12 Democratische vernieuwing (1 raadsvoorstel)

Zaaknummer: 1013664

gemeente Hilvarenbeek

In de vergadering van Behandeld in college op Behandeld in commissie(s) Agendapunt Beleidsveld Onderwerp

: 14 maart 2024 : 7 november 2023 : Commissie Samenleving van 30 november 2023 en 11 januari 2024 : 12 : Dienstverlening : Democratische vernieuwing

Voorstel 1. In te stemmen met de zes uitgangspunten voor het vormgeven van democratische vernieuwing uit de bijlage Uitgangspunten vormgeven democratische vernieuwing, mede op basis van het rapport Verbonden netwerken, analyse inwonersparticipatie Gemeente Hilvarenbeek, (Haagse Beek, november 2023); 2. In te stemmen met het doen van experimenten aan de hand van de vijf vervolgstappen uit de bijlage Vervolgstappen democratische vernieuwing; 3. In te stemmen met het instellen van een klankbordgroep met raad, college, griffier en ambtelijke leiding voor reflectie op uitgangspunten en vervolgstappen. Inleiding Gemeente Hilvarenbeek heeft de ambitie om initiatieven in de samenleving te stimuleren en inwoners te betrekken bij het opstellen en uitvoeren van beleid. In de gemeente tonen coöperaties, verenigingen, stichtingen en andere samenwerkingsverbanden van inwoners, ondernemingen en instellingen een grote mate van ondernemerschap en verantwoordelijkheid voor het vormgeven van de samenleving en het (helpen) inrichten van publieke voorzieningen. Vanuit die kracht en bijzonderheid wil het college het proces faciliteren dat leidt tot volgende stappen in democratische vernieuwing. In het collegeprogramma 2023-2026 staat de opgave geformuleerd met als doel initiatieven vanuit de samenleving en actieve betrokkenheid van inwoners (verder) te stimuleren.

Als onderdeel van die opgave staat benoemd het uitvoeren van een onderzoek naar democratische vernieuwing en het starten van een of enkele experimenten op het gebied van democratische vernieuwing. Organisatieadviesbureau Haagse Beek startte in het voorjaar van 2023 dat onderzoek naar de initiatieven en actieve betrokkenheid in Hilvarenbeek. Zij voerden gesprekken met inwoners, initiatiefnemers uit de verschillende dorpskernen en op verschillende beleidsgebieden, met betrokkenen uit de ambtelijke organisatie met raadsleden en collegeleden. Op 23 oktober jl. vond een bijeenkomst plaats met deze betrokkenen. Het onderzoek is nu afgerond en het college voelt een breed draagvlak voor vervolgstappen. Argumenten 1.1 In het onderzoek worden belangrijke conclusies getrokken over het vormgeven van democratische vernieuwing in Hilvarenbeek In het onderzoek van Haagse Beek wordt geconcludeerd dat de sociale infrastructuur in Hilvarenbeek uniek is en dat het hierop doorbouwen de basis is voor democratische vernieuwing, 1

Raad van 14 maart 2024 nr. 12

maar dat dit ook herijking vraagt van de rollen van gemeenteraad, college en ambtelijke organisatie. Er ligt een goede basis die het college graag verbreedt en met de selectie van enkele experimenten verder invult. 1.2 Het is belangrijk dat raad, college en ambtelijke organisatie vanuit duidelijke uitgangspunten werken om hun rollen te herdefiniëren en activiteiten hiervoor in te richten. Er is een grote mate van sociaal ondernemerschap in de samenleving van Hilvarenbeek. Meer ruimte geven aan initiatieven lukt alleen als de gemeenteraad, het college en de ambtelijke organisatie een andere rol innemen. Dit vraagt om duidelijke uitgangspunten waarop kan worden teruggegrepen bij het maken van keuzes. 2.1 Concreet aan de slag gaan is belangrijk De gemeente Hilvarenbeek kan oplossingen voor vraagstukken niet alleen bedenken. Daarvoor is een nauwe samenwerking nodig met de direct betrokkenen in de samenleving die vaak veel weten over wat op welke wijze wel en niet haalbaar is. Vaak gaat het vormgeven van de samenwerking goed, maar dat is niet altijd het geval, terwijl samenwerkende partijen gemotiveerd zijn en initiatieven graag (helpen) vormgeven. Door concreet aan de slag te gaan met een aantal onderwerpen en het aantal betrokkenen hierin te verbreden, kunnen nieuwe werkwijzen worden uitgeprobeerd. Er wordt op die manier aangesloten op de energie in de samenleving.

Van de initiatieven kan vervolgens worden geleerd, waarna succesvolle werkwijze(n) breed in de gemeente kunnen worden toegepast. 2.2 De activiteiten sluiten aan op een bredere ontwikkeling in Nederland Zoals blijkt uit het programma Representatie en vertrouwen en het Continu Onderzoek Burgerperspectieven (COB) van het SCP toont zich een landelijke ontwikkeling waarbij inwoners minder vertrouwen krijgen in de overheid en de politiek. Vanwege deze ontwikkeling worden nieuwe werkwijzen verkend. De activiteiten in Hilvarenbeek hebben niet de pretentie om alle problemen op dit gebied op te lossen, maar sluiten wel aan op het tegengaan van deze bredere ontwikkeling. Het college verwacht dat vernieuwende initiatieven vorm zullen krijgen. He t college verwacht ook dat de legitimatie voor het handelen van de lokale overheid zal toenemen, evenals het begrip voor politieke beslissingen. 2.3 Met de aanpak wordt ook uitvoering gegeven aan de toezegging aan de raad van 20 april 2023 inzake het Participatieplan Omgevingsvisie Het is goed mogelijk dat er een verband is tussen de uitkomsten van de vervolgstappen en het opstellen van een participatieplan in het kader van de omgevingswet. In de voorgestelde vervolgstappen wordt hiermee rekening gehouden en waar nodig verbinding gemaakt tussen de activiteiten.

