11 Ontwerpbegroting 2024 en Jaarstukken 2022 GGD (6 bijlage Jaarstukken)
Tekst van het document
Jaarstukken 2022
Corona voorbij doorwerken aan gezondheid.
Inhoud Inleiding
4
De GGD in één oogopslag 2022
5
Jaarverslag 2022
6
1.
2.
Jaarrekening 2022
52
1.
Waardering en resultaat
53
2.
Balans
54
3.
Toelichting op de balans
57
Programma Publieke gezondheid
7
4.
Overzicht van baten en lasten
70
1.1
Jeugdgezondheid
8
5.
Toelichting op het overzicht van baten en lasten
71
1.2
Gezondheidsbescherming
11
5.1 Programma Publieke gezondheid - reguliere bedrijfsvoering
72
1.3
Gezondheidsbevordering en leefstijl
15
5.2 Programma Corona
74
1.4
Monitoren, signaleren en adviseren
18
5.3 Reserves
76
1.5
Toezicht houden
22
5.4 Incidentele baten en lasten
77
1.6
Openbare geestelijke gezondheidszorg
25
5.5 Rechtmatigheid
78
1.7 Publieke gezondheid bij rampen en crises
27
1.8
30
6. Wet normering topinkomens
79
De GGD als organisatie
34
Bijlagen
81
2.1
35
Bestrijding COVID-19
Bestuur
2.2 Belangrijke ontwikkelingen
36
Bijlage 1:
2.3 Kwaliteit
40
Bijlage 2: Taakvelden
83
2.4 Informatieveiligheid
42
Bijlage 3: Gemeentelijke bijdrage
84
2.5 Beleidsindicatoren
43
Bijlage 4: Single Information Single Audit
85
3.
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
44
4.
Onderhoud kapitaalgoederen
48
5.
Financiering
49
6.
Verbonden partijen
50
Cijfers 2022 GGD Hart voor Brabant
Doorwerken aan gezondheid
I
Jaarstukken 2022
I
GGD Hart voor Brabant
82
I
2 / 85
Wij beschermen, bevorderen en bewaken de publieke gezondheid “Als ik terugkijk op 2022 kan ik alleen maar heel trots zijn op de medewerkers van de GGD Hart voor Brabant. Na twee enerverende jaren - die helemaal in het teken stonden van de coronacrisis - hadden we weer ruimte voor het ’gewone werk’. Waarbij we ons nog bewuster werden van het belang van samenwerken. Daarom leverden onze professionals iedere dag hun bijdrage aan een betere gezondheid van alle inwoners. De GGD beschermt, bevordert en bewaakt de publieke gezondheid.” - Thérèse Claassen, directeur publieke gezondheid GGD Hart voor Brabant
Inhoud
Jaarverslag 2022
Bijlagen
Jaarrekening 2022
Inleiding In 2022 kon de GGD geleidelijk de aandacht verplaatsen van corona naar de
Leeswijzer
‘normale’ publieke gezondheid. De medewerkers konden zich weer richten op hun gewone werk. Hoewel corona nog steeds aandacht kreeg, bijvoorbeeld bij
Deze jaarstukken bestaan uit:
de boostervaccinaties. Terug naar normaal dus. We hadden weer ruimte om een bijdrage te leveren
1. Het jaarverslag met de verantwoording over het werk van
aan een betere gezondheid van de inwoners, aan het uitvoeren van de ambities
de GGD Hart voor Brabant in 8 paragrafen, met steeds:
uit onze beleidsvisie en aan onze missie: mensen gezonde kansen bieden alles
>
een kort overzicht van wat we voor die taak doen;
uit hun leven te halen.
>
de kijk van een GGD-medewerker op het werk in 2022;
>
onze ambities, vaak afkomstig uit de beleidsvisie, met zo nodig een algemene toelichting (betekenis kleuren:
Voor de GGD betekende dat nog meer dan eerst: het beschermen, bevorderen
= gehaald,
= hier werken we nog aan);
en vooral bewaken van ieders gezondheid. De uitbraak van corona maakte
>
de resultaten in 2022, waaronder innovaties;
duidelijk wat daar beter kan. Tegelijkertijd was er aandacht nodig voor de
>
prestaties (in illustratieve cijfers: we doen dus meer dan dit);
GGD-organisatie. De werkdruk en de schaarste aan personeel vroegen om aanpassingen en blijven dat doen.
In paragraaf 1.8 beschrijven we de bestrijding van het COVID-19 virus (in dit verslag noemen we het: corona). Dat deden we in opdracht van de minister van VWS,
De waardering voor ons werk bleef hoog. In het najaar vroegen we aan
die dat helemaal betaalde.
klanten en relaties naar hun beeld van de GGD. Het resultaat: een gemiddelde
In het tweede deel van het jaarverslag verantwoorden we ons over de
waardering van rond de 7,5.
bedrijfsvoering, in een aantal (wettelijk verplichte) paragrafen.
‘s-Hertogenbosch, 30 maart 2023,
2. De jaarrekening met de financiële verantwoording en het resultaat.
het dagelijks bestuur van de GGD Hart voor Brabant, T.H.I. Claassen,
W.J.L. Buijs-Glaudemans,
secretaris
voorzitter
Vastgesteld door het algemeen bestuur van de GGD Hart voor Brabant op 6 juli 2023, T.H.I. Claassen,
W.J.L. Buijs-Glaudemans,
secretaris
voorzitter
Doorwerken aan gezondheid
I
Jaarstukken 2022
I
GGD Hart voor Brabant
I
4 / 85
Inhoud
Jaarverslag 2022
Bijlagen
Jaarrekening 2022
De GGD in één oogopslag 2022 Waar we voor staan en waar we voor gaan
Over GGD Hart voor Brabant
800
Geld
maken zich sterk voor de gezondheid van alle inwoners
medewerkers en spelen in op de lokale situatie.
Wij beschermen, bevorderen en bewaken
Investeren in
Oss
de gezondheid van
een sterke publieke
1,1 miljoen inwoners waarvan ruim 200.000 jeugdigen
Heusden
Waalwijk
Dongen
Vught
Loon op Zand
gezondheid is
’s-Hertogenbosch
SintMichielsgestel
investeren in de
Bernheze Maashorst
Land van Cuijk
gezondheid van alle inwoners
Boekel Tilburg
Gilze en Rijen
We zetten daarbij extra in op de gezondheid
Boxtel
Meierijstad
Oisterwijk
Goirle Hilvarenbeek
van mensen in kwetsbare situaties. Zodat alle mensen gezonde kansen krijgen om alles uit hun leven te halen.
19 gemeenten
Diensten
60 consultatiebureaus
Inkomsten totaal 2022
€ 68,4 miljoen
Basispakket
€ 41,5 miljoen
Plustaken voor gemeenten € 10,1 miljoen
5 regionale vestigingen
Plustaken voor anderen
€ 16,8 miljoen
Per inwoner
Preventie is onze
We streven naar een
We onderbouwen onze
kernactiviteit, gericht
gezonde omgeving
keuzes en activiteiten met
op een gezonde leefstijl
die bijdraagt aan preventie
inzicht over gezondheid
Gemeentelijke bijdrage 50
Stijging door:
€ 42,59 40
• indexering Jeugdgezondheid
• het Rijksvaccinatieprogramma*
Gezondheidsbescherming
• prenataal huisbezoek
Gezondheidsbevordering en leefstijl
zwangeren in een kwetsbare
Monitoren, signaleren en advies
situatie (vanaf juli 2022)*
Publieke gezondheid bij rampen en crises
€ 35,40
2020
2021
2022
€ 37,18
20
* Betekent ook: stijging Gemeentefonds
2024: stijging door actualisering basispakket
Overige Doorwerken aan gezondheid
€ 34,34
30
Toezicht houden Openbare geestelijke gezondheidszorg
€ 33,24
I
10
0
Jaarstukken 2022
I
GGD Hart voor Brabant
2023
I
5 / 85
2024
Jaarverslag 2022
1. Programma Publieke gezondheid De GGD Hart voor Brabant is er voor het beschermen, bevorderen en bewaken van de publieke gezondheid. Zonder dat mensen daar altijd om vragen. Dat doen we in opdracht van 19 gemeenten in Midden-Brabant en Brabant-Noord. In dit jaarverslag leest u per taak het resultaat dat we bereikten. We verantwoorden ons met een aantal cijfers en geven enkele thema’s extra aandacht. Cijfers per gemeente staan in een apart overzicht. Actualisering GGD-basispakket In 2019 besloot het GGD-bestuur tot het actualiseren van het basispakket. Met als doel dit pakket af te stemmen op de opgaven van morgen. Het project kreeg een herstart en vooral in het najaar van 2022 waren er veel overleggen: met raadsleden, met het bestuur en met elke gemeente apart. Dit alles leidde tot een voorstel aan het algemeen bestuur in november en het opnemen van het basispakket in de kadernota 2024. Daarover gaven de gemeenteraden hun zienswijze. Na het vaststellen van de kadernota ronden we het project af.
