulpverlening Hilvarenbeek 2025-2028
1.
Samenvatting
De doelstellingen zijn om inwoners − schuldenvrij te houden − te helpen met schulden en financiële problemen − niet opnieuw in de problemen te laten komen De schuldhulpverlening is beschikbaar voor elke inwoner van Hilvarenbeek. Ook zelfstandigen. Maar niet studenten met uitsluitend studiefinanciering. Nieuw in dit plan: • Zelfstandigen worden expliciet genoemd als behorend tot de doelgroep • Sterkere nadruk op preventie, o.a. via BKR-registratie • Noodzakelijk budgetbeheer valt onder de dienstverlening, vrijwillig budgetbeheer is eigen kosten. In hoofdlijnen, of hoofdzaken, richten we de schuldhulpverlening op: 1. Preventie 2. Integrale aanpak 3. Communicatie De gemeentelijke schuldhulpverlening (via de Wgs) is bedoeld voor de minnelijke, buitengerechtelijke ondersteuning bij geldproblemen. Voor de gerechtelijke schuldhulpverlening is de Faillissementswet bedoeld. De Wgs en de Fw zijn aanvullend op elkaar. Vereiste onderdelen meerjarenplan: • Resultaten: o Meer contacten, minder aanmeldingen. o Passende inzet. o Problemen worden opgelost. •
Kwaliteit: o Specialisme KBN. o Monitoring en afstemming. o Borging in eigen organisatie.
•
Samenwerking: o Verbindingen versterken. o Eerste gesprek z.s.m., uiterlijk 4 weken. o Snelle actie bij gezinnen met kinderen.
1 Meerjarenplan schuldhulpverlening Hilvarenbeek 2025-2028
2.
Inleiding
Schulden bedreigen de bestaanszekerheid, zeker als het problematische schulden zijn. Hiervan is sprake, als men de aflossingsverplichtingen niet meer kan nakomen. De schuldenlast hangt dan als een zwaard van Damocles boven het gezin. Hulp bij schulden is daarom geen luxe, maar een noodzaak. We bieden hulp aan inwoners met financiële problemen, door te helpen met het regelen van schulden en door te helpen met het voorkomen van schulden. Dit is ook een wettelijke taak vanuit de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs). Maar we willen de inwoners liefst al bereiken vóórdat er problemen zijn. Met schulden worden vooral de problematische schulden bedoeld. Een aflossingsverplichting op een schuld of lening, die men moeiteloos kan nakomen is geen probleem. De kunst is om ervoor te zorgen dat het ook geen probleem gaat worden.
Meerjarenplan Eén van de verplichtingen uit de Wgs is het opstellen van een meerjarenplan, dat door de raad moet worden vastgesteld. Dit plan moet steeds voor maximaal 4 jaar worden vastgesteld. Het plan geeft de richting aan de integrale schuldhulpverlening aan de inwoners, met daarin de hoofdzaken van het beleid dat wij (gaan) voeren en waarin in ieder geval wordt aangegeven: a) welke resultaten de gemeente in de door het plan bestreken periode wenst te behalen; b) welke maatregelen de gemeenteraad en het college nemen om de kwaliteit te borgen van de wijze waarop de integrale schuldhulpverlening wordt uitgevoerd; c) hoe de samenwerking met schuldeisers, waaronder verhuurders van tot bewoning bestemde onroerende zaken, zorgverzekeraars, water- en energiebedrijven, wordt vormgegeven; d) het maximaal aantal weken dat de gemeente nastreeft om een eerste gesprek te hebben met de inwoner; e) hoe schuldhulpverlening aan gezinnen met inwonende minderjarige kinderen wordt vormgegeven. In dit plan worden deze onderdelen, en meer, uitgewerkt. In de tabel in de bijlage zijn deze onderdelen samengevat.
3.
Doelstellingen
3.1.
Doel van de schuldhulpverlening
Het eerste doel is inwoners schuldenvrij te houden. Dus voorkomen dat men in een problematische schuldensituatie terecht komt.
2 Meerjarenplan schuldhulpverlening Hilvarenbeek 2025-2028
Het tweede doel is, wanneer er schulden zijn, de inwoners te helpen met het oplossen van deze schulden. De te kiezen oplossing is afhankelijk van de aard en omvang van de schulden, de financiële mogelijkheden van de inwoner en de eigen competenties van de inwoner. Tenslotte is het doel, dat inwoners niet meer opnieuw schulden krijgen.
Doelen Inwoners - schuldenvrij houden - helpen met schulden en financiële problemen - komen niet opnieuw in de problemen
De schuldhulpverlening is een voorziening die enkelvoudig kan worden ingezet, wanneer er alleen maar sprake is van een schuldenprobleem. Maar de schuldhulpverlening kan ook deel uitmaken van een integrale hulpverlening, bij een meervoudige problematiek.
