10 Visie Ruimte voor Ruimte 2011
Tekst van het document
Visie Ruimte voor Ruimte Gemeente Hilvarenbeek
(178-003) september 2011
gemeente Hilvarenbeek Hartveroverende Heerlyckheit
Gemeente Hilvarenbeek Ruimte voor Ruimte
In opdracht van: Gemeente Hilvarenbeek Door: Pouderoyen Compagnons Nijmegen, september 2011
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
1.
INLEIDING
Inhoud 5
1.1 Ruimte voor Ruimte in de
2.5
Haghorst
86
2.5.1 St. Josephstraat
88
gemeente Hilvarenbeek
5
2.5.2 Moergestelseweg
92
2
9
2.6
96
2.1
BEBOUWINGSCONCENTRATIES Hilvarenbeek
10
2.1.1 Kleine Voort - Grote Voort
15
2.1.2 Groot Loo
18
2.1.3 Klein Loo
22
2.1.4 Veldhoven
26
2.1.5 Bolakker
30
2.1.6 Gelderstraat
34
Biest-Houtakker
2.6.1 Akkerstraat
98
2.6.2 Hakvoortseweg
102
3 UITVOERINGSPARAGRAAF 3.1. Rol van de gemeente
107
3.2. Ruimtelijke ontwikkelingen
108
3.2.1. Planologische mogelijkheden
108
38
3.2.2. Processtappen
109
2.2.1 Laag Spul / Esbeekseweg
40
3.2.3. Inhoudelijke beoordeling
109
2.2.2 Oude Trambaan / Tuldensedijk
44
3.2.4. Overeenkomst voor realisatie
110
2.2.3 Groenstraat / Hoogeindsestraat
48
2.2
Esbeek
3.3. Kwaliteitsverbetering van het buitengebied 111 2.3
Baarschot
52
3.3.1. Provinciale teruggave
2.3.1 Baarschotsestraat
54
ruimte-voor-ruimtegelden
111
2.3.2 Tongerloseweg
58
3.3.2. Uitvoering van projecten
111
2.4
62
Overig:
Diessen
2.4.2 Waterstraat
70
2.4.3 Hoekje
74
2.4.4 Beerseweg
78
2.4.5 Lage Haghorst
82
Legenda
1 Inleiding Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
1.1 Ruimte voor Ruimte in de gemeente Hilvarenbeek
Status planstuk in relatie tot het provinciaal beleid Op grond van de Verordening Ruimte 2011 van de provincie NoordBrabant, hoofdstuk 11, en de provinciale beleidsregel Ruimte-
Gemeentelijk beleid, ambitie en doelstelling
voor-ruimte 2006, is het mogelijk om burgerwoningen in het bui-
Het buitengebied van de gemeente Hilvarenbeek maakt een tran-
tengebied te bouwen. Dit als tegenprestatie voor een investering
sitie door: het aantal agrarische bedrijven neemt af. Voor de vrij-
in ruimtelijke kwaliteit. In de beleidsregel Ruimte-voor-ruimte is
komende agrarische bebouwing (VAB) wordt gezocht naar een al-
deze investering nader geduid: het saneren van een veehouderij-
ternatieve invulling.
bedrijf door het slopen van 1000 m2 opstallen en het inleveren van
Het is de ambitie van de gemeente Hilvarenbeek om hierbij ver-
dierrechten à 3500 kg fosfaat levert één bouwtitel op.
rommeling te voorkomen. Waar mogelijk wil de gemeente sloop van overtollige bebouwing stimuleren.
Status en relatie met visie buitengebied
In het nieuwe bestemmingplan buitengebied wordt een aantal
De gebiedsvisies maken onderdeel uit van de nog op te stellen
nieuwe functies voor VAB-locaties gefaciliteerd. Sloop van over-
kwalitatieve visie op het buitengebied. Door urgentie van aantal
tollige bebouwing is hierbij een voorwaarde voor een positieve
voorliggende aanvragen voor Ruimte voor Ruimte ontwikkelingen,
bestemming.
en het project ‘afwaarste beweging’ is vooruitlopend voorliggende
In lijn met het provinciale BIO-beleid (Buitengebied in ontwikke-
deelvisie specifiek voor Ruimte voor Ruimte uitgewerkt.
ling) is op locaties in bestaande bebouwingsconcentraties woning-
Voorliggende gebiedsvisie wordt vastgesteld door het college en
bouw denkbaar. De bebouwingsconcentraties worden beschreven
gebruikt als handreiking bij het toetsen van initiatieven. In een
in deze visie. Onder voorwaarden kunnen hier Ruimte-voor-Ruim-
later stadium wordt de gebiedsvisie samen met de kwalitatieve
te-woningen gerealiseerd worden. Deze voorwaarden worden in
visie op het buitengebied ter vaststelling aangeboden aan de ge-
de voorliggende visie nader uitgewerkt.
meenteraad.
5
Spelregels Ruimte voor Ruimte
Erf-opzet: Erf-opzet:
Binnen de beschreven bebouwingsconcentraties kunnen Ruimte voor Ruimte woningen onder voorwaarden worden toegevoegd. De beschrijving van de concentratie is hierbij het uitgangspunt. In extensiveringsgebied overig (de kernrandzones) kan ook buiten een bebouwingsconcentratie woningbouw worden overwogen op bestaande erven. In het verwevingsgebied geldt dat alleen in de bebouwingsconcen-
Aansluiten bij ruimtelijke karakteristiek (aanvulling erfopzet) Aanvulling Aanvulling op op lintstructuur: lintstructuur:
traties woningen kunnen worden toegevoegd. Bovendien mogen in het verwevingsgebied nieuwe woningen bestaande veehouderijbedrijven niet hinderen in hun (toekomstige) bedrijfsvoering. Concreet betekent dit, dat in verwevingsgebied alleen een woning kan worden toegevoegd wanneer een ander geurgevoelig object, dichter bij de bestaande veehouderij, de bedrijfsvoering al belemmert.
6
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
Aansluiten bij ruimtelijke karakteristiek (aanvulling lintbebouwing)
2 Bebouwingsconcentraties 8
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
2
BEBOUWINGSCONCENTRATIES
Dit deel van de visie gaat in op de beschrijving van de bebouwingsconcentraties van de gemeente Hilvarenbeek. Alle aangewezen bebouwingsconcentraties worden in dit hoofdstuk nader geanalyseerd om de mogelijkheden voor de bouw van nieuwe burgerwoningen binnen deze concentraties te onderzoeken. De concentraties worden per kern beschreven en bestaan uit kernranden en/of lintbebouwing of zijn een bebouwingscluster in het buitengebied. De concentraties zijn op perceelsniveau begrensd.
Legenda: Waardevol zicht op achterliggende landschap Behoud relatie met landschap Waardevolle open ruimte Achterste rooilijn Waardevol landschappelijk element
Aan de hand van de resultaten van de ruimtelijke analyse en het relevante beleid van de verschillende bebouwingsconcentraties zijn vervolgens kwaliteiten en knelpunten geformuleerd. Deze scheppen tezamen een kader dat de mogelijkheden voor het realiseren van RvR-woningen binnen deze concentraties weergeeft. Hierna zijn de concentraties rond de volgende kernen beschreven: -
Hilvarenbeek;
-
Esbeek;
-
Baarschot;
-
Diessen;
-
Haghorst;
-
Biest-Houtakker.
9
2.1 Hilvarenbeek
Bebouwingsconcentraties rond Hilvarenbeek zijn:
De kern Hilvarenbeek heeft van oudsher een kenmerkende radi-
-
Kleine Voort / Grote Voort;
ale wegenstructuur die de kern met het omliggende landschap en
-
Groot Loo;
andere kernen verbind. Langs deze verbindingswegen heeft Hilva-
-
Klein Loo;
renbeek zich verder ontwikkeld.
