12 Kadernota GGD Hart voor Brabant 2026 (1 raadsvoorstel)

Zaaknummer: 1027615

gemeente Hilvarenbeek

Voorstel aan de raad In de vergadering van Behandeld in college op Behandeld in commissie(s) Agendapunt Beleidsveld Onderwerp

: 13 maart 2025 : 4 februari 2025 : Samenleving van 13 februari 2025 : 12 : Sociaal domein : Kadernota GGD Hart voor Brabant 2026

Voorstel 1. Kennis te nemen van de kaderbrief GGD 2. In te stemmen met bijgaande zienswijze op de kaderbrief 2026 GGD Hart voor Brabant: We roepen de GGD op zich te focussen op de afgesproken taken en kwetsbare doelgroepen. Bij het verbreden van bestaande taken, adviseren we te focussen op specifieke doelgroepen in plaats van alle inwoners.

Inleiding Gezondheid betekent voor Hilvarenbeek dat we niet alleen voor gezondheidsproblemen, maar ook voor de mensen zelf aandacht hebben: hun veerkracht en wat hun leven betekenisvol maakt. De impact die we willen bereiken met onze inzet op positieve gezondheid is dat mensen het vermogen hebben om met fysieke, emotionele en sociale levensuitdagingen om te gaan én zoveel mogelijk de eigen regie kunnen voeren. We werken vanuit verschillende, maar wel samenhangende, niveaus aan deze ambities: 1. Regionaal: Regionale nota Publieke Gezondheid 2024-2027. 2. Bovenregionaal in een Gemeenschappelijke regeling (GR) GGD: Basispakket Wet publieke gezondheid. De Kaderbrief 2026 van de GGD Hart voor Brabant (hierna: kaderbrief) richt zich op de bovenregionale samenwerking binnen de Gemeenschappelijke Regeling (GR) van de GGD Hart voor Brabant(hierna: GGD). Deze samenwerking omvat 19 gemeenten uit Midden-Brabant en Brabant-Noordoost. De GGD voert voor ruim 1,1 miljoen inwoners in zijn werkgebied taken uit op het gebied van de publieke gezondheidszorg in opdracht van de gemeente(n). Deze dienstverlening is vastgelegd in het basispakket voor al deze gemeenten. Het basispakket is opgebouwd uit verplichte diensten uit de gemeenschappelijke regeling GGD, de Wet publieke gezondheid (Wpg) en diensten vanuit bestuurlijke keuzes.

Hierbij kunt u denken aan uitvoering van de taken zoals jeugdgezondheidszorg, infectieziektebestrijding, preventieprogramma’s en Nu Niet Zwanger. Alle gemeenten van de GR betalen voor het basispakket via een bijdrage per inwoner. Op 13 december 2024 ontvingen we de kaderbrief voor 2026 van de GGD, zie bijlage 2. Deze brief is de jaarlijkse voorbereiding op de begroting van de GGD voor 2026. De GGD legt de begroting in juni 2025 aan u voor. Deze kaderbrief zet de ontwikkelingen en het beleid voor 2026 uiteen en 1

Raad van 13 maart 2025, nr. 12

beschrijft het huidige beleid, de verwachte ontwikkelingen en de financiële uitgangspunten. En is een vertaling van de vierjarenvisie (2024-2027) "Samen Gezond Gewoon" van de GGD. De jaarlijkse kaderbrief, opgesteld door de GGD, richt zich op de regionale uniforme inzet van de GGD en niet op de lokale inzet per gemeente. De brief schetst de ontwikkelingen en het beleid van de GGD voor het hele werkgebied.

