11 Ontwerpbegroting 2024 en Jaarstukken 2022 GGD (1 raadsvoorstel)

Zaaknummer: 1006646

gemeente Hilvarenbeek

In de vergadering van Behandeld in college op Behandeld in commissie(s) Agendapunt Beleidsveld Onderwerp

: 8 juni 2023 : 9 mei 2023 : Samenleving van 25 mei 2023 : 11 : : Beleidsplan 2024-2027, Begroting 2024 en jaarstukken 2022 GGD Hart voor Brabant

Voorstel 1. Een positieve zienswijze in te dienen op het beleidsplan 2024-2027 van de GGD Hart voor Brabant. 2. De volgende zienswijze over de ontwerpbegroting 2024 GGD Hart voor Brabant kenbaar te maken: We stemmen niet in met de financiële gevolgen van de actualisering van het basispakket en vragen ook te kijken naar mogelijke kostenbesparingen. 3. Kennis te nemen van de jaarstukken 2022 van de GGD Hart voor Brabant.

Inleiding De begroting die nu voorligt heeft betrekking op de bovenregionale samenwerking in de Gemeenschappelijke regeling (GR) in de GGD Hart voor Brabant (hierna: GGD). Het gaat om 19 gemeenten uit Midden-Brabant en Brabant-Noordoost. De GGD voert voor ruim 1,1 miljoen inwoners in zijn werkgebied taken uit op het gebied van de publieke gezondheidszorg in opdracht van de gemeente(n). Dit gebeurt op basis van de Wet publieke gezondheid (Wpg) middels het basispakket. De inhoud van een groot deel van de taken uit de Wpg is wettelijk bepaald. Denk hierbij aan de jeugdgezondheidszorg, infectieziektebestrijding en technische hygiënezorg. Het basispakket geldt voor alle gemeenten, zij betalen dit met een bijdrage per inwoner. Rol raden bij de GGD De GGD stuurt elk jaar de ontwerpbegroting van het volgende jaar naar alle gemeenten (bijlage 3). De ontwerpbegroting is een concrete uitwerking van de Kadernota 2024 en komt voort uit het beleidsplan 2024-2027 van de GGD (bijlage 2). Het beleidsplan ligt ook voor een zienswijze voor in dit voorstel. Tijdens de commissie-avond van 16 februari 2023 heeft de GGD de kadernota aan u gepresenteerd en uw vragen hierover beantwoord.

Op grond van artikel 35 lid 3 van de Wet gemeenschappelijke regelingen kunnen de gemeenteraden van de deelnemende gemeenten hun zienswijze op de ontwerpbegroting en het beleidsplan naar voren brengen, vóórdat het algemeen bestuur (AB) de begroting en het beleidsplan vaststelt. De begrotingsvergadering van het AB is op 6 juli 2023.

1

Raad van 8 juni 2023, nr. 11

Tevens kunnen de gemeenteraden kennis nemen van de jaarrekening en het jaarverslag van het voorgaande jaar (bijlage 4). Hiervoor gelden geen wettelijke bepalingen over het geven van een zienswijze. Regionale samenwerking Hart van Brabant Parallel werken we aan een update van de regionale beleidsnota gezondheid. In deze nota werken we met 9 gemeente samen aan het regionaal beleid. Deze nota loopt dit jaar af. We hebben u hier via de griffie om schriftelijke input gevraagd middels een vragenlijst. Deze input wordt gebruikt voor het vormgeven van een nieuw regionaal beleid en uitvoeringsprogramma. De nieuwe regionale nota gezondheid leggen we na de zomer aan u voor.

Argumenten 1.1 Met het beleidsplan 2024-2027 sluit de GGD goed aan bij de behoeften van onze inwoners, werkt zij responsief en probeert zij continue haar dienstverlening te verbeteren. In het beleidsplan ‘Wij maken samen gezond gewoon’ werkt de GGD de ambities uit die zij beschreven in hun toekomstvisie. De toekomstvisie is tegelijk met de kadernota 2024 aan de raden gezonden. Het beleidsplan is een concretiseringsslag van de toekomstvisie. Raadsleden konden hierover meedenken tijdens digitale werksessies in januari. In het beleidsplan staan, middels vier pijlers, de ambities voor de jaren tot en met 2027. Voor dit beleidsplan ontwikkelt de GGD, samen met gemeenten, dit jaar aanvullende indicatoren om de voortgang van de ambities te monitoren. Zienswijze Een positieve zienswijze. De GGD onderbouwt gedegen hoe zij positieve impact maakt voor onze inwoners en stelt hiertoe een duidelijke ambitie voor over 4 jaar. De belangrijkste punten uit het beleidsplan 2024-2027: De GGD wil werken aan het zo vanzelfsprekend mogelijk maken van het onderwerp gezondheid. Zij wil daarbij eerlijk, gedurfd, en vernieuwend zijn. Concreet moet dit zich uiten doordat keuzes ondersteund worden door feiten en onderzoek, waarbij risico's worden gesignaleerd, en geadviseerd wordt over gezonde keuzes.