-
Veldhoven;
Vanaf begin 20e eeuw worden de ruimten tussen deze linten op-
-
Bolakker;
gevuld en ontstaat langzaam het Hilvarenbeek zoals we dat nu
-
Gelderstraat.
kennen. De concentraties Veldhoven, Bolakker en Gelderstraat vallen binnen de visie Hilvarenbeek-zuid (zie onderstaande afbeelding).
Heldere radiale structuur
De radiale structuur is ook nu nog steeds duidelijk aanwezig en wordt gekenmerkt door de vaak ruime wegprofielen met karakteristieke (oude) panden. Door deze kenmerkende groei van Hilvarenbeek bevinden veel van de bebouwingsconcentraties zich dan ook langs een van deze uitlopers vanuit de kern.
10
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
Brede wegprofiel van radialen
Voor de zuidwestkant van Hilvarenbeek is reeds een visie opgesteld. Het kaartbeeld hiervan is hieronder weergegeven. Deze visie is leidraad geweest voor het opstellen van de uitgangspunten voor de betreffende bebouwingsconcentraties.
12
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
13
14
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
2.1.1 Kleine Voort - Grote Voort
Ruimtelijke analyse
Deze concentratie is gelegen aan de noordzijde van Hilvarenbeek
Opvallend aan de concentratie zijn de oude bochtige structuren
langs een uitloper vanuit het centrum en vormt de verbindingsweg
die door de recentere ontwikkeling van de aansluiting op de pro-
met Tilburg.
vinciale weg worden doorsneden. De samenhang van het lint tussen de oost- en westzijde van de (nieuwe) Tilburgseweg is hierdoor enigszins aangetast. De concentratie kent een relatief kleine bebouwingskorrel en een hoge dichtheid en is daardoor besloten met beperkt zicht op het omliggende buitengebied. Karakteristiek is de bijzondere rooilijn die incidenteel wijkt van de huidige rijbaan. Dit zou het gevolg kunnen zijn van de voormalige zandwegen die door het gebruik nogal eens varieerden in breedte en tracé. Zo werd er bij slechte condities van de weg een nieuw spoor gekozen. Sfeer en functie De bebouwing in de concentratie heeft veelal een woonfunctie. Dit verklaart ook de relatief kleine korrel. Naast wonen bevindt
Wijkende rooilijn
zich er een aantal agrariërs, een herberg en een garagebedrijf. Bijzonder element binnen de concentratie is de “Mariakapel”.
15
Groen en water Groen is royaal aanwezig in de concentratie en draagt daarmee bij aan het besloten karakter. Veel percelen hebben een groene open voorruimte met erfbeplanting die vaak doorloopt tot aan de smalle rijbaan. Opgaand groen is er in de vorm van solitairen en boomgroepen op de erven. De bermen van de rijbaan zijn veelal schaars beplant.
Kwaliteiten: - typische langgevelboerderijen en groene landelijke sfeer; - patroon van verspringende en verdraaide rooilijnen en oriëntatie van gebouwen; - Door nieuwe ontsluitingsweg ontstane driehoek met kapel. Knelpunten:
Beleid De concentratie ligt binnen extensiveringsgebied vanwege de ligging aan de kernrand. Langs het beekje de Voort is een zoekgebied voor een ecologische verbindingszone (EVZ) geprojecteerd. Meer westelijk ligt de RNLE.
Uitsnede zonering structuurvisie feb 2010
16
Kwaliteiten en knelpunten
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
- doorsnijding concentratie door nieuwe verbindingsweg. Randvoorwaarden RvR-mogelijkheden: - bebouwing alleen als lintbebouwing gewenst; - rooilijn hoofdbebouwing sluit aan bij bestaande situatie.
2.1.2 Groot Loo
Ruimtelijke analyse
Groot Loo is een bebouwingslint dat in het verlengde van de
De bebouwing aan het Groot Loo heeft een variërende korrelgroot-
Loostraat ligt aan de westelijke kernrand. Het vormt deels de
te; een relatief kleine korrel nabij de kern welke groter wordt
kernrand en loopt vervolgens verder het buitengebied in.
naarmate de bebouwing verder van de kern af in het buitengebied is gelegen. Het lint heeft mede door de ligging tegen de kern ook een meer besloten karakter waarbij de bebouwing een opeenvolging van kleinschalige, vaak aaneengeschakelde bebouwing is. Meer in het buitengebied is het lint opener en is de bebouwing veelal geclusterd op erven die los van elkaar gelegen zijn en afwisselend aan en op enige afstand van de weg. De bebouwing bestaat uit 1 of 1,5 bouwlaag met kap en is veelal langgerekt van vorm. Sfeer en functie De bebouwing aan het Groot Loo omvat met name (voormalig) agrarische bedrijven. Kavels met wonen als hoofdfunctie bevinden zich uitsluitend direct aan de kernrand, verder westelijk is
Markische driehoek aan uiteinde concentratie
de hoofdfunctie agrarisch. Het lint kent een aantal waardevolle panden die met hun karakteristieke verschijningsvorm een grote kwaliteit vormen voor de landelijke sfeer van de concentratie.
18
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
Groen en water Het wegprofiel van het Groot Loo bestaat uit een asfaltweg met aan weerszijden daarvan een berm met laanbeplanting. Tussen de grasbermen en de agrarische percelen is een watergang gelegen. Opvallend is dat er op de meeste erven royaal erfbeplanting is toegepast.
Kwaliteiten en knelpunten Kwaliteiten: - relatief harde grens, in zowel ruimtelijke zin als in bebouwingstype, tussen kern en buitengebied (dichter woonlint versus open agrarisch deel buitengebied); - doordat de agrarische erven op ruime afstand van elkaar zijn gelegen, zijn er vele zichten op het uitgestrekte buiten-
Beleid De concentratie ligt binnen extensiveringsgebied overig vanwege de ligging aan de kernrand. Meer westelijk ligt de RNLE.
gebied. Knelpunten: - door de planmatige uitbreiding van de kern is het bebouwingsbeeld van het oostelijke deel van het lint diffuus. Randvoorwaarden RvR-mogelijkheden: - karakter van solitaire erven in het westelijke deel van het lint dient behouden te blijven, bouw van eventuele RvR-woningen dus uitsluitend binnen bestaande erven met toepassing van erfbeplanting; - open houden grote gaten (onbebouwde ruimte) aan de kernrand met zicht op landschap; - behoud contrast hoofdweg en zandwegen.
Uitsnede zonering structuurvisie feb 2010
20
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
2.1.3 Klein Loo
Ruimtelijke analyse
Ten zuiden van het Groot Loo, is het Klein Loo gelegen. Dit bebou-
Het lint bestaat uit een opeenvolging van aan elkaar geschakelde
wingslint loopt vanuit de kern het buitengebied in.
erven waarop (woon-)boerderijen en woonhuizen staan. De openingen die het lint heeft, bieden zicht op het open buitengebied en zijn waardevol. De bebouwing heeft een gevarieerde korrel waarbij de grove korrel wordt gevormd door agrarische bedrijfsbebouwing. De bebouwing is relatief dicht op de weg gelegen en bestaat uit 1 of 1,5 bouwlaag met kap met direct aan de weg het woonhuis met daarachter eventueel schuren en / of bijgebouwen. Sfeer en functie De bebouwing zorgt met beperkte goot- en nokhoogtes en karakteristieke architectonische elementen voor een landelijke sfeer. Deze sfeer wordt versterkt door de klinkerverharding en de beperkte bermbreedte aan weerszijden van de smalle rijbaan. Ook hier zijn de langgerekte ‘woonschuren’ karakteristiek. Een woon-
Grove korrel van bedrijfsbebouwing
schuur is voormalige agrarische bedrijfsbebouwing die qua vorm en uitstraling nagenoeg gelijk is gebleven, maar nu een woonfunctie vervult.
