12 Instellen van een jeugdlintje (1 initiatiefvoorstel NIEUW-GEWIJZIGD)

Voorstel aan de raad In de vergadering van Behandeld in kinderraad Behandeld in commissie(s) Agendapunt Beleidsveld Onderwerp

: 7 oktober 2021 : 29 september 2021 : Samenleving van 16 september 2021 : 12 : Jeugdbeleid : Instellen gemeentelijk jeugdlintje

Voorstel Het lid Holleman stelt de raad voor om: 1. De Verordening jeugdlintje gemeente Hilvarenbeek vast te stellen; 2. De uitvoering van het jeugdlintje op te nemen in de eerstvolgende versie van de Lokale Educatieve Agenda. Inleiding De jeugd heeft de toekomst. De laatste tijd is er veel aandacht geweest voor de jeugd in Hilvarenbeek. Hierbij valt te denken aan de kinderraad, het aannemen van het Positief Jeugdbeleid en de motie “De gezonde generatie” die door de raad is aangenomen. Het voorstel om een jeugdlintje in te stellen is een volgende stap in de focus op de jeugd, door als gemeente een waardering uit te spreken voor bijzondere prestaties van de jeugd. Aangezien dit onderwerp de jeugd betreft zal er tegelijk een voorstel naar de kinderraad gaan om hierover een besluit te nemen. Indien de kinderraad het voorstel heeft goedgekeurd kan ook de gemeenteraad hier een besluit over nemen. Argumenten 2.1 Jeugdlintje is bedoeld om bijzondere prestaties van jongeren in het zonnetje te zetten Op de eerste plaats is het jeugdlintje bedoeld om jongeren een publiekelijke blijk van waardering te tonen voor hun vrijwillige bijdrage aan de Hilvarenbeekse samenleving, de maatschappelijke betrokkenheid en het inzetten en ontwikkelen van hun talenten daarbij.

In het landelijke decoratiestelsel (lintjes) moet iemand zich minimaal vijftien jaar hebben ingezet voor de samenleving om een onderscheiding te kunnen ontvangen. Dat is de reden dat jongeren eigenlijk nooit een Koninklijke onderscheiding krijgen, hoewel de jeugd natuurlijk ook bijzondere dingen kan doen in de omgeving. Alhoewel op gemeentelijk niveau aan het verkrijgen van het ere-burgerschap en de ere-penning geen leeftijdseisen zijn gesteld1, komt het praktisch niet voor dat jongeren een van de gemeentelijke onderscheidingen wordt toegekend. In sommige gevallen krijgen jongeren wel een beloning voor een 1

Zie hiervoor Verordening betreffende het instellen en verlenen van onderscheidingen van de gemeente Hilvarenbeek.

Raadsvoorstel instellen gemeentelijk jeugdlintje, raad van 7 oktober, nr. 12

bijzondere bijdrage, maar dit heeft geen structureel karakter zoals de lintjesregen bij volwassenen. Door een gemeentelijk jeugdlintje in te stellen, voor de jeugd tot en met 21 jaar, wordt dit hiaat opgevuld. 1.2 Het jeugdlintje creëert rolmodellen die kunnen inspireren Op de tweede plaats is het jeugdlintje bedoeld om rolmodellen te vinden die kunnen inspireren en stimuleren van andere jongeren om hetzelfde te doen voor de samenleving. Hierbij valt te denken aan: • Langere tijd hulp bieden aan ouders, familie, ouderen, zieken en/of eenzamen; • Een actie opzetten voor een goed doel of een andere maatschappelijke bijdrage leveren; • Buurtactiviteiten organiseren of vrijwiligerswerk doen; • Een bijzondere prestatie leveren; • Een uitvinding doen; • Een heldendaad verrichten; • Lastige onderwerpen, zoals pesten en zinloos geweld, bespreekbaar maken. In die zin past het binnen het recent vastgestelde Positief jeugdbeleid, wat zich richt op het creëren van een stimulerende, niet-formele leeromgeving waarbij de talentonwikkeling van onze jeugd centraal staat. Het sluit ook aan bij de burgerschapseducatie, waarbij het gaat over hoe mensen zich voor de samenleving in kunnen zetten. Het is dus ook nadrukkelijk de bedoeling dat met het jeugdlintje de betrokkenheid, saamhorigheid en verantwoordelijkheid van kinderen en jongeren bij de samenleving en goed burgerschap gestimuleerd wordt.