Inhoud
Jaarverslag 2022
Bijlagen
Jaarrekening 2022
1.1 Jeugdgezondheid De GGD biedt jeugdgezondheidszorg aan aan alle jeugdigen tot 18 jaar, onder verantwoordelijkheid van de gemeente. Vrijwel alle jeugdigen zijn bij ons in beeld
Wat wilden we bereiken (de ambities uit onze beleidsvisie)? De vier onderwerpen van de JGZ-preventieagenda: ouderschap, hechting, gezondheid en weerbaarheid. Door hier – samen met partners – stevig op in te zetten kunnen we hardnekkige problemen zoals schoolverzuim, kindermishandeling en armoede eerder signaleren en aanpakken.
via het consultatiebureau, de kinderopvang en scholen. Zo krijgt iedere jeugdige de aandacht en steun die nodig is. We volgen hen en zo signaleren we achterstanden,
In 2023 biedt de jeugdgezondheidszorg iedere jeugdige een persoonlijk ’pakket’, waarbij we de landelijke richtlijnen vertalen in maatwerk. Bijvoorbeeld: meer of juist minder contacten met het consultatiebureau. Toelichting: vanwege corona konden we in de eerste maanden van 2022 niet terecht op het voortgezet
ondersteunen hen of verwijzen door.
onderwijs. Dat haalden we later in. Het zorgde voor extra druk om nog zoveel mogelijk leerlingen tijdig te
Zo krijgen we risico’s eerder in beeld.
We pasten onze werkwijze aan, om met (soms) minder inzet méér jeugdigen te kunnen zien. Helaas was
screenen. Voor de zomer haalden we ook de achterstand in de vaccinaties in, dat was een megaklus.
We verzamelen en interpreteren ook data
er ook eind 2022 nog achterstand, onder andere door ziekteverzuim van onze medewerkers in een krappe
en duiden ontwikkelingen. Dat helpt het
De ‘no show’ (geen reactie op een uitnodiging) steeg. Dat leidde tot tijdverlies en opnieuw plannen.
arbeidsmarkt.
gezondheidsbeleid van de gemeente en
We ondernamen acties om de no show te beperken.
maakt verbetering van de zorg mogelijk.
Er kwamen speciale spreekuren, die ouders niet altijd optimaal gebruikten. Samen met gemeenten
Door de oorlog in Oekraïne ving Nederland veel gezinnen op, vooral moeders met jonge kinderen. investeerden we veel in informatie over vaccinaties en (jeugd)gezondheidszorg. Doorwerken aan gezondheid
I
Jaarstukken 2022
I
GGD Hart voor Brabant
I
8 / 85
Inhoud
Jaarverslag 2022
Bijlagen
Jaarrekening 2022
Resultaten Kansrijke start
Programma Multichannel klantbeleving
In Nederland maakt 16% van de jeugdigen een valse start. Ze staan bloot aan
Na drie jaar rondden we dit programma af; het project Plannen door ouders loopt
stress, slechte voeding, rook of mishandeling en beginnen met een achterstand. Ze
door. Het programma leidde tot zo’n 45 kleine en grote vernieuwingen, zoals de
krijgen later vaker problemen zoals overgewicht en hart- en vaatziekten. Ook krijgt
ouderchat, de veelgestelde vragen en de contactpagina’s op de website. Ook achter
deze groep vaker te maken met jeugdhulp.
de schermen verbeterde er veel: ouders krijgen hun uitnodiging voortaan digitaal
Een goede start begint al vóór de zwangerschap: de eerste 1.000 dagen van een
en bij een vraag aan het Klantcontactcentrum krijgen ze direct een antwoord van
kind zijn cruciaal. Daarom begeleidden we kwetsbare aanstaande ouders zo vroeg
een jeugdverpleegkundige.
mogelijk, via het Actieprogramma Kansrijke start. We deden, en doen, ook mee in Babyconnect: beter digitale gegevens uitwisselen,
Programma JGZ PROF
tussen klanten en zorgverleners en tussen zorgverleners zelf in de geboortezorg:
Dit programma had als doel: kwaliteitsverbetering in de jeugdgezondheidszorg.
verloskundige samenwerkingsverbanden in het Partnerschap Brabant. We
Van de 10 projecten lopen er nog 3. Door de coronadrukte is de evaluatie nog niet
verwachten dat Midden-Brabant in 2023 aansluit.
helemaal klaar. We doen al enkele jaren doorlopend klantonderzoek en dat nemen
Prenataal huisbezoek
we mee in het borgen van het programma.
Vanaf 1 juli kreeg de GGD de (wettelijke) taak om op huisbezoek te gaan bij
Smart start (innovatief project 2022)
zwangeren en/of gezinnen in een kwetsbare situatie. Dat gebeurt na een signaal
Een leergang die inspireert om te werken aan oplossingen voor jeugdvraagstukken.
van een verloskundige of andere hulpverlener of van de jeugdgezondheidszorg zelf,
Onderdelen: de werkwijze Smart Start, datageletterdheid en het ontwikkelen
bijvoorbeeld via een aanvraag. We informeerden gemeenten en partners over het
van data voor preventie en design thinking. De (13) deelnemers waardeerden de
doel van deze nieuwe dienst en onze rol.
masterclasses erg en er volgt een tweede serie in het voorjaar 2023.
Er waren nog weinig aanmeldingen: 127. We moesten, ook door personeelsverloop, veel aandacht besteden aan het faciliteren van de medewerkers. Een voorwaarde voor een succesvolle invoering. We blijven aandacht besteden aan een goede evaluatie:
> Waarom is het aantal aanmeldingen zo laag? > Zijn professionals voldoende vaardig in het signaleren en kunnen zij zwangeren/ gezinnen motiveren voor een huisbezoek? Welke drempels zijn er? Is er meer informatie nodig of meer afstemming met de verloskundigen. Zij zijn bijvoorbeeld gewend om te verwijzen naar de kraamzorg. In ons volgende jaarverslag komen we hierop terug.
Doorwerken aan gezondheid
I
Jaarstukken 2022
I
GGD Hart voor Brabant
I
9 / 85
Inhoud
Jaarverslag 2022
Bijlagen
Jaarrekening 2022
Prestaties1
2021
2022
Opmerkingen
249.507
230.853 -
Percentage jeugdigen dat de GGD bereikt
-
81% -
% Volledig gevaccineerden geboren in 2019
-
93,2% Rijksvaccinatieprogramma
59.950
71.572 Exclusief coronavaccinaties
Contacten met jeugdigen
Jeugdigen door de GGD gevaccineerd Percentage jeugdigen met een verwijzing
11%
10% -
Percentage jeugdigen dat een huisbezoek kreeg
2%
2% -
Percentage contacten dat de GGD tijdig uitvoerde
81%
77% -
% extra onderzoeken met een aanleiding
29%
31% -
Jeugdigen waarmee de GGD contact had vanwege
1.598
1.948 -
Gebruik meldcode kindermishandeling (stap 1)
169
143 -
Jongeren gescreend op depressieve klachten
-
7.579 -
- waarvan een aanwijzing voor depressiviteit
-
19% Cijfer schooljaar 2021-2022
ziekteverzuim op school
Lokale coalitie Kansrijke Start
17
Contacten Nu niet zwanger
-
- 692 Door GGD en anderen
1 De cijfers in de kolommen 2021 en 2022 van de overzichten Prestaties zijn aantallen, tenzij anders vermeld. Waar geen cijfer staat (-): cijfer onbekend of het staat niet in jaarverslag 2021 of begroting 2022.
Doorwerken aan gezondheid
I
Jaarstukken 2022
I
GGD Hart voor Brabant
I
10 / 85
Inhoud
Jaarverslag 2022
Bijlagen
Jaarrekening 2022
1.2 Gezondheidsbescherming De GGD draagt bij aan de bescherming tegen
Wat wilden we bereiken (de ambities uit onze beleidsvisie)?
infectieziekten, waaronder zoönosen. We brengen
We helpen de Omgevingswet en de Kernwaarden gezonde leefomgeving concretiseren.
besmettelijke ziekten in kaart, onder andere via
We doen mee in het ontwikkelen van de omgevingsvisie van de gemeente.
de meldingsplicht en helpen verspreiding te
We dragen bij aan een veilige omgeving en een gezonde landbouw en veehouderij.
voorkomen door adviezen en vaccinaties. Onze
In 2023 heeft gezondheid een volwaardige plek in de belangenafweging bij gemeenten.
adviezen helpen reizigers veilig op weg (plustaak). En we adviseren onder andere gemeenten en instellingen over hygiëne en inspecteren tattooen piercingshops (plustaken). Denk ook aan het spreekuur seksuele gezondheid of de screening op tuberculose. We richten ons ook op de invloed van het milieu op de gezondheid. Een voorbeeld hiervan is ons onderzoek naar de invloed van luchtkwaliteit op de gezondheid in Brabant.
