13 Jaarstukken 2022 (bijlage Accountantsverslag 2022)
Tekst van het document
11 JULI 2023
ACCOUNTANTSVERSLAG 2022
Gemeente Hilvarenbeek
Aanbiedingsbrief
Aan:
Geachte leden van de raad,
de raad van de gemeente Hilvarenbeek T.a.v. de heer M. Janus, raadsgriffier Postbus 3 5080 AA Hilvarenbeek
Wij hebben de jaarrekening 2022 van de gemeente Hilvarenbeek gecontroleerd. Zoals afgesproken in onze opdrachtbevestiging d.d. 20 september 2022, ontvangt u hierbij ons accountantsverslag 2022. In dit verslag hebben we de belangrijkste bevindingen en conclusies naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole opgenomen.
Eindhoven, 11 juli 2023
De jaarrekening van de gemeente Hilvarenbeek geeft een getrouw beeld van de financiële positie en de baten, de lasten en de balansmutaties zijn rechtmatig verantwoord.
Kenmerk: DMe/StH/RLW/PPo1050017/23058164
Onze bevindingen en aanbevelingen hebben wij afgestemd met de verantwoordelijke functionarissen binnen de ambtelijke organisatie en de verantwoordelijke wethouder. Een afschrift van dit verslag is toegezonden aan het college van burgemeester en wethouders. Het opstellen en controleren van de jaarrekening vraagt elk jaar weer een aanzienlijke inspanning. Bij deze willen wij alle betrokken medewerkers bedanken voor de constructieve en plezierige samenwerking tijdens de controle. Wij hopen u met dit verslag van dienst te zijn. Vanzelfsprekend zijn wij graag bereid om een nadere toelichting op de inhoud te geven. Hoogachtend, BDO Audit & Assurance B.V. namens deze,
Ter informatie De digitale versie van dit document is vanaf de inhoudsopgave interactief. Aan de hand van de navigatiebalk onderaan de pagina en/of de menustructuur bovenaan de pagina kan door het document genavigeerd worden. VORIGE PAGINA
VOLGENDE PAGINA
INHOUDSOPGAVE
DASHBOARD
w.g. drs. D.O. Meeuwissen RA Partner en extern accountant gemeente Hilvarenbeek
Inhoudsopgave
1. DASHBOARD
2. UITKOMSTEN JAARREKENINGCONTROLE
4. BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN
BIJLAGEN
3. RESULTAAT & FINANCIËLE POSITIE
4
1. Dashboard
1.1 Dashboard accountantscontrole
1.1 Dashboard accountantscontrole FRAUDE EN CONTINUITEIT IN DE CONTROLEVERKLARING
STREKKING CONTROLEVERKLARING
De jaarrekening van de gemeente Hilvarenbeek geeft een getrouw beeld van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2022 als van de activa en passiva per 31 december 2022 als ook van de financiële positie aan het einde van het boekjaar.
De baten en lasten als ook de balansmutaties in de jaarrekening 2022 zijn in overeenstemming met relevante wet- en regelgeving tot stand gekomen.
Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening en bevat geen materiële onjuistheden. De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar. Het BBV en de WNT zijn nageleefd en wij hebben geen bevindingen ten aanzien van de SiSa-bijlage.
RESULTAAT 2022
Begroting (na wijziging)
Saldo van baten en lasten
-1.324
-419
Mutatie reserves
4.755
419
Gerealiseerd resultaat
3.431
0
Een uitgebreide analyse van het resultaat is opgenomen in de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening.
DASHBOARD
TOP 3-AANDACHTSPUNTEN 2023
De paragrafen controleaanpak frauderisico’s en veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie zijn opgenomen in de controleverklaring.
1.
Vooruitblik naar rechtmatigheidsverantwoording – bij vergelijkbare rechtmatigheidsfouten 2022 over 2023 kan het college in 2024 een schone rechtmatigheidsverantwoording 2023 afgeven.
Onze werkzaamheden hebben niet geleid tot specifieke aanwijzingen voor materiële fraude of vermoedens van fraude ten aanzien van het doorbreken van de interne beheersing door het college of het management.
2.
Optimaliseren beheersing inkomende gelden SiSaregelingen gedurende het jaar.
3.
Verbeteren beheersing van opgaven dankzij digitalisering.
Onze werkzaamheden hebben geen informatie opgeleverd die strijdig is met de veronderstellingen en aannames van het college over de gehanteerde uitgangspunten om de normale bedrijfsvoering voort te kunnen zetten.
UW FINANCIËLE POSITIE
2022
(x €1.000)
5
JAARREKENING
BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN
Financiële kengetallen geven een positief beeld
Uw ratio weerstandsvermogen is 0,75 en classificeert volgens het GTK 2020 daarmee als matig. Het weerstandsvermogen is ook lager dan de door de raad vastgestelde minimale norm van 0,8.
De gemeente kan aan haar lange termijn verplichtingen voldoen.
Financieel risico als gevolg van de grondexploitatie classificeert volgens het GTK 2020 als minst risicovol.
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
Samenvattend hebben wij de interne beheersing gekwalificeerd als in opzet voldoende. Zie onze managementletter d.d. 24 maart 2023.
Begrotingsoverschrijdingen hebben betrekking op budgetoverschrijdingen binnen het bestaand beleid, open einde regelingen en budgetoverschrijdingen die blijken bij het opmaken van de jaarrekening en niet eerder zijn geconstateerd. Deze overschrijdingen tellen niet met in het oordeel ten aanzien van de rechtmatigheid.
Schattingen in de jaarrekening zijn in het algemeen neutraal en daarmee reëel.
De uitspraak inzake precariobelasting d.d. 5 juli 2023 is juist verwerkt in de jaarstukken 2022.
BIJLAGEN
6
2. Uitkomsten jaarrekeningcontrole
2.1 De jaarrekening is getrouw 2.2 Rechtmatigheid van de jaarrekening
2.3 Rapporteren over fraude en continuïteit in de controleverklaring 2.4 Top 3-aandachtspunten voor 2023
2.1 De jaarrekening is getrouw
De jaarrekening van de gemeente Hilvarenbeek geeft een getrouw beeld van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2022 als van de activa en passiva per 31 december 2022 als ook van de financiële positie aan het einde van het boekjaar.
