10 Omgevingsvisie Hilvarenbeek (4a bijlage 2 vast te stellen omgevingsvisie)

84 Doelbereik Ook is in het MER gekeken naar de haalbaarheid van de in de omgevingsvisie beschreven ambities. De doelstellingen van de omgevingsvisie voor Hilvarenbeek laten een gematigd tot hoog doelbereik zien. Dat betekent dat over het algemeen de omgevingsvisie maatregelen bevat die bijdragen aan het behalen van de doelen en ambities. De ambities kunnen op punten echter nog aangescherpt en uitgewerkt worden. De uitvoering hangt sterk af van externe factoren en partijen, wat bijdraagt aan een aanzienlijke bandbreedte van onzekerheid. Aanbevelingen Het MER doet diverse aanbevelingen. Sommige daarvan konden nog worden meegenomen in deze omgevingsvisie. Andere kunnen worden meegenomen worden bij het maken van de omgevingsprogramma’s en/of het omgevingsplan. Verder nemen we een belangrijke aanbeveling ter harte om het halen van de doelen goed te monitoren (zie hieronder onder paragraaf 8.8.).

8.7. Handhaving De wetgever heeft in de beleidscyclus een groot belang toegedicht aan terugkoppeling. Een onderdeel hiervan is de handhaving. Het is van belang handhavend op te treden met het oog op het behoud van de kwaliteit van de leefomgeving. Enerzijds moet er bij de inrichting van het omgevingsplan rekening worden gehouden met de handhaafbaarheid. Anderzijds betekent het dat er voldoende middelen zijn om die onderdelen te handhaven die van belang zijn voor het bereiken van de doelen uit deze omgevingsvisie. Overigens hoeven de ambities uit deze omgevingsvisie niet handhaafbaar te zijn omdat een omgevingsvisie geen rechtstreekse binding heeft voor de burger.

8.8. Een levend document Monitoring en evaluatie Met de omgevingsvisie hebben we als gemeente een koers en een integraal afwegingskader voor de inrichting van onze fysieke leefomgeving. We beschouwen de omgevingsvisie, en in het verlengende daarvan alle Omgevingswetinstrumenten, als levende documenten. De wereld verandert continu en daarom moeten we dus ook regelmatig onze instrumenten herijken. Liggen we nog op koers, zijn er nieuwe ontwikkelingen waar we rekening mee moeten houden, halen we onze ambities wel met onze huidige aanpak? Met een monitoringssysteem houden we als gemeente zicht op de voortgang van onze koers. Het gebruikmaken van meetbare indicatoren is een logische stap bij de verdere aanscherping van de omgevingsvisie. Er is geen wettelijke actualiseringstermijn meer zoals dat bij de structuurvisie en bestemmingsplannen wel altijd het geval was. Op enig moment zullen we tot de conclusie komen dat een bepaald thema toch nog onvoldoende is uitgewerkt of dat de situatie voor een gebied dusdanig is veranderd dat herziening van de visie nodig is. We kiezen als gemeente voor een actualiseringscyclus van eens per twee jaar om de omgevingsvisie voldoende scherp en bij de tijd te houden. We kiezen voor deze korte cyclus omdat de Omgevingswet en bijbehorende instrumenten nieuw zijn. Op termijn bekijken we of we de tijdsdoorloop van de cyclus verlengen.

Stap richting omgevingsvisie 2.0 Deze eerste omgevingsvisie zet de gemeente Hilvarenbeek een stap richting volledige strategische beleidsintegratie. Het uiteindelijke doel is dat de omgevingsvisie de centrale plek wordt voor al het strategisch ruimtelijk beleid. Dat betekent dat er vanaf nu geen andere thematische visies meer als losstaand beleid worden vastgesteld. Om die beleidsintegratie te realiseren beschouwen we de omgevingsvisie als een ‘levend’ document dat continu aangescherpt wordt. Vanzelfsprekend gaan we als gemeente wel verder met het uitwerken van bepaalde thema’s parallel aan de omgevingsvisie. Dit wordt dan alleen niet