22
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
Groen en water Door de concentratie loopt een consistente laanbeplanting aan weerszijden van de weg. De erven hebben allen een groene voorruimte in de vorm van een gazon of siertuin, al dan niet met haag. De weg wordt gekruist door een watergang. De percelen aan de zuidzijde van de weg worden op de achterste perceelsgrens tevens begrensd door deze watergang die door zijn slingerende loop afwijkt van de landschapsstructuren.
Kwaliteiten: - hoofdzakelijk gesloten, maar op enkele plaatsen open karakter, waarbij er wel in de bebouwde delen van het lint incidenteel zicht-relaties zijn met achterliggende landschap; - menging van functies binnen het lint. Knelpunten: - overgang kern naar buitengebied is wat onduidelijk door plaatselijke sterke verdichting van bebouwing, waardoor lint
Beleid De concentratie ligt binnen extensiveringsgebied overig vanwege de ligging aan de kernrand. Meer westelijk ligt de RNLE.
tot een woonstraat dreigt te verworden. Randvoorwaarden RvR-mogelijkheden: - bebouwing dient de structuur te ondersteunen door 2-zijdig lintbebouwing toe te staan, maar met behoud van een aantal doorzichten naar het achterliggende landschap; - een divers bebouwingsbeeld door realisatie van individuele percelen, daar waar wellicht bebouwing wordt gesloopt; - voorste en achterste rooilijnen aanhouden ter behoud van de karakteristieke bebouwingspatronen van het lint, - goot- en nokhoogtes aan laten sluiten bij de bestaande bebouwing.
Uitsnede zonering structuurvisie feb 2010
24
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
2.1.4 Veldhoven
Ruimtelijke analyse
Veldhoven ligt net buiten de kern aan de zuidwestkant van Hilva-
Veldhoven is een kleine bebouwingsconcentratie net buiten de
renbeek en kenmerkt zich door het samenkomen en splitsen van
kern en kent een relatief fijnmazige verkaveling met kleine be-
een aantal wegen.
bouwingskorrel. Door het samenkomen en splitsen van wegen is er geen eenduidige rooilijn en richting van de bebouwing waardoor er weinig onderlinge samenhang en begeleiding van de weg is. Het ontbreken van deze onderlinge samenhang wordt versterkt doordat de perceelsindeling en situering van bebouwing divers is aan weerszijden van de wegen. Karakteristiek voor de concentratie zijn de driehoekige ruimten die ontstaan bij het splitsen van de wegen (ook wel Markische driehoeken genoemd). Sfeer en functie De bebouwing in de concentratie heeft overwegend een woonfuncties wat gevolgen heeft voor de uitstraling; het lint is een typisch landelijk wooncluster. De groene ruimte rond de soms bungalowachtige woningen is daarbij veelal als dorpse siertuin ingericht.
Groene inrichting Markische driehoek binnen concentratie
Deze bebouwing en tuinen resulteren in een dorpsrandsfeer en minder in een landelijke sfeer. De bebouwing dateert uit verschillende perioden, waardoor nieuwe bijgebouwen en enkele loodsen afsteken tegen de meer historische bebouwing (bijvoorbeeld het bakkershuisje). Geconcludeerd kan worden dat de concentratie een erg divers bebouwingsbeeld heeft. De hogere bebouwingsdichtheid zorgt voor een clustering van bebouwing zonder duidelijke lintvorming.
26
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
Groen en water Er is incidenteel erfbeplanting aanwezig en het groene beeld wordt daarnaast bepaald door hobbymatig agrarisch gebruik van percelen in de bebouwingsconcentratie. De bermbreedte aan weerszijden van de weg is beperkt en op sommige delen is geen berm aanwezig, waardoor tuinen aan de weg grenzen. Begeleiding van de weg door laanbeplanting zou wenselijk zijn, ter ondersteuning van de helderheid in het wegverloop en als ruimtelijk middel voor samenhang binnen het diverse bebouwingsbeeld.
Kwaliteiten: - karakteristieke driehoekige ruimten bij splitsinde wegen; - kleinschaligheid en diversiteit door slingerend wegverloop en diverse bebouwing; Knelpunten: - samenhang en begeleiding ontbreekt. Randvoorwaarden RvR-mogelijkheden: - toevoeging van RvR-woningen dient bij te dragen aan de
Beleid De concentratie ligt binnen extensiveringsgebied overig vanwege de ligging aan de kernrand. Meer westelijk ligt de RNLE.
ruimtelijke samenhang door een rooilijn en richting die wordt afgestemd op de weg en op aangrenzende percelen; - deels tweezijdige lintbebouwing versterkt de ruimtelijke eenheid maar mag niet ten kosten gaan van driehoekjes en waardevolle agrarische percelen; - de ruimte tussen concentratie en de kernrand dient behouden te blijven omdat de concentratie anders ruimtelijk samensmelt met de kern.
Uitsnede zonering structuurvisie feb 2010
28
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
2.1.5 Bolakker
Ruimtelijke analyse
De Bolakker ligt aan de zuidkant van Hilvarenbeek. Het bebou-
De bebouwing aan de noordzijde van het lint nabij de kern is door
wingslint is een uitloper vanuit het centrum van Hilvarenbeek die
de recente en planmatige ontwikkeling modern en heeft geen lan-
daar overgaat in de Diessenseweg.
delijke uitstraling. Door de repetitie in bebouwing en fijne bebouwingskorrel is sprake van een woonstraat. De rijwoningen nabij de kern zijn qua vorm en maat afwijkend van de traditionele bebouwing in het buitengebied. De zichten naar het buitengebied zijn waardevol en maken de overgang van dichtere dorpsbebouwing naar het landschap herkenbaar, wat ook leidt tot landelijke kenmerken binnen het bebouwingslint. De cluster woningen midden in de concentratie (aan de westzijde van de weg) kenmerkt zich juist door de diversiteit in architectuur en materialisering. Hier is ieder gebouw op zichzelf staand maar is wel een consequente perceelsindeling, omvang en rooilijn aangehouden. Deze ontwikkeling is recent en ruimtelijk volledig op zichzelf staand.
Planmatige karakter van woonstraat
Sfeer en functie Nabij de kernrand bevindt zich uitsluitend bebouwing met een woonfunctie. Het planmatige karakter van de noordelijk woningen, contrasteert met de landelijke openheid aan de overzijde van de weg. Verder van de kern af bevinden zich de agrarische erven. Deze staan op enige afstand van elkaar wat tot een landelijke sfeer leidt.
30
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
31
Groen en water Het lint kent een smal wegprofiel met aan weerszijden een grasberm met laanbeplanting. Deze wordt sporadisch onderbroken door recentere ontwikkelingen. Karakteristieke erfbeplanting ontbreekt veelal, met name omdat de meeste bebouwde percelen van recente datum zijn en een relatief geringe omvang hebben.
Kwaliteiten: - open zichten op het landschap; - consequente rooilijn; Knelpunten: - diversiteit in enkele rijen woningen waardoor de samenhang beperkt is en de situering toevallig lijkt;
Beleid De concentratie ligt binnen extensiveringsgebied overig vanwege de ligging aan de kernrand. Meer westelijk ligt de RNLE.
