12 A-01 HOI Werkt Democratische vernieuwing

Democratische vernieuwing

A-01 Amendement De raad van de gemeente Hilvarenbeek; in vergadering bijeen op 14 maart 2024; gezien het raadsvoorstel Democratische vernieuwing onder agendapunt 12; besluit in afwijking van punt 2 en 3 van het raadsvoorstel als volgt: 2. in te stemmen met het maken van een aangepaste planning voor vervolgstappen democratische vernieuwing langs drie lijnen: a. nieuwe vormen van participatie waarbij meer inwoners en een bredere vertegenwoordiging uit de samenleving meer invloed kunnen uitoefenen bij het opstellen, uitvoeren en evalueren van beleid; b. initiatieven vanuit de samenleving waarbij de rollen van inwoners, maatschappelijke organisaties, raad, college en ambtelijke organisatie duidelijkheid bieden voor alle betrokkenen; c. aanpassing van het participatiebeleid en opstellen van de daaruit voortvloeiende participatieverordening; 3. voor reflectie op uitgangspunten en vervolgstappen door het college uiterlijk 1 mei 2024 een klankbordgroep in te laten stellen met een vertegenwoordiging van inwoners, raad, college, griffier en ambtenaren, waarbij minimaal 50% van de klankbordgroep bestaat uit inwoners buiten politiek of ambtelijke organisatie. 4. het college op te dragen om de aangepaste planning voor 1 mei 2024 aan de raad bekend te maken.

Toelichting

gemeenteraad Raadsvergadering d.d.14 maart 2024 Beslissing: Bij stemmen met handopsteken met 9 stemmen (HOI Werkt) voor en 8 stemmen (CDA, VVD)tegen aangenomen.

Constateringen Het rapport Verbonden Netwerken laat zien dat de gemeente Hilvarenbeek zich in een unieke positie bevindt. Coöperaties, verenigingen en individuele De griffier, inwoners vervullen een belangrijke rol bij het starten en tot stand brengen van belangrijke opgaven voor onze gemeente. Het samenspel dat dit vraagt tussen gemeente en initiatiefnemers heeft zich door de jaren heen aan beide kanten ontwikkeld. Veel inwoners weten de weg te vinden richting gemeentehuis, al dan niet ondersteund door coöperaties en verenigingen met ervaring of een organisatie als Tussenheid. Ook college, raad en ambtelijke organisatie hebben door de vele initiatieven geleerd De griffier,

van wat elk van hen ‘te doen staat’. Dat neemt niet weg dat initiatieven soms stagneren door onduidelijkheid over kaders, processen, eigenaarschap of prioriteitstelling. Tegelijk zien we ook in onze gemeente dat er groepen inwoners zijn die zich niet zomaar laten zien of horen: het zogenaamde ‘stille midden’. Inwoners die zich niet verenigen rondom een bepaald belang of doel, maar zeker wel mee willen denken of zelfs een bijdrage willen leveren aan een maatschappelijk vraagstuk dat hen raakt. Ook zijn jongeren, vrouwen, praktisch opgeleiden en inwoners met een andere culturele achtergrond zowel in de gemeenteraad als bij de initiatieven uit de samenleving ondervertegenwoordigd. Uit het Continu Onderzoek Burgerperspectieven van het Sociaal Cultureel Planbureau (december 2023) komt naar voren dat inwoners steeds minder vertrouwen krijgen in overheid en politiek. Mensen die weinig vertrouwen hebben in de politiek en vinden dat de politiek niet naar hen luistert, steunen vaker harde acties tegen de overheid. De polarisatie in de samenleving neemt hierdoor verder toe, waardoor belangengroepen tegenover elkaar komen staan en het voor de politiek moeilijker wordt te komen met gedragen oplossingen. Nieuwe vormen van democratie als aanvulling op de bestaande democratie zijn effectief gebleken om te komen tot gedragen oplossingen.

Er is nieuwe landelijke wet- en regelgeving op komst die vraagt om een bredere betrokkenheid bij en invloed op - besluitvorming. De verandering in de Gemeentewet door de wet ‘Versterking participatie op decentraal niveau’ vraagt om een participatieverordening in plaats van de huidige inspraakverordening. De participatieverordening gaat de verouderde Inspraakverordening vervangen. In deze participatieverordening moet iedere gemeente duidelijkheid geven over hoe zij de participatie vormgeeft. Ook moet het uitdaagrecht worden verankerd in de verordening. Overwegingen 2.a.Met nieuwe en eigentijdse vormen van participatie kun je een grotere en diversere groep inwoners betrekken Daarbij denken we aan digitale vormen van participatie, waarmee jongeren en inwoners met weinig tijd makkelijker zijn te bereiken. Ook hebben veel gemeenten intussen ervaring opgedaan met een burgerberaad. Daarbij worden inwoners via een gewogen loting geselecteerd, waardoor ook inwoners meedoen die anders niet naar inspraakbijeenkomsten komen. 2.a Concreet en snel aan de slag gaan is belangrijk Door te starten met onderwerpen die mensen aanspreken en waar ze ook echt invloed op kunnen hebben, ervaren inwoners dat hun mening meetelt. Door naar elkaar te luisteren en door vanuit verschillende invalshoeken naar een situatie te kijken, ontstaan er gedragen oplossingen.