De GGD streeft ernaar om gezondheid te agenderen en een gedurfde boodschap te vertellen, ook wanneer dit moeilijk is. Daarnaast willen ze blijven vernieuwen en experimenteren om mensen beter te bereiken en hen te ondersteunen bij het maken van gezonde keuzes. Inwoners kunnen vertrouwen op moderne en vernieuwende dienstverlening en betrouwbare informatie en adviezen. De GGD zet in op voorkomen van gezondheidsproblemen, als het kan, en het beschermen van de gezondheid als het moet. Uitgangspunten zijn: Iedereen verschillend, allemaal gelijk. Zelf, maar niet alleen. Overal om ons heen, binnen en buiten. GGD als betrouwbare kennispartner en adviseur De GGD wil in 2027 de plek zijn waar inwoners en partners betrouwbare kennis en onderbouwde interventies vinden en gebruiken om de gezondheid te bevorderen. Om dit te bereiken, zal alle kennis en informatie over gezondheid en interventies 24/7 beschikbaar en begrijpelijk moeten zijn voor iedereen. De GGD wil ook nieuwe methoden en interventies ontwikkelen die gezonde keuzes en een gezonde balans stimuleren. Ze willen daarom de aandacht verleggen van het beschermen (achteraf) naar het bevorderen van gezondheid vooraf. Dit vereist ook dat de GGD andere kennis gaat aanboren, bijvoorbeeld rondom duurzame (groene) zorg. Verder wil de GGD inwoners bewuste keuzes laten maken die bijdragen aan hun positieve gezondheid.

De inwoners moeten weten waar ze hulp en ondersteuning kunnen krijgen als het 2

Raad van 8 juni 2023, nr. 11

moeilijk is om deze keuzes zelf te maken. De GGD wil de gezondheidsvaardigheden van inwoners versterken door samen met partners de juiste randvoorwaarden aan inwoners te bieden, zodat zij zelf de regie kunnen nemen. Het beleidsplan noemt ook enkele voorbeelden van ontwikkelingen en diensten die laten zien hoe dit verder vorm krijgt, zoals het nog beter inzetten van media-aandacht voor belangrijke onderzoeksresultaten om meer aandacht te creëren voor publieke gezondheid en het verstevigen van de inzet en aandacht voor de proactieve aanpak van het voorkomen van infectieziekten. GGD als organisatie De GGD ziet haar organisatie als het fundament voor impact op gezondheid en blijft daarom inzetten op: vitaliteit en ontwikkeling; eerlijk en onderbouwd werken; toekomstgericht werken. Een vernieuwend aspect is dat er ook voor de medewerkers wordt gewerkt vanuit het principe van positieve gezondheid. 2.1 Met een zienswijze over de financiën willen wij een signaal geven aan de GGD Hart voor Brabant Het geactualiseerde basispakket brengt een verhoging van de gemeentelijke bijdrage met zich mee. Wij stemmen niet in met de financiële gevolgen van de actualisering van het basispakket. Er moet zoveel mogelijk sprake zijn van maatwerk (te financieren via de plustaken).

Gelet op de financiële situatie van de gemeente Hilvarenbeek wil de raad van Hilvarenbeek hierover een zienswijze naar voren brengen. Zienswijze We stemmen niet in met de financiële gevolgen van de actualisering van het basispakket en vragen ook te kijken naar mogelijke kostenbesparingen. De belangrijkste inhoudelijke punten uit de begroting 2024: - Gezondheidsbevordering: De GGD wil in 2024 meer aandacht besteden aan gezond ouder worden om een vitale en zelfredzame groep ouderen te creëren, zodat er in de toekomst minder zorg nodig is. Ook wil de GGD de fysieke leefomgeving meer benutten om gezondheid te bevorderen, het GGD-vaccinatiecentrum bestendigen en uitbouwen, de krachten bundelen met netwerkpartners in verschillende samenwerkingsverbanden en de gezondheid van (arbeids-)migranten, vluchtelingen en statushouders versterken. - Gezondheid bewaken en beschermen: In 2024 neemt de GGD nieuwe stappen om de infectieziektenbestrijding te verbeteren en de pandemische paraatheid te vergroten. - Monitoring, advies, onderzoek: De GGD gaat in 2024 nieuwe stappen zetten om de beschikbare informatie over de publieke gezondheid van Brabanders nog beter te benutten. Dit doen ze door de verschillende databronnen te gebruiken bij adviezen, duiding en monitoring van resultaten.