- meest noordelijk in het lint is door de bebouwingsdichtheid een stedelijk profiel ontstaan, mede door haaks parkeren aan de weg; - de concentratie van bebouwing midden in het lint is solitair en heeft weinig samenhang met de omgeving. Randvoorwaarden RvR-mogelijkheden: - de recentelijk toegevoegde stroken met lintbebouwing lenen zich niet voor verdere uitbreiding aangezien dit leidt tot een te stedelijk en planmatig bebouwingsbeeld; - behoud van het zicht op het landschap en de open ruimtes van grotere schaal is van belang voor het ruimtelijk beeld; - eventuele woningen dienen bij te dragen aan geleidelijke
Uitsnede zonering structuurvisie feb 2010
overgang van stedelijk naar landelijk gebied, wat kan door naast de gesloten rijbebouwing een enkele vrijstaande woning toe te staan, omgeven door open ruimte, cq. doorzichten naar het landschap;
32
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
33
2.1.6 Gelderstraat
Ruimtelijke analyse
Bebouwingsconcentratie Gelderstraat ligt aan de zuidkant van Hil-
De concentratie is zeer gevarieerd qua schaal en oriëntatie van be-
varenbeek. De Gelderstraat gaat verder ten zuiden over in de Es-
bouwing. Doordat er meerdere wegen samenkomen en bebouwing
beekseweg en verbind Hilvarenbeek met Esbeek.
zich niet altijd naar de weg presenteert, is de ordening binnen de concentratie enigszins diffuus. Opvallend element in de concentratie is de vijfsprong van wegen. De concentratie heeft door het brede wegprofiel langs de Gelderstraat, de afstand van bebouwing tot de weg en het ontbreken van erfbeplanting in het overige deel van de concentratie een open en ruime opzet, ondanks de toch aanzienlijke bebouwingsdichtheid. De relatie met het omliggende landschap is langs de Gelderstraat goed, maar nabij de vijfsprong summier door de beperkte afstand tot de kernrand. Sfeer en functie In deze concentratie, die in de kernrandzone ligt, bevindt zich een menging van landelijke en stedelijke functies. Zo staan er naast woningen en schuren ook bedrijfshallen. Deze doen qua schaal,
bedrijfsbebouwing mist landschappelijke inpassing
uitstraling en door het ontbreken van een landschappelijke inpassing afbreuk aan het landelijke karakter. De sfeer binnen de concentratie is rond de Gelderstraat open en landelijk en vanaf de Kromstraat richting de vijfsprong enigszins besloten, dit komt mede door de (bedrijfs-)bebouwing van de kernrand.
34
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
35
Groen en water Erfbeplanting komt binnen de concentratie incidenteel voor. Laanbeplanting en groene perceelsbegrenzingen ontbreken echter veelal. Op het brede wegprofiel van de Gelderstraat na, zijn de wegen smal en hebben aan weerszijden een grasberm waarnaast zich een sloot / greppel bevindt. Incidentele onbebouwde percelen en zicht naar verderop gelegen hogere beplanting bepalen mede het karakter van de concentratie.
Kwaliteiten: - bijzondere element: vijfsprong; - relatie vanaf de Gelderstraat met het open landschap. Knelpunten: - onduidelijk bebouwingsbeeld aan de oostzijde van de Gelderstraat door oriëntatie achterliggende bebouwing; - bedrijfsfuncties die qua schaal, vorm en solitaire karakter niet passend zijn op de locatie;
Beleid De concentratie ligt binnen extensiveringsgebied overig vanwege de ligging aan de kernrand.
- beperkte afstand tot (en het zicht op de) kernrand; - met name bij bedrijfspercelen ontbreken van landschappelijke inpassing (erfbeplanting). Randvoorwaarden RvR-mogelijkheden: - aanvullen lintbebouwing vanuit kern met landelijke bebouwing voor een geleidelijkere overgang naar landelijk gebied en wegnemen van het zicht op bedrijfsbebouwing; - behoud zicht op open landschap; - erfbeplanting en goede landschappelijke inpassing; - bebouwing dient de structuur en richting van de wegen te ondersteunen.
Uitsnede zonering structuurvisie feb 2010
36
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
2.2 Esbeek Esbeek is een mooi voorbeeld van een esdorp dat zich heeft ontwikkeld als lint rond een collectieve es. Esbeek ligt ter hoogte van de aansluiting van de Esbeekseweg vanuit Hilvarenbeek. Op het bouwland (de es) hadden meerdere agrariërs hun percelen grond. Het bouwland is van oorsprong open, alleen de randen zijn beplant met dichte singels of houtwallen (vee- en windkering). De bebouwing is gesitueerd op de overgang van het bouwland naar de lager gelegen weide- en hooilanden.
Centrum Esbeek
Lintvorming rond collectieve es
Bebouwingsconcentraties rond Esbeek zijn: -
Laagspul;
-
Oude Trambaan / Tuldensedijk;
-
Groenstraat / Hoogeindsestraat.
38
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
2.2.1 Laag Spul / Esbeekseweg
Ruimtelijke analyse
Deze bebouwingsconcentratie bevindt zich rond het samenkomen
De concentratie kent een duidelijke tweedeling: een noordelijk
van de Esbeekseweg en Laag Spul. De Esbeekseweg verbindt Hilva-
en een zuidelijk deel. Het noordelijke deel wordt hoofdzakelijk
renbeek met Esbeek.
gevormd door wonen en agrarische bedrijven, dit deel heeft een open landelijke sfeer. Het zuidelijke deel is in bospercelen gelegen, tegenover bedrijventerrein. De functies betreffen hier commerciële functies, daarnaast heeft de concentratie hier een erg besloten karakter. Door het schegvormige samenkomen van de Esbeekseweg met Laag Spul (in het noordelijke deel) ontstaat een bijzondere situatie. De bebouwing is primair gericht op de Esbeekseweg, waardoor er aan het Laag Spul aan de westelijke zijde een achterkantsituatie is ontstaan. De bebouwing varieert in schaal en korrel. Sfeer en functie De variatie in schaal en korrel komt met name door de functie van de bebouwing. Zo staat er grote agrarische bedrijfbebouwing
Esbeekseweg bebouwd aan oostzijde, open aan westzijde
naast relatief kleine woningen. Het zicht op het open landschap manifesteert zich met name vanaf de Esbeekseweg naar het westen. De sfeer aan de zuidkant van de concentratie is, voor wat betreft de westzijde van de weg, besloten (bedrijven in dicht groen) en wordt mede bepaald door het bedrijventerrein van Esbeek aan de oostkant van de Esbeekseweg. Dit is ter plaatse grootschalig.
40
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
Groen en water Opvallend is dat er binnen deze concentratie zich een aantal bospercelen bevindt. Deze zorgen samen met de laanbeplanting voor een besloten groen karakter.
Kwaliteiten: - consistente laanbeplanting; - bijzondere situatie door samenkomende wegen; - openheid aan westzijde van Esbeekseweg; - inpassing bebouwing in bospercelen.
Beleid Het noordelijke deel van de bebouwingsconcentratie ligt in verwevingsgebied, terwijl het zuidelijke deel behoort tot het extensiveringsgebied overig. De structuurvisie geeft aan dat de noordrand van het bedrijventerrein, grenzend aan de noordelijke concentratie, als opknapzone is aangemerkt.
Knelpunten: - invloed van bedrijventerrein, visueel en milieutechnisch, wat beperkingen op kan leggen aan woningbouw Randvoorwaarden RvR-mogelijkheden: - verdichting is mogelijk met behoud relatie achterliggende landschap - toepassing RvR-woningen in vorm van lintbebouwing in het noordelijke deel en bebouwing binnen bestaande landschapskamers in het zuidelijke deel; - invulling geven aan de verbeterde ruimtelijke inpassing van het bedrijventerrein aan de noordzijde.
Uitsnede zonering structuurvisie feb 2010
42
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
2.2.2 Oude Trambaan / Tuldensedijk
Ruimtelijke analyse
De Oude Trambaan en Tuldensedijk vormen tezamen een bebou-
De concentratie is gelegen aan de Oude Trambaan, die vanuit het
wingsconcentratie aan de zuidwestkant van Esbeek. De Oude
centrum het buitengebied in loopt, en langs de Tuldensedijk, die
Trambaan is een lint dat door de kern van Esbeek loopt en daarna
hier evenwijdig aan loopt. De bebouwing manifesteert zich rond
overgaat in de Groenstraat, die doorloopt rond de gehele es.
een open grasland dat aandoet als een soort gemeenschappelijke brink. De erven zijn op enige afstand van elkaar gelegen en de bebouwing hierop varieert in korrel maar kent een duidelijk gezicht richting de weg. Functie en sfeer De functie is een combinatie van wonen en agrarische bedrijven waarbij de nadruk ligt op de woonfunctie. De concentratie omvat met name voormalige agrarische bebouwing waardoor de woonfunctie goed is ingepast en bijdraagt aan het landelijke karakter van de plek. Ook bevindt zich er een minicamping (De Tramhalte).
