10 Onderzoeksgebied Gebiedsontwikkeling de Baars (1 raadsvoorstel)

Zaaknummer: 1016313

gemeente Hilvarenbeek

Voorstel aan de raad In de vergadering van Behandeld in college op Behandeld in commissie(s) Agendapunt Beleidsveld Onderwerp

: 18 april 2024 : 12 maart 2024 : Ruimte van 28 maart 2024 en 4 april 2024 : 10 : Ruimtelijke ontwikkelingen : Onderzoeksgebied Gebiedsontwikkeling de Baars

Voorstel Het onderzoeksgebied in het gebied De Baars ten behoeve van grootschalige duurzame energieopwekking voor wat betreft het Hilvarenbeeks grondgebied niet te beperken tot de in het amendement van juni 2021 genoemde zone van 750 meter ten zuiden van de A58. Inleiding In juni 2021 is door alle gemeenteraden, het algemeen bestuur van de waterschappen en de Provinciale Staten de Regionale Energie- en Klimaatstrategie (REKS 1.0) vastgesteld. In deze REKS is onder andere de doelstelling opgenomen om binnen de regio 1TWh aan duurzame opwekcapaciteit te realiseren. Voor de zoekgebieden De Baars en Kattenberg betekent dat per gebied 20 MW aan windenergie en 5 MW aan zonne-energie, zoals is aangegeven in het eerder met u gedeelde Kader van Randvoorwaarden De Baars (zie bijlagen bij bestuursopdracht) en de voortgangsrapportage REKS 2023 (zie RIB 2023-66). Tevens zijn bij de oprichting van het POB REKS de opgaven per zoekgebied met u gecommuniceerd. Bij het vaststellen van de REKS heeft uw Raad destijds amendement A01 aangenomen, waarin het zoekgebied voor zonneparken groter dan 0,5 hectare en windturbines in de Baars is begrensd tot maximaal 750 meter ten zuiden van de A58.

Op dit moment (voor het overzicht hebben wij als bijlage aan dit voorstel een tijdlijn met eerdere stappen uit het proces toegevoegd) staan we aan de start van het planvormings- en onderzoeksproces, om te komen tot een integrale gebiedsvisie voor de Baars. Daartoe is een bestuursopdracht opgesteld die door de colleges van de gemeenten Goirle, Oisterwijk, Tilburg en Hilvarenbeek is vastgesteld. U bent daarover geïnformeerd middels Raadsinformatiebrief d.d. 13 maart 2024. (zie bijlage). Voor de volledigheid hebben wij ook de bestuursopdracht zelf toegevoegd (zie bijlage). Dit raadsvoorstel betreft stap 1a zoals in de bestuursopdracht genoemd. Sinds de invoering van de Omgevingswet is het verplicht om voor grotere ruimtelijke ingrepen waaronder we energiehubs mogen rekenen - een plan-MER op te stellen. Een belangrijk toetsingskader vanuit de m.e.r. is dat alle – als redelijk te beschouwen – alternatieve locaties zijn onderzocht. Om een indruk te krijgen van de ruimtelijke mogelijkheden en belemmeringen binnen het tot 750 meter van de snelweg begrensde onderzoeksgebied, hebben wij Arcadis een QuickScan laten uitvoeren. Deze is als bijlage aan dit voorstel toegevoegd. De QuickScan versterkt het beeld dat voor een Raad van State proof plan-MER een groter onderzoeksgebied nodig is voor de ruimtelijke analyse voor de verschillende opgaven in het gebied.

De begrenzing van 750 meter uit uw amendement is derhalve beperkend én vormt daarmee een risico. Uit jurisprudentie van de Raad van State blijkt namelijk dat een te smalle invulling van locatiealternatieven een veelvoorkomende reden is voor afwijzing van (omgevings)plannen. Dit is de aanleiding u met dit 1

Raad van 18 april 2024, nr. 10

raadsvoorstel te vragen om ten behoeve van het onderzoek uit te gaan van het onderzoeksgebied, zoals in onderstaande kaart weergegeven.