3.2.
Doelgroep
Iedere inwoner kan zich melden voor schuldhulpverlening. Er gelden geen inkomens- of vermogensgrenzen, omvang van de schulden, nationaliteit, enz. De enige voorwaarden zijn dat men inwoner van Hilvarenbeek moet zijn, 18 jaar of ouder moet zijn en onder een specifieke verblijfstitel in Nederland moet verblijven1. De doelgroep voor de Wgs bestaat uit iedereen die is ingeschreven in de BRP van Hilvarenbeek, inclusief zelfstandigen, met uitzondering van studenten die gebruik maken van studiefinanciering.
Weigering tot toelating Er zijn wel redenen waarom een inwoner de schuldhulpverlening kan worden geweigerd. In de eerste plaats wanneer hij reeds eerder een schuldentraject heeft doorlopen en nu weer opnieuw schulden heeft. Een weigering kan ook, wanneer de inwoner niet wil meewerken. Zijn medewerking is nodig én wenselijk Doelgroep om zijn schuldensituatie duidelijk te krijgen en om de hulpverlening te kunnen laten slagen. Elke (rechtmatige) inwoner , Dit zijn de twee in de Wgs genoemde ouder dan 18, van weigeringsgronden, maar per geval kunnen er ook Hilvarenbeek. nog andere redenen zijn.
Ook zelfstandigen.
Zelfstandigen Ook zelfstandig ondernemers kunnen schulden hebben. De schuldhulpverlening aan zelfstandigen is echter vaak complex, ten eerste doordat zijn inkomsten onduidelijk zijn en ten tweede omdat zijn schulden vaak van een andere orde zijn. Zij worden 1
Maar niet studenten met uitsluitend studiefinanciering.
Een verblijf in de zin van artikel 8, onder a tot en met e en l, van de Vreemdelingenwet 2000.
3 Meerjarenplan schuldhulpverlening Hilvarenbeek 2025-2028
echter in de Wgs buitengesloten en zouden geen gebruik kunnen maken van de gemeentelijke schuldhulpverlening. Bij zelfstandigen, met name eenpersoons ondernemingen, is het onderscheid tussen persoonlijke schulden en bedrijfsschulden niet altijd duidelijk. Bij bedrijfsschulden gaat het ook vaak om grotere bedragen bij banken, leveranciers en belastingdienst en is de wijze van financiering anders dan bij private schulden. Niettemin moet het ook voor zelfstandigen mogelijk zijn om schulden te regelen. Niet alleen omdat zij als inwoner een beroep op de gemeente moeten kunnen doen, maar ook om de mogelijkheid reëel te houden dat zij hun onderneming kunnen voortzetten. Daarom worden zelfstandigen expliciet opgenomen in de doelgroep voor de schuldhulpverlening. Zij volgen echter een ander traject dan private inwoners, vanwege de eigen onderneming en de specifieke soort schulden. De schuldhulpverlening aan zelfstandigen wordt bij voorkeur ingezet in combinatie met de Bbz2, vanwege de ondersteuning in het behoud van de eigen onderneming of de begeleiding bij de beëindiging daarvan. De zelfstandige kan ervoor kiezen om zijn schulden te laten regelen door een door de gemeente aangewezen schuldhulpverlener3. Dit geldt dan als een voorliggende voorziening. In dat geval komen de kosten ten laste van het budget voor schuldhulpverlening van de gemeente.
Hij kan ook zelf een schuldhulpverlener kiezen, en daarmee geen gebruik te maken van de voorliggende voorzieningen. In dat geval behoort hij de kosten zelf te dragen, eventueel mee te nemen als Bbz-bedrijfskrediet.
Studenten Studenten, voor zover zij geheel of grotendeels afhankelijk zijn van een studiefinanciering, zijn uitgesloten voor een minnelijke schuldregeling. Niet vanwege hun student zijn, maar vanwege het ontbreken van een aflossingscapaciteit bij studiefinanciering. De studiefinanciering biedt ten eerste geen ruimte voor aflossingen en ten tweede, omdat de studiefinanciering niet vatbaar is voor beslag. Wanneer iemand studeert maar andere eigen inkomsten heeft, of in ieder geval over redelijke aflossingsmogelijkheden beschikt, dan is Wgs wel mogelijk. Een student kan uiteraard wel altijd worden geholpen met advisering of budgetcoaching.
4.
Hoofdlijnen
In hoofdlijnen, of hoofdzaken, richten we de schuldhulpverlening op: 1. Preventie 2. Integrale aanpak 2
Besluit bijstandsverlening zelfstandigen De gemeente gaat een overeenkomst aan met een nog nader te bepalen schuldhulpverlener voor zelfstandigen. 3
4 Meerjarenplan schuldhulpverlening Hilvarenbeek 2025-2028
3. Communicatie
4.1.