Collectieve groene centrale ruimte
44
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
Groen en water De groene inrichting van de erven verzorgt samen met de bebouwing voor een duidelijke omranding van de centrale open ruimte. Ook de dubbele laanbeplanting aan de parallel lopende wegen (Oude Trambaan en de Tuldensedijk) zorgen eveneens voor deze omranding en geven de wegen ook een mate van belangrijkheid t.o.v. de verbindende weg tussen deze wegen. De ruimtelijke structuur wordt door de groenstructuur langs de wegen sterk geaccentueerd; perceelsbeplanting ondersteunt het beeld.
- gemeenschappelijke beeld, door bepaalde mate van gelijkheid in bebouwing; - collectieve groene ruimte, versterkt door eenzijdige bebouwing aan de omliggende wegen. Knelpunten: Randvoorwaarden RvR-mogelijkheden:
Beleid
- behoud erfachtige opzet, bouwen alleen binnen bestaande
De concentratie ligt op de overgang van 3 zones: extensiveringsgebied overig (gelegen direct grenzend aan de kern), verwevingsgebied (zuidelijk deel concentratie) en extensiveringsgebied natuur (noordwestelijk deel concentratie). Verder westelijk is een RNLEgebied begrensd. Ten zuiden van de concentratie is een ecologische verbinding aangegeven.
Uitsnede zonering structuurvisie feb 2010
46
Kwaliteiten:
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
erven; - behoud en onbebouwd laten centrale groene ruimte.
2.2.3 Groenstraat / Hoogeindsestraat
Ruimtelijke analyse
Deze concentratie ligt aan de zuidkant van Esbeek. Bijzonder aan
Het lint kent een relatief hoge dichtheid met erven die veelal een
deze concentratie is dat deze bestaat uit een aaneengesloten lint
opstrekkend karakter hebben en zich overwegend aan de eskant
dat zich rond de es vouwt waaraan Esbeek zijn naam te danken
(noordwestelijke kant) van de weg bevinden. Binnen dit lint zijn
heeft. De es waar de bebouwing omheen gelegen is, wordt door-
duidelijke ruimtelijk onderscheidende delen herkenbaar. Zo zijn
sneden door de provinciale weg (N269) tussen Esbeek en Lage
er delen met een kleine korrel waar met name wonen de hoofd-
Mierde.
functie heeft. Hier liggen de erven dicht bij elkaar en is er een besloten sfeer. Daarnaast zijn er ook delen aan het lint met een grote korrel die gevormd worden door de grote agrarische bedrijven. Hier liggen de erven op ruime afstand van elkaar en is er een open landelijke sfeer. Het ritme van dicht bebouwd naar open ruimten aan het lint zorgt voor afwisseling. Veelal bestaat de bebouwing uit een woonhuis direct aan de weg met daarachter eventueel agrarische bedrijfsbebouwing. Sfeer en functie Door de grote verscheidenheid aan bebouwing en de afwisseling tussen open en besloten ademt het lint een landelijke sfeer. Binnen het lint komt een sterke menging voor van hoofdzakelijk wonen en diverse agrarische bedrijven (wel- en niet grondgebonden).
Glooiing es
48
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
Groen en water De weg wordt aan weerszijden begrensd door grasbermen die aansluiten op het aanliggende landschap. Structurele laanbeplanting is hier niet aanwezig. De percelen aan het lint hebben een erfachtige bebouwingsopzet aangevuld met streekeigen erfbeplanting. De veelheid aan (groene) erven leidt echter tot een ruimtelijk heldere begrenzing van de open es. Beleid
Kwaliteiten: - het ruimtelijk karakter van de open es en dichte rand; - consistentie van dichte lintbebouwing aan es-kant van de weg en meer open bebouwing aan de overzijde; - onderscheid tussen de woon-fragmenten en de agrarische fragmenten in het lint; - variatie tussen open en besloten. Knelpunten:
De lintbebouwing valt binnen de zone extensiveringsgebied overig en wordt omgeven door verwevingsgebied.
- de veelheid aan agrarische bedrijven leidt voor wat betreft de mogelijkheden voor RvR tot beperkingen. Ranvoorwaarden RvR-mogelijkheden: - aansluiten bij de bebouwingseigenschappen van het betreffende delen binnen het lint; dat wil zeggen: lintbebouwing in de meer dichte (woon-)delen en erfachtige opzet in de meer open agrarische fragmenten “ritme” behouden; - hoofdbebouwing staat direct aan de weg en heeft geen terug liggende positie.
Uitsnede zonering structuurvisie feb 2010
50
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
2.3
Baarschot
Baarschot is een verdikking van het lint tussen Diessen en Westelbeers (en verder richting Casteren) ter hoogte van de beek de Reusel. Hierbij wordt de eerste grotere planmatige uitbreiding tussen de Heikant en de Baarschotseweg reeds ingevuld.
Hoofdstraat Baarschot
Clustering bebouwing op historische kaart
Bebouwingsconcentraties rond Esbeek zijn: -
Baarschotsestraat;
-
Tongerloseweg.
52
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
2.3.1 Baarschotsestraat
Ruimtelijke analyse
De Baarschotsestraat ligt aan de zuidoostzijde van Baarschot en is
De concentratie is een verzameling van bebouwing aan een uit-
een verlengde van de kern Baarschot. De Baarschotsestraat gaat
loper van de kern Baarschot. De bebouwing is aan de westelijke
over in de Tongerloseweg en loopt door tot de kern Diessen.
zijde van de Baarschotsestraat gelegen, aan de oostkant van de weg is er zicht op het open landschap. Opvallend is het slingerende verloop van het lint, waarbij in de binnenbocht van de weg de bebouwing op grotere afstand staat van de weg dan elders. De voorruimte is daarbij als weide in gebruik, wat ruimtelijk een bijzonder beeld geeft. Sfeer en functie Het feit dat de concentratie in het verlengde ligt van de kern Baarschot, komt eveneens naar voren uit het enigszins dorpse wegprofiel. De bebouwing in het lint is (voormalig) agrarisch en heeft met name een woonfunctie. De sfeer is door de uitstraling van de bebouwing, omliggende weidepercelen en de open oostzijde erg landelijk.
Bebouwing aan de westzijde van de weg
54
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
Groen en water De voorruimten van de bebouwing is vaak ingevuld door een groene (open) ruimte, waardoor er een luchtige opzet ontstaat. De fietspaden worden van de rijbaan gescheiden door een lage haag en het wegprofiel wordt (sporadisch) begeleid door laanbeplanting.
Kwaliteiten: - bijzondere slinger in lint; - concentratie sluit aan bij lint van kern Baarschot, zij het in een meer landelijke vorm; - enkelzijdige lintbebouwing met zicht op buitengebied; - bijzondere weidepercelen tussen weg en enkele erven;
Beleid
- historisch karakter bebouwing en erven.
De kernuitloper is aangewezen als extensiveringsgebied overig en gaat over in verwevingsgebied. Meer oostelijk ligt een uitloper van een LOG.
Knelpunten: - beperkte saneringsopgave (overwegend wonen) Randvoorwaarden voor RvR-mogelijkheden: - aansluiten bij de aanwezige bebouwing door: relatief grote frontbreedte en bebouwing op enige afstand van de weg, met groene voorruimte; - behoud zicht op landschap aan oostzijde van de weg.