Hierdoor zal het vertrouwen in gemeente en politiek toenemen. 2.a Experimenteren betekent georganiseerd leren door te doen Met nieuwe vormen aan de slag gaan, betekent ook al doende ontdekken wat wel en niet werkt. Dat bedenken we niet vanachter de tekentafel. Daar komen we achter door aan de slag te gaan, te

durven en te benoemen wat werkt en wat niet werkt. En dat leren doen we samen met de inwoners. 2.b Een heldere proces- en rolomschrijving van initiatiefnemers, raad, college en ambtenaren brengt snelheid, structuur en duidelijkheid bij burgerinitiatieven Hilvarenbeek is een gemeente die zich al jarenlang onderscheidt door het grote aantal collectieve burgerinitiatieven op verschillende gebieden van de lokale gemeenschap. Er ligt een goede basis die we graag verbreden. Dat vraagt ook om herijking van de rollen van gemeenteraad, college en ambtelijke organisatie. Om de raad de kans te bieden zijn kaderstellende rol goed in te vullen, is duidelijkheid nodig over proces en rollen. Zo moet duidelijk worden op welk moment de raad aan zet is en op welk moment het college. Deze duidelijkheid in rollen en kaderstelling biedt de ambtelijke organisatie de ruimte om binnen de kaders initiatieven verder te helpen. Het oog houden op samenspel tussen inwoner-raad-griffie-college-organisatie is van belang. Nieuwe vormen van overheidsparticipatie vereisen ontdekken en experimenteren. Daarbij worden ook fouten gemaakt waar van geleerd kan worden. Juist op de verbinding tussen de betrokkenen is de winst te behalen en daar moet ruimte voor zijn.

2.c In het participatiebeleid leggen we vast hoe we overheidsparticipatie stimuleren en vormgeven Het huidige participatiebeleid heeft de raad vastgesteld op 9 december 2021. Dit beleid biedt veel handvatten voor inspraak en burgerparticipatie. Daarbij is uitgegaan van de participatieladder, waarbij de gemeente bepaalt welke vorm van participatie wordt toegepast. Inwoners doen dan mee met initiatieven van de gemeente. Bij de aanpassing van het beleid komt ook aandacht voor nieuwe vormen van democratie en overheidsparticipatie. Voor overheidsparticipatie beschrijven we hoe we als gemeente meedoen met initiatieven van inwoners. Dit sluit aan bij beslispunt 2b. 2.c In de participatieverordening worden de procedures en spelregels vastgelegd We maken afspraken die aansluiten bij de behoefte van onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties, gemeenteraad, college van burgemeester en wethouders en de ambtelijke organisatie. We leggen vooraf de kaders uit en koppelen na afloop het resultaat terug. Zo geven we richting aan het participatieproces. 2. De drie lijnen kunnen niet los van elkaar worden gezien, de uitkomsten van a en b zorgen voor inbreng in de participatieverordening (c) 3.1 Het gesprek tussen inwoners en verschillende bestuurslagen is belangrijk Democratische vernieuwing vraagt andere rollen van en kaders voor raad, college en ambtelijke organisatie.

Deze staan niet op zichzelf, maar krijgen vorm in een samenspel. Het is daarom belangrijk dat samen met inwoners teruggekeken wordt op de uitgangspunten en vervolgstappen voor het vormgeven van democratische vernieuwing. Een klankbordgroep leent zich hier goed voor omdat zaken in een kleine setting kunnen worden besproken. 3.2 De samenstelling van de klankbordgroep zorgt voor een benadering vanuit de inwoners

Door inwoners een rol in de klankbordgroep te geven, komt de vraag centraal te staan wat nieuwe vormen van democratie betekenen voor de inwoners en hoe zij die ervaren. Hiermee voorkomen we dat we te veel uitgaan van systeemdenken van de ambtelijke organisatie en politiek in plaats vanuit de leefwereld van de inwoners. Bij de bemensing van de klankbordgroep is het van belang om ook het netwerk van bestaande lokale maatschappelijke organisaties zoals dorpscoöperaties te benutten. Zij hebben zicht op inwoners in de eigen gemeenschap en kunnen bijdragen aan continuïteit.