Preventie
Preventie is een breed begrip en kan een grote variëteit aan vormen hebben. De relatie tussen preventie en resultaat, in de zin van oorzaak en gevolg, is verre van eenduidig, maar dat het resultaat heeft leidt geen twijfel. Zo kunnen er allerlei projecten, voorzieningen en activiteiten worden opgezet, en kan pas jaren later zichtbaar worden dat het aantal gezinnen met schuldproblemen is afgenomen. Maar het is onmogelijk om aan te wijzen welk project in welke mate tot dit resultaat heeft geleid, en of het project überhaupt een effect heeft gehad. Maar uiteindelijk wordt het doel wel bereikt. Want zoals we vaker zien, als een probleem nog klein is, is het gemakkelijker op te lossen dan wanneer het al de omvang van een crisis heeft aangenomen.
Vroegsignalering Wij maken reeds volop gebruik van het systeem van vroegsignalering. Hiervoor gebruiken wij het systeem RIS Vroegsignalering. Hier gaan wij mee verder. Praktisch alle woningcorporaties en vastgoedbeheerders, leveranciers van energie en Preventie water, zorgverzekeraars en incassobedrijven in Nederland zijn hierop aangesloten. Wij ontvangen een signaal wanneer een inwoner één of twee termijnen niet heeft betaald. Wij nemen dan contact op met de betreffende inwoner en wijzen hem op de mogelijkheden voor hulp en ondersteuning. Het is aan de inwoner zelf om hier wel of geen gebruik van te maken. Maar als het vermoeden aanwezig is, dat er serieuze problemen zijn, wordt nadrukkelijker aangedrongen of kan worden opgeschaald naar het Samenzorgteam.
Geldfit/Nederlandse Schuldhulproute
-
Vroegsignalering Geldfit Budgetbeheer, bewindvoering BKR registratie Ondersteuning, begeleiding
Integrale aanpak Oorzaken worden in samenwerking aangepakt.
We zijn aangesloten bij de Nederlandse Communicatie Schuldhulproute (NSR), waarmee o.a. de website Geldfit.nl beschikbaar is voor inwoners van Toegankelijk financieel advies ook Hilvarenbeek. De NSR is een publiek-private voor “gewone” financiële vragen. samenwerking van bedrijven, gemeenten, (hulp)interventies en andere samenwerkingspartners. Via de website kan een inwoner advies krijgen over zijn financiële situatie: heeft hij zijn financiën op orde, maakt hij wel gebruik van alle mogelijke voorzieningen en toeslagen, komt hij zo wel rond met zijn inkomen. De inwoner kan zich dan via de website direct aanmelden voor een advies bij een van onze partners of zich aanmelden bij de schuldhulpverlening. 5 Meerjarenplan schuldhulpverlening Hilvarenbeek 2025-2028
Budgetbeheer, budgetcoaching en beschermingsbewind Het budgetbeheer is bedoeld voor inwoners die een risico lopen op schulden, maar ook andere inwoners kunnen hiervan gebruik maken. Met de inzet van budgetbeheer of, wanneer nodig, een beschermingsbewind worden de vaste lasten betaald en wordt voorkomen dat de inwoner meer uitgeeft dan hij heeft. Met budgetcoaching leert de inwoner hoe hij met zijn geld moet omgaan en zijn financiële zaken bij te houden. Het budgetbeheer kan worden ingezet bij een minnelijke schuldregeling of als afzonderlijke ondersteuning. Het budgetbeheer is altijd een tijdelijk instrument. De Kredietbank zet budgetcoaching in en onderzoekt jaarlijks of de inwoner voldoende zelfredzaam is. Als dat het geval is, dat wil zeggen, als de inwoner geen risico meer loopt op problematische schulden, dan dient het budgetbeheer te worden beëindigd. De inwoner, die ondersteuning via een budgetbeheer wenst maar geen risico loopt op problematische schulden, dient de kosten van het budgetbeheer zelf te dragen. Een budgetbeheer is als het ware een minnelijke manier van financieel beheer. De inwoner kan zelf kiezen om ermee te stoppen. Wanneer de inschatting is, dat de inwoner een zeer groot risico loopt, of blijvend niet in staat zal zijn om zijn financiën te beheren (b.v. vanwege een verstandelijke beperking), dan kan een beschermingsbewind worden ingezet.
Dit moet door de rechter worden uitgesproken. Bij een beschermingsbewind heeft de bewindvoerder vergaande bevoegdheden. Hij ontvangt alle post van de cliënt en hij kan b.v. aankopen, die de cliënt heeft gedaan, terugdraaien en de verkoper verplichten om het artikel terug te nemen. Hij moet ook jaarlijks verantwoording afleggen bij de rechter.