Daarbij wordt samengewerkt met partners zoals PON/TELOS, de provincie Noord-Brabant en onderzoeksinstituten om de beschikbare bronnen continu te verrijken. - Jeugdgezondheidszorg: In 2024 is aandacht voor meer samenwerking met en tussen de Brabantse GGD'en, werken op maat, en het versterken van de mentale gezondheid van jongeren. De GGD zet daarnaast in op innovaties waaronder het werken met technologie zoals smart glasses. - Openbare geestelijke gezondheidzorg: De GGD gaat in 2024 kwetsbare groepen beter ondersteunen door de krachten te bundelen met netwerkpartners om tijdig risico's en kansen te signaleren en het samenwerken van wijkteams, politie en anderen te faciliteren. - Toezicht houden: In 2024 gaat de GGD haar krachten bundelen met de Brabantse GGD'en om het Wmo-toezicht uit te breiden.

3

Raad van 8 juni 2023, nr. 11

-

Publieke gezondheid bij rampen en crisis: In 2024 bundelt wil de GGD intensiever met partners samenwerken bij de crisistaken voor publieke gezondheid, concreet voor de pandemische paraatheid.

2.2 De begroting en het beleidsplan zijn concreter gemaakt De begroting 2024 volgt uit het beleidsplan 2024-2027. De GGD vertaalt concreet de ambities vanuit het beleidsplan naar het komende jaar. 2024 is het eerste jaar waarin de GGD werkt met het geactualiseerde basispakket, zoals vastgesteld bij de kadernota 2024. Vooruitlopend daarop werkt de GGD dit jaar uit wat het geactualiseerde basispakket betekent voor de dienstverlening, zowel financieel als inhoudelijk. In de zienswijze voor de kadernota 2024 gaf de raad de GGD mee dat de begroting en het beleidsplan een concretiseringsslag moeten bevatten. Deze slag lezen wij nu terug. Wel geeft de GGD aan dat de indicatoren nog geconcretiseerd moeten worden, samen met gemeente. 2.3 De GGD presenteert een sluitende ontwerpbegroting 2024 De ontwerpbegroting is sluitend met een algemene reserve van € 2,4 miljoen (per 31-12-2022). De algemene reserve is voor het opvangen van onvoorziene tegenvallers. De hoge inflatie werkt door in stijging van personeelskosten (CAO-stijgingen) en stijging van materiële kosten. De GGD krijgt via de indexeringssystematiek (van de gemeente Tilburg) compensatie voor deze loon- en prijsstijgingen. De compensatie volgt een jaar later waardoor de GGD eenmalig voor 2023 de prijsstijgingen opvangt door de besparing op de huisvesting.

Indien de lonen harder stijgen dan voorzien zal een eenmalige onttrekking aan de algemene reserve worden overwogen. De ondergrens voor de algemene reserve is vastgesteld op € 1,5 miljoen. De financiële kengetallen laten zien dat de GGD een gezonde financiële huishouding heeft. 2.4 De gemeentelijke bijdrage is vastgesteld volgens de afgesproken methodiek en is in lijn met de verwachtingen (zie ook de paragraaf kosten en dekking) De gemeentelijke bijdrage voor het basispakket van de GGD in 2024 zal € 42,59 per inwoner bedragen, dit is inclusief indexering van € 3,17 ten opzichte van 2023 en actualisering van het basispakket met een bedrag van € 2,21 per inwoner. De jaarlijkse indexering is gebaseerd op de Tilburgse systematiek. Daarnaast wordt de Wet open overheid ingevoerd, wat een extra bedrag van € 0,03 per inwoner kost die de GGD meeneemt in de inwonerbijdrage. De indexering is hoger dan geraamd in de Kadernota 2024 (8,05 % in de begroting, 6,66% in de kadernota) door aangepaste loon- en prijsontwikkelingen. Mogelijk komen er in 2024 extra taken voor het Rijksvaccinatieprogramma, omdat gemeenten hiervoor 1 op 1 gecompenseerd worden heeft dit netto geen effect op de gemeentelijke begroting. Er worden geen verdere veranderingen verwacht die leiden tot het aanpassen van de gemeentelijke bijdrage.

