10 Omgevingsvisie Hilvarenbeek (4b bijlage V Plan-MER van Omgevingsvisie)

Plan-MER Omgevingsvisie Hilvarenbeek 17 januari 2025

Kenmerk

R003-1293162CNC-V01-sla-NL

Verantwoording Titel

Plan-MER Omgevingsvisie Hilvarenbeek

Opdrachtgever

Gemeente Hilvarenbeek

Projectleider

Martijn Gerritsen

Auteur(s)

Corné Cardinaal en Neelke de Feijter

Tweede lezer

Martijn Gerritsen

Kenmerk

R003-1293162CNC-V01-sla-NL

Aantal pagina’s

169 (exclusief bijlagen)

Datum

17 januari 2025

Handtekening

Ontbreekt in verband met digitale verwerking. Dit rapport is aantoonbaar vrijgegeven.

Colofon TAUW bv Australiëlaan 5 Postbus 3015 3502 GA Utrecht T +31 30 28 24 82 4 E info.utrecht@tauw.com

2/169

Kenmerk

R003-1293162CNC-V01-sla-NL

Inhoud 0

1

Samenvatting............................................................................................................................. 7 0.1

Milieueffectrapportage voor de omgevingsvisie ................................................................. 7

0.2

Het doel en de opzet van het plan-MER ............................................................................ 8

0.3

Hoofdpunten omgevingsvisie ............................................................................................. 8

0.4

Stappen die zijn doorlopen ............................................................................................... 10

0.5

Conclusies effecten varianten .......................................................................................... 13

0.6

Conclusies effecten omgevingsvisie ................................................................................ 16

0.7

Conclusies passende beoordeling Natura 2000-gebieden .............................................. 20

0.8

Conclusies synergiën en strijdigheden ............................................................................. 20

0.9

Conclusies doelbereik ...................................................................................................... 23

0.10

Aanbevelingen ................................................................................................................. 25

0.10.1

Aanbevelingen visie............................................................................................... 25

0.10.2

Aanbevelingen uitwerking...................................................................................... 26

0.11

Leemten in kennis ............................................................................................................ 27

0.12

Monitoring en evaluatie van beleid ................................................................................... 28

De omgevingsvisie en de rol van het plan-MER ..................................................................... 30 1.1

Aanleiding ........................................................................................................................ 30

1.2

Waarom een omgevingsvisie en plan-MER? ................................................................... 30

1.3

Doel plan-MER ................................................................................................................. 31

1.4

Uitgangspunten plan-MER ............................................................................................... 31

1.5

Wisselwerking omgevingsvisie en het plan-MER ............................................................. 31

1.6

Besluitvorming en procedure plan-MER en omgevingsvisie ............................................ 32

1.6.1

Vaststellen Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) ............................................... 32

1.6.2

Terinzagelegging en besluit ...................................................................................... 32

1.7 2

Leeswijzer ........................................................................................................................ 33

Onderdelen MER en beoordelingssystematiek ....................................................................... 33 2.1

Beoordelingskader en -systematiek ................................................................................. 33

2.1.1

Vaststellen beoordelingskader .................................................................................. 33

2.1.2

Beschrijven en beoordelen van referentiesituatie (HSAO)........................................ 36

2.1.3

Beoordeling varianten ............................................................................................... 36

3/169

Kenmerk

2.1.4

Beoordeling effecten omgevingsvisie ....................................................................... 37

2.1.5

Passende beoordeling .............................................................................................. 38

2.2

Synergie en strijdigheden ................................................................................................. 38

2.3

Beoordeling doelbereik .................................................................................................... 38

2.4

Beschrijven aanbevelingen voor vervolg .......................................................................... 39

2.5

Toelichting varianten ........................................................................................................ 39

2.5.1

Beschrijving variant 1 – Natuurlijk Hilvarenbeek ....................................................... 40

2.5.2

Beschrijving variant 2 – Authentiek Hilvarenbeek ..................................................... 41

2.5.3

Beschrijving variant 3 – Groeiend Hilvarenbeek ....................................................... 42

2.6 3

4

5

R003-1293162CNC-V01-sla-NL

Monitoring (aanzet monitoringsprogramma) .................................................................... 44

Beschrijving omgevingsvisie.................................................................................................... 44 3.1

Gebiedsbeschrijving plangebied ...................................................................................... 44

3.2

Proces tot nu toe: totstandkoming omgevingsvisie .......................................................... 45

3.3

De omgevingsvisie ........................................................................................................... 46

Beschrijving en beoordeling varianten .................................................................................... 52 4.1

Beoordeling varianten ...................................................................................................... 52

4.2

Toelichting beoordeling varianten .................................................................................... 56

4.3

Van varianten naar omgevingsvisie ................................................................................. 75

Beoordeling effecten van de omgevingsvisie .......................................................................... 75 5.1

Wonen in Hilvarenbeek .................................................................................................... 75

5.1.1 5.2

Wonen ....................................................................................................................... 75

Sociaal en zorgzaam Hilvarenbeek .................................................................................. 77

5.2.1

Gezondheid en voorzieningen .................................................................................. 77

5.2.2

Leefomgeving............................................................................................................ 79

5.2.3

Landschap en cultuurhistorie .................................................................................... 87

5.3

Werken in Hilvarenbeek ................................................................................................... 91

5.3.1

Bedrijvigheid.............................................................................................................. 91

5.3.2

Verkeer en vervoer.................................................................................................... 96

5.3.3

Recreatie ................................................................................................................... 99

5.4

Natuur en milieu ............................................................................................................. 100

5.4.1

Natuur ..................................................................................................................... 100

5.4.2

Bodem ..................................................................................................................... 105

4/169

Kenmerk

6

7

8

R003-1293162CNC-V01-sla-NL

5.4.3

Water....................................................................................................................... 106

5.4.4

Energietransitie ....................................................................................................... 110

5.4.5

Circulariteit .............................................................................................................. 113

Passende beoordeling ........................................................................................................... 114 6.1

Waarom een Passende beoordeling? ............................................................................ 114

6.2

Doel Passende Beoordeling ........................................................................................... 114

6.3

Ontwikkelingen omgevingsvisie ..................................................................................... 115

6.4

Natura 2000-gebieden ................................................................................................... 118

6.5

Potentiële effecten ......................................................................................................... 119

6.5.1

Verstoring ................................................................................................................ 120

6.5.2

Stikstofdepositie ...................................................................................................... 121

6.5.3

Verdroging............................................................................................................... 122

Synergie en strijdigheden tussen ambities ............................................................................ 123 7.1

Overzicht synergie en strijdigheden ............................................................................... 123

7.2

Toelichting synergie en strijdigheden ............................................................................. 124

7.2.1

Plaats voor de jongere generatie ............................................................................ 124

7.2.2

Zorg voor ouderen en kwetsbaren .......................................................................... 126

7.2.3

Herkenbaar dorps karakter ..................................................................................... 127

7.2.4

Moderne mobiliteit ................................................................................................... 128

7.2.5

Passend energielandschap ..................................................................................... 129

7.2.6

Ruimte voor bedrijven ............................................................................................. 130

7.2.7

Meer recreatie en toerisme ..................................................................................... 131

7.2.8

Natuurinclusieve agrarische sector ......................................................................... 132

7.2.9

Ruimte voor flora en fauna ...................................................................................... 133

7.2.10

Lage belasting van het milieu .............................................................................. 134

7.2.11

Eigenheid van het landschap .............................................................................. 134

7.2.12

Geleid door bodem- en watersysteem................................................................. 134

Doelbereik omgevingsvisie .................................................................................................... 135 8.1

Plaats voor de jongere generatie ................................................................................... 137