De GGD is bij gemeenten in beeld als vanzelfsprekende partner bij het inrichten van een gezonde leefomgeving. Toelichting: gemeenten zijn druk met het invoeren van de Omgevingswet. De GGD ondersteunde hen op die voorbereiding, samen met andere partners in de Werkgroep Omgevingstafel. Daarnaast bereidden we de besluiten voor over de rol van de GGD. We namen actief deel aan regionale overleggen. We vroegen veel aandacht voor het thema leefomgeving. Zo lichtten we het toe in het Bestuurlijk Platform Omgevingsrecht en gaven we een workshop op de Dag van de gezondheid. We houden de landelijke kernwaarden actueel in de Brabantse Omgevingsscan en zorgen ervoor dat deze informatie meegaat in de adviezen aan gemeenten. Bij diverse gemeenten werkten we dan ook mee aan hun omgevingsvisie. Voor elke gemeente is er een gezondheidsschets met data die zij daarbij kan gebruiken. We evalueerden de Handreiking veehouderij en volksgezondheid en bespraken de uitkomsten met enkele gemeenten en omgevingsdiensten. Ook startten we een onderzoek naar de relatie tussen geur en hinder.
Doorwerken aan gezondheid
I
Jaarstukken 2022
I
GGD Hart voor Brabant
I
11 / 85
Inhoud
Jaarverslag 2022
Resultaten
Bijlagen
Jaarrekening 2022
> Er kwamen vluchtelingen uit Oekraïne en er was te weinig opvang voor asielzoekers. In overleg met de veiligheidsregio en gemeenten bezochten we de
Programma Gezonde leefomgeving Het voorbereiden op de rol van de GGD bij de Omgevingswet; het programma leverde de vooraf bepaalde resultaten op. Er waren zes deelopdrachten:
(tijdelijke) opvanglocaties om te adviseren over hygiëne en infectiepreventie > Daarnaast bezochten we onder andere grote dansevenementen en deden we hygiëne-inspecties.
> extra inzet voor de Omgevingswet: het basispakket krijgt twee nieuwe diensten. > het voorbereiden op de aansluiting op het Digitaal Stelsel Omgevingswet;
Mpox
> het ontwikkelen van een portaal voor het adviseren aan gemeenten over
De GGD kreeg te maken met een landelijk uitbraak van een nieuwe ziekte:
gezondheid bij het verlenen van vergunningen. We testen nu de eerste versie; > het opstellen van een netwerkstrategie en het in kaart brengen van stakeholders in het ruimtelijk domein. De analyse is klaar en wacht op invoering; > het inrichten van een kennisbank over omgevingsvisies en -plannen. Hiermee
mpox. Een aantal maanden werkten we intensief aan het opsporen en testen van patiënten. We informeerden en vaccineerden hun contacten en startten een vaccinatiecampagne om mensen met een hoog risico te beschermen. Dit alles op basis van de Wet publieke gezondheid en in opdracht van de
kunnen GGD’ers gemeenten adviseren en dit onderling afstemmen. De eerste
minister van VWS. Hij vergoedde de meerkosten van € 118.000. Conform de
versie is klaar;
verantwoordingsinstructie staat in de jaarrekening onder paragraaf 5.1 een tabel.
> het opstellen van een communicatieaanpak over dit alles. We adviseerden zoveel mogelijk integraal: over gezondheidsbescherming én
Prof ielen van slachtoffers en daders van seksuele uitbuiting
gezondheidsbevordering. Ook gaven we veel aandacht aan bewustwording,
(innovatief project 2022)
informatie en betrokkenheid. Waar nodig en mogelijk namen we deel aan
We ontwikkelden persona’s om beter te begrijpen hoe slachtoffers en daders
gemeentelijke én provinciale bijeenkomsten.
ontstaan. Het project startte met interviews, maar het bleek lastig om ‘daders’ te vinden en hen te motiveren om mee te doen. Daarom kozen we voor het
Infectieziektebestrijding en infectiepreventie
bestuderen van gerechtelijke vonnissen. Het onderzoek krijgt een verlenging
Samen met partners bestreden we de risico’s van corona, maar ook van andere
met 6 maanden.
infectieziekten. We gaven veel adviezen aan kinderdagverblijven over ziekten zoals waterpokken, krentenbaard en buikgriep. Andere acties:
De groene plaatsmakers (innovatief project 2021)
> De vogelgriep ging het hele jaar rond en trof een bedrijf in ons werkgebied.
We betrokken jongeren in ‘s-Hertogenbosch bij het inrichten van de leefomgeving.
We beschermden de medewerkers preventief door hen te vaccineren. > Vanaf het najaar waren er meer vragen over schurft. We gaven adviezen over de aanpak bij uitbraken in instellingen en we deden - op verzoek -
Zij creëerden meer groen. Dat leidt tot een gezondere leefomgeving. In 2022 kregen de jongeren nog begeleiding om te voorkomen dat het enthousiasme zou verdampen. Het project is klaar en leidt niet tot een vervolg.
verbetersuggesties voor de behandeling. > De zes GGD’en in Zuid-Nederland werkten aan één centrum voor de ondersteuning van tuberculosebestrijding. Ook voor de forensische geneeskunde (deels plustaak) werkt de GGD samen met de GGD’en in Brabant. We werkten ook samen bij het opsporen en onderzoeken van kindermishandeling en -misbruik. Doorwerken aan gezondheid
I
Jaarstukken 2022
I
GGD Hart voor Brabant
I
12 / 85
Inhoud
Jaarverslag 2022
Bijlagen
Jaarrekening 2022
Prestaties
2021
2022 Opmerkingen
Instellingen die een infectieziekte meldden
343
304 Zonder COVID-19.
Meldingen van een infectieziekte
287
505 -
Opgespoorde actieve TBC-infecties
33
32 -
Opgespoorde latente TBC-infecties2
34
43 -
Inspecties tattoo- en piercingbedrijven
-
105 -
Inspecties asielzoekerscentra
-
11 -
Inspecties andere risicovolle voorzieningen
-
67 -
Ontvangen vragen en klachten
-
323 Incl. 201 via het Klantcontactcentrum.
Gevraagde beleidsadviezen
-
42 -
Gevraagde beleidsadviezen bij acute (milieu)incidenten
-
36 -
6.321
5.898 -
PREP-consulten - intake
-
80 -
PREP-consulten - follow up
-
1.034 -
Keuzehulpgesprekken
-
44 Bij onbedoelde zwangerschap.
Hulpverleningsgesprekken
-
289 -
Lijkschouwingen incl. euthanasie
-
1.382 -
Lijkschouwingen bij euthanasie
793
Infectieziektebestrijding
Tuberculosebestrijding
Infectiepreventie
3
Gezondheid, milieu en veiligheid
Seksuele gezondheid SOA-consulten
Forensische geneeskunde 529 Adviezen aan Officier van Justitie.
Reizigersadvisering (plustaak) Consulten reizigersspreekuur
-
10.752 -
Andere consulten
-
1.555 Voor beroepsgroepen en op maat.
2 Latent: de drager is nog niet ziek. 3 De indeling wijkt af van die van de begroting 2022. Doorwerken aan gezondheid
I
Jaarstukken 2022
I
GGD Hart voor Brabant
I
13 / 85
Aiman beschermt de publieke gezondheid "Als ik terugkijk heeft de Mpox-uitbraak ons team in 2022 op scherp gezet. Wij hebben in een korte tijd een Mpox-testfaciliteit en vaccinatietraject opgezet. Zo konden wij de juiste publieke zorg leveren aan onze specifieke doelgroepen. Mede hierdoor was het een druk en heftig jaar. Ik kan niet anders dan trots zijn op de prestaties van ons team. Wij hebben succesvol samengewerkt met andere afdelingen en seksuele gezondheid opnieuw in de regio op de kaart gezet." - Aiman Ibrahim, arts infectieziektebestrijding, (AIOS) Maatschappij & Gezondheid
Inhoud
Jaarverslag 2022
Bijlagen
Jaarrekening 2022
1.3 G ezondheidsbevordering en leefstijl
De GGD richt zich bij het bevorderen van een gezonde
Wat wilden we bereiken?
leefstijl op alle leeftijden en doelgroepen. Er is aandacht
We werken aan de drie speerpunten uit het Nationaal
voor de thema’s uit het landelijk preventieakkoord: roken,
Preventieakkoord: roken, overgewicht en alcohol.
voeding en beweging, alcohol en drugs en mentale
Toelichting: gemeenten vertaalden dit akkoord in lokale preventie-
gezondheid. We signaleren risico’s, adviseren en sluiten
adviserend, coördinerend of uitvoerend. Zie ook bij Resultaten.
akkoorden. Per gemeente zijn er verschillen in de inzet van de GGD:
aan bij de lokale vraag en nemen landelijke ontwikkelingen en - programma’s hierbij mee. We betrekken hier veel partijen bij, zoals scholen, sportclubs, welzijnsinstellingen en zorgorganisaties. De gemeente kiest op basis van onze adviezen zelf waar ze ons voor inzet, bijvoorbeeld op gezonde leefstijl/ overgewicht, middelengebruik, ouderenbeleid of gezondheid in de Omgevingswet.