BKR registratie We gaan toepassing geven aan de wettelijke verplichting om inwoners met problematische schulden aan te melden bij het BKR4. Dit klinkt ernstig, maar is feitelijk een bescherming voor de inwoner. Wanneer iemand is geregistreerd, dan zal het zo goed als onmogelijk worden om nieuwe schulden te maken. Vrijwel alle bedrijven, die diensten of producten leveren waarbij de klant een periodieke betalingsverplichting aangaat of achteraf kan betalen, kunnen de klant laten toetsen bij het BKR. Als de klant is geregistreerd, dan zal het bedrijf het product of dienst niet leveren. Hiermee wordt het zeer moeilijk voor de inwoner om nieuwe betalingsverplichtingen aan te gaan terwijl hij problematische schulden heeft of recentelijk heeft gehad. Wettelijk (ingevolge de Wgs) zijn wij verplicht om een melding te doen bij het BKR wanneer er sprake is van een problematische schuld. Deze aanmeldingen gaan wij wel beperken. 4
Bureau Krediet Registratie. Tot nu toe worden alleen meldingen gedaan (door de Kredietbank) wanneer een saneringskrediet wordt verstrekt, omdat dit een verplichting is van elke kredietverstrekker. Op dit moment zijn 4 inwoners van Hilvarenbeek om deze reden geregistreerd. Sinds 2021 zijn gemeenten verplicht om een melding te doen bij het BKR als er een minnelijke schuldregeling is, maar hebben de gemeenten hier nauwelijks aandacht aan besteed.
6 Meerjarenplan schuldhulpverlening Hilvarenbeek 2025-2028
Ten eerste laten wij de BKR-registratie staan voor een periode van – in beginsel – 3 jaar vanaf de beëindiging van de schuldenregeling5. Afhankelijk van de individuele situatie kan dit korter of langer zijn. De veronderstelling is, dat een periode van 3 jaar in ieder geval voldoende zal zijn voor de inwoner om te hebben aangeleerd rond te komen van het inkomen dat hij heeft, in plaats van geld te lenen. Ten tweede willen wij voorkomen, dat een BKR-registratie een drempel opwerpt voor inwoners om zich voor schuldhulpverlening te melden. Daarom kan, wanneer dit voor de inwoner echt een onoverkomelijke drempel is, worden afgezien van een melding. Maar we zullen de inwoner er wel nadrukkelijk op wijzen, dat een melding hem kan beschermen voor nieuwe problemen.
Ondersteuning via de partners Via de maatschappelijke partners zijn we in contact met de inwoners. Zo is er bij Farent en ContourdeTwern (gezamenlijk) een financieel loket, waar men met praktisch elke financiële vraag terecht kan en waar men hulp kan krijgen bij het invullen van formulieren en eenvoudige belastingaangiftes. Farent verzorgt ook het Echtscheidingsloket, waar inwoners terecht kunnen die voornemens zijn om te scheiden. Men kan bij dit loket adviezen krijgen over inkomen, uitkering en de financiële afwikkeling bij een echtscheiding. Inwoners, die via de Wmo zorg in natura ontvangen, worden in de regel ondersteund door SIEM. De KBN werkt samen met SIEM in de begeleiding en ondersteuning van inwoners, die ook cliënt zijn van SIEM. Vluchtelingenwerk helpt statushouders bij hun vestiging in Hilvarenbeek, onder andere bij het regelen van hun financiële zaken (uitkering, toeslagen, betalingsverplichtingen, enz.) Quiet staat sterk in de samenleving en kan inwoners vinden, die (financiële) hulp nodig hebben maar deze niet kunnen of willen aanvragen. Via vroegsignalering en de maatschappelijke partners komen we in een vroegtijdig stadium in contact met inwoners, waardoor (zwaardere) problemen kunnen worden voorkomen. Via het Samenzorgteam, waar praktisch alle hulpverlenende instanties aan deelnemen, kan de ondersteuning worden gecoördineerd dan wel geregisseerd.
4.2.
Integrale aanpak
Een financieel probleem kan een enkele oorzaak hebben, bijvoorbeeld een plotselinge kostenpost en te weinig eigen inkomsten of een misrekening in de budgettering. Maar er kunnen ook meerdere kwesties aanwezig zijn bij de inwoner, en is het financiële probleem slechts één daarvan. Soms is het de oorzaak en soms is het een gevolg. Maar het is hoe dan ook
5
Bij schrijven dezes is er veel discussie over de termijn. Er is een wettelijke termijn van 5 jaar, maar dit is kennelijk geen strikte termijn. Diverse stakeholders hebben hun eigen visies, die variëren van 6 maanden tot 8 jaar.