7
Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2022 van de gemeente Hilvarenbeek een goedkeurende controleverklaring af te gegeven met betrekking tot de getrouwheid. Een goedkeurende verklaring met betrekking tot getrouwheid betekent dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2022 als van de activa en passiva per 31 december 2022 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV). Wij hebben enkele controleverschillen geconstateerd van beperkte omvang die door de gemeente zijn gecorrigeerd. Naast de geconstateerde en verwerkte controleverschillen, zijn tijdens onze controle tevens resterende controleverschillen geconstateerd ten aanzien van getrouwheid en rechtmatigheid. Wij zijn met u overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de materialiteit rapporteren, alsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn. POST/OMSCHRIJVING VAN DE TOELICHTING (x € 1.000)
FOUTEN
ONZEKERHEDEN
0
138 245 383
440
1.320
Getrouwheid Sociaal domein – pgb Wmo Sociaal domein – Wmo ZIN Totaal Materialiteit (1% voor fouten, 3% voor onzekerheden)
Wij hebben, voor zover mogelijk, het college verzocht om deze controleverschillen te corrigeren. Het college heeft gemotiveerd aangegeven waarom zij deze verschillen niet heeft verwerkt en dat zij van oordeel is dat deze posten zowel individueel als gezamenlijk niet materieel zijn voor de jaarrekening als geheel. Deze verschillen en de analyse van de impact zijn bevestigd in de bevestiging van het college bij de jaarrekening. Wij concluderen dat de resterende niet-verwerkte controleverschillen zowel individueel als gezamenlijk niet materieel zijn voor de jaarrekening als geheel en zijn voornemens een goedkeurende verklaring te verstrekken met betrekking tot de getrouwheid.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
2.2 De jaarrekening is rechtmatig
De baten en lasten als ook de balansmutaties in de jaarrekening 2022 zijn in overeenstemming met relevante wet- en regelgeving tot stand gekomen.
8
Naast de gecorrigeerde en ongecorrigeerde controleverschillen in het kader van de getrouwheid van de jaarrekening zijn de volgende controleverschillen ten aanzien van het aspect rechtmatigheid geconstateerd. Wij zijn met u overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de materialiteit rapporteren, alsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn. POST/OMSCHRIJVING VAN DE TOELICHTING (x € 1.000)
FOUTEN
ONZEKERHEDEN
28
Rechtmatigheid Sociaal domein – pgb Wmo Sociaal domein – Wmo ZIN Totaal
28
138 245 383
Materialiteit (1% voor fouten, 3% voor onzekerheden)
440
1.320
Wij concluderen dat de resterende controleverschillen niet materieel zijn voor de jaarrekening als geheel en zijn voornemens een goedkeurende verklaring te verstrekken met betrekking tot de rechtmatigheid.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
2.3 Rapporteren over fraude en continuïteit in de controleverklaring
De paragrafen controleaanpak frauderisico’s en veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie zijn opgenomen in de controleverklaring. Onze werkzaamheden hebben niet geleid tot specifieke aanwijzingen voor materiële fraude of vermoedens van fraude ten aanzien van het doorbreken van de interne beheersing door het college of het management. Onze werkzaamheden hebben geen informatie opgeleverd die strijdig is met de veronderstellingen en aannames van het college over de gehanteerde uitgangspunten om de normale bedrijfsvoering voort te kunnen zetten.
DASHBOARD
9
Verplicht rapporteren over fraude en continuïteit in de controleverklaring Vanaf boekjaar 2022 nemen accountants bij wettelijke controles de paragrafen controleaanpak frauderisico’s en veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie op in de controleverklaring. Deze aanpassingen zien toe op het verplicht rapporteren in de controleverklaring over onze controleaanpak frauderisico’s en onze controleaanpak ten aanzien van het vermogen om risico’s vanuit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen. Met het verplicht rapporteren over deze onderwerpen wordt tegemoet gekomen aan een veel gehoorde wens van stakeholders om transparanter te zijn over onze werkzaamheden. Uiteraard hebben de onderwerpen fraude en het vermogen om financiële risico’s op te vangen altijd al de aandacht tijdens de accountantscontrole. Maar door deze zaken nu te beschrijven in de controleverklaring, wordt die aandacht ook expliciet gemaakt. Frauderisico’s Bij de planning voor de jaarrekeningcontrole, houden wij rekening met het risico dat de jaarrekening als gevolg van fraude en onregelmatigheden onjuistheden van materieel belang (€ 0,44 mln.) zou kunnen bevatten. Eén van de door ons uitgevoerde maatregelen is het bespreken van de mogelijke frauderisico’s en mogelijke fraudesituaties met verschillende personen binnen de gemeente.
Daarnaast voeren wij een uitgebreide risicoanalyse uit per financiële post en financiële geldstroom. Ten behoeve van de controle van boekjaar 2022 hebben wij het volgende risico geadresseerd tijdens onze controle: het risico van het doorbreken van maatregelen van interne beheersing door het college of het management, met name in memoriaalboekingen en andere aanpassingen die tijdens het opstellen van de jaarrekening zijn gemaakt. Dit betreft een risico wat is voorgeschreven in de Nederlandse controle standaarden en niet een risico wat het gevolg is van een specifieke gebeurtenis of omstandigheid bij de gemeente. Onze controlewerkzaamheden ten aanzien van dit risico hebben niet geleid tot specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude ten aanzien van het doorbreken van de interne beheersing door het college of het management . Continuïteit Feitelijk is het zo dat bij elke gemeente in Nederland het Rijk garant staat. Met andere woorden: een gemeente kan formeel gezien niet failliet gaan, omdat het Rijk dan bij moeten springen en het Rijk zelf kan niet failliet gaan. Het gevolg hiervan is dat crediteuren en andere stakeholders nooit benadeeld kunnen worden door een faillissement.
Desalniettemin is de financiële positie vanuit het perspectief van raadsleden van belang en moet het college inzicht geven in hoeverre de gemeente in staat is om de financiële risico’s vanuit de reguliere exploitatie en onverwachte tegenvallers financieel op te vangen, zonder tussenkomst van de toezichthouder. Met de invoering van de aangepaste Nederlandse Standaard 700 dienen accountants vanaf dit jaar voor gemeenten in hun controleverklaringen bij jaarrekeningen naast fraude te rapporteren over de veronderstellingen inzake de financiële risico’s in relatie tot de financiële positie. Onze controlewerkzaamheden hebben geen informatie opgeleverd die strijdig is met de veronderstellingen en aannames van het college over de gehanteerde uitgangspunten om de normale bedrijfsvoering voort te kunnen zetten zonder tussenkomst van de toezichthouder.
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
2.4 Top 3-aandachtspunten voor 2023
Vooruitblik naar rechtmatigheidsverant woording – bij vergelijkbare rechtmatigheidsfouten 2022 over 2023 kan het college in 2024 een schone rechtmatigheidsverant woording 2023 afgeven. Optimaliseren beheersing inkomende gelden SiSa-regelingen gedurende het jaar.
Verbeteren beheersing van opgaven dankzij digitalisering.