85 opgenomen in losstaande beleidsstukken, maar integraal meegenomen in een herziening van deze omgevingsvisie. Via omgevingsprogramma’s werken we bijvoorbeeld aan de uitwerking van een bepaald thema, een specifieke gebiedsuitwerking of anderszins. De strategische uitspraken van een verdiepingsslag moeten uiteindelijk weer landen in de omgevingsvisie en vanwege eventuele juridische consequenties verwerkt worden in het omgevingsplan. In deze zogenaamde 1.0 versie van de omgevingsvisie hebben we alle ruimtelijke thema’s en de verschillende (bestaande) beleidstrajecten en ontwikkelingen met elkaar verbonden. In de omgevingsvisie 2.0 zetten we een volgende stap in het integreren van nieuw strategisch ruimtelijk beleid en de aangegeven thematische/gebiedsgerichte omgevingsprogramma’s.

Bijlagen Omgevingsvisie Hilvarenbeek

86

87

Bijlage I: Verslagen werkateliers

88

89

90

91

Bijlage II: Participatieverslag variantenstudie Opzet participatie In januari 2024 zijn met verschillende belangstellenden en belanghebbenden drie verschillende toekomstbeelden voor Hilvarenbeek verkend. Op 16 januari was er een meedenkavond voor maatschappelijke organisaties en ketenpartners. Op 17 januari ontvingen we geïnteresseerde bewoners. Vervolgens zijn alle bewoners in de gelegenheid geweest om via online vragen mee te denken. In dit verslag staat hoe de belangstellenden en belanghebbenden over de verschillende onderdelen van de kernvisie denken. Drie participatiemomenten Werkatelier Na de opening door de wethouder volgde een presentatie over het proces van de varianten en het vervolg. Genodigden kozen voor welke variant ze ambassadeur willen zijn. Vervolgens gingen ze uiteen in drie groepen om bij elke variant op te schrijven wat aanspreekt en wat knelpunten zijn. Bij de plenaire terugkoppeling presenteerde elke groep hun variant met hierbij de speerpunten. Ook was er nog ruimte voor andere inbreng. Bewonersavond Tijdens de bewonersavond werden de drie varianten in drie groepen besproken. Na een uitleg over de varianten en het doel hierachter, mochten de deelnemers aan de slag met het plaatsen van positieve en negatieve punten bij elke variant. In subgroepen zijn de vragen die er waren besproken en gezamenlijk beantwoord.

Online consultatie Via 40 online stellingen konden de deelnemers hun mening over diverse thema’s delen. Er was hierbij ook ruimte voor eigen inbreng. In totaal waren er 1218 respondenten die de onlineenquête hebben ingevuld. In figuur 1 is de verdeling van de respondenten te zien op basis van leeftijd en de verhouding inwoners en ondernemers.

Figuur 1: Verdeling respondenten online consultatie

92

Groene economie

‘’Beter zou het zijn als er op die bouwlandhectares meer duurzame groenteteelt zou komen. Dan kan een deel van die ruimte worden teruggegeven aan de natuur.’’ – Online consultatie

‘’Koester wat we hebben, maar werk ook toe naar het oplossen van problematiek en accepteren dat groei nodig is.’’ – Werkatelier

De meeste ketenpartners en maatschappelijke organisaties vinden economische groei belangrijk. Om dit te realiseren, zijn meer bedrijfsruimtes en groeimogelijkheden nodig. Het behouden van landschappelijke kwaliteit in het buitengebied en het vergroenen van bestaande en nieuwe bedrijventerreinen is hierbij belangrijk.

‘’Sluit de mogelijkheden tot opwekking van hernieuwbare energie niet uit! Liever niet, maar als het noodzakelijk is, dan duurzaamheid voorop stellen met respect voor natuur.” – Bewonersavond

81,8% van de respondenten is van mening dat de natuur op zo min mogelijk plekken mag worden aangetast door energieopwekking in het buitengebied.