Uitsnede zonering structuurvisie feb 2010
56
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
2.3.2 Tongerloseweg
Ruimtelijke analyse
De Tongerloseweg ligt aan de noordkant van Baarschot en is een
De bebouwingsconcentratie bestaat uit erven die gelijkmatig op
verlengde van het bebouwingslint Baarschot dat net ten noorden
enige afstand van elkaar aan weerszijde van de weg zijn gesitu-
van de beek de Reusel ligt.
eerd. De weg heeft een breed profiel waarbij de fietspaden zijn gescheiden van de rijbaan door smalle grasbermen. De erven hebben een grotere maat naarmate ze verder van Baarschot af gelegen zijn en hebben een compacte maar diverse bebouwingsopzet. Relatief veel erven bestaan uit een hoofdgebouw in de vorm van een langgevelboerderij aan de weg met daarachter agrarische opstallen. Sfeer en functie Binnen de concentratie betreft het met name agrarische bebouwing en voormalige agrarische locaties. Door de omvang van de erven en de onderlinge afstand ontstaat een open landelijke sfeer.
Profiel Tongerloseweg
58
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
Water en groen Aan de zuidzijde van de bebouwingsconcentratie wordt de concentratie begrensd door de beek de Reusel. Deze is ter plaatse beeldbepalend en vormt een markante kernentree met het nabijgelegen kapelletje. Het lint wordt begeleid door een dubbele laanbeplanting die varieert in soort, maar wel vrij consistent is.
Kwaliteiten: - veel zicht op landschap door ruime onderlinge afstand tussen erven; - heldere begrenzing van de kern en begin landelijk gebied t.h.v. oversteek Reusel. Knelpunten:
Beleid
- breed wegprofiel legt sterk accent op de verkeersfunctie
Behoudens een smalle zone rond de kern die is aangewezen als extensiveringsgebied overig, is de zone tussen Baarschot en Diessen aangewezen als extensiveringsgebied natuur.
van de weg. Randvoorwaarden voor RvR-mogelijkheden - behoud karakter solitaire erven; bouwen uitsluitend binnen bestaande erven of uitbreiding van erven met een zelfde opzet; - aansluiten bij karakteristiek met in hoofdzaak langgevel aan de straat en bijgebouwen daarachter (stallen haaks op de hoofdbouw); - RvR-woningen in erfachtige opzet in combinatie met erfbeplanting.
Uitsnede zonering structuurvisie feb 2010
60
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
61
2.4 Diessen Diessen is ontstaan op de dekzandrug van het beekdal van de Reusel (vroeger de Diese) ter hoogte van de verbindingsweg tussen Hilvarenbeek en Middelbeers. Het centrum van de kern is ontstaan tussen de Lombartstraat, Molenstraat en de Julianastraat. Vervolgens zijn de uitbreidingswijken ontstaan tussen deze linten.
Bebouwingsconcentraties rond Diessen zijn: -
Molenstraat;
-
Waterstraat;
-
Het Hoekje;
-
Beerseweg;
-
Lage Haghorst.
62
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
De concentratie Waterstraat valt binnen de visie Westrand Diessen. Het kaartbeeld hiervan is hieronder weergegeven.
64
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
65
2.4.1 Molenstraat
Ruimtelijke analyse
De Molenstraat loopt evenwijdig aan de beek de Reusel (gelegen
Het betreft een lint met relatief kleinschalige erven op de rand
ten oosten van de bebouwingsconcentratie), aan de zuidkant van
van het beekdallandschap, dat enigszins besloten is door de bos-
de kern Diessen. Het lint is de verbinding tussen Diessen en Baar-
percelen en beplantte erfgrenzen.
schot.
Het brede wegprofiel bestaat uit een rijbaan met aan weerszijden van de weg een fietspad die van de weg wordt gescheiden door een grasberm. Dit profiel wordt begeleid door een stevige dubbele laanbeplanting. De erven zijn aan weerszijden van de weg gelegen en zijn niet eenduidig van opzet. Veelal hebben de erven een woonhuis direct aan de weg en zijn verder met name in de diepte ontwikkeld. De bebouwing op de achtererven varieert sterk in schaal en richting. Sfeer en functie De functie van de bebouwing is overwegend agrarisch. Door deze functie, het type bebouwing en de relatief grote hoeveelheid opgaand groen in de omgeving, ontstaat er een landelijke sfeer.
Enigszins besloten karakter
66
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
Groen en water Door de locatie van het lint in het beekdallandschap is er veel opgaand groen aanwezig. Ook de erfgrenzen zijn veelal rijk beplant.
Kwaliteiten: - Besloten, groen karakter met enkele doorzichten; - zicht op de door opgaande beplanting geaccentueerde beek;
Beleid De concentratie is gelegen in extensiveringsgebied overig.
- relatief lage bebouwingsdichtheid in het lint. Knelpunten: Voorwaarden voor RvR-mogelijkheden: - behoud van ruime onderlinge afstand hoofdbebouwing door relatief grote front-breedte; - bouwen op enige afstand van de weg (behoud afwisseling in voorste rooilijn tussen de verschillende percelen).
Uitsnede zonering structuurvisie feb 2010
68
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
2.4.2 Waterstraat
Ruimtelijke analyse
Waterstraat is een lus-vormige bebouwingsconcentratie die
De Waterstraat met lintbebouwing ligt evenwijdig aan de weste-
zich heeft gevormd langs 3 wegen aan de westelijke kernrand
lijke kernrand, met erven en kavels op enige afstand van elkaar.
van Diessen. Deze wordt gevormd door de bebouwing langs de
De grote erven bevinden zich met name langs de Westerwijk, de
Westerwijk(zuid), de Waterstraat(west) en de Beekseweg(noord).
woonfunctie met name langs de Beekseweg en de Waterstraat is een mengeling van beiden. De erven en wegen zijn vaak royaal beplant waardoor de massa zich met name manifesteert direct aan de weg. Zichten tussen de erven en kavels bieden zicht op de agrarische gronden. Sfeer en functie Door de ruime opzet en de erf-achtige setting van de bebouwing is het een concentratie die een landelijke sfeer heeft, ondanks de relatief hoge woonfunctie ervan. Zicht van en naar de kernrand maakt de omgeving tot een aantrekkelijke dorpsrandzone.
Losse erven aan lint
70
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
Groen en water Door het royaal aanwezige groen (op de erven en langs de weg) ontstaat een grote afwisseling tussen open en besloten. Kenmerkend voor de concentratie zijn de groenomzoomde weilanden.
Kwaliteiten - erven en kavels liggen op ruime afstand van elkaar waardoor niet echt sprake is van een aaneengesloten bebouwd lint maar van een veelheid aan doorzichten; - groene karakter van de erven en kavels door royale beplan-
Beleid De bebouwingsconcentratie maakt onderdeel uit van de dorpsrandzone en ligt daardoor geheel binnen extensiveringsgebied overig. PM noemen gemeentelijke visie Diessen westrand.
ting. Knelpunten - verdichting aan de noordzijde waardoor overgang kern-landelijk gebied minder herkenbaar wordt. Randvoorwaarden voor RvR-mogelijkheden - leidend voor de RvR-mogelijkheden aan de Waterstraat is de visie Diessen westrand. - behoud van ruime opzet en onderlinge afstand tussen erven en kavels; - groene inrichting erven wat vraagt om ruime erven; - behoud tussengelegen zichten op het landschap en op de kernrand;
Uitsnede zonering structuurvisie feb 2010
72
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
- behoud transparantie in het lint voor doorzicht vanaf de kernrand.
2.4.3 Hoekje
Ruimtelijke analyse
Hoekje is een bebouwingsconcentratie aan de noordkant van Dies-
De bebouwingsconcentratie is gelegen in het verlengde van de
sen aan de rand van het beekdal.