DASHBOARD
10
Inleiding Naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening 2022 hebben wij een aantal bevindingen en aanbevelingen over het afgelopen boekjaar weergegeven. Daarnaast willen wij, vanuit onze natuurlijke adviesfunctie, de volgende top 3 van aandachtspunten voor het komende jaar benoemen. 1. Vooruitblik naar rechtmatigheidsverantwoording In de nog in te voeren rechtmatigheidsverantwoording geeft het college aan in hoeverre de verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties, rechtmatig tot stand zijn gekomen. Deze verantwoording hanteert een grensbedrag dat door de gemeenteraad zal worden bepaald en bedraagt maximaal 3% van de totale lasten inclusief mutaties in de reserves. Op basis van een scenario waarin de rechtmatigheidsfouten vergelijkbaar zijn met die in de jaarrekening 2022, zal het college in de rechtmatigheidsverantwoording 2023 mogen concluderen dat de verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. 2. Optimaliseren beheersing inkomende gelden SiSa-regelingen gedurende het jaar Wij zien een landelijke trend dat Ministeries steeds vaker een Specifieke regeling kiezen voor het verstrekken van subsidies aan decentrale overheden. Het aantal SiSa-regelingen, ook voor uw gemeente, is daardoor significant toegenomen. In totaal gaat het om 5 regelingen meer in 2022 ten opzichte van 2021 (2022: 22 SiSa-regelingen, 2021: 17).
Naar verwachting zal deze stijging zich voortzetten. De SiSaregelingen gaan gepaard met aanvullende administratieve vereisten en een uitgebreide instructie (invulwijzer van 439 pagina’s). Dit geeft een hoge druk op de organisatie binnen de gemeente zoals ook bij andere decentrale overheden. Wij adviseren de gemeente de administratie aan te sluiten op de vereisten ten aanzien van SiSa en gedurende het jaar de benutting van deze Rijksmiddelen te monitoren. 3. Verbeteren van beheersing van opgaven dankzij digitalisering Omdat burgers en bedrijven steeds verder digitaliseren wordt ook bij gemeenten digitalisering steeds belangrijker. Grote maatschappelijke opgaven als klimaat, energietransitie, woningnood en verminderde koopkracht kunnen ook efficiënter en doelmatiger worden aangepakt met de inzet van digitale middelen. Het is daarom aan te bevelen om serieus en blijvend te investeren in de digitale transformatie van de bedrijfsvoering en het data gedreven werken. Digitalisering is al lang niet meer een taak van de IT-afdeling alleen. Toch zien wij nog niet dat de primaire processen en afdelingen optimaal gebruik maken van digitalisering en het data gedreven werken. En dat terwijl de maatschappelijke opgaven daar wel steeds nadrukkelijker om vragen.
Komend controlejaar zullen wij als onderdeel van de controle aandacht schenken aan een volwassenheidsscan van Digitale Bestuurskracht. Deze volwassenheidsscan Digitale Bestuurskracht is gericht op het vermogen van uw organisatie om door middel van digitalisering zowel de reguliere taken als de maatschappelijke opgaven uit te kunnen voeren. Daarmee krijgt de gemeente inzicht in eventuele aandachtsgebieden om de Digitale Bestuurskracht te optimaliseren.
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
11
3. Resultaat & financiële positie
3.1 Resultaat 2022 3.2 Dashboard financiële positie per 31 december 2022
3.3 Ons beeld van uw financiële positie
3.1 Resultaat 2022
Resultaat 2022 ten opzichte van de gewijzigde begroting bedraagt € 5,0 mln. voordelig.
Belangrijkste afwijkingen in het resultaat 2022
DASHBOARD
12
Het resultaat van gemeente Hilvarenbeek over het jaar 2022 ten opzichte van de gewijzigde begroting bedraagt € 3,4 mln. voordelig. In het onderstaand overzicht is het resultaat in het kort weergegeven: OVERZICHT VAN LASTEN EN BATEN (x 1.000)
2022
BEGROTING NA WIJZIGINGEN
VERSCHIL
Subtotaal programma’s
-20.990
-23.884
4.404
Algemene dekkingsmiddelen en Overhead
19.666
23.465
-3.799
Saldo baten en lasten
-1.324
-419
-905
Subtotaal mutaties reserves
4.755
419
4.336
Resultaat
3.431
0
3.431
Deze voordelen zijn op diverse programma’s gerealiseerd. Voor een nader gedetailleerd inzicht van de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijzigingen en de verklarende toelichting hierop verwijzen wij u voorts naar de toelichtingen per programma en thema, zoals opgenomen in de toelichting op het overzicht van baten en lasten als onderdeel van de jaarrekening. Volledigheidshalve melden we dat in december 2022 de decembercirculaire voor het gemeentefonds ontvangen is. De algemene uitkering in 2022 is substantieel hoger. Dit wordt met name veroorzaakt door een mutatie in de WOZ waarde en overige mutaties.
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
3.2 Dashboard financiële positie per 31 december 2022
NETTO SCHULDQUOTE
13
BELASTINGCAPACITEIT
SOLVABILITEIT 50
90
95
105
130
61% 220
-100
< 90%
23%
20
90-130%
100
0
> 130%
(GECORRIGEERDE) SCHULDQUOTE
< 20%
102%
20-50%
> 50%
50
150
< 95%
95-105%
> 105%
STRUCTURELE EXPLOITATIERUIMTE
GRONDEXPLOITATIE
0
90
35 130
55% -100
< 90%
DASHBOARD
220
90-130%
16%
20
> 130%
JAARREKENING
100
0
< 20%
FINANCIËLE POSITIE
7%
20-35%
> 35%
BEVINDINGEN
10
-10
< 0%
BIJLAGEN
0%
> 0%
3.4 Ons beeld van uw financiële positie
14
Kengetallen moeten in relatie tot elkaar worden bezien.
Onze rol in relatie tot het weerstandsvermogen en financiële kengetallen De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien. Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gemaakt van de financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling van) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark.
Signaleringswaarden GTK 2020 als referentiewaarden.
Signaleringswaarden volgens het Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader 2020 (GTK 2020) Vanuit hun taak als financieel toezichthouder hebben de twaalf provincies een gemeenschappelijk financieel toezichtkader opgesteld dat vanaf begrotingsjaar 2020 geldt. In het GTK 2020 zijn signaleringswaarden opgenomen voor de financiële kengetallen zoals opgenomen in het jaarverslag van de gemeente. Wij hebben deze signaleringswaarden als referentie gebruikt bij ons beeld van uw financiële positie.
Uw financiële positie is Voldoende.
Uw structureel weerstandsvermogen is met 0,75 volgens het GTK 2020 onvoldoende
De gemeente kan aan haar lange termijn verplichtingen voldoen.
Weerstandsvermogen gemeente Hilvarenbeek is onvoldoende In de paragraaf weerstandsvermogen heeft het college een overzicht opgenomen van de weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit bedraagt volgens deze paragraaf € 7,0 mln. (2021: € 7,8 mln.). In geval van calamiteiten is het mogelijk om incidenteel een deel van de reserves een andere aanwending te geven of structureel de onbenutte belastingcapaciteit te benutten. In de paragraaf weerstandsvermogen zijn de relevante risico’s benoemd. De gemeente Hilvarenbeek heeft op basis van interne berekeningen het totale bedrag aan risico’s waaraan de organisatie is blootgesteld bepaald op € 4,0 mln. (2021: € 7,8 mln.). Gemeente Hilvarenbeek maakt hierbij onderscheid tussen de algemene dienst en de grondexploitaties. Hierdoor is het weerstandsvermogen algemene dienst van gemeente Hilvarenbeek met een ratio van 4,42 uitstekend volgens het GTK en het weerstandsvermogen grondbedrijf met een ratio van 0,58 ruim onvoldoende. Het structureel weerstandsvermogen bedraagt 0,75 en classificeert als onvoldoende. Solvabiliteit en netto schuldquote De solvabiliteit bedraagt ultimo 2022 23% (2021: 27%). Voor de solvabiliteit geldt dat hoe hoger dit percentage is, hoe beter de gemeente Hilvarenbeek in staat is om haar verplichtingen op lange termijn te voldoen. De netto schuldquote bedraagt in 2022 61% (2021: 51%).