71,8% van de respondenten vindt dat er voldoende ruimte moet blijven voor bedrijventerreinen

Bij inwoners is er steun voor decentrale energieopwekking en het opwekken van duurzame energie op kleinschalig niveau. Er is weerstand tegen het gebruik van natuur en landschap voor grootschalige energieopwekking van zon- en windenergie. Ze zien grootschalige opwek in dat geval liever terug op daken dan in het landschap. Wat betreft het opwekken van windenergie, ziet een deel van de aanwezigen in dat het haast onontkoombaar is. Recreatie vinden de deelnemers belangrijk. Evenementen en festivals zorgen ervoor dat de gemeente ook aantrekkelijk blijft voor jongeren. Daarnaast zijn de kleinschalige evenementen, bijvoorbeeld op het Vrijthof, onderdeel van het authentieke karakter die gekoesterd moeten worden, zo bleek uit de bewonersavond. Het buitengebied is bestemd voor natuur maar ook voor recreatie, ‘’maak natuur daarom beleefbaar’’. Het beleven van de natuur kan namelijk ook zonder de natuur te verstoren. Recreatie wordt gezien als een belangrijke inkomstenbron van het buitengebied.

93

Gezonde gemeenschap Er is een grote behoefte aan nieuwe wijken, met woningen specifiek voor starters en ouderen. Dit om het aanbod aan betaalbare woningen te vergroten en tegemoet te komen aan verschillende behoeften binnen de gemeenschap. Verschillende opmerkingen wijzen op de noodzaak om te zorgen voor seniorenwoningen en sociale interactie tussen ouderen. In de participatie was veel aandacht voor de zorgbehoeften van oudere inwoners en het behouden en versterken van sociale initiatieven en buurt. Veel inwoners benadrukten het belang van het behouden van het dorpse karakter van Hilvarenbeek. Bijvoorbeeld de historische dorpslinten, maar ook aan het verenigingsleven wordt veel waarde aan gehecht. Inwoners deelden hun zorgen over de toegankelijkheid van de gemeente met het openbaar vervoer. Ze gaven aan dat verbeteringen nodig zijn om Hilvarenbeek beter te verbinden met omliggende gemeenschappen en de bredere regio. Zo kan de gemeente het gebruik van het openbaar vervoer ook stimuleren. Ook gaven inwoners aan voorstander te zijn van het stimuleren van vervoer per fiets en te voet. Bij een gezonde gemeenschap horen ook jongeren. Zij hebben de toekomst van onze gemeente in handen. Het aanbod van betaalbare starterswoningen is hierin cruciaal; ‘’Voldoende woningen zodat jonge mensen blijven en dat we ze kunnen binden’’ zo klonk het in het werkatelier.

Maar ook als de gemeente groeit, moet het 'wij’ gevoel behouden blijven. Dit is typerend voor de gemeente en wordt gezien als één van de kernkwaliteiten van Hilvarenbeek. Uit het werkatelier kwam naar voren dat er de afgelopen jaren al veel is veranderd. Het begrip ‘’gezonde groei’’ werd genoemd als oplossing om ervoor te zorgen dat de gemeente kan blijven groeien, maar dit passend blijft binnen haar draagkracht en de kernkwaliteiten van Hilvarenbeek behouden blijven.

“Tekort aan woningen voor senioren: daar moet voor gebouwd gaan worden en daar moeten we wat mee.’’ – Bewonersavond

‘’Weer een mogelijkheid creëren in centrum van de dorpen voor ouderen om samen te wonen, leven en zorg te krijgen’’ – Online consultatie.

“En je kunt auto's wel willen vermijden, maar dan moet je zorgen voor goed openbaar vervoer.’’ – Online consultatie

78,1% van de respondenten is het oneens met het feit dat er alleen kleinschalige woningbouw aan de randen of in het buitengebied komt.

Vanuit de online consulatie blijkt dat 73,4% van de bewoners het idee steunt om meer te bouwen voor starters en senioren. Wel met het gevolg dat de bouw compacter en hoger is.