Doorwerken aan gezondheid
I
Jaarstukken 2022
I
GGD Hart voor Brabant
I
15 / 85
Inhoud
Jaarverslag 2022
Bijlagen
Jaarrekening 2022
Resultaten
Gezond ouder worden
De GGD werkte in regionale, lokale en soms wijkgerichte netwerken om
Voorkomen is beter dan genezen: we ondersteunden mensen met webinars over
gezondheid op de kaart te zetten en waar nodig de domeinen met elkaar te
wat zij zelf kunnen doen in het verhogen van hun weerstand, het belang van
verbinden.
bewegen en slaap/ontspanning. Ook sloten we weer aan bij campagnes zoals Stoptober en IkPas. En bij de nieuwe campagne Wij zijn zelf het medicijn over
Gezonde start
nieuwsgierig blijven, gezond eten en regelmatig bewegen om je hersenen gezond
In de eerste 1.000 dagen van een kind ‒ vanaf de conceptie ‒ ligt de basis voor een
te houden.
gezonde toekomst. De GGD werkte aan het stimuleren van (aanstaande) ouders om te stoppen met roken, onder andere via de campagne Puur rookvrij. Met
Gezonde leefomgeving
webinars en cursussen, zoals Bijna ouders?!, informeerden we (aanstaande) ouders
Een gezonde leefomgeving nodigt uit tot gezond gedrag. We werkten op en
en via de Gezonde Kinderopvang droegen we bij aan een gezonde leefstijl van
rondom scholen aan gezonde kantines, groene schoolpleinen en een rookvrije
kinderen en de deskundigheid van medewerkers.
omgeving. En aan rookvrije sportclubs, het naleven van NIX18 in sportkantines en een veilig sportklimaat. Met de Brabantse Omgevingsscan inspireerden we
Gezond opgroeien Met opvoedondersteuning in groepen ondersteunden we opvoeders en
gemeenten om gezondheidsdata te gebruiken bij hun beleid.
professionals, onder andere met workshops, cursussen en webinars. Scholen
Skip die trip (innovatief project 2020-2021)
ondersteunden we op diverse thema’s via de aanpak Gezonde School. Zo haakten
Een communicatieaanpak in de politieregio Oost-Brabant voor gemeenten en
veel basisscholen aan bij de Week van de Lentekriebels, waarbij de GGD met het
partners, met een monitor van het drugsgebruik. Dit project zorgde voor veel
webinar Mama, papa: waar komen baby’s vandaan? ouders informeerde over de
aandacht. De financiering gebeurt vanaf 2023 buiten de GGD.
seksuele en relationele ontwikkeling van kinderen. De mentale gezondheid van jongeren en de toenemende en complexere
XBubbel (innovatief project 2022)
problemen vroegen om een integrale aanpak; met Young Minds Matter en
Een caravan waar jongeren terecht kunnen voor hun mentale gezondheid,
de STORM-aanpak zetten we samen met partners belangrijke stappen in het
onderdeel van de interventie Uit je hoofd. De Kwekerij theaterproducties en
eerder signaleren van onder andere depressieve- en zelfmoordgedachten.
de GGD ontwikkelden deze caravan met input van de doelgroep. Zie ook deze
Middelenpreventie kreeg aandacht binnen én buiten de school, onder andere via
promotievideo over de sfeer en de ervaringen van deelnemers.
de campagne NIX18. Ook zetten we stappen in het programma Kind naar Gezond Gewicht (plustaak),
Prestaties
waarbij we ondersteuning en zorg boden aan kinderen met overgewicht en obesitas. Eén GGD’er coördineert dan de begeleiding en bouwt een vertrouwensband op met kind en gezin. Ruim 25 medewerkers schoolden zich voor deze taak.
2021 Percentage scholen met het vignet
2022 Opmerkingen 4
30%
Gezonde school (of met deze aanpak)
36% Landelijke doelstelling = 30%
4 De cijfers 2021 en 2022 zijn niet helemaal vergelijkbaar: het cijfer 2021 ging alleen over de scholen met een vignet.
Doorwerken aan gezondheid
I
Jaarstukken 2022
I
GGD Hart voor Brabant
I
16 / 85
Tom bevordert de publieke gezondheid “Preventie is meer dan het organiseren van activiteiten. Neem bijvoorbeeld eenzaamheid: alleen maar een ontmoetingsruimte lost het niet op. Ook sociale vaardigheden en mobiliteit spelen een rol. Om ècht het verschil te maken, zijn samenwerking en een gedegen aanpak nodig. Zo kunnen we grote gezondheidsproblemen verkleinen of zelfs voorkomen. Hier zet ik mij met ziel en zaligheid voor in.” - Tom Jacobs, gezondheidsbevorderaar
Inhoud
Jaarverslag 2022
Bijlagen
Jaarrekening 2022
1.4 M onitoren, signaleren en adviseren
De GGD brengt de gezondheid in wijken en
Wat wilden we bereiken (de ambities uit onze beleidsvisie)?
buurten in kaart en adviseert over een effectieve
Ontwikkelingen en trends in gezondheid en ziekte signaleren.
aanpak om die te verbeteren. We werken samen
Ons (vraaggericht) onderzoek combineren met data van anderen.
met partners en gemeenten om data aan elkaar
Ondersteunen bij het interpreteren van de inzichten die we uit onderzoek halen.
te koppelen en ontwikkelingen in gezondheid en
Inwoners stimuleren informatie te benutten om hun gezondheid en leefomgeving te
ziekte te signaleren.
verbeteren. De privacy van onze inwoners en het beroepsgeheim hierbij garanderen. In 2023 hebben we actuele gezondheidsinformatie via interactieve dashboards. De gemeente kan met onze data beter onderbouwde keuzes maken voor de preventieve en publieke gezondheid. Toelichting: beleidsrijk adviseren kreeg steeds meer vorm. Zo formuleerden we kernboodschappen vanuit de kindmonitor. Veel informatie staat op de Brabantscan. Zie verder bij Prestaties.
Doorwerken aan gezondheid
I
Jaarstukken 2022
I
GGD Hart voor Brabant
I
18 / 85
Inhoud
Jaarverslag 2022
Bijlagen
Jaarrekening 2022
Resultaten We publiceerden de resultaten van de Kindmonitor en de Corona gezondheidsmonitor jeugd, panelonderzoeken over o.a. LHBTIQ+, de energiecrisis en duurzaamheid. En we gaven een update aan diverse wijkfoto’s, zie de Brabantscan en wijkfoto’s van onder andere Oss, Tilburg en Den Bosch. We maakten thematische schetsen, o.a. Kansrijke start en suïcide, en reageerden op vragen van gemeenten, bijvoorbeeld met de evaluatie van de nota publieke gezondheid Midden-Brabant. De Brabantse Omgevingsscan kreeg drie nieuwe thema’s: straling, sociale veiligheid en klimaat. Met de data uit de Brabantscan en Brabantse Omgevingsscan adviseerden we gemeenten, partners en inwoners. We boden altijd aan om met de gemeente het gesprek te voeren over deze gegevens.
Programma Datagedreven publieke gezondheid We stelden architectuurprincipes op en borgden het programma: samen met de GGD’en West-Brabant en Noord- en OostGelderland startten we met een visie op datagedreven werken. In 2022 lag de nadruk op deze onderwerpen: > een jaarverslag over en een interactief dashboard voor het telefonisch beoordelen van seksuele gezondheid; > een elektronische vragenlijst en een interactief dashboard voor de Ketenaanpak overgewicht, per gemeente en voor het hele werkgebied. > een hackaton voor Smart Start voor een pilot rond het voorkomen van opgroeien in armoede in de eerste 1.000 dagen.
Inventarisatie wijkfoto tool (innovatief project 2021) We gaven advies over de haalbaarheid van een wijkfoto voor alle gemeenten. We gingen daarbij uit van een basisvariant met voor elke gemeente dezelfde databronnen. Ons advies: aanbieden van een visuele basiswijkfoto in de Brabantscan (in de toekomst) en aanbevelingen voor het vervolg.