7 Meerjarenplan schuldhulpverlening Hilvarenbeek 2025-2028
belangrijk om de problemen in zijn geheel vanuit één plan aan te pakken, al dan niet via het Samenzorgteam. De integrale aanpak zorgt ervoor, dat de hulp zich richt op de oorzaken van de problemen en dat verschillende hulpverleners in onderlinge afstemming hun inbreng leveren, zonder langs of tegen elkaar in te werken. Daarbij kan, zo nodig, in afwijking van bestaande regels hulp worden geboden, bijvoorbeeld via de bijzondere bijstand of door een ondersteuning in te zetten op het oplossen van schulden die specifiek is gericht op de omstandigheden van de inwoner.
4.3.
Communicatie
We gaan er niet van uit dat de inwoners – als vanzelfsprekend – op de hoogte zijn van de hulp bij schulden die wij als gemeente kunnen bieden. En als men ervan weet, dan kan er sprake zijn van schaamte om zich te melden of men probeert tot het uiterste om het zelf op te lossen. Daarom is het belangrijk om duidelijke informatie aan te bieden. Inwoners weten van het bestaan van de schuldhulpverlening en waar het voor is. Met uitnodigende informatie kunnen de drempels worden verlaagd, ook de drempels om bij één van onze partners binnen te lopen. Een belangrijke boodschap is, dat je niet diep in de schulden hoeft te zitten voor je je kunt melden. Juist de boodschap dat het zinvol is om advies of hulp te vragen als men verwacht problemen te krijgen moet worden uitgedragen.
5.
De schuldhulpverlening in Hilvarenbeek
5.1.
Reikwijdte van de schuldhulpverlening
De Wgs geeft enkel de kaders aan waarbinnen de gemeente de schuldhulpverlening kan inrichten en aanbieden. Met dit meerjarenplan worden de kaders concreet ingevuld. De Wgs biedt de gemeenten instrumenten die te scharen zijn onder de minnelijke voorzieningen. De wettelijke voorzieningen zijn opgenomen in de Faillissementswet. Hier is dan ook een grens te trekken. Instrumenten, voorzieningen, regelingen, enzovoort die in de Faillissementswet zijn opgenomen, vallen niet onder de reikwijdte van de Wgs en zijn daarmee geen taak van de gemeente.
8 Meerjarenplan schuldhulpverlening Hilvarenbeek 2025-2028
De Wgs en de Faillissementswet zijn feitelijk elkaar aanvullende regelingen. De Faillissementswet is er voor de gerechtelijke schuldregelingen, de Wgs voor de buitengerechtelijke schuldregelingen.
5.2.
Partners
Schuldhulp in Hilvarenbeek • Schuldhulpverlening is voor de buitengerechtelijke regelingen. • Samenwerking met alle partners die relevant zijn bij de casus. • Z.s.m., maar binnen 4 weken gesprek. • Gebruik van (wettelijk) instrumentarium.
De schuldhulpverlening kan een onderdeel zijn van een breder plan. De schuldhulpverlening kan ook een vindplaats zijn van inwoners, waar nog meer problemen zijn. Daarom staat de schuldhulpverlening niet op zichzelf. In de onderstaande tabel zijn de partners genoemd, die structureel een rol hebben. Het zijn lang niet alle partners die in of voor Hilvarenbeek betrokken zijn en eventueel een inzet kunnen leveren. Alle partners kunnen (en worden) betrokken als er sprake is van een meervoudige problematiek waar de betreffende partner, vanuit hun specifieke expertises, een bijdrage kunnen leveren. Krediet Bank Nederland Farent Contour de Twern MEE Quiet Vluchtelingenwerk Over Rood SIEM
Feitelijke uitvoering van de schuldhulpverlening: intake en stabilisatie, advisering, minnelijke regelingen en toeleiding WSNP, Formuliereninloop, Echtscheidingsloket, Signalering, Formuliereninloop Signalering, begeleiding Signalering, doorverwijzing en ondersteuning Regelen van financiële zaken voor statushouders, advisering Hulp bij stabilisatie aan zelfstandigen Zorg in natura (Wmo), met ook aandacht voor het financiële leefgebied
De genoemde werkzaamheden zijn enkel de onderdelen die direct in relatie staan tot de schuldhulpverlening. De meeste partners doen nog (veel) meer, op diverse andere gebieden.
5.3.
Aanmelding, gesprek en toelating
Een aanmelding is nog geen aanvraag. De inwoner kan in een gesprek met een (lokale) instantie aangeven financiële problemen te hebben. Hierop kan de hulpverlener de inwoner wijzen op de mogelijkheden in de gemeente. Dit kan bijvoorbeeld het financiële loket van Farent of Contour de Twern zijn of de schuldhulpverlener van de KBN. Wanneer de inwoner contact opneemt met de KBN, dan geldt dat als de aanmelding. Hierop zal de schuldhulpverlener van de KBN binnen 4 weken na de aanmelding een gesprek hebben met de inwoner over zijn situatie. In de praktijk vindt het gesprek echter reeds binnen 2 weken plaats. Op basis van het gesprek doet de schuldhulpverlener een voorstel voor een vervolg. Soms volstaat een advies, maar als de situatie ernstiger is of als de inwoner – kennelijk – onvoldoende zelfredzaam 9 Meerjarenplan schuldhulpverlening Hilvarenbeek 2025-2028
is, kan verdergaande ondersteuning worden geboden. In dat geval wordt de inwoner toegelaten tot de Wgs6.