94

Natuurlijke leefomgeving In het werkatelier werd een gezonde leefomgeving door iedereen als belangrijk ervaren. Meer natuur en het verbeteren van de biodiversiteit dragen hieraan bij. Het verbeteren van de natuur en biodiversiteit is mogelijk door natuurinclusief te bouwen. Maar ook door uitbreiding van woningbouw te compenseren met groen. Enkele deelnemers benadrukten echter dat compact bouwen niet ten koste kan gaan van de leefbaarheid van de kernen en de relatie tot groenvoorzieningen. Iedereen was het erover eens dat Hilvarenbeek een mooi buitengebied heeft en dat dit gekoesterd moet worden. Ook gezien de beperkte ruimte die er is om de verschillende opgaven te laten landen. Daarbij is het belangrijk de huidige landschappen, zoals de beekdalen, de bossen en de landgoederen te behouden. Ook op de bewonersavond gaven veel inwoners aan dat ze graag een natuurlijke inrichting van parkeerplaatsen en speelvelden zien. Veel inwoners waarderen groen op straat. Dit draagt volgens hen bij aan een natuurlijke en gezonde leefomgeving voor mens en dier. Dat het beheer van bodem en water belangrijk is, erkenden veel deelnemers in het werkatelier. Een gezonde bodem krijgt steeds meer aandacht. Hierin zien zij ook de mogelijke rol van een agrariër in het verbeteren en waarborgen van de kwaliteit van de bodem.

Verder was iedereen het er ook over eens dat er ruimte moet zijn voor water in het stedelijk- en landelijk gebied. Voor onder andere het bestrijden van droogte en wateroverlast door buien. Ook gaven inwoners het belang aan van een gezonde en veerkrachtige bodem. Voor het aanpakken van wateroverlast zien ze graag dat de gemeente hierin vooruit denkt en niet dat er pas een aanpak komt wanneer het zich voordoet. Daarnaast zien inwoners het belang in van meer bomen, bijvoorbeeld voor schaduw en het tegengaan van hittestress.

95

Vanuit de resultaten uit de online consultatie blijkt dat 74,7% van de bewoners vindt dat er meer ruimte moet komen voor groen in de dorpskernen.

‘’Meer ruimte voor groen als kleine voedselbosjes. Kan voor mensen goed zijn maar ook voor dieren vooral vogels.’’ – Online consultatie

‘’Meer groen is nodig bij nieuwbouwprojecten. Dus ook tussen de bestaande woningen en nieuwe woningen aan rand van de kern als er wordt uitgebreid.’’ – Bewonersavond

‘’Buitengebied heeft economisch perspectief nodig, zowel voor landbouw als bedrijventerreinen.’’ – Werkatelier

96

Bijlage III: Participatieverslag koers Netwerkbijeenkomst omgevingsvisie Hilvarenbeek 14 oktober 2024, Hercules in Diessen Introductie Deze netwerkbijeenkomst is georganiseerd om maatschappelijke organisaties en ketenpartners mee te laten denken over de concept-ontwerpomgevingsvisie. Marieke de Vree van de gemeente opende de sessie met een welkomstwoord. Proces en inhoud werden vervolgens gepresenteerd door Gerwin Gabry van KuiperCompagnons, die tevens de werkvorm toelichtte. Die werkvorm bestond uit het geven van opmerkingen op de kaarten en teksten per thema en de afwegingskaders per deelgebied in groepjes, waarbij iedereen langs alle onderdelen ging. Er werd in die groepjes enthousiast gediscussieerd, waarbij opviel dat de meningen regelmatig uiteenliepen.