8.2

Zorg voor ouderen en kwetsbaren ................................................................................. 138

8.3

Herkenbaar dorps karakter ............................................................................................ 138

8.4

Moderne mobiliteit .......................................................................................................... 139

5/169

Kenmerk

9

R003-1293162CNC-V01-sla-NL

8.5

Passend energielandschap ............................................................................................ 140

8.6

Ruimte voor bedrijven .................................................................................................... 142

8.7

Meer recreatie en toerisme ............................................................................................ 144

8.8

Natuurinclusieve agrarische sector ................................................................................ 145

8.9

Ruimte voor flora en fauna ............................................................................................. 147

8.10

Lage belasting van het milieu ......................................................................................... 148

8.11

Eigenheid van het landschap ......................................................................................... 149

8.12

Geleid door bodem- en watersysteem ........................................................................... 150

Conclusies en aanbevelingen................................................................................................ 152 9.1

De leefomgeving en de effecten van de omgevingsvisie ............................................... 152

9.2

Conclusie passende beoordeling (Natura 2000) ............................................................ 155

9.3

Conclusie synergie en strijdigheden tussen ambities .................................................... 156

9.4

Conclusie doelbereik ...................................................................................................... 158

9.5

Aanbevelingen ............................................................................................................... 160

9.5.1

Aanbevelingen visie ................................................................................................ 160

9.5.2

Aanbevelingen uitwerking ....................................................................................... 161

9.5.3

Een kader voor ontwikkelingen in het landelijk gebied ........................................... 162

9.5.4

Omgevingsprogramma voor (kleinschalige) energieopwekking en -opslag ............ 163

10 Leemten in kennis, evaluatie en monitoring van beleid......................................................... 163 10.1

Leemten in kennis .......................................................................................................... 163

10.2

Monitoring en evaluatie .................................................................................................. 164

10.2.1

Belang van monitoring en evaluatie .................................................................... 164

10.2.2

Monitoring voor de omgevingsvisie Hilvarenbeek ............................................... 165

10.2.3

Uitvoeringstabel ................................................................................................... 166

10.2.4

Uitwerking in Omgevingswetinstrumenten .......................................................... 166

Bijlage 1

Beschrijving en beoordeling HSAO

Bijlage 2

Beleidsmatrix (werkdocument)

Bijlage 3

Toelichting varianten

Bijlage 4

Tabel synergie en strijdigheden

6/169

Kenmerk

R003-1293162CNC-V01-sla-NL

0 Samenvatting Het plan-milieueffectrapport (plan- MER) voor de omgevingsvisie Hilvarenbeek is gelijktijdig opgesteld met de concept-omgevingsvisie en heeft gedurende dit traject waardevolle informatie opgeleverd voor de omgevingsvisie. De bevindingen uit het plan-MER en aanbevelingen voor het vervolg zijn in dit hoofdstuk samengevat.

0.1

Milieueffectrapportage voor de omgevingsvisie

De gemeente Hilvarenbeek werkt aan het opstellen van een omgevingsvisie. Dit betreft één integrale visie voor de fysieke leefomgeving voor het gehele gemeentelijke grondgebied. Het opstellen van een omgevingsvisie wordt verplicht gesteld door de Omgevingswet, die op 1 januari 2024 is ingegaan. Gelijktijdig met het opstellen van de omgevingsvisie is voorliggend milieueffectrapport (MER) opgesteld. Omdat het een milieueffectrapport betreft voor een plan, wordt de afkorting plan-MER gebruikt. Een omgevingsvisie is een wettelijk voorgeschreven plan en daardoor mogelijk plan-mer-plichtig1 (artikel 16.34, eerste lid van de Omgevingswet) wanneer deze kaderstellend is voor mer(beoordelings)plichtige activiteiten (artikel 16.36 Omgevingswet). Voorgenoemde projecten zijn terug te vinden in kolom 1 van bijlage V bij het Omgevingsbesluit. Daarnaast is de vraag of voor het plan een passende beoordeling in het kader van Natura 2000 gemaakt moet worden. Ook in dit geval sprake van een plan-mer-plicht. De omgevingsvisie van Hilvarenbeek is kaderstellend voor een aantal categorieën die zijn opgenomen in bijlage V van het Omgevingsbesluit. Het betreft onder meer categorie J11 (Stedelijk ontwikkelingsproject) vanwege het opnemen van transformatiegebieden en J10 (Industrieterrein) in verband met de uitbreiding of wijziging van bedrijventerreinen.

Daarnaast is niet op voorhand uit te sluiten dat significante effecten op Natura 2000-gebieden optreden door de ontwikkelingen die worden mogelijk gemaakt door de omgevingsvisie. Om deze reden is ten behoeve van de omgevingsvisie ook een passende beoordeling (Omgevingswet artikel 16.53c) opgesteld, wat eveneens leidt tot een mer-plicht.

1

In een aantal gevallen is het mogelijk om eerst een plan-mer-beoordeling te doen. Hieruit blijkt of het plan of programma aanzienlijke milieueffecten heeft. Als dat niet het geval is, kan een plan-milieueffectrapportage achterwege blijven. Een plan-merbeoordeling is mogelijk als:  Het om een kleine wijziging van een plan of programma gaat  Het plan betrekking heeft op een klein gebied op lokaal niveau  Het plan het kader vormt voor projecten die niet in bijlage V bij het Omgevingsbesluit zijn opgenomen maar die aanzienlijke milieueffecten kunnen hebben

7/169

Kenmerk

0.2

R003-1293162CNC-V01-sla-NL

Het doel en de opzet van het plan-MER

Het doel van het plan-MER is het inzichtelijk maken van de effecten van de omgevingsvisie op de leefomgeving en in hoeverre de voorgestelde koers bijdraagt aan het behalen van de gestelde ambities. Het plan-MER geeft de (milieu-)informatie die nodig is om een besluit te nemen over de vaststelling van de omgevingsvisie. Een besluit waarbij de milieubelangen op basis van het planMER volwaardig zijn meegewogen. De uitgangspunten van dit plan-MER voor de omgevingsvisie van de gemeente Hilvarenbeek zijn als volgt: 



Het plan-MER en de passende beoordeling sluiten aan op het abstractieniveau van de omgevingsvisie. De effectbeoordeling is kwalitatief van aard. Als het gaat om meer (in relatieve zin) concretere acties/projecten, dan sluit de effectbeoordeling in het plan-MER daarop aan De omgevingsvisie is een integrale ontwikkelkoers voor de lange termijn. Bestaand beleid en (toekomstige wijzigingen van het) omgevingsplan en omgevingsprogramma’s moeten passen bij en bijdragen aan dit integrale toekomstbeeld. Het doel van de milieueffectrapportage is om de onderlinge strijdigheid of synergie tussen de ambities in de voorgestelde koers te onderzoeken en in beeld te brengen. Dit kan echter niet los gezien worden van de verdere uitwerking waarvoor de omgevingsvisie het kader vormt. Daarom omvat het plan-MER een doorkijk naar de haalbaarheid van ambities (doelbereik). In het verlengde hiervan geeft het plan-MER aanbevelingen voor de verdere uitwerking. Deze aanbevelingen helpen om de

 

gestelde ambities in de omgevingsvisie daadwerkelijk te behalen De omgevingsvisie richt zich op de periode tot 2050. Het plan-MER sluit hierop aan. In het plan-MER is niet alleen gekeken naar de ‘traditionele’ milieuthema’s, maar ook naar andere thema’s binnen de fysieke leefomgeving, zoals de Omgevingswet voorstaat. Zo wordt integraal gekeken naar de gevolgen van klimaatverandering, energie(verbruik) en duurzame opwekking, circulariteit, woningvoorraad en bedrijvigheid. In die zin is dit MER ook te zien als een OER (omgevingseffectrapport)