De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie en de hoogte van de investeringen uit het nabije verleden. De solvabiliteitsratio classificeert als neutraal, maar blijft op basis van de begroting 2023-2026 een aandachtspunt. De netto schuldquote laat een positieve ontwikkeling zien ten opzichte van de signaleringswaarden volgens het gemeenschappelijk financieel toezichtkader (GTK 2020), echter, een minder positief beeld ten opzichte van vergelijkbare gemeenten in de inwonersklasse 10.000 – 20.000. Dit beeld is gelijk aan voorgaand jaar.
Financieel risico als gevolg van de grondexploitatie is minst risicovol. DASHBOARD
Ratio grondexploitatie Voor de ratio grondexploitatie geldt dat hoe lager deze is, hoe beter. De ratio grondexploitatie ad 16% (2021: 10%) van de gemeente Hilvarenbeek is gestegen ten opzichte van vorig jaar. De ratio grondexploitatie < 20% is het minst risicovol te noemen volgens het GTK 2020. JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
15
4. Belangrijkste bevindingen
4.1 Interne beheersing en rechtmatigheidsverantwoording 4.2 BBV, WNT en SiSa
4.3 Begrotingsrechtmatigheid 4.4 Significante schattingsposten 4.5 Uitspraak precariobelasting 4.6 Ontwikkeling grondexploitaties
4.1 Interne beheersing en rechtmatigheidsverantwoording
Samenvattend hebben wij de interne beheersing gekwalificeerd als in opzet voldoende.
16
Interne beheersing en onze aanpak voor 2022 Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij een interimcontrole uitgevoerd. De bevindingen naar aanleiding van deze controle hebben wij opgenomen in onze managementletter d.d. 24 maart 2023. Samenvattend hebben wij de interne beheersing gekwalificeerd als in opzet voldoende aangezien binnen de primaire processen sprake is van minimaal noodzakelijke primaire functiescheiding en voldoende primaire registratie.
Stand van zaken Invoering rechtmatigheidsverantwoording met ingang van 2023 De rechtmatigheidsverantwoording wordt ingevoerd met ingang van het boekjaar 2023. Actuele ontwikkelingen In het verlengde van de rechtmatigheidsverantwoording zien wij nog de volgende ontwikkelingen: SiSa onderdeel van rechtmatigheidsverantwoording Voornemen om materialiteit te verhogen naar 2%
SiSa wordt onderdeel van de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening, maar van de accountant zal worden verwacht dat deze ook rapporteert over de rechtmatigheid van de SiSa-verantwoording. Het voornemen is om met de aanpassing van het BADO in het kader van de rechtmatigheidsverantwoording tegelijkertijd met ingang van 2023 de materialiteit voor de accountantscontrole te verhogen naar 2% (van de netto lasten, zonder dotaties aan de reserves). Het onderscheid tussen fouten en onzekerheden komt dan te vervallen.
Stand van zaken gemeente Hilvarenbeek In het jaar 2022 zijn er mooie eerste stappen gezet door de GHO-gemeenten ter voorbereiding van de rechtmatigheidsverantwoording van het college aan de gemeenteraad. Zo is er in GHO-verband een concept intern controleplan voorbereid. Deze behoeft nog verdere aandacht met betrekking tot actualisatie, vast te leggen grensbedragen en rapporteringstoleranties. Wij bevelen u aan om dit in samenspraak met uw nieuwe accountant te doen.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
4.2 BBV, WNT en SiSa
BBV wordt nageleefd. Openbaarheidsparagraaf van de Wet Open overheid (Woo) opgenomen in de jaarstukken.
WNT-verantwoording voldoet aan de vereisten
17
Bevindingen ten aanzien van naleving van de wettelijke verslaggevingsregels (BBV) Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Hilvarenbeek de wettelijke verslagleggingsregels (BBV) heeft nageleefd. Wet Open overheid In artikel 3.5 (Openbaarheidsparagraaf) van de Wet Open overheid (Woo) is voorgeschreven dat bestuursorganen in de jaarlijkse begroting aandacht besteden aan de beleidsvoornemens inzake de uitvoering van deze wet en in de jaarlijkse verantwoording verslag doen van de uitvoering ervan, mede in relatie tot de beleidsvoornemens. Deze begroting en jaarlijkse verantwoording vloeien voort uit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). De openbaarheidsparagraaf Woo moet in de begroting en jaarstukken worden opgenomen via een afzonderlijke paragraaf, zoals de in artikelen 9 en 26 van het BBV genoemde paragrafen. Deze verplichting geldt reeds voor de jaarstukken 2022. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente deze paragraaf opgenomen heeft in de jaarstukken 2022. Naleving van de (publicatieverplichtingen) WNT De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing en vervangt tegelijkertijd de Wopt (Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefinancierde topinkomens).
Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen. Voor gemeenten geldt dat de secretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. De algemene bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2022 niet meer bedragen dan € 216.000 per jaar. De externe accountant is belast met de controle op de naleving van de WNT door de instelling. Overschrijding van de bezoldigingsnorm wordt aangemerkt als een onverschuldigde betaling, die door de topfunctionaris terugbetaald moet worden aan de instelling. Gebeurt dit niet, dan is BDO als accountant wettelijk verplicht om bij het ministerie melding te doen van deze onverschuldigde betaling. Wij hebben tevens een meldingsplicht indien u geen of onjuiste gegevens heeft gepubliceerd in de jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2022 van de gemeente Hilvarenbeek niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening 2022 van de gemeente Hilvarenbeek voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.
Geen bevindingen SiSa-bijlage
SiSa-bijlage Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachting accountantscontrole SiSa 2022. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij uw specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. Zie tevens bijlage B.