Doorwerken aan gezondheid
I
jaarstukken 2022
I
GGD Hart voor Brabant
I
19 / 85
Linda tekst bewaakt de publieke gezondheid “Omdat de coronacrisis een enorme impact had op ieders leven, werd het nog belangrijker om de effecten te meten op de publieke gezondheid. We deden daarom extra onderzoeken naar de gezondheid van de inwoners. We hebben met het hele team de schouders er onder gezet om zoveel mogelijk relevante informatie te verzamelen. Dat gaf de gemeenten beter inzicht in de gezondheid van hun inwoners én daar kregen wij veel energie van.” - Linda van Tilburg, onderzoeker
Inhoud
Jaarverslag 2022
Bijlagen
Jaarrekening 2022
Prestaties
2021
2022
Opmerkingen
Gezondheidsmonitor
-
2 Kindmonitor en coronamonitor jeugd.
Gezondheidsmonitor - tabellenboeken
-
38 Twee per gemeente.
Gezondheidsmonitor - gemeenteschetsen
-
19 Kind en jongeren samen.
Gezondheidsmonitor - wijkschetsen
-
0 De wijkdata staan in de Brabantscan
Overgewichtsprofielen
-
19 -
8.360
9.470 -
Leden van het gezondheidspanel Thematische schetsen
-
4 Kansrijke start, suïcide, mentale gezondheid en vaccinatiegraad.
Schoolschetsen voortgezet onderwijs
-
43 Op basis van de coronamonitor jeugd.
Gemeenten waar de GGD een aanvullend BrOS-product opleverde
-
9 In Midden-Brabant: gebiedsschetsen.
Doorwerken aan gezondheid
I
Jaarstukken 2022
I
GGD Hart voor Brabant
I
21 / 85
Inhoud
Jaarverslag 2022
Bijlagen
Jaarrekening 2022
1.5 Toezicht houden
De GGD is voor de gemeente de toezichthouder
Wat wilden we bereiken?
voor de kinderopvang. Dat toezicht draagt bij
Bijdragen aan het verhogen van de kwaliteit van de kinderopvang en de kwaliteit van
aan een veilige en gezonde omgeving voor de kinderen. Gemeenten zetten de GGD ook in voor het toezicht rond de Wet maatschappelijke
de Wmo-ondersteuning aan cliënten. Voldoen aan de 6 kenmerken van de beroepsvereniging toezichthouders: selectief, slagvaardig, samenwerkend, onafhankelijk, transparant en professioneel.
ondersteuning (Wmo). We onderzoeken dan
Vertrekken vanuit vertrouwen en zo doelmatig mogelijk worden ingezet.
calamiteiten en geweldsincidenten bij de
Toelichting: alle toezichthouders hebben het certificaat toezichthouder Wet kinderopvang.
aanbieders (plustaak) en houden toezicht
intervisies en deden duo-inspecties. We werkten risicogestuurd, met intensiever toezicht waar
op de kwaliteit
5.
Nieuwe toezichthouders kregen een intensief inwerktraject. We hielden casusbesprekingen en nodig. De houders die lieten zien dat ze voldeden aan de eisen, kregen het vertrouwen door minder intensief toezicht.
5 In 2022 maakten we ook met de 21 gemeenten in Brabant-Zuidoost afspraken over het uitvoeren van het Wmo-toezicht.
Doorwerken aan gezondheid
I
Jaarstukken 2022
I
GGD Hart voor Brabant
I
22 / 85
Inhoud
Jaarverslag 2022
Bijlagen
Jaarrekening 2022
Resultaten We voerden het jaarlijkse onderzoek uit bij alle kinderdagverblijven, buitenschoolse opvang (bso) en gastouderbureaus. De steekproef voor gastouderonderzoeken zat ver boven de grens van 5%, maar het lukte niet om helemaal te anticiperen op de nieuwe 50%-norm voor 2023. Als we tekortkomingen zagen, besprak de toezichthouder die, zodat de organisatie ze kon herstellen en weer aan de eisen voldeed. De gemeenten kregen passend handhavingsadvies. De toezichthouders ontwikkelden het Waarderend Toezicht. Dat gaat uit van de kracht van de kinderopvang en mikt op een open dialoog met de houders en gastouders over regels en praktijk.
Prestaties
2021
2022 Opmerkingen
Inspecties Kinderdagverblijven en bso Gastouders en gastouderbureaus
1.421
1.209 923 jaarlijkse en 286 andere. 684 428 jaarlijkse en 254 andere.
Herstelaanbod6 -
237 -
Gastouders en gastouderbureaus
242
198 -
Onderzoeken na incidenten Wmo
11
Kinderdagverblijven en bso
Kwaliteitsonderzoeken Wmo
-
Calamiteitenmeldingen Wmo
30
7 + 1 onderzoek na een melding uit 2021. 10 Waarvan 4 vervolgonderzoeken. 34 -
6 Herstelaanbod: de houder krijgt de gelegenheid om de overtreding te herstellen gedurende het inspectieonderzoek.
Doorwerken aan gezondheid
I
Jaarstukken 2022
I
GGD Hart voor Brabant
I
23 / 85
Suzanne bewaakt de publieke gezondheid “In 2022 hebben we al ingezet op zaken die vanaf 2023 en 2024 wettelijk verplicht worden gesteld binnen het toezicht: we zijn in 8 gemeenten gestart met flexibel toezicht. Daarnaast intensiveerden we het toezicht op de opvang door gastouders. Dat laatste maakt ons werk nog afwisselender en het leidt tot een betere kwaliteit van die opvang. We zijn er klaar voor!”
- Suzanne van der Velden, toezichthouder kinderopvang
Inhoud
Jaarverslag 2022
Bijlagen
Jaarrekening 2022
1.6 O penbare geestelijke gezondheidszorg
De GGD richt zich op problemen zoals het
Wat wilden we bereiken (de ambities uit onder andere onze beleidsvisie)?
mijden van zorg, onbegrepen gedrag en
We dragen bij aan preventie op het snijvlak van zorg-welzijn-veiligheid. We sporen
woningvervuiling. Het gaat dan om kwetsbare
niet in beeld zijn. Daardoor is zwaardere zorg niet nodig en verbetert hun kwaliteit
tijdig de mensen op die hulp nodig hebben, maar hier zelf niet om vragen of nog
mensen die nauwelijks een beroep doen op hulp,
van leven. De GGD richt zich daarbij op preventie.
maar wel zorg nodig hebben. We proberen te
Zorg voor arbeidsmigranten.
voorkomen dat zij niet tussen wal en schip vallen.
Toelichting: de aandacht voor mensen in kwetsbare situaties vraagt om een andere aanpak. We zetten stappen naar een intensieve samenwerking met gemeenten en partners. Met een plan en innovatieve projecten werkten we aan de inzet voor arbeidsmigranten.
Doorwerken aan gezondheid
I
Jaarstukken 2022
I
GGD Hart voor Brabant
I
25 / 85
Inhoud
Jaarverslag 2022
Bijlagen
Jaarrekening 2022
Resultaten We bouwden verder aan het ontwikkelen van de wijk-GGD. Vanaf 2015 groeide dit uit tot een stabiele aanpak voor mensen met onbegrepen gedrag. Ook startten we met het steviger positioneren van de openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGZ): er is nu één manager en we evalueerden al onze processen en stelden die zo nodig bij. We onderzochten waar we nauwer kunnen samenwerken met gemeenten en partners, zodat we onze signalerende en consultatieve rol beter kunnen vervullen.
Prestaties
Openbare geestelijke gezondheidszorg
2021
2022
Opmerkingen
Klanten van het team OGGZ
-
1.625 -
Gemeenten die wijk-GGD inzetten
-
7 Plustaak
Dak- en thuislozen - screening
-
71 -
Dak- en thuislozen - spreekuur
-
648
Woningvervuilingen
192
251 -
Onverzekerden in beeld
649
163 De regeling stopte (tijdelijk) in 2022
We rapporteren ook in systemen van partners
Doorwerken aan gezondheid
I
Jaarstukken 2022
I
GGD Hart voor Brabant
I
26 / 85
Inhoud
Jaarverslag 2022
Bijlagen
Jaarrekening 2022
1.7 P ublieke gezondheid bij rampen en crises
De GGD heeft een wettelijke taak op
Wat wilden we bereiken?
vier gebieden: infectieziektebestrijding,
De GGD werkt aan een sterk netwerk in zorg en veiligheid om
medische milieukunde, psychosociale hulp
gezondheidsschade te voorkomen. We stimuleren onze partners
en gezondheidsonderzoek na rampen. We
omgevingsgericht handelen en het opbouwen van een breed
ondersteunen ook bij kleinere incidenten en zedenzaken, die veel onrust kunnen veroorzaken:
tot het nemen van proactieve maatregelen en we investeren in netwerk. Dit doen we bijvoorbeeld door het benutten van innovatie, technologie en ICT voor de crisisbestrijding.
psychosociale hulp bij incidenten (pshi).
Doorwerken aan gezondheid
I
Jaarstukken 2022
I
GGD Hart voor Brabant
I
27 / 85
Inhoud
Jaarverslag 2022
Bijlagen
Jaarrekening 2022
Resultaten Een steviger netwerk, vooral bij de psychosociale hulp, infectieziektebestrijding en medische milieukunde.