0.3

Hoofdpunten omgevingsvisie

De gemeente Hilvarenbeek is, door het iteratieve proces van de omgevingsvisie en het plan-MER en op basis van de varianten, gekomen tot de keuzes en ambities in de omgevingsvisie. De visie bestaat globaal uit een toekomstbeeld dat uitgewerkt is in drie hoofdthema’s, met daarbij twaalf centrale ambities. De ambities worden eerst toegelicht, waarna achtereenvolgens een themagerichte en gebiedsgerichte uitwerking daarvan volgen. Tot slot is er een uitvoeringsparagraaf waarin wordt ingegaan op het vervolg. Het motto van de visie is: samen, gezond groeien. Om dit motto, deze kernambitie, te behalen bevat de omgevingsvisie twaalf centrale ambities, verdeeld over drie thema’s. Ambities die bijdragen aan een gezonde gemeenschap, met een groene, duurzame economie, in een leefomgeving met hoge natuurlijke kwaliteiten (de thema’s). Op de kaart staat de ruimtelijke vertaling van deze ambities (figuur 0.1).

8/169

Kenmerk

R003-1293162CNC-V01-sla-NL

Figuur 0.1 Omgevingsvisiekaart (Versie 3 september 2024)

De uitwerking van de ambities staat in de visie beschreven. Voor de verdere details wordt dan ook verwezen naar de omgevingsvisie zelf en naar de uitvoeringstabel, waarin per ambitie steeds een aantal maatregelen en projecten zijn benoemd. De drie hoofdthema’s zijn gezonde gemeenschap, groene economie en natuurlijke leefomgeving. Daaronder vallen de twaalf ambities, zoals hieronder weergegeven. Gezonde gemeenschap 1. 2. 3.

Plaats voor jongere generatie Zorg voor ouderen en kwetsbaren Herkenbaar dorps karakter

4.

Moderne mobiliteit

Groene economie 5. 6. 7.

Passend energielandschap Ruimte voor bedrijven Meer recreatie en toerisme

8.

Natuurinclusieve agrarische sector

9/169

Kenmerk

R003-1293162CNC-V01-sla-NL

Natuurlijke leefomgeving 9. Ruimte voor flora en fauna 10. Lage belasting van het milieu 11. Eigenheid van het landschap 12. Geleid door bodem- en watersysteem

0.4

Stappen die zijn doorlopen

Stap 1 Opstellen beoordelingskader en -systematiek Samen met de gemeente Hilvarenbeek is het beoordelingskader vastgesteld. Het beoordelingskader is een set indicatoren waarmee in het plan-MER het effect van de omgevingsvisie wordt beoordeeld. Stap 2 Beschrijven en beoordelen van referentiesituatie Bij een plan-MER is het belangrijk om een referentiesituatie te beschrijven omdat deze situatie als uitgangspunt dient voor de beoordeling van de effecten van de omgevingsvisie. Aan de hand van indicatoren zijn de huidige situatie en de autonome ontwikkeling beoordeeld. De huidige situatie is een weergave van de huidige stand van zaken voor een thema. De autonome ontwikkeling geeft de toekomstige situatie weer, waarin ruimtelijke ontwikkelingen zijn opgenomen die met enige zekerheid gerealiseerd zullen worden. Voor de beoordeling van de huidige situatie en autonome ontwikkeling is onderscheid gemaakt in de kwaliteitsniveaus: slecht, redelijk of goed. Tabel 0.1 Legenda symbolen beoordeling huidige situatie en autonome ontwikkeling Goed

Redelijk

Slecht

Stap 3 Beoordeling alternatieven (‘varianten’) Bij een plan-MER is het verkennen en onderzoeken van verschillende alternatieven belangrijk. Deze zogenaamde onderzoeksalternatieven (‘varianten’ genoemd in het omgevingsvisietraject van Hilvarenbeek) kunnen namelijk helpen om de mogelijke negatieve effecten van de visie te verminderen of te voorkomen. De voor Hilvarenbeek opgestelde varianten zijn – in afstemming met de gemeente – kwalitatief beoordeeld voor de indicatoren uit het beoordelingskader. In een sessie is deze beoordeling besproken met experts van de gemeente en naar aanleiding van de sessie en de feedback van de experts is deze beoordeling nader aangescherpt.

10/169

Kenmerk

R003-1293162CNC-V01-sla-NL

Stap 4 Beoordeling effecten omgevingsvisie De keuzes die de gemeente Hilvarenbeek in de omgevingsvisie maakt (aan de hand van drie thema’s en twaalf centrale ambities) zijn beschreven en beoordeeld aan de hand van het onderstaande beoordelingskader. Er is gebruikt gemaakt van een vijfpuntschaal om de invloed van de omgevingsvisie op de indicatoren te beoordelen. Hierdoor wordt duidelijk of de keuzes in de omgevingsvisie een (licht) positieve invloed, een neutrale of beperkte invloed, of een (licht) negatieve invloed hebben ten opzichte van de referentiesituatie. Een combinatie is ook mogelijk. Tabel 0.2 Legenda symbolen effectbeoordeling omgevingsvisie Pictogram

Beoordeling

Positieve invloed

Licht positieve invloed

Geen of neutrale invloed

Licht negatieve invloed

Negatieve invloed

De beoordeling van de omgevingsvisie is kwalitatief uitgevoerd op basis van een deskundigenoordeel. Daarna is deze beoordeling gepresenteerd en besproken in een werksessie met specialisten en het kernteam omgevingsvisie van de gemeente om deze te checken op compleetheid, correctheid en navolgbaarheid. Stap 5 Passende beoordeling De omgevingsvisie schetst een beeld voor de fysieke leefomgeving van de gemeente Hilvarenbeek op de langere termijn (2050). De visie bevat de ruimtelijke koers voor de hele gemeente en bevat uitgangspunten voor de gewenste inrichting van de fysieke leefomgeving. Op voorhand is niet uit te sluiten dat deze uitgangspunten afzonderlijk of in samenhang kunnen leiden tot significante gevolgen op Natura 2000-gebieden in en rondom de gemeente. Daarom dient op grond van de Artikel 16.53c van de Omgevingswet een Passende beoordeling te worden opgesteld. Het detailniveau van de passende beoordeling sluit aan bij het detailniveau van een omgevingsvisie. Gezien het abstracte karakter van veel van de ambities en bijhorende uitwerkingen in de omgevingsvisie is deze beoordeling gedaan op hoofdlijnen.

11/169

Kenmerk

R003-1293162CNC-V01-sla-NL

Stap 6 Synergie en strijdigheden Het onderdeel synergie en strijdigheden in het plan-MER is bedoeld om te onderzoeken of er sprake is van mogelijke samenhang tussen of juist tegenstrijdige effecten van de centrale ambities van de visie. Door deze onderdelen met elkaar te vergelijken, kan worden bepaald of er sprake is van synergie (versterkende effecten) of strijdigheden (verminderende effecten) tussen de verschillende ambities. Op basis van deze analyse kan worden bepaald of er maatregelen moeten worden genomen om de negatieve effecten te verminderen of om de positieve effecten te versterken. Het analyseren van synergie en strijdigheden is daarom een belangrijk onderdeel van een plan-MER om te zorgen voor een integrale benadering van de effecten van de visie. Stap 7 Beoordeling doelbereik In dit onderdeel is kwalitatief beoordeeld of de vooraf gestelde ambities in de omgevingsvisie in de toekomst ook behaald kunnen worden. Hierin zijn de centrale ambities en de bijbehorende maatregelen uit de uitvoeringstabel beoordeeld. Deze maatregelen zijn belangrijk voor het behalen van de ambities in de omgevingsvisie. Voor de beoordeling van het doelbereik wordt gekeken hoe de maatregelen bijdragen aan het behalen van de ambities. Daarnaast worden ook maatschappelijke en milieugerelateerde trends meegenomen in de beoordeling van het bereiken van de doelen.