M&O Beleid Wet Inburgering 2021 ontbreekt
Van gemeenten wordt verwacht dat zij in aanvulling op het bestaande M&O beleid specifiek aandacht besteden aan de Wet Inburgering 2021. Voorgaande is essentieel om effectief invulling te geven aan het beleid wat een gemeente heeft en welke vorm een gemeente hieraan geeft met betrekking tot het inburgeringsproces als het handhaven de verplichtingen die hierbij horen. Gemeente Hilvarenbeek heeft geen M&O beleid waarbij specifiek aandacht is besteed aan de Wet Inburgering 2021.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
4.3 Begrotingsrechtmatigheid (1/2)
18
Controle begrotingsrechtmatigheid Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2022, hebben wij de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV. Belangrijk hierbij is dat het overschrijden van de begroting altijd onrechtmatig is, maar niet in alle gevallen hoeft te worden meegewogen in het accountantsoordeel. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moet gekeken worden naar de lastenoverschrijdingen per programma. Zoals blijkt uit de analyse begrotingsrechtmatigheid op pagina 88 van de jaarstukken 2022 is op verschillende onderdelen van het overzicht van lasten en baten een begrotingsoverschrijding op de lasten te constateren. Op basis van het BBV beoordelen wij de begrotingsrechtmatigheid op het niveau van de programma’s. ONRECHTMATIG
Lastenoverschrijdingen tellen niet mee in het accountantsoordeel
LASTENOVERSCHRIJDING PROGRAMMA
BEGROTINGSAFWIJKING
Programma 3 Ondernemend (totaal € 42.000)
Deze overschrijding komt door de uitgaven aan de bijstand voor zelfstandigen. Deze kosten hadden eigenlijk binnen programma 1 geboekt moeten worden bij de rest van de inkomensregelingen. Op dat programma staan ook de rijksinkomsten die als dekking hiervoor dienen. Op totaalniveau, dus programma 1 en 3 samen is er op de inkomensregelingen bijstand een overschrijding van € 90.000 ten opzichte van de Rijksinkomsten op een totaalbudget van circa € 1,9 miljoen. Het gaat hier om een open einde regeling. Het resultaat werd pas bekend bij het opstellen van de jaarrekening en telt daarmee niet meer voor ons oordeel.
P
Programma 4 Dienstverlenend (totaal € 148.000)
De overschrijding komt door de storting in Voorziening Wachtgelden Wethouders i.v.m. nieuwe wachtgeldverplichtingen (nadeel van € 165.000). Zowel de bijstelling voor pensioenen wethouders als de bijstelling van de wachtgeldverplichtingen vinden plaats bij berekening op 31 december 2022. Het resultaat werd pas bekend bij het opstellen van de jaarrekening en telt daarmee niet meer voor ons oordeel.
P
De overschrijding wordt voornamelijk veroorzaakt door een lagere werkelijke rente (nadeel € 60.000), waardoor minder rente wordt toegerekend aan de andere programma’s. Dit resulteert in een nadeel op programma 5 en een voordeel op de overige programma’s. Dit betreft bestaand beleid en aangezien de informatie niet eerder bekend was telt deze overschrijding niet mee in ons oordeel.
P
De personeelslasten overhead waren € 220.000 hoger dan begroot. Daar tegenover staat een uitleenvergoeding van € 146.000. Het restant wordt gedekt door een onttrekking aan de reserve personeel.
P
Programma 5 Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien (totaal € 99.000)
Programma 6 Overhead en VPB (totaal € 378.000)
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
TELT NIET MEE IN OORDEEL
BIJLAGEN
TELT WEL MEE IN OORDEEL
4.3 Begrotingsrechtmatigheid (2/2)
19
Controle begrotingsrechtmatigheid Naast de begrotingsrechtmatigheid hebben wij tevens de lastenoverschrijdingen op investeringskredieten beoordeeld om vast te stellen of de gerealiseerde uitgaven binnen de door de gemeenteraad geautoriseerde begroting zijn gebleven. Zoals blijkt uit de lijst investeringen in de jaarrekening 2022 (bijlage 5) is op diverse door de gemeenteraad vastgestelde investeringskredieten een lastenoverschrijding te constateren van in totaal circa € 123.000. De belangrijkste lastenoverschrijdingen lichten wij hieronder toe.
Lastenoverschrijdingen investeringskredieten tellen niet mee in het accountantsoordeel
DASHBOARD
ONRECHTMATIG
LASTENOVERSCHRIJDING INVESTERINGSKREDIET
BEGROTINGSAFWIJKING
IMVA Bedrijventerrein Mierbeek Noord (totaal € 117.000)
Op krediet IMVA Mierbeek Noord is een overschrijding van € 117.000 gerealiseerd. De overschrijding van € 117.000 is een begrotingsonrechtsmatigheid die niet meetelt in het oordeel. Met de jaarrekening 2021 is de raad al geïnformeerd over het nadeel van € 19.000. Verder wordt € 90.000 veroorzaakt door de toerekening van uren en overhead. Deze berekening wordt pas met de jaarrekening gemaakt waardoor het resultaat ook nu pas bekend is. Het resterend nadeel van € 8.000 is lager dan onze rapportagetolerantie en telt niet mee als begrotingsonrechtmatigheid.
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
TELT NIET MEE IN OORDEEL
BIJLAGEN
P
TELT WEL MEE IN OORDEEL
4.4 Schattingsposten in de jaarrekening
Schattingen in de jaarrekening zijn in het algemeen neutraal en daarmee reëel.
20
Inherent aan het opmaken van een jaarrekening, is dat het college met de organisatie schattingen moet maken. Bepaalde schattingen kennen een (additionele) schattingsonzekerheid en zijn van bijzonder belang door hun invloed op de jaarrekening en doordat zij een hoge mate van schattingsonzekerheid vertonen. Dit laatste betekent dat de schatting vatbaar is voor een inherent gebrek aan nauwkeurigheid in de waardering. Een goed inzicht in de jaarrekening vereist kennis van deze posten. Als onderdeel van de controle hebben wij de oordeelsvormingen en besluiten van het college bij het maken van de schattingen beoordeeld op indicaties voor mogelijke tendenties. In het hierna opgenomen overzicht hebben wij van de jaarrekeningposten waaraan een belangrijke schatting ten grondslag ligt weergegeven of wij de schatting als conservatief, neutraal of pessimistisch hebben aangemerkt.
Wij hebben geen controleverschillen naar aanleiding van deze schattingen.
POST IN DE JAARREKENING
BEDRAG (x € 1.000)
BEOORDELING HUIDIG BOEKJAAR
Vaste activa - afschrijvingen
1.517
Afschrijving van de vast activa vindt plaats op basis van de ingeschatte en vastgestelde afschrijvingstermijnen.
Voorziening dubieuze debiteuren
55
Voor debiteuren sociale zaken is een voorziening getroffen. Hiermee kunnen oninbare bedragen worden opgevangen. Een relatief beperkt deel van de debiteuren sociale zaken is voorzien. De voorziening wordt daarmee als optimistisch, maar aanvaardbaar ingeschat.
Voorzieningen bestaande risico’s en verplichtingen
3.328
De gemeente heeft voorzieningen gevormd voor in de toekomst verwachte kosten, zoals de voorziening pensioenen voormalige wethouders.
Voorzieningen egalisatie van kosten
2.437
Voorzieningen voor groot onderhoud wegen en gemeentelijke gebouwen.
Voorzieningen verkregen middelen van derden
5.805
Van derden verkregen middelen ten aanzien van riolering en afvalstoffen zijn niet vrij besteedbaar.