Argumenten 1.1. Onder de Omgevingswet zijn we verplicht om alternatieve locaties voor energiehubs te onderzoeken Onder de Omgevingswet is het verplicht geworden om voor grotere ruimtelijke ontwikkelingen een plan-MER op te stellen. Hierin zijn we verplicht om alternatieve locaties voor de energiehubs te onderzoeken. De MER-plicht behelst een formele verplichte procedure, waar bezwaar en beroep tegen in kan worden gesteld. Voor een Raad van State proof plan-MER kunnen we niet volstaan met alternatieven in een onderzoeksgebied dat zich beperkt tot de 750 meter zone. Overigens pakken wij deze plan-MER breder op dan de energie- en klimaatdoelen zodat alle belangrijke opgaven in het gebied worden onderzocht. De plan-MER wordt hierbij een strategisch document dat helpt om op basis van een integrale ruimtelijke analyse en een uitgebreid en transparant participatieproces te komen tot een gedegen integrale gebiedsvisie. 1.2. De gebiedsbeperkingen die uit de QuickScan naar voren komen pleiten voor een brede ruimtelijke analyse van het onderzoeksgebied Om een indruk te krijgen van de ruimtelijke mogelijkheden en belemmeringen in het tot 750 meter van de snelweg begrensde onderzoeksgebied, heeft Arcadis een QuickScan uitgevoerd (zie bijlage).

Deze maakt duidelijk dat er in het gebied een groot aantal belemmeringen en beperkingen is voor de realisatie van windmolens en dat het daarmee zeer onwaarschijnlijk wordt om de regionale en gebiedsdoelstellingen voor de duurzame opwek van energie (Voor De Baars: 20 MWh wind- en 5 MWh zonne-energie) te halen. Dit versterkt het beeld, zoals hierboven al aangegeven is, dat voor een Raad van State proof plan-MER en voor inzichten in het REKS-proces een groter onderzoeksgebied nodig is voor de ruimtelijke analyse voor de verschillende opgaven in het gebied. Dit is nodig om de besluitvorming ruimtelijk te kunnen 2

Raad van 18 april 2024, nr. 10

onderbouwen. 1.3. Het vaststellen van het onderzoeksgebied is nog geen besluit over een mogelijke locatie voor windmolens of zonneparken Verder en breder onderzoeken staat niet gelijk aan iets toestaan. Zover is het nog niet en bij het vaststellen van een concrete locatie komen wij uiteraard bij u als raad terug. We willen wel breder kijken om later goed de afweging te kunnen maken. We nemen dus nu expliciet geen besluit over grootschalige opwek en het amendement blijft op dit moment dan ook onverkort van kracht. 1.4. Het vaststellen van het onderzoeksgebied zoals voorgesteld versterkt de onderbouwing van publieke besluitvorming bij eventueel beroep bij de Raad van State Welk besluit er later ook door u genomen wordt, het is zeer goed voorstelbaar dat hiertegen beroep wordt ingesteld bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. De ervaring leert dat de weg naar de Raad van State goed gevonden wordt en dat zeker bij onderwerpen als grootschalige opwek/windmolens het eerder regel is dan uitzondering dat beroep wordt ingesteld. Gelet op het belang van het zo goed mogelijk realiseren van de maatschappelijke doelstelling verduurzaming energievoorziening is het belangrijk dat publieke besluitvorming gedegen onderbouwd wordt.

Kanttekeningen 1.1 Een groter onderzoeksgebied brengt onrust voor inwoners, bedrijven en organisaties en vraagt om heldere communicatie De komst van windmolens in de directe leef- en werkomgeving kan onrust veroorzaken. Wat dat betreft betekent een groter onderzoeksgebied ook een groter aantal mensen dat die onrust ervaart. Duidelijke communicatie en helder zijn over de verwachtingen zorgt voor duidelijkheid bij inwoners. In het eerder vastgestelde participatieplan en de nu voorliggende bestuursopdracht kunt u lezen hoe we hier invulling aan gaan geven. Participatie krijgt zo een belangrijke plek in het besluitvormingsproces. Door een stap terug te zetten in het onderzoek en een stevig participatieproces op te starten, kunnen zorgen, wensen, kansen en beperkingen door eenieder ingebracht worden en een duidelijke plek krijgen in de besluitvorming. Dat betekent niet dat iedereen het met toekomstige besluiten eens zal zijn (wat aanleiding kan zijn voor zienswijzen of beroep), wel dat er een transparant proces is doorlopen waarin aantoonbaar alle stemmen zijn gehoord. 1.2 Het hanteren van het voorgestelde onderzoeksgebied geeft nog steeds geen garantie dat de vastgestelde opgave kan worden gerealiseerd. Ook met het voorliggende onderzoeksgebied kan niet worden gegarandeerd dat de gebiedsopgaven kunnen worden gerealiseerd.