Het vinden van rolmodellen en goede voorbeelden kan ook worden ingezet om jongeren kritisch te laten nadenken over wat zij zelf nodig hebben om goed op te groeien. In die zin kan het mogelijk een opstap zijn naar een project zoals kinderrechten.nu en zou het onderdeel kunnen worden van de Lokaal Educatieve Agenda (LEA), zodat er ook echt borging is in het onderwijs. Uiteindelijk is het aan de jeugd om aan de samenleving van de toekomst vorm te geven. 1.3 Het instellen van een jeugdlintje past binnen het gemeentelijk beleid om de leefbaarheid van de gemeente en de afzonderlijke kernen te stimuleren Het behouden en versterken van leefbaarheid van kleine kernen is een van de speerpunten uit het raadsbreed akkoord 2018-2022. Om voor een jeugdlintje in aanmerking te komen dien je je op een bijzondere wijze te hebben ingezet voor de Hilvarenbeekse samenleving, zoals ook uit bovenvermelde voorbeelden blijkt. Door het vinden van rolmodellen en borging in de LEA worden andere jongeren ook aangespoord tot het ontplooien van initiatieven, of mee te doen aan bestaande initiatieven, om daarmee een bijdrage te geven aan de leefbaarheid van de gemeente en de afzonderlijke kernen.

Kanttekeningen 1.1 Er bestaan al een aantal prijzen in de gemeente die aan jongeren kunnen worden toegekend Om deze reden is er voor gekozen om sportieve of culturele prestaties, waarvoor al een prijs in het leven is geroepen, uit te sluiten van het gemeentelijk jeugdlintje. Er bestaat een vrijwilligersprijs voor jongeren tot en met 22 jaar, maar het jeugdlintje gaat verder dan alleen vrijwilligerswerk. Wellicht kunnen processen worden gestroomlijnd, zodat dubbelingen uit kunnen worden gesloten. Raadsvoorstel instellen gemeentelijk jeugdlintje, raad van 7 oktober, nr. 12

2.2

Er komen te weinig aanmeldingen waardoor maar kan worden gekozen uit een beperkte groep Het is belangrijk dat het college er voor zorgt dat aan de voordrachten niet teveel eisen worden gesteld en dat op een makkelijke en heldere manier duidelijk is hoe men dit kan doen. Dit dient dan ook onder andere duidelijk op de website, op sociale media en in de Hilverbode te worden vermeld. Voorbereiding In de voorbereiding op dit voorstel is contact geweest met Stichting Samenwijs Hilvarenbeek, een aantal dorpscoöperaties en met gemeenten waar al ervaring is met een jeugdlintje. Hieruit zijn onder andere de volgende suggesties/opmerkingen naar voren gekomen: - Laat het jeugdlintje niet alleen een prijs zijn om mensen in het zonnetje te zetten, maar ook om rolmodellen te zoeken; - Het jeugdlintje moet niet concurreren met al bestaande prijzen; - Het kan dan ook de saamhorigheid versterken in de kernen en de hele gemeente, de verbinding jong – oud, het burgerschapsgevoel van kinderen; - Het jeugdlintje moet niet alleen aan denkers, maar aan doeners kunnen worden uitgereikt. Deze suggesties/opmerkingen zijn verwerkt in de verschillende onderdelen van het voorstel en de verordening. Samenwerking Niet van toepassing. Communicatie Indien de gemeenteraad de verordening vaststelt zal deze via de gebruikelijke wegen worden bekendgemaakt.

Het is vervolgens aan het college van burgemeester en wethouders om nader uit te werken hoe, waar en wanneer een jeugdlintje wordt uitgereikt en hoe iemand een voordracht kan doen. Het college communiceert dit te zijner tijd. Uitvoering Het is aan het college van burgemeester en wethouders om de verdere uitvoering van dit voorstel op te pakken, in samenwerking met de kinderraad en jongeren zelf. Dat laatste is belangrijk omdat het de jeugd zelf ook moet aanspreken, daarom wordt in de voorgestelde verordening bewust ook ruimte opengelaten voor verdere uitwerking door het college. De eerste uitreiking zou bijvoorbeeld kunnen plaatsvinden op 20 november 2021, de dag van het recht van het kind. De ontvanger(s) van een jeugdlintje kunnen bijvoorbeeld ook worden uitgenodigd voor de bijeenkomst van de gedecoreerden op Koningsdag, zodat zij daar ook in het zonnetje kunnen worden gezet.