Argumenten 1.1 De inhoudelijke koers voor 2026, zoals die in de kaderbrief is opgenomen, is de uitwerking van de toekomstvisie van de GGD en biedt een goede basisaanpak voor de uitvoering van onze ambities. De toekomstvisie ‘Wij maken samen gezond gewoon’ van de GGD is vertaald naar ambities die in een beleidsplan 2024-2027 van de GGD staan benoemd. In de kaderbrief 2026 laat de GGD zien welke stappen gezet worden in 2026 op weg naar “Wij maken samen gezond gewoon”. Gezondheid is een belangrijke basis voor een goed en fijn leven. De GGD beschermt, bewaakt en bevordert de gezondheid en doet dat zowel fysiek als online en individueel en collectief. In de brief is te lezen dat de GGD voor 2026 te kampen heeft met verschillende uitdagingen. Z oals dubbele vergrijzing, een stijgende ziektelast door ongezonde leefstijl en leefomgeving, een dalende vaccinatiebereidheid en minder zorgcapaciteit. Daarnaast groeit de noodzaak van preventie en vraagt dit een andere maatschappelijke aanpak. Daarnaast ervaart de GGD toenemende druk door personele en financiële tekorten en onzekerheid over landelijk beleid. De GGD speelt hierop in door meer samen te werken met (zorg)partners, zoals GGD West-Brabant. Ook is de GGD in 2024 gestart met een transitie naar een toekomstbestendige GGD. In 2026 wordt dit afgerond met een moderne dienstverlening, nabij waar nodig en financieel gezond.

Het jaar 2026 is het derde jaar van de uitvoering van het beleidsplan GGD 2024-2027. In 2026 komen er nieuwe thema’s en doelen bij en sommige thema’s worden gecontinueerd. De GGD werkt aan de doelen en activiteiten middels 4 pijlers. Hieronder per pijlen een korte inhoudelijke toelichting voor 2026: 1. Voorkomen als het kan, beschermen als het moet: a. Voorkomen als het kan: • De focus blijft op de overgang van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag. Samenwerking tussen het sociale en medische domein wordt voortgezet en ingebed in bestaande structuren. Dit geldt ook voor de jeugdsector via de Hervormingsagenda Jeugd. • Brabantse werkgevers spelen een cruciale rol in de gezondheid van hun medewerkers, vooral gezien de krapte op de arbeidsmarkt. In 2026 wordt er met 10 belangrijke werkgevers in de regio gesproken om samen te werken aan gezondheidspromotie. b. Beschermen als het moet: • Ondanks krimpende budgetten en arbeidsmarktkrapte, wordt er intensief samengewerkt tussen de GGD’en in Zuid-Nederland om de resultaten van het versterkingsprogramma infectieziektebestrijding te behouden. Specialismen zoals Tuberculosezorg worden gegarandeerd door bundeling van krachten. • In 2026 is het Vaccinatie Expertise Centrum (VEC) geïntegreerd binnen de GGD, met een kernteam en aandacht functionarissen.

Het VEC fungeert als centraal punt voor informatie, advies en uitvoering van vaccinaties, en speelt een centrale rol in pandemische paraatheid en het verhogen van de vaccinatiegraad. 2. Zelf, maar niet alleen: a. Zelf:

2

Raad van 13 maart 2025, nr. 12

•

Onderzocht wordt hoe inwoners meer controle krijgen over hun gezondheid, bijvoorbeeld via AI-advies en zelfhulpapps. Daarna wordt gekeken hoe dit ingepast wordt in de dienstverlening van de GGD. b. Maar niet alleen… • Samenwerken met ervaringsdeskundigen om de dienstverlening te verbeteren en mogelijke nieuwe vangnetoplossingen te creëren. • Via klantenarena’s in gesprek gaan met ouders van jonge kinderen om feedback te verzamelen en zorg te verbeteren. 3. Iedereen verschillend, allemaal gelijk: a. Iedereen verschillend: • Gebruik van risicotaxatie-instrumenten bij JGZ-contactmomenten voor een aanbod op maat voor ouders en jeugdigen. Het centrum seksuele gezondheidszorg is aanvullend op de algemene basiszorg en richt zich vooral op specifieke doelgroepen met outreachend werken en collectieve preventie. Dat vraagt een flinke aanpassing in en van het netwerk. b. Allemaal gelijk: • Uitbreiding van "Generatie Gezond" naar alle inwoners, met extra aandacht voor kwetsbare groepen. • Gericht op effectieve interventies en diensten, stoppen met wat niet werkt, en samenwerking met gemeenten en partners om dienstverlening te optimaliseren. 4. Overal om ons heen, binnen en buiten. a. Binnen: • Uitbreiding van toezichthoudende rol met het toezicht op de Voorschoolse Educatie. Ambitie om in 2026 meer scholen te laten werken aan gezondheidsbeleid via de Gezonde School-aanpak.