3.1 Reflectie tussen de betrokken gremia is belangrijk Democratische vernieuwing vraagt andere rollen van en kaders voor raad, college en ambtelijke organisatie. Deze staan niet op zichzelf, maar krijgen vorm in een samenspel. Het is daarom belangrijk dat gezamenlijk gereflecteerd wordt op de uitgangspunten en vervolgstappen voor het vormgeven van democratische vernieuwing. Een klankbordgroep leent zich hier goed voor omdat zaken in een kleine setting kunnen worden besproken.

Kanttekeningen 3.1 Het risico van de selectie van een aantal onderwerpen is dat mogelijk ondertussen in de reguliere werkwijzen geen verandering komt Door het kiezen van een aantal onderwerpen als experimenten waarin aan nieuwe werkwijzen wordt gewerkt, is het risico dat veranderingen in reguliere werkwijzen mogelijk niet in eerste 2

Raad van 14 maart 2024 nr. 12

instantie tot stand komen omdat daar de focus niet op ligt. Het college verwacht dat de klankbordgroep hierin kan helpen door te reflecteren op verbinding tussen de geselecteerde experimenten en actuele thema’s zodat op die manier ook tijdens de doorlooptijd van experimenten in reguliere werkwijzen waar nodig al veranderingen kunnen worden doorgevoerd. 3.2 Met dit voorstel kiest het college mogelijk niet voor het inzetten van een burgerbegroting of andersoortige instrumenten die kunnen worden toegepast waardoor mogelijkheden voor vernieuwing onbenut kunnen blijven Het college zorgt ervoor dat dergelijke instrumenten wel zullen worden toegelicht bij moment van selectie van inhoudelijke onderwerpen om mee te experimenteren, zodat de samenleving waar gewenst op deze instrumenten kan inzetten. Het college is ervan overtuigd dat individuele instrumenten alleen op die manier duurzaam meerwaarde opleveren. Financiën Voor training van ambtenaren, procesbegeleiding van bijeenkomsten en aanpalende activiteiten is reeds in financiële middelen voorzien in de programmabegroting. Communicatie Het is belangrijk dat raad, college en ambtelijke leiding gezamenlijkheid uitstralen over de uitgangspunten en vervolgstappen. Inwoners die bijdroegen aan het voorbereidend onderzoek en aanwezig waren op de bijeenkomst in het kader van het onderzoek, verwachten een terugkoppeling.

Vanuit procesbegeleiding zal een bericht worden opgesteld, dat ook specifiek onder hen wordt verspreid. Uitvoering Na het besluit wordt vanuit de gemeente een kleine projectgroep ingericht die zorg zal dragen voor het organiseren van de bijeenkomsten. Tevens wordt de klankbordgroep gevormd. In afstemming met de raad, het college en de ambtelijke organisatie worden de bijeenkomsten met de samenleving opgezet en vervolgactiviteiten vormgegeven. De raad zal op de hoogte worden gehouden van de voortgang. Tevens wordt de raad uitgenodigd voor bezoeken aan andere gemeenten die inspirerende initiatieven ontplooien. In de bijlage Tijdlijn 2023 2024 zijn de concrete vervolgactiviteiten weergegeven. Advies raadscommissie Dit voorstel is behandeld in de raadscommissie Samenleving op 18 januari 2024. De fracties van HOI Werkt en VVD zijn van mening dat het voorstel rijp voor besluitvorming is en als bespreekpunt op de voorlopige agenda van de raadsvergadering van 1 februari 2024 kan worden geplaatst. De fractie van CDA is van mening dat het voorstel niet rijp voor besluitvorming is. De griffier, Maarten Janus Presidium Het presidium heeft in zijn vergadering van 22 januari 2024 besloten om het voorstel vooralsnog als bespreekstuk op de voorlopige agenda van de raadsvergadering van 1 februari 2024 te plaatsen.

De griffier, Maarten Janus Presidium (digitale weg) De leden van het presidium hebben op 30 en 31 januari 2024 aan de griffie medegedeeld dat zij het voorstel alsnog niet rijp voor besluitvorming achten. In lijn met de gemaakte afspraak in het

3

Raad van 14 maart 2024 nr. 12

presidium van 22 januari 2024 is het voorstel daarom afgevoerd van de voorlopige agenda van de raadsvergadering van 1 februari 2024. De griffier, Maarten Janus Presidium Het presidium heeft in zijn vergadering van 4 maart 2024 besloten om het voorstel als bespreekstuk op de voorlopige agenda van de raadsvergadering van 14 maart 2024 te plaatsen. De griffier, Maarten Janus Eindvoorstel Het college handhaaft de voorstellen genoemd onder de paragraaf “Voorstel”.

Burgemeester en Wethouders van Hilvarenbeek, secretaris, burgemeester, Frank Jansen

Evert Weys

Bijlagen (digitaal in raadsinformatiesysteem) 1. Uitgangspunten vormgeven democratische vernieuwing 2. Vervolgstappen democratische vernieuwing 3. Tijdlijn 2023 2024 4. Verbonden netwerken, analyse inwonersparticipatie Gemeente Hilvarenbeek, (Haagse Beek, november 2023) - aparte bijlage.

Burgemeester Evert Weys

Secretaris Frank Jansen

4