Raadsvoorstel instellen gemeentelijk jeugdlintje, raad van 7 oktober, nr. 12

Financiën Het is de bedoeling dat dit voorstel wordt uitgevoerd binnen bestaande budgetten. De verwachting is dat de kosten voor de uitvoering niet hoog zullen liggen. Deze zullen vooral bestaan uit het laten vervaardigen van de versierselen die bij het jeugdlintje horen en wat kosten die moeten worden gemaakt rondom de uitreiking er van. Hoe de uitreiking er uitziet kan door het college worden bepaald, maar hierbij kan worden gedacht aan aansluiting bij de vorm die wordt gekozen voor de uitreiking van decoraties tijdens de lintjesregen.

Tycho Holleman Raadslid VVD

Advies raadscommissie Dit voorstel is behandeld in de raadscommissie Samenleving op 16 september 2021. Naar aanleiding hiervan licht de heer Holleman zijn zienswijze op de verdere procedure toe. Allereerst gaat hij het voorstel eind september bespreken met de Kinderraad om te horen wat zij ervan vinden. Op basis van dit gesprek met de Kinderraad en de bespreking in en advies van de commissie Samenleving, volgt er een, mogelijk aangepast, eindvoorstel. Na deze toelichting geven alle fracties aan het voorstel rijp voor besluitvorming en een bespreekstuk te achten, waarbij ze de heer Holleman adviseren om de informatie die bij deze commissiebehandeling aan de orde is geweest, mee te nemen voor eventuele aanpassingen. Gemeenschapslijst refereert hierbij nog aan de gestelde financiële kaders. De griffier,

Maarten Janus Eindvoorstel 1. Nadere uitwerking jeugdlintje In de commissie zijn meerdere vragen gesteld en ideeën geopperd over de nadere uitwerking van het jeugdlintje (naamgeving, vormgeving, de criteria, juryleden). Het idee is dat het college deze punten gaat uitwerken. Bij de uitwerking kan het college de kinderraad en een vertegenwoordiging van de jeugd van 12 tot en met 21 jaar betrekken. In het oorspronkelijke voorstel stond opgenomen dat deze uitwerking samen met de kinderraad en een vertegenwoordiging van de jeugd van 12 tot en met 21 jaar diende te gebeuren. Vanwege zorgen vanuit het college of dit binnen het budget kan worden uitgevoerd is dit van “moet” naar “kan” veranderd in het eindvoorstel en zo verwerkt in de verordening en bijbehorende toelichting. Uit de vergadering van de kinderraad van 29 september 2021 bleek dat de kinderraad al veel ideeën over een mogelijke uitwerking heeft en graag betrokken wordt. Om die reden worden op dit moment alleen de kaders door de raad meegegeven. Het is nadrukkelijk niet de bedoeling alle details op dit moment in te gaan vullen. Om iets meer duiding aan de kaders te geven is wel een artikelsgewijze toelichting aan de verordening toegevoegd.

Raadsvoorstel instellen gemeentelijk jeugdlintje, raad van 7 oktober, nr. 12

Criteria In de verordening zijn in artikel 1 de voorbeelden weggehaald wanneer iemand in aanmerking kan komen voor een jeugdlintje. Deze voorbeelden zijn naar de artikelsgewijze toelichting verplaatst, die nieuw bij de verordening is toegevoegd. In plaats daarvan staat nu in artikel 1 opgenomen dat het college deze criteria uit gaat werken en hierbij de kinderraad en een vertegenwoordiging van de jeugd van 12 tot en met 21 jaar kan betrekken. De kinderraad kwam al met verschillende ideeën hiervoor op 29 september 2021. Verder is in artikel 1 nader geduid dat een jeugdlintje niet kan worden gekregen voor een prestatie waarvoor al een onderscheiding of prijs in de gemeente Hilvarenbeek bestaat. Een aantal voorbeelden hiervan zijn eveneens in de toelichting opgenomen. Toekenning en uitreiking In de toelichting wordt bij de artikelen over de toekenning en uitreiking iets meer duiding gegeven. Dit hangt samen met de in de commissie gestelde vragen over hoe vaak het jeugdlintje wordt uitgereikt en wie er in de jury mogen zitten. De in deze toelichting omschreven duiding is ook zo tijdens de commissiebehandeling naar voren gekomen. Nieuw beslispunt In het raadsbesluit wordt een beslispunt opgenomen dat het college de uitwerking van het jeugdlintje ter bespreking naar de gemeenteraad stuurt. Dan kan de raad al deze aspecten bestuderen en indien nodig bespreken. 2.