Wel doet de GGD onderzoek naar de hoogte van de tarieven voor het toezicht op kinderopvang. De kosten hiervan worden momenteel onderzocht maar maken geen onderdeel uit van de inwonerbijdrage. 3.1 Volgens de Wet gemeenschappelijke regelingen krijgen gemeenteraden het jaarverslag ter kennisname toegestuurd. In het jaarverslag 2022 doet de GGD verslag van zijn taken. In de GGD factsheets zijn de belangrijkste cijfers van 2022 opgenomen (zie bijlage 6, pagina 14 voor de factsheet van Hilvarenbeek). 2022 was met de Oekraïnecrisis en het eind van de coronacrisis een intensief jaar voor de GGD. Naast crises speelde er enorm veel op gezondheidsgebied. Zo werd in 2022 mede door onderzoek van de GGD duidelijk dat ondanks het eind van de coronacrisis de mentale gezondheid van onze jeugd onder drukt blijft staan. Ook op de gezonde leefomgeving zien we

4

Raad van 8 juni 2023, nr. 11

dat de GGD een steeds actievere rol pakt, waardoor zij ons steeds beter van advies voorzien over hoe de leefomgeving te verbeteren. Belangrijkste inhoudelijke punten uit jaarverslag 2022: De GGD had in 2022 zeven taakvelden en de extra taak voor bestrijding en beheersing van het coronavirus. Gezondheidsbevordering: In 2022 werkte de GGD aan verschillende projecten om gezondheid op de kaart te zetten en waar nodig de domeinen met elkaar te verbinden, zoals de XBubbel waar jongeren terecht kunnen voor hun mentale gezondheid en campagnes zoals Stoptober en IkPas. In 2022 steeg het percentage scholen met het vignet Gezonde school van 30% naar 36%. Gezondheidsbescherming: In 2022 kreeg de GGD te maken met een landelijke uitbraak van een nieuwe ziekte, mpox genaamd. De GGD informeerde en vaccineerde de contacten van patiënten en startte een vaccinatiecampagne om mensen met een hoog risico te beschermen. Daarnaast bezocht de GGD tijdelijke opvanglocaties voor vluchtelingen uit Oekraïne en adviseerde over hygiëne en infectiepreventie. Met het innovatieve project in 2022 "profielen van slachtoffers en daders van seksuele uitbuiting" ontwikkelde de GGD persona's om beter te begrijpen hoe slachtoffers en daders ontstaan. Het onderzoek kreeg een verlenging met zes maanden en loopt dus door in 2023.

Jeugdgezondheidszorg: In 2022 waren er enkele uitdagingen zoals corona, achterstand in vaccinaties en verhoogde 'no show' op uitnodigingen, die acties vereisten om deze problemen te beperken. De GGD investeerde in informatie over vaccinaties en (jeugd)gezondheidszorg voor gezinnen die werden opgevangen vanwege de oorlog in Oekraïne. Het programma Multichannel klantbeleving leidde tot 45 kleine en grote vernieuwingen en het programma JGZ PROF heeft als doel de kwaliteitsverbetering in de jeugdgezondheidszorg. De kwaliteit van de JGZ was g elijk aan die in 2021: 84% tevredenheid. Webinars en digitale cursussen over gezondheid en opvoeding kregen gemiddeld een 7,8. Monitoren, signaleren en adviseren: In 2022 publiceerde de GGD zoals gebruikelijk resultaten van diverse onderzoeken en adviseerde gemeenten. Tevens is een goede start gemaakt met datagedreven werken, in samenwerking met andere GGD'en, waaronder een pilot rond het voorkomen van opgroeien in armoede en advies over een haalbare wijkfoto voor alle gemeenten. Toezicht houden: in 2022 is de GGD gaan werken met een intensief inwerktraject voor toezichthouders om beter risicogestuurd te werken met intensiever toezicht waar nodig. In de kinderopvang is Waarderend Toezicht ontwikkeld als methode om op een positieve en open manier het gesprek aan te gaan met organisaties over de regels en praktijk.