Het is zaak voldoende tijd en aandacht te hebben voor collectieve en doelgroepgerichte preventie. b. Buiten: • In 2026 onderzoekt de GGD de gezondheidseffecten van klimaatverandering, zoals hitte, droogte, drinkwater, infectieziekten en wateroverlast. Samenwerking met waterschappen en omgevingsdiensten om risico’s te verminderen.

1.2 Financieel stijgt de inwonersbijdrage als gevolg van de indexering van de GGD en deze volgt de methodiek van de gemeente Tilburg. Onderdeel van de kaderbrief 2026 is de indexering van de inwonerbijdrage. De GGD stelt voor om, op basis van de gebruikelijke indexering (zoals vastgelegd in de gemeenschappelijke regeling), de gemeentelijke bijdrage per inwoner te verhogen. Voor het bepalen van de nominale ontwikkeling wordt de methodiek van de gemeente Tilburg gehanteerd. De eerste raming van Tilburg in december 2024 resulteert in een voorlopige indexering voor 2026 van 1,93%. De GGD verwerkt de definitieve indexering in de begroting. De indexering zorgt voor een stijging van de inwonerbijdrage van € 44,86 (vooruitlopend op de landelijke toevoegingen aan het rijksvaccinatieprogramma) in 2025 naar een voorlopige raming van € 45,73 in 2026. Naast de indexering zijn twee nog niet ingevulde (PM) posten opgenomen in de financiële paragraaf. De eerste betreft een wijziging in het rijksvaccinatieprogramma (RVP). Voor aanpassingen van het contactschema RVP ontvangen we middelen in het gemeentefonds. Deze zijn nog niet bekend en om die reden niet meegenomen in de omgang van de inwonerbijdrage. De mutatie is voor de gemeente budgettair neutraal. De andere PM post betreft de overheveling SPUK-regeling naar gemeenten.

In het landelijk regeerakkoord is opgenomen dat specifieke uitkeringen worden overgeheveld naar het gemeentefonds met toepassing van een budgetkorting van 10 procent. Indien het Rijk 3

Raad van 13 maart 2025, nr. 12

verschillende specifieke uitkeringen bedoeld voor de GGD in het gemeentefonds stort, wordt de inwonerbijdrage 2026 hiermee verhoogd. Voor de gemeente is dit budgettair neutraal.

1.3 Samenwerking met de GGD West Brabant. Om de vele maatschappelijke ontwikkelingen en uitdagingen het hoofd te bieden, toekomstbestendig te blijven én om uitvoering te geven aan de gezamenlijke toekomstvisie ‘we maken samen gezond gewoon’ werken de GGD ‘en West-Brabant en Hart voor Brabant in 2026 sterker samen. Hierdoor kan efficiënter worden gewerkt en een grotere impact worden gemaakt op de publieke gezondheid in Brabant. In 2025 werden de kansen onderzocht; in 2026 wil de GGD deze echt realiseren.