Prestaties
2021
2022
Opmerkingen
Oefeningen en trainingen
11
10 -
Deelnemers oefeningen en trainingen
86
87 -
Meldingen van (pshi) incidenten
17
32 Meestal volstond daarna een advies.
Bijeenkomsten pshi-coördinatieteam
5
11 Met ieder een of meer bijeenkomsten.
Inzet gezondheidskundig adviseur gevaarlijke stoffen bij milieu-incidenten
-
39
Doorwerken aan gezondheid
I
Jaarstukken 2022
I
GGD Hart voor Brabant
I
28 / 85
Annerieke beschermt de publieke gezondheid “Bij de zorg voor asielzoekers zijn elke dag en elke situatie weer anders. Het afgelopen jaar kwamen er veel noodlocaties in ons werkgebied. Als team moesten we vaak improviseren om onder bijzondere omstandigheden te kunnen werken. Dat vroeg om pionieren en flexibel zijn. De essentie van ons werk is dat je iets kunt betekenen voor iemand in een moeilijke en kwetsbare situatie. Dat geeft veel voldoening. Dit doe je vanuit je hart!” - Annerieke Vos, jeugdverpleegkundige
Inhoud
Jaarverslag 2022
Bijlagen
Jaarrekening 2022
1.8 Bestrijding COVID-19 In het eerste deel van 2022 speelde de pandemie nog een
Wat wilden we bereiken?
hoofdrol. Het virus vlamde veel sneller op dan we konden
Vier pijlers voor een effectieve en evenwichtige f ijnmazige vaccinatie aanpak
opschalen. Wel ging de op- en afschaling beter dan in 2021, al waren er factoren die het bemoeilijkten: geen (corona) maatregelen meer, de maatschappij was weer ‘open’ en personeelstekorten. De bron- en contactonderzoeken werden anders: vooral gericht op de risicogroepen. Met data-analyse, dashboards en rapportages vervulden
1
2 Zes vaccinatieteams prikken mensen thuis
Betrouwbare partners in gesprek met mensen
De GGD treedt op als betrouwbare partner voor onder andere VVT-instellingen en huisartsen, ziekenhuizen en partijen binnen het sociale en medische domein.
Mensen in zorginstellingen zonder eigen medische dienst, worden door mobiele teams op de eigen locatie gevaccineerd. Mensen in instellingen in het sociale domein zonder eigen medische dienst, zoals locaties dak- en thuislozen en verslaafdenzorg worden door mobiele teams op de eigen locatie gevaccineerd. Mensen die door medische redenen niet mobiel zijn, worden door de mobiele teams thuis gevaccineerd.
Zo versterken we elkaar met een eenduidige vaccinatieboodschap. We praten niet tegen of over mensen, maar met mensen.
we de informatiebehoefte. Het ging daarbij om het inzichtelijk maken, maar ook om verdiepende analyses en om het inspelen op ontwikkelingen. We hadden dashboards voor Brabant-Noord en Midden- en WestBrabant en informatie over bron- en contactonderzoek,
3 Vaste GGD vaccinatieteams prikken mensen in wijkcentra
4 Vaccineren en informeren van specifieke doelgroepen We hebben gekeken naar groepen mensen waar de vaccinatiegraad het laagst was. Voor deze specifieke groepen hebben we vervolgens een aanpak op maat ontwikkeld.
In wijken waarbij de vaccinatiegraad achterblijft, zijn vaccinatielocaties met vrije inloop geopend. Zodat mensen dichtbij huis informatie en een vaccinatie krijgen. Dat verlaagt een aantal drempels: dichtbij huis én mensen hoeven geen afspraak te maken. Ook is er informatie en een professional die vragen beantwoordt. Vaste mensen in de wijk, vaste teams met bekende gezichten op vaste dagen. Ondersteuning door voorlichters eigen taal en cultuur waar nodig.
Deze aanpak is gericht op het wegnemen van de drempels per groep.
testen en vaccineren. Eén keer per twee weken deelden we het actuele beeld.
Doorwerken aan gezondheid
I
Jaarstukken 2022
I
GGD Hart voor Brabant
I
30 / 85
Inhoud
Jaarverslag 2022
Bijlagen
Jaarrekening 2022
Resultaten Vaccineren We voerden een (booster)campagne uit in voorjaar en najaar en bleven fijnmazig vaccineren. We werkten mobiel, in wijken en gingen naar instellingen. Voor de campagne in het najaar konden we ons langer voorbereiden. Daardoor konden we veel rustiger plannen en werken. We maakten goede afspraken met de instellingen en vaccineerden een recordaantal niet mobiele thuiswonenden. Aantallen vaccinaties
Testen In de eerste maanden van 2022 deden we een recordaantal testen, op vier grote locaties: Cuijk, ‘s-Hertogenbosch, Uden en Tilburg. In de zomer sloten we de laatste drive-through locatie in Uden. We testen nu nog in Cuijk, ‘s-Hertogenbosch, Waalwijk en Tilburg. In april daalde het aantal testen sterk. De doelgroep die zich kon laten testen op Vaccinatielocaties We vaccineerden nog steeds dicht bij de inwoners. Voor de boostercampagne op 8 locaties en in het najaar op 7 locaties. En ook in een ziekenhuis en in wijken in Tilburg en ‘s-Hertogenbosch, zie de kaart. We gingen met mobiele teams naar daken thuislozen, arbeidsmigranten en de asielzoekerscentra. Voor de boosterprikken en de herhaalprik gingen we naar niet-mobiele thuiswonenden en de bewoners
een GGD-locatie werden nu: > zorgmedewerkers die werken met mensen met een kwetsbare gezondheid; > inwoners van een verpleeghuis of een andere instelling met kwetsbare personen; > mensen die thuis wonen en naar de dagbesteding gaan; > mensen die geen zelftest kunnen doen, ook niet met hulp; > mensen die een herstelbewijs nodig hebben.
van zorginstellingen.
Doorwerken aan gezondheid
I
Jaarstukken 2022
I
GGD Hart voor Brabant
I
31 / 85
Inhoud
Jaarverslag 2022
Bijlagen
Jaarrekening 2022
Aantallen testen
Financiën
Bron- en contactonderzoek
We besloten het Programma Corona in de begroting
Het bron- en contactonderzoek is essentieel voor de uitbraakbestrijding van
2022 te verbijzonderen, om de baten en lasten financieel
corona. In de eerste helft van 2022 gebruikten we dit onderzoek voor surveillance
te kunnen scheiden van het Programma Publieke
en voor advies aan burgers. In september pasten we het aan: de besmette persoon
gezondheid. Het ministerie van VWS vergoedt de
informeerde voortaan zelf zijn contacten en de GGD overwoog daarna of hij bron- en
meerkosten van bijna € 58 miljoen in 2022. In de
contactonderzoek inzette en advies op maat gaf (kwetsbare personen of bijzondere
jaarrekening, paragraaf 5.2, staat een toelichting, in lijn met
clusters). Bij instellingen voor langdurige zorg bleef het onderzoek bestaan.
de verantwoordingsinstructies van VWS.
Prestaties 86,3 % inwoners van 12 jaar en ouder met minstens één vaccinatie (Nederland: 80,4%) 831.450 vaccinaties, waarvan herhaalvaccinaties: 811.828 585.946 testen, waarvan positief: 340.105 (58,1%) 104.285 afgehandelde dossiers door GGD en landelijk 126.934 telefoongesprekken Klantcontactcentrum 17.327 telefoongesprekken corona-advies 2e lijn 1.684 telefoongesprekken, antwoorden op vragen van scholen Verder: voorlichting en communicatie via website, social media, persberichten, wachtkamerschermen.
Doorwerken aan gezondheid
I
Jaarstukken 2022
I
GGD Hart voor Brabant
I
32 / 85
Miranda beschermt de publieke gezondheid “We werkten ook in 2022 nauw samen met onze partners en GGD-collega’s om de meest kwetsbare inwoners te bereiken. We namen zoveel mogelijk de fysieke, sociale of functionele belemmeringen weg. Mijn collega’s met hun tomeloze inzet en flexibiliteit openden vele deuren. Bij de mensen thuis, in de wijk, de moskee, het buurthuis, de dak- en thuislozenopvang, de instelling, het AZC of in het ziekenhuis. Onze blauwe GGD-poloshirts, je zag ze overal. In 2022 maakten we het verschil. Dat maakte mij trots en blij.” - Miranda Mosterd, projectcoördinator fijnmazig vaccineren
2. De GGD als organisatie Ook het ‘hoe’ is belangrijk Werken aan gezondheid moet je ook goed organiseren. Het gaat dan in de eerste plaats om de mensen die het doen. Maar ook om hoe je alles vastlegt en verantwoordt, zodat gemeenten weten dat we hun geld goed besteden. Sturing, kwaliteit en veiligheid, dat komt allemaal voorbij in dit onderdeel van het jaarverslag.
Inhoud
Jaarverslag 2022
Bijlagen
Jaarrekening 2022
2.1 Bestuur
De GGD Hart voor Brabant is een gemeenschappelijke regeling van
Management
19 gemeenten in Brabant-Noord en Midden-Brabant, met een algemeen bestuur,
In een organisatieverordening draagt het dagelijks bestuur zijn bevoegdheden
een dagelijks bestuur en een voorzitter. Het algemeen bestuur bestaat uit
zoveel mogelijk op aan de directeur. Zij mandateert bevoegdheden daarna door
vertegenwoordigers uit de colleges van B&W, zie hoofdstuk 6 van de jaarrekening.
aan medewerkers. Managers ondersteunen de teams bij het formuleren van hun
Na de gemeenteraadsverkiezingen wees het (nieuwe) algemeen bestuur de leden
doelen en bewaken de samenhang. Op de website staat een overzicht van de
van het dagelijks bestuur aan, met een spreiding over het werkgebied en over de
managers (en hun nevenfuncties)7.
gemeentegroottes.