Als laatste is er gekeken naar de mate van invloed van de gemeente Hilvarenbeek op het bereiken van de doelen. Bij veel van deze ambities is de gemeente afhankelijk van andere stakeholders om de gestelde doelen te bereiken. Denk hierbij aan bewoners, bedrijven en organisaties zoals de woningcorporaties, het waterschap, de provincie en het Rijk. Deze afhankelijkheid kan leiden tot onzekerheid voor het bereiken van de doelen. Tijdens een werksessie met de gemeente is het doelbereik besproken en is hierna de verwoording van een enkele ambitie aangepast in een volgende versie van de omgevingsvisie. Stap 8 Aanbeveling voor vervolg Aan de hand van de effectbeoordeling (en de passende beoordeling), de analyse van synergie en strijdigheden en de beoordeling van het doelbereik zijn aanbevelingen opgenomen voor de verdere uitwerking van de omgevingsvisie in bijvoorbeeld omgevingsprogramma’s om doelen nog beter te halen en/of beleidskeuzes uit de omgevingsvisie goed te borgen in regels. Stap 9 Monitoring (aanzet monitoringsprogramma) Het is nodig om het kwaliteitsniveau van de fysieke leefomgeving op gezette tijden en geordend bij te houden. In dit plan-MER volgt daarom ook een eerste aanzet van een systeem voor monitoring en evaluatie. Een dergelijk systeem is nodig om te kunnen bepalen of gewenste doelen en voorspelde effecten ook daadwerkelijk uitkomen.

Als dit niet het geval is, kan worden bijgestuurd door maatregelen in te zetten of door het beleid aan te passen.

12/169

Kenmerk

0.5

R003-1293162CNC-V01-sla-NL

Conclusies effecten varianten

Om te komen tot keuzes in de omgevingsvisie heeft de gemeente Hilvarenbeek eerst een drietal (onderzoeks)varianten opgesteld, als instrument voor het gesprek over de gewenste ontwikkelrichting voor de gemeente. Die varianten zijn geanalyseerd en beoordeeld, zodat de gemeente vervolgens de keuzes in de omgevingsvisie goed kon onderbouwen. Het was daarbij niet de bedoeling om een van de varianten te kiezen, maar vanuit de analyse van deze varianten keuzes te maken om zo de visie samen te stellen. De drie varianten zijn: 1.

Natuurlijk Hilvarenbeek In ontwikkelscenario ‘Natuurlijk Hilvarenbeek’ ontwikkelt Hilvarenbeek tot een gemeente met een sterke natuur. Er wordt compacter gebouwd, waardoor er ook in de hoogte gaat worden gebouwd. Voorzieningen komen zo dicht mogelijk bij de woningen. Het landschap en de natuur dient zoveel mogelijk behouden te blijven en wordt zoveel mogelijk met rust gelaten. Zo komen er geen nieuwe bedrijven in het buitengebied

2.

Authentiek Hilvarenbeek In ontwikkelscenario ‘Authentiek Hilvarenbeek’ blijft Hilvarenbeek zijn kleinschalige karakter behouden en groeien de kernen niet aan elkaar. Woningen worden gebouwd aan de rand van de kernen (straatje erbij) of verspreid in het buitengebied. Winkels blijven in de centra. Voor recreatie en kleine bedrijven is overal plek. Ook komen er meer parkeerplekken bij

3.

Groeiend Hilvarenbeek In ontwikkelscenario ‘Groeiend Hilvarenbeek’ wordt er rekening gehouden met een groeiend Hilvarenbeek. Compactere en hogere woningen dan gebruikelijk in Hilvarenbeek. Wijken bouwen op makkelijk te bereiken plekken. Terugdringen van autogebruik is belangrijk. Grootschalig opwekken van duurzame energie en grotere agrarische bedrijven in het buitengebied. Vergroten van één of meerdere bedrijventerreinen

In de drie varianten is voortgebouwd op de uitgangspunten uit de drie gebiedsvisies en de ambitienota. Deze uitgangspunten vormen de basis voor de drie varianten. Per variant is een profilering uitgewerkt, aan de hand van een aantal thema’s met speerpunten. Hieronder worden de varianten kort samengevat. Tabel 0.3 Resultaten beoordeling van de huidige situatie, autonome ontwikkeling en de drie varianten Indicator

Beoordeling

Woningvoorraad

Passende

Huidige

Autonome

situatie

ontwikkeling

Variant 1

Variant 2

Variant 3

woningvoorraad (a.d.h.v. woonbehoefte, bijvoorbeeld door vergrijzing) Gezondheidsbevordering

Mate waarin de omgeving uitnodigt tot bewegen/sporten/spelen

13/169

Kenmerk

R003-1293162CNC-V01-sla-NL

Indicator

Beoordeling

Beschikbaarheid van

Beschikbaarheid

sociale voorzieningen

basisvoorzieningen

Huidige

Autonome

situatie

ontwikkeling

Variant 1

Variant 2

Variant 3

/

/

/

(scholen, huisartsen, apotheken, buurtcentra, etc.) Luchtkwaliteit

Plaatselijke luchtkwaliteit: concentraties PM10 en NO2

Geluid

Verkeerslawaai - WHO grenswaarde wegverkeer

/ /

Industrielawaai Geluidsoverlast door bedrijven Stiltegebieden

Geluidbelasting op stiltegebieden

Externe veiligheid

Groepsrisico (grootte populatie binnen een aandachtsgebied) en plaatsgebonden risico

Geur

Geuroverlast

Hitte

Hittestress

Landschappelijke

Kwaliteit van

waarden

landschappelijke waarden

Cultuurhistorische

Kwaliteit van

waarden

cultuurhistorische waarden

Archeologie

Risico op aantasting archeologische waarden

Bedrijventerreinen

Beschikbaarheid van bedrijventerreinen voor uitbreiding van bestaande bedrijven en vestiging van nieuwe bedrijven.

14/169

Kenmerk

R003-1293162CNC-V01-sla-NL

Indicator

Beoordeling

Agrarische bedrijvigheid

Beschikbaarheid van

Huidige

Autonome

situatie

ontwikkeling

Variant 1

Variant 2

Variant 3

grond voor uitbreiding van bestaande bedrijven en vestiging van nieuwe bedrijven Verduurzaming

De afname van uitstoot

landbouw

broeikasgassen door agrarische bedrijven

Verkeersveiligheid

Aantal verkeersongevallen

Duurzame automobiliteit

Percentage elektrische auto’s en beschikbaarheid oplaadvoorzieningen

Bereikbaarheid

Verkeersontsluiting

Recreatieaanbod

Aanbod recreatiegebieden en mogelijkheden voor recreatie en ontspanning

Natura 2000-gebieden

Staat van instandhouding soorten en habitattypen

NNN-gebieden buiten

Wezenlijke kenmerken

N2000

en waarden in NNN

Biodiversiteit

Omvang biodiversiteit: aantal en omvang leefgebied soorten

Gebruik ondergrond

Intensiviteit gebruik ondergrond

Aardkundige waarden

Aantasting aardkundige waarden

Waterkwaliteit

Waterkwaliteit (KRWnorm) grond- en oppervlaktewater

Wateroverlast

Aantal wateroverlastlocaties

15/169

Kenmerk

R003-1293162CNC-V01-sla-NL

Indicator

Beoordeling

Overstroming

Overstromingsrisico

Droogte

Droogterisico

Hernieuwbare energie

Aandeel lokaal

Huidige

Autonome

situatie

ontwikkeling

Variant 1

Variant 2

Variant 3

opgewekte hernieuwbare/duurzame energie Energiegebruik

Energiebesparing

In de varianten zijn dus drie uiteenlopende toekomstbeelden beschreven en beoordeeld: natuurlijk Hilvarenbeek, authentiek Hilvarenbeek en groeiend Hilvarenbeek. Deze toekomstbeelden zijn besproken met de samenleving, de partners en de gemeenteraad. Aan de hand van wat daaruit is opgehaald, is een nieuwe variant opgesteld. Deze variant bevat onderdelen van alle drie de toekomstbeelden, maar lijkt het meeste op groeiend Hilvarenbeek en heeft de naam Samen Gezond Groeien gekregen. Met deze variant, zoals die is beschreven in de omgevingsvisie, wordt ingezet op groei en gezondheid, zonder het authentieke, dorpse karakter daarbij uit het oog te verliezen.