5.4.
Onderdelen van de schuldhulpverlening
Concreet gaat het dan om: − Advisering − Budgetbeheer − Coaching − Stabilisatie − Minnelijke schuldregeling − Saneringskrediet − Toeleiding WSNP − Crisisinterventie − Nazorg − Dwangakkoorden − Breed Moratorium Dit zijn de (wettelijk bepaalde) instrumenten die de gemeenten in het kader van de Wgs ter beschikking staan7. Met dwangakkoorden en het instellen van een moratorium zijn er wettelijke middelen om een minnelijke oplossing mogelijk te maken. Deze twee instrumenten moeten door de rechtbank worden toegekend. De gemeente kan hier niet zelf toe besluiten. Inwoners, die niet in staat zijn om hun financiën zelf te regelen, kunnen zich onder bewind laten stellen, via een beschermingsbewind. Het gaat voor het grootste deel om mensen die vanwege een (verstandelijke) beperking niet hun eigen zaken kunnen regelen. Maar het kunnen ook mensen zijn die gewoon niet met geld om kunnen gaan en daardoor een verhoogd risico lopen op een financiële problemen. Dit hoeft niet noodzakelijk via de gemeente te gaan. In feite is in het merendeel van de gevallen de gemeente niet betrokken geweest. Maar wanneer de inwoner een laag inkomen heeft en het bewind door een erkende bewindvoerder8 wordt uitgevoerd, kunnen de kosten hiervan via de bijzondere bijstand worden vergoed.
6.
Kosten voor de inwoner
De schuldhulpverlening is gratis voor de inwoners, maar er zijn uitzonderingen.
6
Zowel de toelating als de weigering tot toelating wordt bij beschikking vastgelegd en is voor bezwaar vatbaar. Deze instrumenten zijn benoemd in de Memorie van Toelichting bij de Wgs, en worden aangeduid als de “wettelijke gereedschapskist”. 8 Een erkende bewindvoerder is aangesloten bij een branche-organisatie, die een audit vereist bij de leden. 7
10 Meerjarenplan schuldhulpverlening Hilvarenbeek 2025-2028
Zelfstandigen Zelfstandigen behoren een beroep tot doen op de Bbz9. De kosten van de schuldhulpverlening kunnen dan worden meegenomen in het Bbz-krediet, waarmee hij feitelijk zelf de kosten draagt. Maar de zelfstandige kan ook gebruik maken van de door de gemeente aangewezen schuldhulpverlener. De kosten komen dan ten laste van het budget voor de schuldhulpverlening.
Vrijwillig budgetbeheer
Kosten
Inwoners die geen risico lopen op problematische schulden, maar wel in het budgetbeheer willen blijven, worden geacht dit zelf te betalen. Er is dan immers geen noodzaak voor het budgetbeheer. KBN rekent hiervoor ongeveer € 90,- per maand (prijspeil 2025). Inwoners, die geen risico meer lopen op schulden maar gewend zijn geraakt aan budgetbeheer, kunnen dit als veilig of comfortabel ervaren. Ze hoeven dan niet meer zelf hun vaste lasten te regelen of überhaupt daaraan te denken. Dit is echter niet de bedoeling van de schuldhulpverlening of de Wgs.
7.
Schuldhulp is gratis, maar - Zelfstandigen eventueel via Bbz-krediet. - Zelf betalen voor niet noodzakelijk budgetbeheer.
Resultaten
In het algemeen is het streven, dat inwoners met financiële problemen in een zo vroeg mogelijk stadium in contact komen met een (financiële) hulpverlener. We moeten dan een toename zien van het aantal contacten, maar een afname van aantal aanmeldingen bij de KBN en een nog sterkere afname van het aantal minnelijke schuldregelingen of toeleidingen naar de WSNP. Wellicht zien we ook een toename van het aantal inwoners in een budgetbeheer. Het gaat dan om een contact in enige vorm met een hulpverlener bij de gemeente of één van de partners met een geldvraag. Dit hoeft niet noodzakelijk over een financieel probleem te gaan. Het kunnen ook vragen zijn als “Hoeveel zakgeld moet ik mijn kind geven?” of “Kan ik hier bijzondere bijstand voor krijgen?”. Een aanmelding gaat dan weer wel om een financieel probleem. Dit kan variëren van een probleem dat de inwoner zelf kan regelen (met adviezen van de hulpverlener), via budgetbeheer en minnelijke schuldregeling, tot de wettelijke schuldregeling.