In 2022 pasten we het management aan: uit onderzoek bleek dat het werken in
We hechten waarde aan de betrokkenheid van de gemeenteraden. In 2022 legden
zelfstandige teams niet overal leidde tot het beste resultaat. Het managementteam
we aan hen voor:
(MT) stelde een nieuwe besturingsfilosofie vast waarin hij deze zelforganisatie
> de kadernota 2023 (met het verzoek om een zienswijze); > de jaarstukken 2021 (ter informatie);
losliet. Bijna alle teams kregen of krijgen weer een manager en we schrapten de
> de begroting 2023 (ook voor een zienswijze). Verder betrokken we raadsleden bij het traject naar een nieuw basispakket
Daarnaast verkenden we met de GGD West-Brabant de mogelijkheden van
laag van het regiomanagement. samenwerking bij de bedrijfsontwikkeling.
en bij het nadenken over de toekomstvisie van de GGD. Gemeenteraden en raadscommissies konden de GGD uitnodigen, bijvoorbeeld voor een toelichting op ons werk. In 2022 gingen we langs in Maashorst en Tilburg.
7 De verantwoording vanwege de Wet normering topinkomens staat in hoofdstuk 6 van de jaarrekening. Doorwerken aan gezondheid
I
Jaarstukken 2022
I
GGD Hart voor Brabant
I
35 / 85
Inhoud
Jaarverslag 2022
Bijlagen
Jaarrekening 2022
2.2 B elangrijke ontwikkelingen 31-12-2021
De GGD als werkgever Het MT sprak in het voorjaar met medewerkers over
Normale
wat er nodig is voor meer impact op de publieke gezondheid. Daarna bracht hij wijzigingen aan in de organisatie. Aanleiding waren de voortgang van de beleidsvisie en het medewerkersonderzoek uit 2021. Dat onderzoek gaf aan dat medewerkers professionele autonomie belangrijk vinden, maar zich onvoldoende
Corona
31-12-2022 Totaal
Normale
bedrijfs-
bedrijfs-
voering
voering
Corona
Totaal
Aantal medewerkers in dienst
786
18
804
823
7
830
Aantal fte
598
16
614
630
6
636
-
-
75%
-
-
82%
gezien en gewaardeerd voelden. Uit de bespreking
Deeltijdwerkers
van de beleidsvisie kwam naar voren dat we wat meer
Aantal inhuurkrachten
89
1.538
1.627
115
475
590
Aantal fte inhuurkrachten
60
808
868
79
246
325
Stagiaires
-
-
32
-
-
32
Ziekteverzuim
-
-
6,2%
-
-
7,2%
kunnen focussen. Er was ook meer aandacht voor waardering, ontwikkeling en eigenaarschap van de medewerkers. Het MT pakte ook het onderhoud op van het functiehuis, met het actualiseren van het functieboek en een vergelijking van de arbeidsvoorwaarden van
Totaal aantal medewerkers
875
1.556
2.431
938
482
1.420
verpleegkundigen en artsen bij meerdere GGD’en.
Totaal aantal fte
659
824
1.482
709
252
960
Toelichting: het aantal fte’s fluctueert de laatste jaren nogal, onder andere door de wisselende inzet in extra projecten. Zo kregen we in 2022 de vraag om extra te investeren in de preventie op de effecten van corona en in het Nationaal Programma Onderwijs. Doorwerken aan gezondheid
I
Jaarstukken 2022
I
GGD Hart voor Brabant
I
36 / 85
Ellen bevordert de bedrijfsvoering "We voerden in 2022 een medewerkersonderzoek uit omdat we met elkaar het gesprek willen voeren over wat we belangrijk vinden in ons werk. De onderzoeken in de afgelopen jaren gaven al veel informatie en verbeterpunten. Daar zijn we mee aan de slag gegaan en we zien al positieve resultaten. Collega’s gaan met elkaar in gesprek en bedenken wat ieder van ons kan doen om bij te dragen aan de volgende stap. Samen gaan we de goede kant op!" - Ellen Meijs, HR-beleidsadviseur
Inhoud
Jaarverslag 2022
Huisvesting Het GGD-bestuur stelde in 2017 een huisvestingsvisie vast, met als doel: goede huisvesting die bijdraagt aan betere diensten op meer plaatsen en aan het samenwerken in netwerken. En daarmee ook aan de beloften in onze beleidsvisie: klantgericht werken, vernieuwen en verbinden. Er zijn of komen vijf regionale vestigingen, die ook goedkoper zijn. Het project liep volgens (bijgestelde) planning: de vestigingen in Den Bosch, Tilburg, Waalwijk en Oss zijn open, de vestiging in Uden volgt in april 2023.
Bijlagen
Jaarrekening 2022
Automatisering en informatisering Tijdens de coronacrisis leerden we om op afstand samen te werken met klanten en collega’s. Daarna konden we gelukkig weer fysiek afspreken. Medewerkers en teams maakten bewuste keuzes om thuis óf op locatie te werken. Onze vergaderruimtes hebben hiervoor hulpmiddelen zoals grote schermen. Twee derde van de teams kreeg een training in digitaal samenwerken, de rest volgt. De bestrijding van het coronavirus vroeg om goede informatievoorziening. Intensieve regionale en landelijke samenwerking leverde mooie resultaten op in de vorm van dashboards en rapportages. Hier leerden we van en die lessen passen we
Verslag Ondernemingsraad
toe in ons gewone werk.
De Ondernemingsraad (OR) hield in 2022 verkiezingen. De raad koos ervoor
Op verschillende terreinen werkten we samen. We brachten met andere GGD’en
om niet 13 zetels in te vullen, maar verder te gaan met 9 leden. Dit geeft ruimte
en ambulancediensten onze applicaties in beeld, om zo de basis te leggen voor
om medewerkers meer actief te betrekken bij onderwerpen, bijvoorbeeld via
doorontwikkeling en modernisering. Met andere GGD’en en GGD GHOR Nederland
bijeenkomsten. De OR denkt hiermee meer efficiënt en toekomstbestendig te
startten we een beweging rond thema’s als datagedreven werken en pandemische
zijn.
paraatheid. Het motto: Verbinden en versterken.
In 2021 bereidden we een samenwerkingsconvenant voor tussen OR en het MT en die stelden we vast in 2022, waarmee er een mooie basis ligt voor de
Informatie- en archiefbeheer
samenwerking.
We richtten ons informatiebeheer verder in, met als doel: informatie zo beheren
Eén van de speerpunten van de OR in 2022 was het versterken van het contact
dat ze duurzaam toegankelijk is, de bedrijfsvoering ondersteunt en we de risico’s
met de achterban. Hieraan gaven we op verschillende manieren vorm, zoals
beheersen. Om de twee jaar is er een toets door de toezichthouder (stadsarchivaris
met achterbanbijeenkomsten, nieuwsbrieven, het houden van polls en een
Breda of Den Bosch).
nieuwe OR-huisstijl. Ook in 2023 blijft dit contact een belangrijk speerpunt.
De afgelopen drie jaar zetten we grote stappen. Na het laatste werk aan de papieren archieven gaan die naar de archiefinstellingen. Voor de digitale informatie
De directie betrok de OR in 2022 bij veel onderwerpen, zoals:
startten we een programma voor het beheer, het bewustzijn bij de medewerkers
> de besturingsfilosofie van de GGD;
en het kwaliteitsmanagement. Daardoor zijn de risico’s zo klein mogelijk en kunnen
> personeelsbeleid, zoals het medewerkersonderzoek,
we voldoen aan de wettelijke eisen.
de RI&E en functiewaardering; > het project Iedere professional op zijn best;
Duurzaamheid
> huisvesting;
We stuurden op duurzaamheid, ook steeds meer bij aanbestedingen, en
> het programma Corona;
stelden extra eisen. We leasen alleen elektrische auto’s en kozen voor duurzame
> diverse ontwikkelingen bij de GGD en Hét Servicecentrum.
elektriciteit. Er zijn energiezuinige koffieapparaten met duurzame koffie en thee
Daarnaast gaf de OR over diverse onderwerpen advies of verleende instemming.
en 60% van de producten in onze kantines is biologisch en duurzaam. Als dat kan, stellen we voorwaarden rondom social return, bijvoorbeeld bij de catering;
Doorwerken aan gezondheid
I
Jaarstukken 2022
I
GGD Hart voor Brabant
I
38 / 85
Inhoud
Jaarverslag 2022
Bijlagen
Jaarrekening 2022
zo werkt in Tilburgse elke dag minstens één medewerker met een afstand tot de arbeidsmarkt. Ook besloten we de Green Deal Duurzame Zorg te ondertekenen. We werken dus aan zorg met de laagst mogelijke effect op klimaat, milieu en leefomgeving. Met minimale uitstoot van broeikasgassen en impact op de leefomgeving en met spaarzaam en circulair gebruik van materialen. Planning en control We hielden voortdurend bij of onze activiteiten passen binnen de mogelijkheden. We maakten hiervoor een financiële planning en verantwoordden ons in de cyclus van beleidsvisie, kadernota, begroting, bestuursrapportage en jaarstukken. Zo zijn onze processen transparant, werkt de organisatie doelmatig, zijn de risico’s inzichtelijk, aanvaardbaar en beheersbaar en is de managementinformatie tijdig, juist en volledig. We verbeterden onze management- en stuurinformatie verder. Met een actueel begrotingsmodel en kwartaalgesprekken met een vast format om terug en vooruit te kijken, zodat het MT waar nodig kon bijsturen. In die gesprekken stond het MT ook stil bij de grootste risico’s.