Dat zal juist moeten blijken uit het planvormings- en onderzoeksproces. Als hierbij de conclusie is dat de opgave níet kan worden gerealiseerd dan zullen we regionaal moeten zoeken naar andere of nieuwe gebieden. Dit betekent dan ook een herijking van de REKS met alle processtappen en vertraging van dien.

Samenwerking Het onderzoeksgebied komt voort uit de REKS1.0 en dit is de basis voor de bestuursopdracht Planvorming de Baars en Kattenberg, waar de gemeenten Hilvarenbeek, Tilburg, Oisterwijk en Goirle en Waterschap de Dommel en het Publiek Ontwikkelbedrijf REKS samenwerken aan de gebiedsontwikkeling van de Baars. 3

Raad van 18 april 2024, nr. 10

Financiën De kosten zijn gedekt door de huidige dienstverleningsovereenkomst met het POB REKS, behoudens de inhuur van de gebiedsregisseur. Deze wordt op dit moment gefinancierd door de gemeente Tilburg. Er wordt momenteel gewerkt aan een voorstel om te komen tot een aanvullende dienstverleningsovereenkomst tussen de vier gemeenten en het POB REKS opgesteld om de toekomstige kosten voor de gebiedsregisseur te kunnen dekken. Communicatie Vooruitlopend op de behandeling van dit voorstel in commissie en raad hebben wij een aantal direct betrokkenen gesproken (directie Beekse Bergen en bewoners (De Baars Noord)) over de noodzaak om uit te gaan van het vast te stellen onderzoeksgebied. Hierbij is de afspraak gemaakt om vanuit een vast ambtelijk aanspreekpunt hen de komende periode direct te informeren. Nadat uw raad heeft ingestemd om het onderzoeksgebied niet te beperken tot de 750-meter zone zullen wij in algemene zin hierover communiceren op onze website en via de Hilverbode. Ten aanzien van de verdere communicatie en participatie bij het uitvoeren van de ruimtelijke analyse en opstellen gebiedsperspectief gaan wij uit van de bestuursopdracht planvorming De Baars en Kattenberg en het participatieplan. Voor de eerste fase om te komen tot het perspectief voor het gebied, willen wij u als raad op de volgende momenten betrekken:

Maart 2024

Bestuursopdracht

Informatief (RIB)

April 2024

Onderzoekgebied

Besluitvorming (onderhavig voorstel)

Mei 2024

Aftrap gebiedsvisie

Informatief, samen met gemeenteraden Tilburg, Oisterwijk en Goirle

November 2024 Concept perspectief De Baars en Kattenberg en Notitie Reikwijdte en Detailniveau (start plan-MER Proces)

Wensen en bedenkingen

Uitvoering Conform bestuursopdracht planvorming De Baars en Kattenberg. Advies raadscommissie Dit voorstel is op 4 april 2024 behandeld in de commissie Ruimte. Alle fracties geven aan tegen het voorstel te zijn en achten het rijp voor besluitvorming. De commissie adviseert om dit voorstel als bespreekstuk op de voorlopige agenda van de raadsvergadering van 18 april 2024 te plaatsen. De griffier, Maarten Janus

Eindvoorstel Het college handhaaft het voorstel zoals genoemd in de paragraaf “Voorstel”. Burgemeester en Wethouders van Hilvarenbeek, secretaris, burgemeester, 4

Raad van 18 april 2024, nr. 10

Frank Jansen

Evert Weys

Bijlagen (digitaal in raadsinformatiesysteem) - Bestuursopdracht planvorming energiehubs De Baars en Kattenberg - Bijlagen bij bestuursopdracht - Raadsinformatiebrief over de bestuursopdracht planvorming energiehubs De Baars en Kattenberg - Tijdlijn de Baars - QuickScan Arcadis ‘Technische studie windturbines Hilvarenbeek’

Burgemeester Evert Weys

secretaris Frank Jansen

5