2.1 De GGD kampt met uitdagingen als arbeidskrapte, financiële problemen en onzekerheid over het landelijke beleid. De kaderbrief schetst een ambitieuze invulling van de taken die de GGD in 2026 wil uitvoeren. Diverse taken worden verbreed en nieuwe taken worden benoemd. Tegelijkertijd kampt de GGD met uitdagingen zoals arbeidsmarktkrapte, financiële problemen en onzekerheid over het landelijke beleid. Om deze reden de volgende zienswijze in te dienen met betrekking tot de kaderbrief 2026 en het bestuur van de GGD te verzoeken om hieraan gevolg te geven: We roepen de GGD op zich te focussen op de afgesproken taken en kwetsbare doelgroepen. Bij het verbreden van bestaande taken, adviseren we te focussen op specifieke doelgroepen in plaats van alle inwoners.

Kanttekeningen 1.1 De keuzes van het rijk rondom het landelijke beleid publieke gezondheid en de financiering hiervan vormen enig risico. In het landelijk regeerakkoord is opgenomen dat specifieke uitkeringen worden overgeheveld naar het gemeentefonds met toepassing van een budgetkorting van 10 procent. De GGD heeft een aantal van dergelijke regelingen. Mochten deze uitkeringen in 2026 daadwerkelijk worden overgeheveld naar het gemeentefonds dan vertalen zij dit naar de gemeentelijke bijdrage in lijn met de wet gemeenschappelijke regelingen. In hun kadernota geven zij aan dat dit soort aanpassingen voor de (gezamenlijke) gemeenten budgetneutraal zijn omdat de budgetkorting binnen de GGD wordt genomen.

1.2 Het rijksvaccinatieprogramma is als PM post opgenomen, waarvan de hoogte nog onduidelijk is. In de berekening van de inwonerbijdrage 2026 zijn twee PM posten opgenomen. Het betreft enerzijds de wijziging van het contactschema van het rijksvaccinatieprogramma. De GGD geeft in hun kadernota dat dit budgetneutraal is voor gemeente en de eventuele verhoging van de kosten die hiermee gepaard zal gaan gecompenseerd zal worden door een toevoeging aan het gemeentefonds. Dat is tot op heden de werkwijze geweest bij dergelijke aanpassingen.

Samenwerking De inhoud van de kaderbrief is besproken met de gemeenten uit Midden-Brabant.

4

Raad van 13 maart 2025, nr. 12

Financiën De prognose van de GGD HvB van de gemeentelijke bijdrage voor Hilvarenbeek 2026 is gebaseerd op een aantal aannames met betrekking tot: 1. Indexering: GGD HvB volgt de indexering van Tilburg; in maart volgt een bijstelling 2. Inwonersaantal: prognose is gebaseerd op de inwonersaantallen op 1 september 2024 van het CBS, 16.037 inwoners in gemeente Hilvarenbeek. In april zijn de aantallen per 1 januari 2025 bekend. Deze gegeven zullen bij het opstellen van de begroting voor 2026 bekend zijn. 3. Voor aanpassingen van het contactschema Rijksvaccinatieprogramma(RVP) ontvangen we middelen in het gemeentefonds. Deze zijn nog niet bekend en om die reden niet meegenomen in de omgang van de inwonerbijdrage. De mutatie is voor de gemeente budgettair neutraal.

Kosten Inwonersaantal 2026 Gemeentelijke bijdrage 2025 Toevoeging RVP Indexering 1,93%

Per inwoner

2026 16.037 €719.420 PM €13.952 €733.372

€44,86 PM €0,87 €45,73

Dekking Beschikbaar budget Rijksbijdrage RVP Overheveling SPUK regeling naar gemeenten

€681.000 PM PM -€48.372

De aanpassingen van de inwonersbijdrage en de groei van het aantal inwoners levert een verwachte stijging van de kosten van € 48.372 op in 2026. De werkelijke stijging op basis van actuele gegeven en definitieve inwoneraantallen per 1 januari 2025 zal worden meegenomen als herijking bij de programmabegroting 2026. Begroting en meerjarenraming

Baten / lasten

Struct. / inci.