Doorwerken aan gezondheid
I
Jaarstukken 2022
I
GGD Hart voor Brabant
I
39 / 85
Inhoud
Jaarverslag 2022
Bijlagen
Jaarrekening 2022
2.3 Kwaliteit
We hechten veel waarde aan de kwaliteit van onze diensten. Met de HKZ-certificering zorgden we voor een voortdurende verbetering. In 2022 was er een audit van de certificerende instelling, die leidde tot twee aandachtspunten die we oppakten. Elk kwartaal besprak het MT de
Klanttevredenheid Een belangrijke graadmeter was de beoordeling door onze klanten. We deden klantonderzoeken bij: > JGZ-consulten: de tevredenheid was gelijk aan die in 2021: 84%. De tevredenheid over het nut van de afspraak daalde licht naar 72% (2021: 75,6%). > Webinars en digitale cursussen over gezondheid en opvoeding: gemiddeld een 7,8. > Klantcontactcentrum (KCC) gemiddeld cijfer voor bereikbaarheid, oplossing en vriendelijkheid: Frontoffice: 8,1, Jeugd 2e lijn: 9,01 en Corona KCC: 8,3. Ten opzichte van 2021 bleef het Frontoffice gelijk en stegen Jeugd 2e lijn en Corona KCC.
voortgang. Verder kwam er een digitaal systeem voor verdere professionalisering.
Doorwerken aan gezondheid
I
Jaarstukken 2022
I
GGD Hart voor Brabant
I
40 / 85
Inhoud
Jaarverslag 2022
Bijlagen
Jaarrekening 2022
Klachten Klanten kunnen eenvoudig een klacht bij ons indienen via telefoon of website en per post. In 2022 kregen we in totaal 254 klachten: 142 over corona en 112 over ons reguliere werk. De klachten voor het programma Corona gingen bijvoorbeeld over het niet terecht kunnen op een test- of vaccinatielocatie naar keuze, de registratie en de beschikbaarheid/bereikbaarheid van de locaties. Het aantal klachten over het reguliere werk ligt iets onder het gemiddelde van de laatste vijf jaar (118). Vaak hadden de klachten ook een relatie met corona, zoals over het maken van een afspraak, het naleven van de coronamaatregelen en het (aangepaste) werk door corona.
Aantal klachten per gemeente
Gemeente
Regulier Corona
Gemeente
Regulier Corona
Bernheze
1
5 Loon op Zand
3
3
Boekel
0
1 Maashorst
4
5
Boxtel
1
3 Meierijstad
5
19
Dongen
2
1 Oisterwijk
3
5
Gilze en Rijen
1
1 Oss
5
12
Goirle
1
1 Sint-Michielsgestel
2
3
‘s-Hertogenbosch
24
11 Tilburg
28
28
Heusden
3
2 Vught
2
2
Hilvarenbeek
1
1 Waalwijk
4
4
Land van Cuijk
11
10 Overige
11
25
Doorwerken aan gezondheid
I
Jaarstukken 2022
I
GGD Hart voor Brabant
I
41 / 85
Inhoud
Jaarverslag 2022
Bijlagen
Jaarrekening 2022
2.4 Informatieveiligheid
Afgelopen jaar besteedden we veel tijd aan het op orde krijgen van de basis, met onder andere workshops om meer bewustzijn te creëren en een 'volwassenheidsmeting'; daarmee werd duidelijk hoe de organisatie omgaat met privacy en gegevens. We volgden de aanbevelingen uit deze meting op, bijvoorbeeld door het opstellen van AVG-procedures. We registreerden 48 datalekken,
We startten een traject om te komen tot de norm NEN 7510, verplicht voor de zorg. Dit deden we samen met twee andere GGD’en: efficiënter en effectiever. Er kwam een nulmeting en we werken nu aan een overzicht van onder andere de proceseigenaren. Ook deden we een test om te zien hoe informatieveilig de medewerkers werken. De uitkomsten van die test leiden tot vervolgacties. In de jaarstukken 2021 hebben wij gemeld dat er een claim is ingediend bij het Ministerie van VWS als gevolg van een datadiefstal in 2020 bij GGD'en/GGD GHOR Nederland. Gedupeerden kunnen onder voorwaarden een vergoeding ontvangen van het Rijk. De claim en de mogelijke schadevergoeding raakt de GGD Hart voor Brabant niet en heeft geen impact op het vermogen en resultaat van de GGD.
waarvan we er 1 meldden aan de Autoriteit persoonsgegevens.
Doorwerken aan gezondheid
I
Jaarstukken 2022
I
GGD Hart voor Brabant
I
42 / 85
Inhoud
Jaarverslag 2022
Bijlagen
Jaarrekening 2022
2.5 Beleidsindicatoren In deze tabel staan alle voor de GGD relevante beleidsindicatoren:
Taakveld
Naam indicator
Eenheid
1
Bestuur en ondersteuning
Formatie
2
Bestuur en ondersteuning
3 4 5
Realisatie 2022
Realisatie 2021
Fte per 1.000 inwoners*
0,88
1,08
Bezetting
Fte per 1.000 inwoners
0,87
1,36
Bestuur en ondersteuning
Apparaatskosten
Kosten per inwoner
12,18
11,30
Bestuur en ondersteuning
Externe inhuur
Kosten als % van totale loonsom +
49,1%
57,4%
10,6%
7,9%
totale kosten inhuur externen Bestuur en ondersteuning
Overhead
% van totale lasten
* Het aantal inwoners 2022 baseerden wij op de voorlopige CBS-cijfers van oktober 2022.
1. Basis voor de formatie: de fte’s in de begrotingen. 2. De bezetting in 2022 was lager dan in 2021 door minder corona-activiteiten. 3. De apparaatskosten stegen licht door een kleine stijging van overheadkosten. 4. De externe inhuur daalde door de lagere inzet in het programma Corona: eind 2022 in totaal 246 fte (eind 2021: 808 fte). 5. De overhead steeg met 2,7%-punt, vooral door de daling van de extra kosten voor het programma Corona (van € 91 miljoen in 2021 naar bijna € 58 miljoen in 2022).
Doorwerken aan gezondheid
I
Jaarstukken 2022
I
GGD Hart voor Brabant
I
43 / 85
3. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen laat zien hoe de GGD tegenvallers en tekorten kan opvangen, zonder dat het werk voor het programma Publieke gezondheid in gevaar komt. Het bestaat uit bestemmingsreserves en de algemene reserve. Bestemmingsreserves hebben een doel en vervallen als we dat bereiken; voor deze reserves maken we een bestedingsplan.
Inhoud
Jaarverslag 2022
Bijlagen
Jaarrekening 2022
Reserves
we in de begroting 2022 op de uitbraak van de coronacrisis. Het kabinet
De algemene reserve is er voor het opvangen van niet voorzienbare tegenvallers.
investeert de komende jaren in de infectieziektebestrijding met het programma
Het algemeen bestuur stelde een norm vast voor de algemene reserve, op basis
Versterking infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid GGD’en.
van de omzet van basispakket en plustaken: vanaf 2022 is de ondergrens € 1,5 miljoen en de bovengrens € 5,2 miljoen.
Het risico nam daarmee af. > Indexering gemeentelijke bijdrage: het risico dat de gemeenten zich niet kunnen
Na het vaststellen van het jaarverslag en de jaarrekening 2022 is de stand:
vinden in de (afgesproken) indexering. Dit risico deed zich niet voor. Maar de zeer
> algemene reserve: € 2,4 miljoen;
hoge inflatie op materiële kosten en op de nog lopende cao-onderhandelingen
> bestemmingsreserves: € 4,9 miljoen.
kunnen leiden tot een aanzienlijke hogere loonkosten waardoor de indexering
De reserves zijn toereikend voor de dekking van de risico’s en andere onverwachte
tijdelijk niet dekkend is. Het (Tilburgse) systeem van indexeren leidt tot het gelijk
ontwikkelingen.
opgaan met de werkelijke stijging van lonen en prijzen, met een vertraging. Die kunnen we onder normale omstandigheden opvangen in de exploitatie of via
Risico’s
de algemene reserve. Maar de cao kan in 2023 leiden tot een financieel tekort
De risico’s kwamen tot stand op basis van een bedrijfsbrede inventarisatie van
waardoor de algemene reserve daalt tot onder de afgesproken bandbreedte. De
gebeurtenissen of omstandigheden met mogelijk nadelige gevolgen. Per risico bepaalden we de kans van optreden en de impact, zodat we de risico’s kunnen rangschikken van groot naar klein. Per risico definieerden we maatregelen en ieder
risico steeg daarom naar zeer groot. > Vennootschapsbelasting: voor de GGD geldt deze belasting niet zolang we kunnen aantonen dat er geen ondernemersactiviteiten zijn. Het risico bleef gelijk.