Gezonde gemeenschap – People Tijdens de bijeenkomst werd er gesproken over woningbouwlocaties en de afwegingen die daarbij gemaakt moeten worden. Bij toekomstige locaties houden we rekening met bodem en water. Door de gemeente wordt toegelicht dat er al uitbreidingsrichtingen zijn gedefinieerd. De aangegeven locaties bieden ruimte voor 1.300 woningen. Er zijn verschillende manieren om inbreiding te realiseren, zoals woning- en kavelsplitsing, en het verhogen van de bouwdichtheid door bijvoorbeeld hoger te bouwen. Ten slotte werd het onderwerp van huurwoningen besproken, waarbij door deelnemers de nadruk werd gelegd op de noodzaak om te investeren in de

97 huurmarkt. Voor jongeren is het (in de meeste gevallen) momenteel financieel niet haalbaar om aan een woning te komen. De focus ligt op een gevarieerde mix van woningen die aansluiten bij de diverse behoeften van bewoners. In de kleine kernen wordt het essentieel gevonden dat ouderen in hun vertrouwde omgeving kunnen blijven wonen. Met de komst van thuisbezorgdiensten voor boodschappen wordt zelfstandig wonen in de eigen kern steeds haalbaarder. Daarnaast vraagt de opvang van vluchtelingen, asielzoekers en statushouders, evenals passende huisvesting voor arbeidsmigranten om een lange termijnvisie. We behouden bestaande gebouwen en voegen nieuwbouw van 4-5 lagen toe, zonder hogere gebouwen te vervangen. Het wordt van belang gevonden het karakter van de kernen te behouden. Belangrijk is volgens de deelnemers ook om te voorkomen dat kernen aan elkaar groeien. Het faciliteren van openbaar vervoer wordt een waardevolle ambitie gevonden, maar vraagt nog om concrete uitwerking. Hoewel de gemeente dit niet zelf kan organiseren, hebben we wel een stem in het proces. Wat betreft elektrische laadpalen: we beschikken al over een groot aantal en breiden deze verder uit op basis van de behoefte. Over fietsroutes wordt opgemerkt dat er momenteel geen plannen zijn om meer routes aan te leggen dan al ingetekend. De mountainbikeroute ligt bovendien voorlopig stil.

Natuurlijke leefomgeving – Planet De discussie over Natura 2000-gebieden en stikstofuitstoot brengt veel bezorgdheid en complicaties met zich mee. Die wordt bij sommige deelnemers versterkt door de vraag hoe objectief het systeem is dat wordt gebruikt om de stikstofuitstoot te meten en te reguleren. Er wordt ook bezorgdheid uitgesproken over de gevolgen van het huidige systeem: veel dingen stagneren omdat er uitspraken worden gedaan die verdere ontwikkeling belemmeren.

Er is aan de andere kant bezorgdheid over het ontstaan van gebieden die door de stikstofuitstoot alleen bramen en brandnetels voortbrengen. De gemeente wil ondernemerschap stimuleren, maar vindt het belangrijk dat hier normen en waarden aan verbonden zijn. Erkend wordt dat het herstel van de natuur mogelijk is, maar dit vereist gerichte en lokale maatregelen. Het debat vraagt om duidelijke richtlijnen en praktische oplossingen om zowel de natuur te behouden als ontwikkeling mogelijk te maken. Het wordt door sommige deelnemers essentieel gevonden om niet alles te blokkeren wat de voortgang belemmert, zolang het uiteindelijk bijdraagt aan het grotere doel. Er zijn volgens hen plekken binnen de gemeente waar ruimte is voor meer mogelijkheden, vooral in bepaalde zones waar we net iets meer flexibiliteit kunnen bieden Tegelijkertijd wordt het duidelijk dat er soms concrete maatregelen nodig zijn. Zo moeten er nu al stappen gezet worden, zoals het instellen van een stookverbod. Ook wordt aangevoerd dat het in nieuwe wijken moeilijk is om iedereen meteen elektrisch te laten rijden, terwijl luchtvervuiling een complexere uitdaging is. Burgers brengen beperkingen met zich mee voor de reeds gevestigde agrariër. Er is bezorgdheid over het behoud van de open ruimte tussen de kernen.