Naamgeving en vormgeving Op de eerste plaats heeft de kinderraad in de vergadering van 29 september 2021 positief gereageerd op de naam “jeugdlintje”. Daarmee is het een naam die onder de jeugd zelf wordt gedragen. Gezien het doel van het jeugdlintje om de kinderen en jongeren te inspireren is dat een belangrijk punt om waarde aan te hechten. Op de tweede plaats wordt de term “jeugdlintje” inmiddels in veel gemeenten gebruikt. In onze regio zijn dat onder andere Oisterwijk, Tilburg, Gilze en Rijen, Waalwijk en Dongen. Veel van deze gemeenten hebben juist een jeugdlintje ingevoerd omdat deze jongeren geen Koninklijk lintje kunnen ontvangen, maar naar jongeren die zich op een bijzondere wijze voor de samenleving hebben ingezet wel waardering willen uitspreken. Ik zou daarom willen aansluiten bij deze inmiddels in Nederland ingeburgerde naam. Voor ontvangers van een jeugdlintje in onze gemeente is het dan ook herkenbaar als ze ontvangers van een jeugdlintje in andere gemeenten zien. Met betrekking tot de vormgeving zou het een meerwaarde hebben om deze samen met de jeugd uit te werken. Deze mogelijkheid staat ook zo in artikel 5 van de verordening. Ook hiervoor zijn door de kinderraad van 29 september al meerdere ideeën naar voren gebracht. In het tweede lid van dit artikel stond overigens al opgenomen dat een onderdeel kan worden toegevoegd.

Mocht tijdens de uitwerking een uniek idee naar voren komen dan kan het via deze weg mogelijk alsnog aan het jeugdlintje worden toegevoegd. In het raadsvoorstel staat echter ook dat de uitwerking van het jeugdlintje binnen de bestaande financiële budgetten dient te geschieden. Mocht tijdens de uitwerking een idee ontstaan wat niet binnen de kaders past zoals door de gemeenteraad aan het college is meegegeven, dan kan het college terug naar de raad met de vraag of de raad wenst de kaders bij te stellen. Dit is ook zo gezegd door de portefeuillehouder tijdens de behandeling in de commissie Samenleving van 16 september 2021 3. Uitvoering jeugdlintje jeugd ouder dan 12 jaar In het raadsvoorstel staat dat de uitvoering van het jeugdlintje wordt opgenomen in de eerstvolgende versie van de LEA. Dit heeft enerzijds tot doel om de scholen te betrekken in het doen van voordrachten en anderzijds omdat de ontvangers van een jeugdlintje als rolmodellen gelden voor de rest van de kinderen. Op deze manier kan worden geborgd dat de geleverde prestaties ook echt gaan leven en gaan inspireren. Dit past ook in het burgerschapsonderwijs. Raadsvoorstel instellen gemeentelijk jeugdlintje, raad van 7 oktober, nr. 12

Vanwege de zorgen vanuit het college over de uitvoerbaarheid van dit beslispunt binnen de financiële kaders is dit beslispunt in het eindvoorstel gewijzigd in dat het college de mogelijkheden bekijkt om de uitvoering op te nemen in de LEA. Tijdens de commissiebehandeling werd terecht de opmerking gemaakt dat de LEA alleen de kinderen tot en met 12 jaar kan bereiken. Het is aan het college om te bekijken of, bijvoorbeeld via het positief jeugdbeleid of HEBE, deze borging ook voor de jeugd boven de 12 jaar kan plaatsvinden. Hierbij kan worden gedacht aan Social media. Door het nieuwe beslispunt dat het college de uitwerking van het jeugdlintje ter bespreking naar de gemeenteraad stuurt kan de raad worden geïnformeerd of dit lukt en zo ja op welke manier. Eindvoorstel Het lid Holleman stelt de raad voor om: 1. De Verordening jeugdlintje gemeente Hilvarenbeek 2021 vast te stellen; 2. Het college de mogelijkheden te laten bekijken om de uitvoering van het jeugdlintje op te nemen in de eerstvolgende versie van de Lokale Educatieve Agenda; 3. Het college de uitwerking van het jeugdlintje ter bespreking naar de gemeenteraad te laten sturen. Tycho Holleman Raadslid VVD

Bijlagen (digitaal in raadsinformatiesysteem) 1. Concept verordening jeugdlintje gemeente Hilvarenbeek

Raadsvoorstel instellen gemeentelijk jeugdlintje, raad van 7 oktober, nr. 12