Conservatief, maar aanvaardbaar
DASHBOARD
TOELICHTING
JAARREKENING
Neutraal
Optimistisch, maar aanvaardbaar
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
4.5 Uitspraak precariobelasting
Uitspraak precariobelasting 5 juli 2023 is verwerkt in de jaarrekening 2022
DASHBOARD
21
Op vrijdag 12 mei 2023 heeft bij het Gerechtshof Den Bosch de zaak over de precariobelasting behandeld. De uitspraak stond initieel 6 weken na zittingsdatum gepland, maar was door het Gerechtshof met twee weken uitgesteld. Op woensdag 5 juli 2023 heeft het Gerechtshof uitspraak gedaan in deze zaak en heeft geconcludeerd dat gemeente Hilvarenbeek op grond van de overeenkomsten niet bevoegd is jegens de netbeheerder op te treden tegen de aanwezigheid van het elektriciteitsnetwerk in de gemeentegrond en het daarmee niet is toegestaan om ter zake van de aanwezigheid van dat netwerk precariobelasting te heffen. Deze uitspraak is door het college in de jaarrekening verwerkt en heeft ertoe geleid dat gemeente Hilvarenbeek de nog openstaande vorderingen uit vorige jaren, totaal circa € 4,45 miljoen waarvan reeds € 1,11 miljoen vorig jaar was voorzien, heeft afgeboekt en tevens ten laste van de algemene bedrijfsreserve en reserve grondexploitatierisico’s in mindering heeft gebracht. Tevens heeft deze uitspraak ertoe geleid dat diverse ratio’s, waaronder het weerstandsvermogen en de solvabiliteit, zijn gewijzigd. Wij concluderen dat de financiële effecten van de uitspraak juist en volledig in de jaarrekening zijn verwerkt.
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
4.6 Ontwikkeling grondexploitaties (1/2)
22
Actualisatie en bijstelling grondexploitaties Door de invloed van de parameters (zoals kostenstijgingen, fasering, druk op verkoopprijzen, rente-effecten) die bepalend zijn voor de in de toekomst te realiseren opbrengsten betreft dit een aandachtspunt in onze controle.
Redelijkheid belangrijkste schattingselementen vastgesteld
De risico's voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot drie P’s: Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt? Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn. Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavel appartementen, etc.) in de projecten in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente? Prijs: is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd, rekening houdend met het risico dat gronden later of in het geheel niet worden afgenomen? Deze drie P’s zijn tijdens de jaarrekeningcontrole besproken met uw medewerkers. Tijdens deze gesprekken zijn de uitgangspunten gechallenged. De grondexploitaties zijn met deze uitgangspunten per 31 december 2022 geactualiseerd. Tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd. Ultimo 2022 is er, net als afgelopen jaren, geen voorziening grondexploitaties gevormd. Op grond van de berekening van de eindwaarden van de grondexploitaties is geen voorziening benodigd.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
4.6 Ontwikkeling grondexploitaties (2/2)
Redelijkheid belangrijkste schattingselementen vastgesteld
23
Winstneming Het voorzichtigheidsbeginsel leidt ertoe dat realisatie van winst moet worden uitgesteld tot daarover voldoende zekerheid bestaat. Dit betekent echter niet dat pas winst moet worden genomen bij het afsluiten van het grondexploitatiecomplex. In de notitie Grondexploitatie is opgenomen dat voor winstneming de Percentage of Completion (POC) methode geldt: voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd dient tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitaties winst te worden genomen. Hiervoor moet het resultaat op de grondexploitatie wel op betrouwbare wijze kunnen worden ingeschat. Dit is mogelijk wanneer het waarschijnlijk is dat de economische voordelen die aan het project zijn verbonden naar de gemeente zullen toevloeien. Indien aan de volgende voorwaarden is voldaan, bestaat er voldoende zekerheid om winst te kunnen nemen: 1. Het resultaat op de grondexploitatie kan betrouwbaar worden ingeschat; én 2. De grond (of het deelperceel) moet zijn verkocht; én 3. De kosten zijn gerealiseerd (winst wordt naar rato van de realisatie gerealiseerd).
Voor de grondexploitaties van de gemeente heeft deze methode per saldo geresulteerd in een winstneming ad € 5.000, waarbij totaal voor € 87.000 aan eerder genomen tussentijdse winsten is teruggenomen en voor € 92.000 aan tussentijdse winst is verantwoord. De terugname van eerder genomen winsten is het gevolg van de ontwikkelingen met betrekking tot de voortgang in relatie tot de inschatting van de totaal geraamde kosten en opbrengsten per project.
ONTWIKKELING NETTO BOEKWAARDE GRONDEXPLOITATIES 2021–2020 (x € 1 miljoen) 8,0
7,0
6,8
6,6
6,0
5,0
4,0
4,2
4,0
3,0
2,0
1,0
Een uitsplitsing van de bouwgronden in exploitatie naar soort project is in de hiernaast staande grafiek weergegeven.
0,2 0,0
BIE - woningbouw
BIE - bedrijventerreinen
2022
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
0,2
BIJLAGEN
2021
Totaal
24
Bijlagen
A
Onze controle
B
Bevindingen SiSa-bijlagen
25
A. Onze controle
A. Onze controle
Doel en object van de controle Opdracht
26
Doel en object van de controle Het doel van de controle is het geven van een onafhankelijk oordeel of de financiële overzichten van de gemeente Hilvarenbeek, in alle van materieel belang zijnde opzichten, zijn opgesteld in overeenstemming met het BBV. Opdracht Wij hebben de jaarrekening gecontroleerd conform de Nederlandse controlestandaarden en de met u gemaakte afspraken in de opdrachtbevestiging van 20 september 2022. Tevens beoordeelden wij de verenigbaarheid van de andere informatie, inclusief de overige gegevens en het bestuursverslag met de jaarrekening en of deze geen materiële afwijkingen bevatten op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins. Voor een accountantscontrole gelden inherente beperkingen, die zijn uiteengezet in de opdrachtbevestiging. Voor een uitgebreide beschrijving van onze aanpak verwijzen wij naar onze opdrachtbevestiging d.d. 20 september 2022 met kenmerk ‘DMe/NBo/SAi/StH/CWi/1050017/2205410’.
Materialiteit Materialiteit Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fouten of fraude en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel. Bij onze controlewerkzaamheden hebben wij als uitgangspunt de door de raad vastgestelde toleranties gehanteerd. De raad heeft ons daarbij opgedragen om bij onze oordeelsvorming en rapportering uit te gaan van de hierna vermelde goedkeurings- en rapporteringstolerantie. Op basis van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) en onze professionele oordeelsvorming hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening als geheel bepaald op € 440.000. Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening voor de gebruikers van de jaarrekening om kwalitatieve redenen materieel zijn. Wij zijn met u overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven materialiteit rapporteren, alsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn.