0.6

Conclusies effecten omgevingsvisie

Onderstaande tabel (tabel 0.4) geeft allereerst een totaaloverzicht van de beoordeling per indicator van de omgevingsvisie. Onder de tabel volgt een toelichting op hoofdlijnen. Tabel 0.4 Totaaloverzicht beoordeling omgevingsvisie Indicator

Woningvoorraad

Beoordeling

Huidige

Autonome

situatie

ontwikkeling

Invloed omgevingsvisie

Passende woningvoorraad (a.d.h.v. woonbehoefte, bijvoorbeeld door vergrijzing)

Gezondheidsbevordering

Mate waarin de omgeving uitnodigt tot bewegen/sporten/spelen

Beschikbaarheid van

Beschikbaarheid

sociale voorzieningen

basisvoorzieningen (scholen, huisartsen,

16/169

Kenmerk

R003-1293162CNC-V01-sla-NL

Indicator

Beoordeling

Huidige

Autonome

situatie

ontwikkeling

Invloed omgevingsvisie

apotheken, buurtcentra, etc.) Luchtkwaliteit

Plaatselijke luchtkwaliteit: concentraties PM10 en NO2

Geluid

Verkeerslawaai - WHO grenswaarde wegverkeer

/

/ /

Industrielawaai Geluidsoverlast door bedrijven Stiltegebieden

Geluidbelasting op stiltegebieden

Externe veiligheid

Groepsrisico (grootte populatie binnen een aandachtsgebied) en plaatsgebonden risico

Geur

Geuroverlast

Hitte

Hittestress

Landschappelijke

Kwaliteit van

waarden

landschappelijke waarden

Cultuurhistorische

Kwaliteit van

waarden

cultuurhistorische waarden

Archeologie

Risico op aantasting archeologische waarden

Bedrijventerreinen

Beschikbaarheid van bedrijventerreinen voor uitbreiding van bestaande bedrijven en vestiging van nieuwe bedrijven.

Agrarische bedrijvigheid

Beschikbaarheid van grond voor uitbreiding van bestaande bedrijven en vestiging van nieuwe bedrijven

17/169

Kenmerk

R003-1293162CNC-V01-sla-NL

Indicator

Beoordeling

Verduurzaming

De afname van uitstoot

landbouw

broeikasgassen door

Huidige

Autonome

situatie

ontwikkeling

Invloed omgevingsvisie

agrarische bedrijven Verkeersveiligheid

Aantal verkeersongevallen

Duurzame automobiliteit

Percentage elektrische auto’s en beschikbaarheid oplaadvoorzieningen

Bereikbaarheid

Verkeersontsluiting

Recreatieaanbod

Aanbod recreatiegebieden en mogelijkheden voor recreatie en ontspanning

Natura 2000-gebieden

Staat van instandhouding soorten en habitattypen

NNN-gebieden buiten

Wezenlijke kenmerken

N2000

en waarden in NNN

Biodiversiteit

Omvang biodiversiteit: aantal en omvang leefgebied soorten

Gebruik ondergrond

Intensiviteit gebruik ondergrond

Aardkundige waarden

Aantasting aardkundige waarden

Waterkwaliteit

Waterkwaliteit (KRWnorm) grond- en oppervlaktewater

Wateroverlast

Aantal wateroverlastlocaties

Overstroming

Overstromingsrisico

Droogte

Droogterisico

Hernieuwbare energie

Aandeel lokaal opgewekte hernieuwbare/duurzame energie

18/169

Kenmerk

R003-1293162CNC-V01-sla-NL

Indicator

Beoordeling

Energiegebruik

Energiebesparing

Circulariteit

Circulaire aanpak

Huidige

Autonome

situatie

ontwikkeling

Invloed omgevingsvisie

Op de meeste indicatoren heeft het beleid in de omgevingsvisie een positieve of licht negatieve invloed. De visie creëert ruimte voor de bouw van 585 nieuwe woningen in de kernen en aan de randen, wat bijdraagt aan een passend woningaanbod. Wat een positief effect heeft op het thema woningvoorraad. Verder worden er belangrijke maatregelen genomen voor gezondheidsbevordering, zoals het stimuleren van moderne mobiliteit door het aanleggen van veilige fiets- en wandelroutes. Dit heeft een positieve invloed op de gezondheid van de inwoners en draagt bovendien bij aan een betere luchtkwaliteit vermindering van autoverkeer. De aandacht voor natuur en groen in de visie, zoals door vergroening van bedrijventerreinen en het herstel van landschapselementen, heeft een positief effect op verschillende aspecten zoals biodiversiteit, geluid, luchtkwaliteit en hitte. De gemeente streeft daarnaast naar een toekomstbestendig watersysteem, waarbij de waterkwaliteit centraal staat en wateroverlast wordt tegengegaan. Maatregelen zoals het aanleggen van waterbergende voorzieningen en het verbeteren van de infiltratie van regenwater verlichten de druk op het watersysteem en voorkomen wateroverlast. Deze aanpak draagt bij aan een betere waterhuishouding en vermindert het risico op droogte. Echter, de toename van woningen en bedrijvigheid kan ook negatieve effecten met zich meebrengen.

De uitbreiding van de bevolking kan leiden tot een verhoogde druk op de bestaande voorzieningen en infrastructuur. Ook worden er geen nieuwe voorzieningen toegevoegd of gestimuleerd in de minder grote kernen, waardoor mensen uit de kleinere kernen te maken hebben met een grotere afstand tot de voorzieningen in de hoofdkernen. Ook kan de groei van verkeersbewegingen door nieuwe woningen en bedrijventerreinen zorgen voor extra geluidsoverlast en een verslechtering van de luchtkwaliteit. De omgevingsvisie legt ook een zekere druk op de natuur en het landschap. De bouw van woningen en de mogelijke uitbreiding van bedrijventerreinen kunnen in de aanlegfase een toename van stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden tot gevolg hebben. Verder kunnen deze ontwikkelingen een verkeersaantrekkende werking hebben, wat kan leiden tot een toename van stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden.