Laarstraat vanuit het centrum van Diessen en kent een relatief hoge dichtheid aan bebouwing rond enkele wegsplitsingen. De bebouwing is aan de noordoostzijde van de weg ‘Hoekje’ gelegen en richt zich op het open landschap aan de overzijde van de weg. Samen met het opgaand groen vormt de bebouwing een dichte ruimtelijke eenheid. Kenmerkend voor de bebouwingsconcentratie zijn de karakteristieke driehoekige percelen bij de splitsende wegen. Sfeer en functie De functie van de bebouwing is overwegend wonen en meer richting het buitengebied bevinden zich de agrarische bedrijven. Het geheel van (voormalig) agrarische bebouwing, (erf-)beplanting en de omliggende weilanden verzorgt een rustieke en besloten sfeer.
Markische driehoek nabij kern
74
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
Groen en water Naast de hoge dichtheid van opgaande beplanting zijn met name de groene driehoeken die worden ingesloten door splitsende wegen en paden bijzonder. De splitsende wegen worden begeleid door laanbeplanting in de berm en een lage haag. Deze groenstructuren zijn voor de bebouwingsconcentratie beeldbepalend waardoor de bebouwing als het ware is opgenomen in het groen en ondergeschikt is in het ruimtelijk beeld.
Kwaliteiten: - duidelijke eenheid door clustering van bebouwing en groen t.o.v. het tegenovergelegen open landschap; - groenstructuur is bepalend voor ruimtelijke karakteristiek en sfeer; - enkelzijdige lintbebouwing. Knelpunten: -
Beleid Vanwege de ecologische waarden van het gebied noordelijk en westelijk van Diessen, gaat de kernrand met aanduiding extensiveringsgebied overig al snel over in extensiveringsgebied natuur. De noordelijke bebouwing in de concentratie ligt in het deelgebied natuur.
Ranvoorwaarden voor RvR-mogelijkheden: - behoud van het beperkte aantal doorzichten in het lint op het achterliggende landschap; - behoud dichte groenstructuur en versterking waar mogelijk, met behoud van asymmetrisch beeld van de weg (grotendeels eenzijdige bebouwing); - aansluiten bij karakteristieke langgevelboerderijen binnen de concentratie door bebouwing die neven- of ondergeschikt is.
Uitsnede zonering structuurvisie feb 2010
76
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
2.4.4 Beerseweg
Ruimtelijke analyse
De bebouwingsconcentratie Beerseweg ligt aan de oostkant van
De enkele agrarische erven in deze concentratie zijn fors en lig-
de kern Diessen en op het samenkomen van het beekdal en het
gen als solitaire elementen aan de Beerseweg. De bebouwing op
bebouwingslint van de Beerseweg.
deze erven heeft een grove korrel. De grootschaligheid sluit aan bij het jonge ontginningenlandschap. Het breed opgezette profiel van de Beerseweg, bestaat uit een rijbaan met aan weerszijden van de weg een berm en een fietspad. De weg is aangezet met een dubbele laanbeplanting. Bebouwing langs de weg is gedeeltelijk historisch van waarde (met name de woonboerderijen cq hoofdgebouwen binnen de agrarische erven). Sfeer en functie De concentratie vormt met de karakteristieke agrarische bebouwing, een goede entree van het buitengebied vanuit Diessen. De ruime opzet geeft een zeer open sfeer. De overgang van kern(rand) naar buitengebied is markant en goed herkenbaar.
Grove korrel
78
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
Groen en water Het jonge ontginningenlandschap kenmerkt zich door openheid met beplanting op de erven en langs belangrijke wegen (zoals de Beerseweg). Er is daarom buiten de erven relatief weinig opgaand groen aanwezig. Het beekdal heeft van origine een meer besloten karakter. De beek vormt de heldere begrenzing van de woonkern Diessen en van de bebouwingsconcentratie.
Kwaliteiten: - grote schaal van bebouwing, erven en infrastructuur die passend is binnen het het jonge ontginningenlandschap waarin deze zijn gelegen; - clustering van bebouwing op erven met herkenbaar hoofdgebouw; - begrenzing kern door beekdal de Reusel waardoor een duidelijke kernrand is ontstaan die contrasteert met het rela-
Beleid
tief open aangrenzende landschap.
Door de nabijheid van de kern en het beekdal is de concentratie opgenomen binnen extensiveringsgebied overig. Dit gaat oostelijk over in verwevingsgebied.
Knelpunten: - beeld is primair ontstaan door solitaire agrarische erven. Bedrijfsbeëindiging kan leiden tot structurele ruimtelijke veranderingen die de helderheid van solitaire erven kan aantasten. Randvoorwaarden voor RvR-mogelijkheden: - behoud karakter solitaire erven; bouwen uitsluitend binnen bestaande erven, compacte uitbreiding van erven of het creëren van nieuwe erven waar mogelijk; - lintbebouwing of solitaire woningen aan het lint zijn niet passend; - royale erfbeplanting en een duidelijk gezicht naar de weg;
Uitsnede zonering structuurvisie feb 2010
80
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
- nieuwbouw in erfachtige opzet.
2.4.5 Lage Haghorst
Ruimtelijke analyse
De Lage Haghorst is gelegen langs de weg tussen Diessen en Hag-
De bebouwing heeft overwegend een grove korrel waarbij deze
horst en bevindt zich rond de splitsing van de Emmerseweg.
zich met name aan de noordkant van de concentratie bevind. Door de parallellopende wegen is de openheid binnen de concentratie beperkt en is een dubbele ontginningslijn ontstaan. Door de onderlinge afstand tussen de erven en de agrarische bebouwing binnen de erven behoud de concentratie zijn landelijke karakter en is er geen sprake van een aaneengesloten lint, maar van solitaire erven in een relatief hoge concentratie. Sfeer en functie De functie van de bebouwing binnen de concentratie is hoofdzakelijk agrarisch met wonen. Door deze agrarische functie en onbebouwde percelen tussen de erven ontstaat er een landelijke sfeer.
Agrarische bebouwing
82
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
Groen en water Anders dan de laanbeplanting, die sterk structurerend is, is er beperkt opgaand groen aanwezig. Karakteristiek zijn daarnaast de driehoekige open groene ruimten ter hoogte van de splitsingen, die onbebouwd zijn. Deze zijn van belang voor de herkenbaarheid van de ruimtelijke structuur, daar waar de wegen waaiervormig uiteen lopen.
Kwaliteiten: - groene Markische driehoeken; - onderlinge afstand tussen erven waardoor er doorzichten worden gevormd op het omliggende landschap en karakteristieke onbebouwde percelen een afwisseling vormen met de bebouwde erven. Knelpunten:
Beleid Deze bebouwingsconcentratie ligt in tegenstelling tot de meeste andere concentraties binnen Hilvarenbeek niet nabij een kernrand. De concentratie maakt daardoor volledig onderdeel van het verwevingsgebied.
Randvoorwaarden voor RvR-mogelijkheden: - behoud karakter solitaire erven; bouwen uitsluitend binnen bestaande erven, uitbreiding van erven of het creëren van nieuwe erven waar mogelijk; - behoud van groene en onbebouwde invulling Markische driehoeken; - bij verdichting van de concentratie zal de bebouwing zich binnen het erf moeten bevinden of op de Markische driehoeken moeten richten.
Uitsnede zonering structuurvisie feb 2010
84
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
2.5
Haghorst
Bebouwingsconcentraties rond Haghorst zijn:
Haghorst is een ontginningsdorp dat geleidelijk gegroeid is toen
-
St. Josephstraat;
er grootschalige ontginningen van woeste gronden plaatsvonden.
-
Moergestelseweg.
Nieuwe ontginners kwamen in 1928 waardoor de kern groeide. Ondertussen was in 1923 het Wilhelminakanaal voltooid. Deze ontwikkelingen maakten dat bij de sluis een nederzetting ontstond die in 1930 via een verharde weg met de buitenwereld werd verbonden.