Onze controle richt zich tevens op de getrouwheid en rechtmatigheid van de informatie in de WNT-verantwoording en de SiSa-bijlage van de jaarrekening. Voor de WNT en SiSa gelden specifiek voorgeschreven rapporteringstoleranties die veelal lager zijn dan uw rapporteringstolerantie. Wij passen deze voorgeschreven WNT- en SiSa-toleranties eveneens op correcte wijze toe. Onafhankelijkheid
DASHBOARD
Onafhankelijkheid Nederlands recht en overige beroepsregels, zoals de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO), vereisen dat wij onafhankelijk zijn ten opzichte van onze controlecliënten. Wij zijn van mening dat door ons is voldaan aan deze eisen. Wij hebben de overige dienstverlening naast de controle van de jaarrekening beoordeeld aan de hand van onze beroepsregels en hebben geconcludeerd dat het type dienstverlening en de vergoeding onze onafhankelijkheid niet beïnvloeden. Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Hilvarenbeek zoals vereist in de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta), de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO) en andere voor de opdracht relevante onafhankelijkheidsregels in Nederland. Verder hebben wij voldaan aan de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA).
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
A. Onze controle
Controleaanpak
27
Controleaanpak Wij hebben de jaarrekening gecontroleerd conform de Nederlandse controlestandaarden en de met u gemaakte afspraken in de opdrachtbevestiging van 20 september 2022 opgenomen. Tevens beoordeelden wij de verenigbaarheid van de andere informatie, inclusief de overige gegevens en het jaarverslag met de jaarrekening en of deze geen materiële afwijkingen bevatten op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins. Voor een accountantscontrole gelden inherente beperkingen, die zijn uiteengezet in de opdrachtbevestiging. Onze controleaanpak is gebaseerd op een systeemgerichte en risicogerichte benadering, waarbij rekening wordt gehouden met de opzet, het bestaan en de werking van de aanwezige administratieve organisatie en de daarin opgenomen beheersingssystemen. Deze aanpak gaat uit van een risicoanalyse op transactiestromen, zoals inkoopactiviteiten en personeelszaken. Daarnaast worden bedrijfsrisico’s beoordeeld die voortvloeien uit de strategie en operaties van de gemeente. In de risicoanalyse hebben wij beoordeeld in hoeverre de onderkende risico’s van invloed kunnen zijn op de jaarrekening. De risico’s met een hoge waarschijnlijkheid van het zich voordoen en mogelijk materiële impact hebben in onze controle meer aandacht gehad. Deze risico’s betreffen: Management override van controls (frauderisico).
Het mogelijk niet voldoen aan de aanbestedingsrichtlijnen (onterecht niet Europees aanbesteed, mogelijk sprake van een ontoelaatbare wezenlijke wijziging).
Strekking van de controleverklaring
Strekking van de controleverklaring Aangezien de jaarrekening 2022 van de gemeente Hilvarenbeek aan de daaraan te stellen eisen voldoet, hebben wij een goedkeurende controleverklaring, gedateerd op 11 juli 2023, afgegeven bij deze jaarrekening. Alle bevindingen voortvloeiend uit onze controle van de jaarrekening 2022 zijn afdoende behandeld en onze controle is afgerond.
Continuïteit
Continuïteit De waarderingen in de jaarrekening van de gemeente Hilvarenbeek zijn gebaseerd op de veronderstelling dat de gemeente als geheel in continuïteit zal worden voortgezet. De inschatting of een duurzame voorzetting mogelijk is, inclusief de eventueel in de jaarrekening op te nemen toelichting, is de wettelijke verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders. Als accountant beoordelen wij de aanvaardbaarheid van de door het college van burgemeester en wethouders ingeschatte mogelijkheden tot een duurzame voortzetting. Wij vinden deze inschatting aanvaardbaar. In onze controleverklaring hebben wij gerapporteerd over onze controleaanpak ten aanzien van het vermogen van de gemeente Hilvarenbeek om risico’s vanuit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
A. Onze controle
Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening en bevat geen materiële afwijkingen
28
De jaarstukken 2022 van uw gemeente bestaan uit: het jaarverslag 2022 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen); de jaarrekening 2022 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting inclusief SiSa-bijlage en taakvelden). In het onderdeel ‘programmaverantwoording’ van het jaarverslag dient informatie opgenomen te worden over: wat hebben we gedaan, wat hebben we bereikt en wat heeft het gekost? De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (zoals weerstandsvermogen, bedrijfsvoering, etc.) het jaarverslag. Beide onderdelen vallen niet (expliciet) onder de controle van de jaarrekening. Het primaire object van de accountantscontrole (op grond van artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening (de balans met toelichting en het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting). De inhoud van het jaarverslag (programmaverantwoording en paragrafen) hebben wij getoetst. Bij onze controle hebben wij geen materiële afwijkingen tussen het jaarverslag en de jaarrekening geconstateerd. Het jaarverslag en de jaarrekening zijn met elkaar verenigbaar.
De grondslagen van de jaarrekening 2022 zijn aanvaardbaar
Geautomatiseerde gegevensverwerking
DASHBOARD
De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de grondslagen van de jaarrekening 2022. In 2022 zijn er geen wijzigingen geweest in toegepaste verslaggevingsgrondslagen die een aanzienlijke invloed hebben op de baten en lasten of de financiële positie van uw gemeente. Significante verslaggevingsgrondslagen en toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie van uw gemeente en de baten en lasten in de jaarrekening. Daarnaast vereisen zij van het college en het management dat zij een oordeel vormen ten aanzien van soms moeilijke, subjectieve en complexe posities vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. Wij hebben het door het college en het management toegepaste proces met betrekking tot significante verslaggevingsaspecten geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Geautomatiseerde gegevensverwerking De accountant dient op basis van artikel 2:393, lid 4 BW, melding te maken van zijn bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Tijdens de interim-controle hebben wij ook relevante processen met betrekking tot de geautomatiseerde gegevensverwerking getoetst. Voor onze bevindingen verwijzen wij naar onze Managementletter 2022.
Wij hebben de automatiseringsorganisatie van de organisatie uitsluitend in het kader van de jaarrekeningcontrole beoordeeld.
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
A. Onze controle
Fraude en noncompliance
29
Fraude en non-compliance Onze controle is niet specifiek gericht op het ontdekken van fraude. Bij de planning voor de jaarrekeningcontrole, houden wij rekening met het risico dat de jaarrekening als gevolg van fraude en onregelmatigheden onjuistheden van materieel belang zou kunnen bevatten. Daarnaast hebben wij beoordeeld in hoeverre sprake kan zijn van een risico omtrent corruptie. Eén van de door ons uitgevoerde maatregelen is het bespreken van de mogelijke frauderisico’s en mogelijke fraudesituaties op verschillende niveaus binnen de organisatie Hiertoe hebben wij de mogelijke frauderisico’s en de mogelijke fraudesituaties besproken met de verantwoordelijke functionarissen binnen de ambtelijke organisatie en de verantwoordelijke wethouder. Deze besprekingen en onze controlewerkzaamheden hebben geen aanwijzingen voor materiële fraude opgeleverd. Bij de beoordeling van het risico omtrent corruptie hebben wij gekeken naar klantspecifieke omstandigheden zoals de geografische plaats van de activiteiten, hebben we gekeken naar de sectoren waar corruptie meer dan gemiddeld voorkomt en hebben we beoordeeld in hoeverre buitenlandse wetgeving als de UK Bribery Act en de US Foreign Corrupt Practices Act van invloed kunnen zijn.