19/169

Kenmerk

R003-1293162CNC-V01-sla-NL

Wat betreft agrarische bedrijvigheid wordt de nadruk gelegd op verduurzaming en innovatie. Agrarische bedrijven krijgen meer ontwikkelruimte voor nevenfuncties, zoals zorgfuncties of een B&B. De gemeente moedigt kleinschalige, circulaire en natuurinclusieve modellen aan, wat positief is voor de agrarische sector. Bij uitbreiding of wijziging van activiteiten dient de leefomgeving daar ook van te profiteren. Hoewel dit goed is voor de leefomgeving, zorgt het mogelijk wel voor restricties voor de uitbreiding van agrarische bedrijvigheid. Daarnaast zijn er mogelijk negatieve effecten op omgevingsveiligheid, vooral als gevolg van de uitbreiding van bedrijventerreinen en de daarmee samenhangende risico's van risicovolle bedrijven. Dit kan leiden tot een verhoogd groepsrisico en/of een wijziging of vergroting van een aandachtsgebied voor externe veiligheid en/of een wijziging of vergroting van plaatsgebonden risicocontouren. Al met al biedt de omgevingsvisie veel kansen voor Hilvarenbeek, maar er zijn ook uitdagingen die betrekking hebben op het bereiken van de gewenste (milieu)kwaliteiten per gebied. Hiervoor is het nodig om goed te monitoren en waar nodig bij te sturen.

0.7

Conclusies passende beoordeling Natura 2000-gebieden

De omgevingsvisie van de gemeente Hilvarenbeek is een langetermijnvisie op de fysieke leefomgeving van de gemeente tot 2050 en verder. Door de lange doorlooptijd en het hoge abstractieniveau van de visie kunnen mogelijke significante effecten op Natura 2000-gebieden binnen en rondom de gemeente Hilvarenbeek op dit moment niet met zekerheid worden uitgesloten. Tegelijkertijd is ook niet op voorhand sprake van significant negatieve effecten of met zekerheid onuitvoerbare ontwikkelingen, omdat er zowel in de aanlegfase als gebruiksfase doorgaans mogelijkheden gevonden kunnen worden om negatieve effecten effectief te beperken of weg te nemen. Naast bronmaatregelen kan daarbij ook gedacht worden besteed aan zorgvuldige locatiekeuze ten opzichte van de ligging Natura 2000-gebieden en inpassing of (met name in het geval van stikstofdepositie) aan het gebruik van emissiearm Stage IV-materieel, volledig emissieloos (elektrisch) materieel of de mogelijkheid van saldering met bestaande emissiebronnen. Wanneer concretisering van keuzes plaatsvindt in bijvoorbeeld opvolgende omgevingsprogramma’s en omgevingsplan en er meer duidelijkheid is over de omvang van de verschillende ontwikkelingen, zal nader onderzoek nodig (kunnen) zijn naar effecten op Natura 2000 en de mogelijkheden om deze te beperken (Passende beoordeling op projectniveau).

Zo zullen er op dat moment onder meer concrete stikstofberekeningen nodig zijn om de daadwerkelijke omvang van effecten in beeld te brengen.

0.8

Conclusies synergiën en strijdigheden

Allereerst volgt hieronder de kruistabel met alle synergie en strijdigheden tussen de ambities in één oogopslag. Onder de tabel volgt een concluderende toelichting.

20/169

Kenmerk

R003-1293162CNC-V01-sla-NL

Tabel 0.5 Overzicht synergie en strijdigheden 2. Zorg voor ouderen en kwetsbaren

3. Herkenbaar dorps karakter

4. Moderne mobiliteit

5. Passend 6. Ruimte voor energielandscha bedrijven p

7. Meer recreatie 8. Natuurinclusieve 9. Ruimte voor en toerisme agrarische sector flora en fauna

10. Lage 11. Eigenheid belasting van het van het milieu landschap

12. Geleid door bodem- en watersysteem

1. Plaats voor jongere generatie

2. Zorg voor ouderen en kwetsbaren

3. Herkenbaar dorps karakter

4. Moderne mobiliteit

5. Passend energielandschap

6. Ruimte voor bedrijven

7. Meer recreatie en toerisme

8. Natuurinclusieve agrarische sector

9. Ruimte voor flora en fauna

10. Lage belasting van het milieu

11. Eigenheid van het landschap

De omgevingsvisie van Hilvarenbeek richt zich in drie thema’s op het creëren van een gezonde gemeenschap, het bevorderen van een groene economie en het waarborgen van een natuurlijke leefomgeving. Deze drie thema’s zijn uitgewerkt in twaalf ambities, die met elkaar in relatie staan, zie hiervoor ook tabel 0.5. Uit een analyse waarin de ambities tegenover elkaar zijn gezet blijkt dat er zowel mogelijkheden voor synergie als voor tegenstrijdigheden zijn tussen deze thema’s en ambities. Een belangrijke mogelijkheid voor synergie tussen ambities ligt in het vergroten van groene ruimtes binnen de gemeente. Het creëren van extra groen stimuleert niet alleen de fysieke en mentale gezondheid van de inwoners, maar kan ook de lokale economie ondersteunen door recreatie en toerisme te bevorderen.

21/169

Kenmerk

R003-1293162CNC-V01-sla-NL

Daarnaast dragen duurzame landbouw en natuurinclusieve ontwikkelingen in de groene economie bij aan de biodiversiteit en de kwaliteit van de natuurlijke leefomgeving. Dit resulteert in een gezondere leefomgeving die de gemeenschap ten goede komt. Verder kunnen initiatieven voor duurzame mobiliteit, zoals het aanmoedigen van fietsen en wandelen, de gezondheid van de inwoners verbeteren, terwijl ze tegelijkertijd de ecologische voetafdruk van de gemeenschap verminderen. Dit ondersteunt zowel de groene economie als de doelstellingen voor een gezonde gemeenschap. Tot slot bevordert een sterke focus op de natuurlijke leefomgeving, zoals het behoud van flora en fauna, de kwaliteit van leven binnen de gemeenschap. Een natuurlijke leefomgeving draagt ook bij aan een gezonde gemeenschap. Echter, er zijn ook strijdigheden tussen de ambities te benoemen. Met name de ambities voor een groene economie kunnen strijdig zijn met de ambities die bijdragen aan een natuurlijke leefomgeving. Zo kan de focus op economische ontwikkeling ten koste gaan van het behoud van groene ruimten en biodiversiteit, wat op lange termijn schadelijk kan zijn voor zowel de gezondheid van de inwoners als de ecologische balans.

Daarnaast kunnen de ambities voor een gezonde gemeenschap conflicteren met de economische belangen, bijvoorbeeld wanneer de uitbreiding van bedrijventerreinen leidt tot meer verkeersdrukte en luchtvervuiling, wat de kwaliteit van de leefomgeving van de inwoners kan aantasten. Daarnaast kunnen initiatieven gericht op het vergroten van de economische bedrijvigheid, zoals het aantrekken van nieuwe bedrijven, ook leiden tot een toename van de verkeersdruk, wat de toegankelijkheid en leefbaarheid van de gemeenschap onder druk zet. Een andere strijdigheid ontstaat wanneer de behoefte aan nieuwe woningen en infrastructuur conflicteert met de ambities voor een natuurlijke leefomgeving. In de kernen van de gemeente komen verschillende ambities samen, wat kan resulteren in strijdigheden. Bijvoorbeeld, de ambitie om een gezonde leefomgeving te creëren kan conflicteren met de behoefte aan woningbouw voor de jongere generatie. Daarnaast kan de verdichting voor woningbouw het bestaande dorpskarakter en de karakteristieke uitstraling van de kernen onder druk zetten.

22/169

Kenmerk

R003-1293162CNC-V01-sla-NL

In het algemeen kan gesteld worden dat meerdere ambities een claim op de beschikbare ruimte leggen (verdichting en vergroening binnen de kernen; ruimte voor (agrarische) bedrijvigheid, energieopwekking, recreatie en toerisme en flora en fauna in het buitengebied), wat voor strijdigheid tussen ambities kan zorgen. Een zorgvuldige, integrale benadering is daarom nodig bij de verdere uitwerking en de ruimtelijke inpassing van de verschillende ambities. Dit vindt plaats door middel van het opstellen van omgevingsprogramma’s en het opbouwen van het omgevingsplan. De terugkoppeling van deze verdere uitwerking en ruimtelijke inpassing wordt gebruikt bij een volgende actualisatie van de omgevingsvisie. Op deze manier werkt de gemeente toe naar ambities die elkaar versterken.