Wilhelminakanaal
Historische structuur Diessen
86
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
2.5.1 St. Josephstraat
Ruimtelijke analyse
De St. Josephstraat ligt in het verlengde van de kern Haghorst aan
Het betreft een bebouwingsconcentratie bestaande uit 2 bebou-
de zuidkant.
wingslinten. Het brede wegprofiel van de St Josephstraat (overgaand in de Emmerseweg) bestaat uit een rijbaan en een afzonderlijk fietspad voor 2 richtingen. Door de aaneengesloten erven en de beplanting op de erven ontstaat een wat besloten sfeer. De aftakkende straat De Haan is veel minder dicht bebouwd en het sportpark vormt het meest markante element aan deze weg. Dit leidt er tevens toe dat de westzijde van de weg op de verenigingsbebouwing na open is. Sfeer en functie Door de klinkerverharding, verkeerskundige ingrepen en de woonfunctie aan de weg ontstaat er binnen de concentratie een dorpsachtige sfeer. Deze sluit enerzijds aan bij de kern Haghorst, en anderzijds bij het omliggende buitengebied. De concentratie vormt
dorpse schaal
een schakel tussen beiden. De functiemenging is kenmerkend voor een dorpsrand, maar leidt tot een minder heldere functionele structuur.
88
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
Groen en water Het wegprofiel wordt begeleid door een stevige laanbeplanting. Ook op de erven komt royaal opgaande beplanting voor. De voorruimte van de woningen is veelal ingericht als siertuin wat bijdraagt aan het dorpse karakter van deze concentratie. Ten zuidoosten van de concentratie bevindt zich een aantal bospercelen, ‘Het Stuk’ genaamd. De sportvelden vormen een open groenstructuur, die aansluit bij het omliggende open landschap.
Kwaliteiten: - schakelfunctie van concentratie tussen kern en landelijk gebied; - dorpse bebouwingskorrel in ruime opzet; - aanwezige bospercelen. Knelpunten: - functiemenging kan leiden tot verrommeling in de kernrand.
Beleid De uitwaaierende kernrand is beleidsmatig als extensiveringsgebied overig aangewezen.
Randvoorwaarden voor RvR-mogelijkheden: - toepassen van nieuwbouw als aanvulling op lint; - behoud van zicht op het omliggende landschap; - onderscheid tussen hoofd- en zijwegen door laanbeplanting en aansluiting bij bestaand patroon van bebouwde erven versus onbebouwde straatzijden;
Uitsnede zonering structuurvisie feb 2010
90
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
2.5.2 Moergestelseweg
Ruimtelijke analyse
De bebouwingsconcentratie Moergestelseweg ligt ten noorden van
Deze langgerekte bebouwingsconcentratie kent een opzet van er-
de kern Haghorst en het Wilhelminakanaal, nabij de gemeente-
ven aan weerszijden van de weg, die op enige afstand van el-
grens met de gemeente Oisterwjik.
kaar liggen. De erven hebben een enigszins opstrekkend karakter. De bebouwing staat relatief dicht op de weg en bestaat uit een woonhuis of woonboerderij direct aan de straat met daarachter de (agrarische) bedrijfsbebouwing, binnen een erfachtige opzet. Door de onderlinge afstand van de erven is er veel zicht op het omliggende landschap. Nabij de weg zijn de perceelsgrenzen veelal beplant en wordt de massa van het lint benadrukt. De combinatie van een bochtige weg en bebouwing dicht aan de weg, geeft de straat een soms besloten karakter. Sfeer en functie De beperkte afstand van de bebouwing tot aan de weg zorgt voor een intieme / erfachtige sfeer die vanaf de straat te beleven is. De weg wordt begeleid door laanbeplanting met sporadisch on-
solitaire erven
derbeplanting waardoor een besloten sfeer ontstaat. Deze wordt afgewisseld met het zicht op de akkers.
92
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
Groen en water Groen is in de concentratie aanwezig in de vorm van grasbermen aan weerszijden van de weg met laanbeplanting (sporadisch onderbeplanting) en de beplantte erfgrenzen nabij de weg. De erfbeplanting bestaat veelal uit een haag aan de straatkant, een siertuin/gazon en een enkele boom. Het achterliggende landschap is aan beide zijde grootschalig en open, met vergezichten. Beleid De zuidelijke helft van de concentratie is aangemerkt als extensiveringsgebied overig, de noordelijke helft als LOG
Kwaliteiten: - landelijke sfeer ruime onderlinge afstand van bebouwing en beperkte afstand van woningen naar de weg. - erven zijn rijk beplant waardoor er ter hoogte van de erven een besloten sfeer ontstaat; - contrast tussen besloten lint en vergezichten tussen de erven door naar het grootschalige en open landschap. Knelpunten: Randvoorwaarden: - verdichting van het lint mag niet leiden tot aaneengesloten bebouwing cq. lintvorming, maar moet een aanvulling zijn op het lint van solitaire / enkele geclusterde erven. - aansluiten op bestaande rooilijnen met beperkte afstand tot aan de weg; - woningen aan de weg hebben een duidelijk gezicht naar de weg, met een open groene voorruimte en royale erfbeplanting langs de randen.
Uitsnede zonering structuurvisie feb 2010
94
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
2.6 Biest-Houtakker De Biest is tussen 600 en 1000 na Christus gegroeid rond een Frankische driehoek nabij een uitloper van een dekzandrug ‘de schijf’ genaamd. Langs het dorp loopt de watergang het Spruitenstroompje. Een zeldzame bijzonderheid van Biest-Houtakker is, dat het nog steeds beschikt over een deel van de middeleeuwse “gemene gronden”, de Gemeint.
Bebouwingsconcentraties rond Biest-Houtakker zijn: -
Akkerstraat;
-
Hakvoortseweg.
96
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
2.6.1 Akkerstraat
Ruimtelijke analyse
De Akkerstraat is gelegen ten noorden van de kern Biest-Houtakker.
Het betreft een klein bebouwingslint, tussen het Julianakanaal en de kern, dat een relatief lage bebouwingsdichtheid kent. Meer naar het noorden is het lint open. De recentelijk gebouwde woningen hebben een solitair karakter en leiden tot een nieuwe vorm van lintvorming. Opvallend zijn de populieren-percelen midden in de concentratie, direct aan de weg. Sfeer en functie De sfeer binnen de concentratie is landelijk en er bevinden zich zowel woon- als agrarische functies. Het cluster van recentelijk gerealiseerde woningen heeft een solitair en dorps karakter en wijkt af van de landelijke omgeving.
stedelijke karakter bebouwing
98
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011
Groen en water Naast het bosperceel en de grasbermen is er deels laanbeplanting aanwezig. Het ontbreekt veelal aan erfbeplanting waardoor de vaak open inrichting van de erven zorgt voor een stenig beeld. Ruimtelijk zijn vooral omliggende landschapsstructuren beeldbepalend, zoals de kernrand met aangrenzende weiden en het kanaal met begeleidende boombeplanting.
Kwaliteiten: - met het nabijgelegen Julianakanaal vormt het lint een verbinding naar een aantrekkelijk stuk landschap; - de ruime doorzichten van en naar de kernrand en het kanaal; - beeldbepalende populierenpercelen. Knelpunten:
Beleid De concentratie ligt volledig in extensiveringsgebied overig. Dit geldt eveneens voor een ruime zone tussen het kanaal en de kern.
- landschappelijke inbedding recentelijk gerealiseerde woningen. Randvoorwaarden voor RvR-mogelijkheden: - omdat de Akkerstraat ‘slechts’ een zijweg is van de kern Biest-Houtakker, moet voorkomen worden dat de Akkerstraat zo ver verdicht dat het een dicht bebouwde uitbreiding van de kern wordt. Onderlinge afstand tussen de percelen is daarom van belang, evenals een groene inbedding in het landschap. - populierenpercelen dienen behouden te blijven.
Uitsnede zonering structuurvisie feb 2010
100
Visie Ruimte voor Ruimte - Gemeente Hilvarenbeek - juni 2011