Wij hebben aandacht besteed aan de compliance met de voor u van toepassing zijnde wet- en regelgeving en overige bepalingen voor zover wij die van belang achten in het kader van onze controle van de jaarrekening. Bij die werkzaamheden hebben wij geen materiële non-compliance geconstateerd.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
30
B. Bevindingen SiSa-bijlagen
B. Bevindingen SiSa-bijlage
31
Inleiding Bij de jaarrekening wordt als bijlage de SiSa-verantwoording toegevoegd. De gemeente Hilvarenbeek heeft de rechtmatige totstandkoming van de SiSa-bijlage getoetst. Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit rapport over de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die in 2022 in het kader van SiSa worden verantwoord. Per regeling is aangegeven of, en zo ja welke financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd.
Strekking controleverklaring getrouwheid (jaarrekening)
GOEDKEUREND
Strekking controleverklaring rechtmatigheid (jaarrekening)
GOEDKEUREND
Fouten en onzekerheden 2022 Nr Volgnr Specifieke uitkering of overig A8 A8 A13
1 2 1
A13
2
A16 A16 B2
1 2 1
B2
2
C209 C209 C43 C43 C55 C55 C62
1 2 1 2 1 2 1
C62
2
D8 D8
1 2
DASHBOARD
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in euro's
Regeling specifieke uitkering tijdelijke ondersteuning toezicht en handhaving Fout Regeling specifieke uitkering tijdelijke ondersteuning toezicht en handhaving Onzekerheid Incidentele bijdrage ondersteuning naleving controle op Fout coronatoegangsbewijzen Incidentele bijdrage ondersteuning naleving controle op Onzekerheid coronatoegangsbewijzen Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne Fout Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne Onzekerheid Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden Fout toeslagenproblematiek Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden Onzekerheid toeslagenproblematiek Meerjarige regeling SPUK huisvesting aandachtsgroepen Fout Meerjarige regeling SPUK huisvesting aandachtsgroepen Onzekerheid Regeling reductie energieverbruik woningen Fout Regeling reductie energieverbruik woningen Onzekerheid Aanpak energiearmoede Fout Aanpak energiearmoede Onzekerheid Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding Fout van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding Onzekerheid van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB) Fout Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB) Onzekerheid
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
Toelichting fout/onzekerheid
B. Bevindingen SiSa-bijlage D14
1
D14
2
E84 E84
32
Fout
1
Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2022-2023
2
Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2022-2023
Onzekerheid
G2
1
Fout
G2
2
G2
3
G2
4
G3
1
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2022 Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2022 Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden gebundelde uitkering Participatiewet in jaar T_gemeentedeel 2022 Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden gebundelde uitkering Participatiewet in jaar T_gemeentedeel 2022 Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004_gemeentedeel 2022
G3
2
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004_gemeentedeel 2022
Onzekerheid
G3
3
Fout
G3
4
G3
5
G3
6
G3
7
G3
8
G3
9
G3
10
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2022 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2022 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2022 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2022 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ en achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB in jaar T_gemeentedeel 2022 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ en achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB in jaar T_gemeentedeel 2022 BBZ vanaf 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in jaar T_gemeentedeel 2022 BBZ vanaf 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in jaar T_gemeentedeel 2022
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
Onzekerheid Fout
Onzekerheid Fout Onzekerheid Fout
Onzekerheid
Fout
Onzekerheid
Fout
Onzekerheid
Fout
Onzekerheid
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
B. Bevindingen SiSa-bijlage
33
G4
1
G4
2
G4
3
G4
4
G4 G4 G4 G4 G4 G4 G4 G4 G4
5 6 7 8 9 10 11 12 13
G4
14
Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire - gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar T_gemeentedeel 2022
G4
15
Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de Fout hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire - gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekking in jaar T_gemeentedeel 2022
G4
16
Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de Onzekerheid hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire - gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekking in jaar T_gemeentedeel 2022
G10 G10
1 2
Wet inburgering_ gemeentedeel 2022 Wet inburgering_ gemeentedeel 2022
DASHBOARD
Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen Fout _gemeentedeel 2022 Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen Onzekerheid _gemeentedeel 2022 Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen _gemeentedeel Fout 2022 Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen _gemeentedeel Onzekerheid 2022 Tozo 2_ gemeentedeel 2022 Fout Tozo 2_gemeentedeel 2022 Onzekerheid Tozo 3_gemeentedeel 2022 Fout Tozo 3_gemeentedeel 2022 Onzekerheid Tozo 4_gemeentedeel 2022 Fout Tozo 4_gemeentedeel 2022 Onzekerheid Tozo 5_gemeentedeel 2022 Fout Tozo 5_gemeentedeel 2022 Onzekerheid Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de Fout hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire - gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar T_gemeentedeel 2022
JAARREKENING
Onzekerheid
Fout Onzekerheid
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
B. Bevindingen SiSa-bijlage G12
1
G12
2
G12
3
G12
4
G13 G13 G13
1 2 3
G13
4
H4 H4 H8 H8 H12
1 2 1 2 1
H12
2
H25
1
H25
2
L6
1
L6
2
DASHBOARD
34
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden Fout schulden Bijzondere bijstand in jaar T_ gemeentedeel 2022 Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden Onzekerheid schulden Bijzondere bijstand in jaar T_gemeentedeel 2022 Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden Fout schulden Wet Inburgering van 13 september 2012 in jaar T_gemeentedeel 2022 Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden Onzekerheid schulden Wet Inburgering van 13 september 2012 in jaar T_gemeentedeel 2022 Besteding/baten onderwijsroute_gemeentedeel 2022 Fout Besteding/baten onderwijsroute_gemeentedeel 2022 Onzekerheid Bestedingen/baten overige voorzieningen_ Fout gemeentedeel 2022 Bestedingen/baten overige voorzieningen_ Onzekerheid gemeentedeel 2022 Regeling specifieke uitkering stimulering sport Fout Regeling specifieke uitkering stimulering sport Onzekerheid Regeling Sportakkoord 2020-2022 Fout Regeling Sportakkoord 2020-2022 Onzekerheid Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden Fout of preventieaanpakken Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden Onzekerheid of preventieaanpakken Regeling Specifieke uitkering ijsbanen en zwembaden Fout (ronde 3) Regeling Specifieke uitkering ijsbanen en zwembaden Onzekerheid (ronde 3) Regeling specifieke uitkeringen uitvoering Fout Subsidieregeling sanering varkenshouderijen Regeling specifieke uitkeringen uitvoering
Onzekerheid Subsidieregeling sanering varkenshouderijen
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
35
bdo.nl