Corona: In het eerste deel van 2022 was de pandemie nog steeds een belangrijk onderwerp voor de GGD. Ondanks factoren zoals personeelstekorten, werden de op- en afschaling beter beheerd dan in 2021 en richtte de GGD zich vooral op risicogroepen bij bron- en contactonderzoeken. Organisatie: De GGD heeft in 2022 veranderingen aangebracht in de organisatie om meer impact te hebben op de publieke gezondheid. Het managementteam hoopt zo medewerkers tevredenheid te verhogen en daardoor de medewerkers langer vast te houden. Er is meer aandacht voor waardering, ontwikkeling en eigenaarschap van medewerkers. Er zijn fluctuaties in het aantal fte's vanwege extra projecten, zoals investeren in de preventie van de effecten van corona en in het Nationaal Programma Onderwijs. 5

Raad van 8 juni 2023, nr. 11

Financieel: De GGD sluit het jaar af met een positief saldo van € 48.999. Behalve de inflatie en daarop volgende financiële onzekerheid deden zich geen risico’s voor. Naast de algemene reserve van €2,4 miljoen en de bestemmingsreserves van €4,9 miljoen, stelde het algemeen bestuur een norm vast voor de algemene reserve, met een ondergrens van €1,5 miljoen en een bovengrens van €5,2 miljoen.

Kanttekeningen n.v.t. Financiën De opbouw van de gemeentelijke bijdrage per inwoner in 2024 is als volgt: Bijdrage basispakket 2023 Actualisering basispakket Indexering 2024 (8,05%) Invoering wet open overheid Rijksvaccinatieprogramma Gemeentelijke bijdrage basispakket 2024

€ 37,18 € 2,21 € 3,17 € 0,03 PM € 42,59

Dit betekent voor de totale gemeentelijke bijdrage voor het basispakket in 2024: Aantal inwoners, per 1-1-2023* 15.953 Bijdrage gemeente Hilvarenbeek 679.438 * Het aantal inwoners baseert de GGD op de voorlopige CBS-cijfers van peildatum 1 januari 2023. Dekking: Meerjarenbegroting 2023 Autonome ontwikkeling / Stelpost indexering Totaal

€ 587.625 € 91.813 € 679.438

De bijdrage voor de gemeente Hilvarenbeek stijgt hiermee met € 91.813 ten opzichte van het beschikbare budget. Deze afwijking wordt met name veroorzaakt door een hogere indexering. De hogere indexering is conform de overeengekomen berekeningswijze. Daarnaast speelt de actualisatie van het basispakket een rol. De mogelijk extra taken in 2024 voor het Rijksvaccinatieprogramma, hebben netto geen effect op de gemeentelijke begroting omdat gemeenten hiervoor 1 op 1 gecompenseerd worden door het Rijk. De dekking van het bedrag van € 91.813 wordt deels gedekt uit de stelpost indexering en de actualisering van het basispakket nemen we als autonome ontwikkeling in de VJN mee.

Communicatie Het besluit van uw raad word medegedeeld aan het Algemeen Bestuur van de GGD Hart voor Brabant.

6

Raad van 8 juni 2023, nr. 11

Uitvoering De portefeuillehouder brengt de aan de raad voorgestelde zienswijze in de vergadering van het Algemeen Bestuur van de GGD op 6 juli 2023. Het Algemeen Bestuur stelt tijdens deze vergadering het beleidsplan 2024-2027, de jaarstukken 2022 en de begroting 2024 vast. Burgemeester en Wethouders van Hilvarenbeek, secretaris, burgemeester, Frank Jansen

Evert Weys

Advies raadscommissie Dit voorstel is behandeld in de raadscommissie Samenleving op 25 mei 2023. De commissie is van oordeel dat het voorstel als hamerstuk voor besluitvorming aan de raad kan worden voorgelegd. De griffier, Maarten Janus Eindvoorstel Het college handhaaft de voorstellen genoemd onder de paragraaf “Voorstel”. Burgemeester en Wethouders van Hilvarenbeek, secretaris, burgemeester, Frank Jansen

Evert Weys

Bijlagen (digitaal in raadsinformatiesysteem) 1. Brief Jaarstukken 2022, beleidsplan 2024-2027 en begroting 2024 GGD Hart voor Brabant 2. Beleidsplan GGD 2024-2027 3. Begroting 2024 GGD Hart voor Brabant 4. Jaarverslag en jaarrekening 2022 GGD Hart voor Brabant 5. Accountantsverslag 2022 GGD Hart voor Brabant 6. GGD Cijfers 2022 Hilvarenbeek

7