Er wordt gesuggereerd dat de gemeente als beheerder van het geld meer grip zou moeten hebben om beter te sturen waar kavels en woningen ontwikkeld worden. Dat de visie op de landgoederen van omliggende gemeentes, zoals Oirschot en Oisterwijk, aansluit op die van Hilvarenbeek word gewaardeerd, maar er is bezorgdheid over de term "jong ontginningslandschap". De gemeente verduidelijkt dat hoewel het landschap een lagere waardering heeft, dit niet betekent dat alles daar mag.

98 Er is bij enkele deelnemers bezorgdheid over het beheer en de bestemming van leegkomende agrarische gebouwen, vooral met het oog op drugscriminaliteit. Verder wordt gewezen op het gebrek aan vooruitgang bij het realiseren van ecologische verbindingszones in samenwerking met het waterschap en op het weghalen, in plaats van toevoegen, van bomen. Verder komt de vraag op of de gemeente maatregelen kan nemen om stenen tuinen bij woningen terug te dringen. Ook wordt gevraagd wat dorps is en wat niet. Groene economie – Profit Volgens sommige deelnemers moet de bestaande natuur worden beschermd, en moeten agrariërs die stoppen, duidelijkheid krijgen over toekomstmogelijkheden. Ambities moeten afgestemd worden op de agrarische visie en draagvlak in de gemeenschap. Daarnaast is er een oproep om schadelijke teelten zoals lelies, pioenen, en chemische glastuinbouw uit te sluiten. Grondwaterpeilverhoging en waterbeheer moeten volgens sommigen prioriteit krijgen. Aangegeven word dat de ontwikkeling van recreatie en toerisme niet mag leiden tot verkeersoverlast. Grootschalige evenementen worden door sommige deelnemers ongewenst gevonden, gezien de impact op gezondheid en leefomgeving. Aandacht wordt gevraagd voor de ongelijke mogelijkheden om mee te doen in de warmtetransitie. De isolatie van woningen moet samengaan met goede ventilatie.

99

Bewonersavond omgevingsvisie Hilvarenbeek 14 oktober 2024, Hercules in Diessen Introductie Deze bijeenkomst is georganiseerd om bewoners mee te laten denken over de concept-ontwerp-omgevingsvisie. Wethouder Machielsen van de gemeente opende de sessie met een welkomstwoord. Hij gaf aan dat het doel is samen gezond te groeien. We zijn geen museum. Niet alles is meteen perfect, maar het doel is om met elkaar naar een mooie woonomgeving toe te werken. Het is niet de bedoeling alleen zoveel mogelijk bij te bouwen, maar op een gezonde manier samen te werken aan een gezonde groei van de gemeente, niet alleen op het gebied van duurzaamheid, maar met elkaar het gesprek voeren over de toekomst. Op een verantwoorde manier en vooral samen. Proces en inhoud werden vervolgens gepresenteerd door Gerwin Gabry van KuiperCompagnons, die tevens de werkvorm toelichtte. Die werkvorm bestond uit het geven van opmerkingen op de kaarten en teksten per thema en de afwegingskaders per deelgebied in groepjes, waarbij iedereen langs alle onderdelen ging. Er werd in die groepjes enthousiast gediscussieerd, waarbij opviel dat de meningen regelmatig uiteenliepen. Gezonde gemeenschap - People De bespreking van de groepen bracht diverse thema’s naar voren die belangrijk zijn voor de toekomst van wonen en zorg in de regio.

Zo werd er aandacht gevraagd voor het gebrek aan woonzorgvoorzieningen die aansluiten bij de Woonzorgvisie. Het behoud van kernen en het bevorderen van wonen in deze gebieden wordt als essentieel gezien, terwijl ook een groter aanbod aan woningen in het buitengebied gewenst is. Verder werd gepleit voor het herbestemmen van grote, leegstaande panden in Diessen en het verbeteren van trottoirs en fietspaden, die vaak in slechte staat verkeren. Bij nieuwbouw ligt de focus op inbreiding en maatwerk, met een voorkeur voor maximaal drie tot vier bouwlagen, hoewel er ook vragen