Vroegsignalering Alle meldingen die via het systeem van vroegsignalering binnenkomen worden opgepakt met passende acties. Waar nodig wordt opgeschaald naar een partner of het Samenzorgteam.
9
Besluit bijstandsverlening zelfstandigen
11 Meerjarenplan schuldhulpverlening Hilvarenbeek 2025-2028
In te zetten instrumenten Bij elke aanmelding wordt het geheel van de omstandigheden meegenomen in beoordeling van de situatie, zodat het best passende instrument wordt ingezet. Hiermee moet Vereiste onderdelen meerjarenplan worden vermeden, dat er een te zwaar instrument wordt ingezet. Bijvoorbeeld • Resultaten: een lang en zwaar traject van een - Meer contacten, minder schuldregeling, terwijl de inwoner het eigenlijk, al dan niet met begeleiding, zelf aanmeldingen. had kunnen regelen. Of het geven van - Passende inzet. een advies, terwijl er eigenlijk had - Problemen worden opgelost. moeten worden opgeschaald naar het • Kwaliteit: Samenzorgteam.
Het probleem wordt opgelost
- Specialisme KBN. - Monitoring en afstemming. - Borging in eigen organisatie. • Samenwerking: Verbindingen versterken. • Eerste gesprek z.s.m., uiterlijk 4 weken. • Snelle actie bij gezinnen met kinderen.
Met het best passende instrument wordt bereikt, dat de inwoner ook daadwerkelijk geholpen is. Wanneer een advies toereikend is, is de inwoner ook geholpen met dat advies en is in staat om financiële problemen zelf op te lossen of te vermijden. Een minnelijke regeling wordt nageleefd en leidt ertoe, dat de inwoner na afloop geheel schuldenvrij is. Een budgetbeheer voorkomt dat de inwoner in betalingsproblemen komt en zijn bestedingspatroon aanpast aan zijn inkomsten. Een inwoner blijft na afloop van de ondersteuning schuldenvrij en hoeft niet opnieuw een beroep op schuldhulpverlening te doen.
7.1.
Maatregelen kwaliteit
De KBN is een specialist op het gebied van de (gemeentelijke) schuldhulpverlening en beschikt over de deskundigheid en opgeleide medewerkers. Zij zijn op de hoogte van de actuele ontwikkelingen, trends en wijzigingen in wet- en regelgeving en richten hun processen hierop in. Periodiek voert de gemeente gesprekken met de KBN over de stand en de gang van zaken en vindt er continue afstemming plaats. De KBN heeft vaste medewerkers aan Hilvarenbeek toegewezen, waardoor deze medewerkers, met name de schuldhulpverlener, goed bekend is met en in het maatschappelijke veld in Hilvarenbeek. De vroegsignalering wordt uitgevoerd door een eigen medewerker, waarmee de continuïteit wordt geborgd.
12 Meerjarenplan schuldhulpverlening Hilvarenbeek 2025-2028
7.2.
Samenwerking
In Hilvarenbeek is er één woningcorporatie, Leystromen, die sterk betrokken is in het sociale domein. Er zijn meerdere leveranciers van energie en water, en ook meerdere zorgverzekeraars. Via het systeem van vroegsignalering is in de voorkomende gevallen contact met de schuldeiser om verzwaring of verergering te voorkomen. In ieder geval krijgt een schuldeiser, die via de vroegsignalering een melding heeft gemaakt, via dat systeem een notificatie dat wij het signaal hebben opgepakt en een actie hebben ondernomen. Zeker in gevallen waar het gaat om huisuitzettingen en afsluitingen treedt de gemeente in rechtstreeks overleg met de schuldeiser. Met name met Leystromen zijn er rechtstreekse contacten en een hechte samenwerking. Om de ondersteuning aan de inwoners zo optimaal mogelijk te laten zijn, zijn de verbindingen tussen de partners essentieel. In Hilvarenbeek zijn diverse partners actief, van professionele organisaties tot en met kleinschalige projecten van vrijwilligers. Het blijkt, dat het niet vanzelfsprekend is dat al deze partners elkaar kennen, laat staan elkaar weten te vinden. Het is daarom een blijvend punt van aandacht om de verbindingen te leggen. Op de website van de gemeente Hilvarenbeek is een zeer uitgebreide en actuele sociale kaart van en voor Hilvarenbeek10 beschikbaar, dat als startpunt kan dienen voor inwoners en organisaties om elkaar te vinden.
7.3.