2025

2026

2027

2028

2029

Verwachte kosten Gemeentelijke bijdrage GGD

L

S

715

733

733

733

733

Totaal te verwachten kosten

L

S

715

733

733

733

733

685

685

685

685

685

18

18

18

18

685

703

703

703

703

-30

-30

-30

-30

-30

Huidig budget Stelpost indexatie VJN2026 Totaal huidig budget

L

Verschil te verwachten kosten en huidig budget

S

Voor structureel en incidenteel hanteren we de richtlijnen van de provincie.

De toename van de kosten wordt veroorzaakt door indexering en de toename van het aantal inwoners. De indexering 2025 is expliciet in het raadsvoorstel rondom de begroting GGD meegenomen. Deze is echter ten onrechte niet in de voorjaarsnota 2024 verwerkt, waardoor hij niet in de begroting 2025 is opgenomen. Dit betekent een indexering 2026 (€ 18.000) welke onttrokken wordt aan de stelpost indexaties in onze begroting en een indexering 2025 (€ 30.000) 5

Raad van 13 maart 2025, nr. 12

waarvoor geen dekking is en wordt meegenomen als autonome ontwikkeling in de Voorjaarsnota 2025. Dit geeft het volgende beeld.

Begroting en meerjarenraming

2025

2026

2027

2028

Structureel saldo

-44 516

157 -234

78 -313

-298 -258

Incidenteel saldo

-560

391

391

-40

Gemeentelijke bijdrage GGD

-30

-30

-30

-30

Saldi begroting na besluit

-74

157

78

-298

Structureel saldo

486

-234

-313

-258

Incidenteel saldo

-560

391

391

-40

Bijgestelde Begroting 2025-2028 ná najaarsnota 2024

2029

In deze tabel is geen rekening gehouden met eventuele andere besluiten ná de voorjaarsnota die een financieel effect hebben op onze begrotingssaldi.

Aan genoemde wijzigingen zijn geen fiscale consequenties verbonden. Communicatie De GGD Hart voor Brabant wordt t.z.t. over voorliggend besluit schriftelijk geïnformeerd.

Uitvoering De portefeuillehouder Volksgezondheid, brengt de zienswijze van de raad in tijdens de vergadering van het algemeen bestuur op 26 maart 2025. Tijdens deze vergadering stelt het AB de kadernota 2026 vast. De wethouder (sociaal domein) informeert de gemeenteraad zo spoedig mogelijk over dit besluit. Nadat het AB de kadernota 2026 heeft vastgesteld, zal de GGD op basis hiervan de begroting 2026 opstellen. Hierover neemt AB van de GGD op 4 juli 2025 een besluit. Conform artikel 25 lid 3 van de Wet gemeenschappelijke regelingen wordt de gemeenteraad voor die tijd in de gelegenheid gesteld om zijn zienswijze te geven op deze ontwerpbegroting. Indien de begroting wordt vastgesteld vormt dit de basis van de uitvoering van de taken publieke gezondheid voor 2026.

burgemeester en wethouders van Hilvarenbeek

Burgemeester Evert Weys

secretaris Frank Jansen

Advies raadscommissie Dit voorstel is op 13 februari 2025 behandeld in de commissie Samenleving. De commissie adviseert het presidium om dit voorstel zonder oordeelsvormende behandeling in de commissie rechtstreeks als hamerstuk op de voorlopige agenda van de raadsvergadering van 13 maart 2025 te plaatsen. De griffier, Maarten Janus 6

Raad van 13 maart 2025, nr. 12

Eindvoorstel Het college handhaaft het voorstel zoals genoemd in de paragraaf “Voorstel”. Burgemeester en Wethouders van Hilvarenbeek, secretaris, Frank Jansen

burgemeester, Evert Weys

Bijlagen (digitaal in raadsinformatiesysteem) Bijlage 1: Kaderbrief 2026 GGD Hart voor Brabant Bijlage 2: Kadernota 2026 GGD Hart voor Brabant

7