100 waren waarom zes lagen niet mogelijk zouden zijn. Er is ook zorg over de toename van opslagruimtes buiten de kernen. Het verplaatsen hiervan naar kernrandzones kan een oplossing bieden, terwijl mantelzorg in het buitengebied vergunningsvrij mogelijk moet zijn. In Haghorst en Baarschot werd het gebrek aan stoepen genoemd als belemmering voor wandelen, een probleem dat ook elders speelt. Daarnaast werd het beperkte aanbod van laadpalen aangekaart, waarbij sommige dorpen alleen in nabijgelegen kernen toegang hebben. De doorstroming van woningen kwam eveneens ter sprake, met zorgen over eigenaren die verhuizen maar hun oude woning verhuren, wat starters belemmert. Het belang van heldere keuzes over woningbouw, met name in bedrijfsruimteverbetering (VAB), werd benadrukt, waarbij ook rekening moet worden gehouden met provinciale richtlijnen. Tot slot waren er kritische geluiden over tegenstrijdige stellingen in de enquête en de soms onduidelijke centrumontwikkeling in Diessen. Een heldere visie voor detailhandel en horeca in het centrumgebied wordt door sommigen als wenselijk gezien. Natuurlijke leefomgeving – Planet Tijdens de bijeenkomst sprak wethouder Machielsen over het belang van samenwerking om te bouwen aan een toekomstbestendige gemeente. Niet alleen meer bouwen, maar samen op een verantwoorde manier werken aan een gezonde leefomgeving.

Daarbij spelen duurzaamheid, natuurbehoud, en het benutten van bodem- en watersystemen een grote rol. In Diessen kwamen zorgen naar voren over leefbaarheid, met name door drukte en parkeerproblemen. Er werd gepleit voor het verbinden van groene gebieden om natuur en leefbaarheid te versterken. Daarnaast werd het belang van het behoud van landbouwgrond benadrukt, waarbij boeren ruimte moeten blijven krijgen om hun werk te doen. Het gebruik van gifstoffen bij lelieteelt werd als ernstig probleem aangekaart, met zorgen over de impact op gezondheid en milieu.

Er was discussie over de bouwmogelijkheden in Natura 2000-gebieden en de noodzaak om in dorpen uit te breiden om jongeren te behouden. De gevolgen van eerdere beleidskeuzes, zoals het bouwverbod in Haghorst en Biest, tonen hoe moeilijk inbreiding in de praktijk is. Het verbod op houtstook riep gemengde reacties op. Hoewel de risico’s van fijnstof en luchtverontreiniging werden erkend, benadrukten sommige bewoners het belang van houtstook voor sfeer en bijverwarming. De gemeente onderstreepte het belang van maatwerk en samenwerking. Door met elkaar in gesprek te blijven, kunnen stappen worden gezet richting een gemeente waar natuur, leefbaarheid en duurzaamheid in balans zijn. Groene economie – Profit Er zijn zorgen over de bescherming van natuur en dieren in Hilvarenbeek, zoals het voorkomen van gifgebruik en het beschermen van kleinere dieren. Er wordt voor gepleit om geen zonneweides of windmolens binnen twee kilometer van Haghorst te plaatsen en voor een duidelijke keuze in de uitbreiding van het gebied. Bedrijven zouden alleen lokaal mogen uitbreiden, met oog voor duurzaamheid en vergroening. Er is behoefte aan meer ruimte voor kleinere bedrijven en het stimuleren van biologische landbouw, terwijl intensieve landbouw wordt getemperd.

Daarnaast wordt er gevraagd om verduidelijking over de verduurzaming van agrarische bedrijven, minder festivals om geluidshinder te verminderen, en meer ruimte voor startende ondernemers. Bedrijven moeten hun visie kunnen volgen, met respect voor de natuur en voedselzekerheid. Tenslotte vinden sommige deelnemers dat er duidelijkheid moet komen over de bestemming van landbouwgrond en industriegebieden, en dat het gebruik van zonnepanelen op landbouwgrond moet worden vermeden.