Termijn eerste gesprek
Het is van groot belang om het eerste gesprek zo snel mogelijk te laten plaatsvinden. Het komt helaas nog te vaak voor dat zich men pas te elfder ure meldt, en er dan eigenlijk al sprake is van een dringend probleem. Bovendien is het belangrijk dat de inwoner gemotiveerd blijft om zijn probleem aan te pakken. Daarom stellen wij een termijn van maximaal 4 weken voor het eerste gesprek, maar is het streven om per omgaande met de inwoner een afspraak te maken en om dit gesprek binnen 2 weken na de melding te laten plaatsvinden.
7.4.
Gezinnen met kinderen
In beginsel is elke inwoner met een financiële vraag belangrijk. Een schuldenprobleem is voor een gezin met kinderen extra belastend. De context waarin een kind opgroeit bepaalt het welbevinden van het kind. De Raad voor Volksgezondheid & Samenleving (RVS) stelt in hun rapport “Kinderen in de knel”11, dat er sprake is van een kwetsbare context om in op te groeien “als één of beide ouders op één of meerdere levensdomeinen problemen ervaren”. Eén van deze levensdomeinen is het financiële domein. Geldproblemen, en zeker problematische schulden, maken dat kinderen in een kwetsbare context opgroeien.
10 11
Sociale Kaart Hilvarenbeek: https://www.hilvarenbeek.nl/fileadmin/user_upload/Sociale_kaart_19-03-24.pdf Rapport “Kinderen in de Knel, 2023, RVS: https://adviezen.raadrvs.nl/kinderen-uit-de-knel/
13 Meerjarenplan schuldhulpverlening Hilvarenbeek 2025-2028
De geldproblemen kunnen spanningen opleveren in het gezin en kunnen tot verdere problemen leiden. Voor het kind zelf zijn er geen mogelijkheden om mee te doen, om behoorlijke kleren te hebben of om behoorlijk te eten. Het is daarom belangrijk dat gezinnen met kinderen zo snel mogelijk worden geholpen. De RVS adviseert om ervoor te zorgen, dat bij een hulpvraag van een gezin met kinderen binnen 6 maanden een schuldregeling tot stand is gebracht. Wanneer de hulpvraag komt van een gezin met kinderen, wordt in ieder geval overleg gevoerd met het Samenzorgteam. Het Samenzorgteam beoordeelt, of er verdere acties nodig zijn, buiten de schuldhulpverlening. In het minimabeleid is opgenomen, dat een inwoner die een minnelijke of wettelijke schuldenregeling volgt, geacht wordt geen draagkracht te hebben. Dit betekent, dat deze inwoners gebruik kunnen maken van o.a. de bijzondere bijstand en de minimaregelingen. Hierdoor kunnen kinderen in deze gezinnen maatschappelijk actief zijn en blijven, met een lidmaatschap voor een sportvereniging, dagjes uit, enz. In het programma Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) is aandacht voor de gezondheid en het welzijn van kinderen, met name via het programma Kansrijke Start. In dit kader wordt ingezet op het zorgen voor – onder andere – een omgeving waarin een kind zorgenvrij kan opgroeien.
14 Meerjarenplan schuldhulpverlening Hilvarenbeek 2025-2028
BIJLAGE: tabel onderdelen meerjarenplan
ACTIE
KWALITEIT Regelmatige afstemming tussen KBN en gemeente, en tussen partners en gemeente
SAMENWERKING en PREVENTIE Blijvend ontwikkelen van het maatschappelijke veld. Alle (relevante) partners zijn betrokken bij ontwikkelingen.
TERMIJNEN Zo spoedig mogelijk, liefst direct, maar uiterlijk 4 weken.
KINDEREN Snelle dienstverlening Ondersteuning via minimabeleid, Kansrijke Start
Inwoners worden geholpen voordat problemen (verder) escaleren.
Kinderen ondervinden geen belemmeringen vanwege de financiële problemen in het gezin.
Via het systeem van vroegsignalering zijn we in een vroeg stadium bekend met gezinnen met een betalingsprobleem. Bij een schuldregeling wordt een melding gemaakt bij het BKR. Na beëindiging van een schuldregeling is nazorg beschikbaar. RESULTAAT
M.n. KBN levert een dienstverlening van de hoogste kwaliteit, t.a.v. kennis, competenties en vaardigheden op het gebied van schuldhulpverlening. Partners weten wat er speelt op hun specifieke gebied en kunnen juiste informatie geven.
De dienstverlening is sluitend. De betrokken partners weten elkaar te vinden en werken gecoördineerd samen in de hulpverlening aan de inwoner. Aanmelders voor de vroegsignalering kunnen erop vertrouwen dat contact is opgenomen met de inwoner en dat, indien nodig, actie wordt ondernomen. Via het BKR weten aanbieders of de inwoner de betalingsverplichtingen wel kan nakomen. Inwoners raken niet opnieuw in een problematische schuldenlast.
0