0.9

Conclusies doelbereik

Allereerst is in figuur 0.2 het totaaloverzicht voor het doelbereik van de ambities te zien. Onder de figuur volgen de conclusies.

Totaaloverzicht doelbereik

Natuurlijke leefomgeving

Groene economie

Gezonde gemeenschap

0

20

40

60

80

100

1. Plaats voor jongere generatie 2. Zorg voor ouderen en kwetsbaren 3. Herkenbaar dorps karakter 4. Moderne mobiliteit 5. Passend energielandschap 6. Ruimte voor bedrijven 7. Meer recreatie en toerisme 8. Natuurinclusieve agrarische sector 9. Ruimte voor flora en fauna 10. Lage belasting van het milieu 11. Eigenheid van het landschap 12. Geleid door bodem- en watersysteem

Mate waarin ambitie naar verwachting behaald wordt

Bandbreedte onzekerheid

Figuur 0.2 Totaaloverzicht doelbereik

23/169

Kenmerk

R003-1293162CNC-V01-sla-NL

De doelstellingen van de omgevingsvisie voor Hilvarenbeek laten een gematigd tot hoog doelbereik zien. Voor de ambitie 'Plaats voor de jongere generatie' worden diverse maatregelen genomen, zoals het faciliteren van alternatieve woonoplossingen en het realiseren van nieuwe woningen. Dit leidt tot een middelhoog doelbereik. De onzekerheden komen voort uit het gebrek aan concrete plannen voor sommige woonoplossingen en milieucontouren die mogelijk de uitvoering kunnen belemmeren. De zorg voor ouderen en kwetsbaren heeft een redelijk hoog doelbereik door de ontwikkeling van woon-zorgcomplexen, ondanks dat sommige initiatieven nog in de onderzoeksfase zitten, wat voor onzekerheid zorgt over de daadwerkelijke realisatie. De ambitie om een herkenbaar dorps karakter te behouden wordt positief beoordeeld door het hanteren van ontwerprichtlijnen, maar de afhankelijkheid van andere partijen, zoals projectontwikkelaars en bewoners, kan voor onzekerheid zorgen rondom het doelbereik van deze ambitie. De maatregelen voor moderne mobiliteit, zoals snellere fietsverbindingen en optimalisatie van openbaar vervoer, zorgen voor een middelhoog doelbereik. De afhankelijkheid van andere partijen en de onduidelijkheid over de specifieke uitvoering van de plannen dragen bij aan de onzekerheden rondom het doelbereik van deze ambitie.

Het streven naar een passend energielandschap heeft een middelhoog doelbereik, maar er zijn aanzienlijke onzekerheden door afhankelijkheden van wetgeving en (de uitvoering van maatregelen door) derden, zoals woningcorporaties en particuliere eigenaren. Voor de ambitie 'Ruimte voor bedrijven' is het doelbereik hoog door de uitbreidingsplannen voor bedrijventerreinen. Echter, er zijn tegenstrijdigheden in de visie met betrekking tot toegestane milieubelasting, wat kan leiden tot onzekerheden in de uitvoering van deze plannen. De ambitie voor recreatie en toerisme heeft een hoog doelbereik, maar de afhankelijkheid van particuliere partijen voor de ontwikkeling van nieuwe recreatieve voorzieningen zorgt voor onzekerheid in de uitvoering. Voor de natuurinclusieve agrarische sector en de ruimte voor flora en fauna zijn er positieve maatregelen, maar de afhankelijkheid van externe factoren, zoals provinciaal beleid en agrariërs, leidt tot onzekerheden in de realisatie van de doelstellingen. De ambitie voor een lage belasting van het milieu en de eigenheid van het landschap vertonen een middelhoog doelbereik, waarbij de afhankelijkheid van uitvoering en concrete plannen ook hier een rol speelt. De onzekerheden zijn voornamelijk gerelateerd aan de handhaving van milieuregels en de effectiviteit van de maatregelen in de praktijk.

24/169

Kenmerk

R003-1293162CNC-V01-sla-NL

Tot slot, de ambitie 'Geleid door bodem- en watersysteem' laat een hoog doelbereik zien door concrete maatregelen die bijdragen aan klimaatadaptatie en een gezond bodem- en watersysteem dat ook sturend is bij nieuwe ontwikkelen. Echter, de onzekerheid over de uitvoering van de maatregelen en de afhankelijkheid van externe partijen zoals waterschappen kunnen het behalen van de doelstellingen in de toekomst beïnvloeden. Over het algemeen bevat de omgevingsvisie van Hilvarenbeek maatregelen die bijdragen aan het behalen van de doelen en ambities. De ambities kunnen op punten echter nog aangescherpt en uitgewerkt worden. De uitvoering hangt sterk af van externe factoren en partijen, wat bijdraagt aan een aanzienlijke bandbreedte van onzekerheid.

0.10

Aanbevelingen

Vanuit de effectbeoordeling, de beoordeling van het doelbereik en de analyse van synergie en strijdigheden volgen een heel aantal aanbevelingen voor de visie zelf en voor het vervolg en de uitwerking ervan in bijvoorbeeld omgevingsprogramma’s en het omgevingsplan. 0.10.1 Aanbevelingen visie  In de visie is geen expliciete aandacht voor woningen voor de leeftijdsgroepen die tussen starters en senioren in zitten, zoals mensen van middelbare leeftijd of gezinnen. Het is



belangrijk dat ook voor die doelgroepen woningen beschikbaar komen en hieraan aandacht te schenken in de visie, bijvoorbeeld in verband met de doorstroom in de gemeente Aanbevolen wordt om in de visie te verduidelijken wat precies wordt bedoeld met de uitbreiding van agrarische activiteiten: gaat dit om fysieke uitbreiding of bijvoorbeeld alleen om de genoemde verbreding van activiteiten. Dit omvat verder het definiëren van de voorwaarden waaronder deze uitbreidingen plaats mogen vinden en de impact op de leefomgeving, zodat





er geen onduidelijkheid bestaat over de reikwijdte van deze ambitie Er wordt aanbevolen om de uitbreiding van bedrijven met hogere milieubelasting uit te werken in de visie. Het is belangrijk om richtlijnen te geven over hoe de milieubelasting beperkt blijft en om tegenstrijdigheden in de tekst te verduidelijken. Dit kan ook inhouden dat er specifieke criteria worden opgesteld waaraan deze bedrijven moeten voldoen In de visie wordt gesteld dat bedrijventerreinen alleen kunnen uitbreiden als er sprake is van mitigatie en compensatie van het landschap, vergroening, verduurzaming, biodiversiteit en klimaatadaptatie. Aanbevolen wordt om de termen mitigatie en compensatie van het landschap, te definiëren en toe te lichten in de visie. Dit houdt in dat er duidelijk moet zijn



welke maatregelen worden verwacht, zodat belanghebbenden weten wat hierbij de verwachting is In de visie wordt gesteld dat bij nieuwe (agrarische) activiteiten of uitbreidingen geen ruimte is voor schadelijke uitstoot in lucht, water of bodem. Het is belangrijk dat de gemeente een duidelijke definitie geeft van wat onder schadelijke uitstoot wordt verstaan. Dit omvat het specificeren van welke stoffen als schadelijk worden beschouwd en welke normen er gelden. Deze definitie moet ook worden opgenomen in het omgevingsplan, zodat betrokken partijen weten aan welke eisen zij moeten voldoen;

25/169

Kenmerk

R003-1293162CNC-V01-sla-NL



Het wordt aanbevolen om in de omgevingsvisie te beschrijven hoe moet worden omgegaan



met archeologische waarden bij nieuwe ontwikkelingen Aanbevolen wordt om in de visie verder uit te werken hoe vermindering van monoculturen, zoals veeteelt, akkerbouw en fruitteelt, in de praktijk zal worden gerealiseerd. Dit kan



bijvoorbeeld door het stimuleren van diversificatie van teelten en het ondersteunen van agrarische bedrijven bij de overgang naar meer duurzame praktijken Er wordt aanbevolen om in de visie te verduidelijken wat wordt verstaan onder de



optimalisatie van het openbaar vervoer en welke concrete stappen hiervoor worden ondernomen, ook in de samenwerking met andere partijen Aanbevolen wordt om duidelijk te maken wat wordt bedoeld met het begrip ‘moderne mobiliteit’, omdat er nu inconsistentie in de visie tussen de invulling daarvan bij de toelichting op de ambitie en de thematische uitwerking ervan. De toelichting op de ambitie lijkt voornamelijk te focussen op actieve mobiliteit, terwijl de themagerichte uitwerking ook duurzame vormen van mobiliteit omvat. Het is belangrijk dat de gemeente deze inconsistentie adresseert door de terminologie en de doelstellingen in de visie te harmoniseren. Dit kan door de term ‘modern’ duidelijker te definiëren en aan te geven welke aspecten van mobiliteit





precies worden nagestreefd, inclusief de rol van duurzame vervoersmiddelen Aanbevolen wordt om duidelijk aan te geven of de doelstelling van nul verkeersslachtoffers gaat over alle verkeersslachtoffers of alleen over dodelijke slachtoffers. Dit helpt om de haalbaarheid van deze ambitie beter te onderbouwen en om concrete maatregelen te formuleren die bijdragen aan die doelstelling Aanbevolen wordt om in de visie te concretiseren hoe de beoordeling van grootschalige intensieve landbouw zal plaatsvinden en welke voorwaarden hieraan worden gesteld

0.10.2 

Aanbevelingen uitwerking

De twaalf ambities zoals benoemd in de omgevingsvisie zijn niet nader gekwantificeerd. De invulling die de gemeente voor ogen heeft, wordt pas duidelijk bij het bekijken van de maatregelen en projecten die erbij genoemd staan in de uitvoeringstabel. Zonder die maatregelen en projecten zeggen blijven de ambities abstract. Ten behoeve van onder andere de monitoring en evaluatie ervan wordt daarom aanbevolen om de ambities meer te kwantificeren. Het milieumengpaneel is hiervoor al een goede start, maar moet verder worden geconcretiseerd en uitgewerkt. Het wordt aanbevolen om specifieke punten uit het milieumengpaneel, zoals het in acht nemen van spuitzones, gedetailleerder te beschrijven en toe te lichten in de visie. Het is raadzaam om benchmarks en indicatoren op te nemen die



kunnen helpen bij het monitoren van de voortgang en de effectiviteit van deze maatregelen Er is momenteel onduidelijkheid over hoe de gemeente de ambitie ‘een lage belasting van het milieu’ gaat realiseren. Het is aan te bevelen om hiervoor een apart omgevingsprogramma op te stellen en dit nader uit te werken. Zo kan in dit omgevingsprogramma dan worden beschreven welke specifieke maatregelen worden genomen om schadelijke stoffen, zoals chemische gewasbeschermingsmiddelen, te beperken. Verder is het aan te raden om daarin een en ander meer te kwantificeren, ook met het oog op monitoring en evaluatie

26/169

Kenmerk



R003-1293162CNC-V01-sla-NL

Aanbevolen wordt om de huidige situatie van de ondiepe ondergrond, waar de kabels en leidingen zitten, inclusief mogelijke knelpunten in kaart te brengen. Het is handig om hierbij aan te geven hoe de gemeente hiermee om wil gaan in relatie tot bovengrondse functies, en ervoor te zorgen dat de impact op en ruimte in de ondergrond wordt meegenomen in





toekomstige plannen en ontwikkelingen Het wordt aanbevolen om waardevolle oude Enkeerdgronden te beschermen bij uitbreidingsplannen en te zorgen voor maatregelen die het organisch stofgehalte verhogen om klimaatverandering tegen te gaan. Dit draagt bij aan een duurzame bodemkwaliteit en helpt om de effecten van droogte te verminderen Aanbevolen wordt om een duidelijk kader op te stellen waarin wordt toegelicht wat de gemeente voor ogen heeft met de uitspraken in de visie dat agrariërs kunnen ondernemen in balans met het bodem- en watersysteem, natuur, landschap en cultuurhistorie. Besteed hierbij ook aandacht aan andere functies in het buitengebied, waaronder recreatie



Grootschalige energieopwekking (onder andere door windenergie) kan grote gevolgen hebben voor het woonklimaat en de natuurlijke en landschappelijke waarden binnen de gemeente. Daarom wordt aanbevolen om een omgevingsprogramma op te stellen met daarin verwoord waar en op welke wijze deze energieopwekking een plek kan worden gegeven. De ambitie met betrekking tot de opwekking van wind in combinatie met nieuw te vormen bos is nog erg abstract. Onderbouw de locatiekeuze hiervoor ook beter



Ontwikkel een omgevingsprogramma voor kleinschalige energieopwekking en opslag en bepaal hoe dit een plek krijgt in de openbare ruimte om verrommeling te voorkomen. Dit helpt om de kwaliteit van de leefomgeving te waarborgen

Daarnaast zijn in twee losse paragrafen aanbevelingen opgenomen om een kader voor ontwikkelingen in het landelijk gebied op te stellen en om een omgevingsprogramma voor (kleinschalige) energieopwekking en -opslag op te stellen.

0.11

Leemten in kennis

De effectbeoordeling in dit plan-MER is kwalitatief van aard, gericht op kansen en risico’s en sluit aan bij het strategische en lange termijn karakter van de omgevingsvisie. De visie is richtinggevend voor verdere uitwerking en doorwerking in omgevingsprogramma´s, het omgevingsplan en/of andere instrumenten. Voor dit plan-MER zijn de gedane aannames afdoende om een voldoende betrouwbaar beeld te verkrijgen van kansen op positieve effecten en risico’s op negatieve effecten op de leefomgeving op de langere termijnen. Op dit abstractieniveau is er dan ook geen sprake van leemtes in kennis of onzekerheden met betrekking tot de in dit plan-MER beschreven kansen en risico’s. Meer gedetailleerde effectbeoordeling, kwantificering daarvan en toetsing aan wettelijke kaders kan alleen plaatsvinden bij verdere uitwerking tot beleid in bijvoorbeeld omgevingsprogramma’s. De effecten die zich uiteindelijk in de praktijk voor zullen doen, moeten op basis van monitoring en evaluatie in beeld worden gebracht.

27/169

Kenmerk

R003-1293162CNC-V01-sla-NL

Een onderdeel van het plan-MER dat verdere uitwerking behoeft, wanneer het beleid van de omgevingsvisie verder is uitgewerkt, zijn de effecten van stikstof op de Natura 2000-gebieden. Een passende beoordeling op projectniveau dient plaats te vinden wanneer concretisering van de omgevingsvisie plaatsvindt. Deze berekening moet plaatsvinden op basis van een gedetailleerd verkeersmodel en een nauwkeurige ligging van de nieuwe woon- en werklocaties. Een berekening met de juiste referentiejaren kan de daadwerkelijke effecten in beeld brengen en de mogelijkheden om deze te beperken.