10 Nota Grondbeleid (1 raadsvoorstel) NIEUW
Tekst van het document
gemeente Hilvarenbeek
Ons Kenmerk: 1011055
Voorstel aan de raad In de vergadering van Behandeld in college op Behandeld in commissie(s) Agendapunt Beleidsveld Onderwerp
: 26 september 2024 : 9 juli 2024 : Ruimte van 5 & 12 september 2024 : 10 : Ruimtelijke Ordening : Vaststellen Nota Grondbeleid
Onderwerp Nota Grondbeleid Hilvarenbeek 2024 Voorstel 1. Tot vaststelling van de Nota Grondbeleid 2024 met als hoofdlijn het voeren van een dynamisch grondbeleid; 2. Akkoord te gaan met een heldere rolverdeling tussen raad (kaderstelling) en college (uitvoering) conform de in de Nota Grondbeleid 2024 opgenomen tabel op bladzijde 30; 3. Dat via de in de Nota Grondbeleid 2024 (bladzijde 13) opgenomen Routekaart door het college per ruimtelijk initiatief de gemeentelijke houding wordt bepaald, de gemeentelijke rol wordt bepaald en de gemeentelijke inzet van grondbeleidsinstrumenten wordt bepaald; 4. Het college op te dragen aan de gemeenteraad een Nota Grondprijsbeleid ter vaststelling aan te bieden ter kadering van de jaarlijks door het college vast te stellen Grondprijzenbrief en daarnaast vanaf heden te kiezen voor een (financiële) verslaglegging over de gemeentelijke grondexploitaties via de reguliere planning & control-cyclus; 5. Tot verlenen van mandaat aan het college voor het aankopen van strategische gronden tot maximaal 2 miljoen euro per transactie en tot een balanswaarde van maximaal 4 miljoen euro; 6. Akkoord te gaan met de inzet van de algemene reserve grondexploitaties voor dekking van de risico’s en lasten van strategische grondaankopen, afboeking van voorbereidingskosten wanneer deze de periode van 5 jaar verstrijken en tekorten op faciliterende projecten; 7.
Vanaf heden te kiezen voor een vijfjaarlijkse cyclus voor vaststelling van de Nota Grondbeleid . Inleiding De gemeente Hilvarenbeek hanteert tot op heden geen Nota Grondbeleid, maar omschrijft haar grondbeleid kort in de jaarlijkse Grondnota. In deze Grondnota is opgenomen dat de gemeente Hilvarenbeek actief grondbeleid voert, maar waarom, op welke manier en met welke instrumenten zij dit uitvoert wordt niet duidelijk toegelicht. Het grondbeleid is daarmee onvolledig en in de uitvoering ontbreekt het aan een duidelijke manier van handelen door de gemeente Hilvarenbeek. Hetgeen betekent dat er geen uniform afwegingskader is voor de rol die de gemeente Hilvarenbeek inneemt bij een ruimtelijk initiatief en wanneer zij welke grondinstrumenten wenst in te zetten, passend bij de specifieke rol in het ruimtelijk initiatief.
1
Raad van 26 september 2024, nr. 10
Het beoogde effect van de Nota Grondbeleid is een kader bieden dat voldoet aan het Besluit Begroting en Verantwoording, flexibiliteit mogelijk maakt om op veranderende marktsituaties in te spelen, een heldere rolverdeling tussen raad en college geeft en een uniforme manier van bepalen van de toe te passen grondpolitiek creëert. Hierdoor ontstaat er duidelijkheid voor alle betrokken partijen in een ruimtelijk initiatief. Argumenten 1.1. Een dynamisch grondbeleid waarbij een zorgvuldige afweging gemaakt wordt welke rol per ruimtelijk initiatief het meest geschikt is om de gemeentelijke ambities en beleidsopgaven te realiseren. Huidig is er onvoldoende informatie omtrent het te voeren grondbeleid en met name de manier waarop de gemeente invulling geeft aan het grondbeleid. Door het vaststellen van de Nota Grondbeleid ontstaat er een uniform afwegingskader voor de manier waarop de gemeente Hilvarenbeek uitvoering geeft aan haar grondbeleid en daarmee de realisatie van haar ruimtelijke ambities en beleidsopgaven. Het afwegingskader van de Nota Grondbeleid zal toegepast worden op grotere initiatieven, waarbij kleinere initiatieven (één of enkele woningen) niet getoetst worden, maar uitsluitend faciliterend opgetreden zal worden. Er ontstaat een eenduidige toetsing van alle ruimtelijke initiatieven. 1.2.
De Nota Grondbeleid geeft initiatiefnemers meer duidelijkheid over de rol die de gemeente inneemt per initiatief. Het wordt voor initiatiefnemers gemakkelijker om aan de hand van het uniform afwegingskader te bepalen wanneer de gemeente welke rol aanneemt bij een initiatief. Hierdoor worden verwachtingen redelijker en komen initiatiefnemers minder vaak voor verrassingen te staan bij de uitwerking van een initiatief. Dit zorgt ervoor dat er een constructievere samenwerking kan optreden tussen gemeente en initiatiefnemer. 2. Het vaststellen van de Nota Grondbeleid leidt tot een nieuwe rolverdeling tussen raad en college. De raad krijgt namelijk de mogelijkheid om de kaders van de Nota Grondbeleid te bepalen en vast te stellen, maar de uitvoering van het grondbeleid en het toetsen van de ruimtelijke initiatieven aan de door de raad gestelde kaders ligt bij het college van burgemeester en wethouders. Het college van burgemeester en wethouders zal de raad informeren over de rol (actief, actief-faciliterend of faciliterend) die de gemeente Hilvarenbeek inneemt per ruimtelijk initiatief en zal de raad informeren hoe zij gekomen is tot deze rol op basis van de door de raad vastgestelde kaders opgenomen in de Nota Grondbeleid. Verder zal hierbij ook worden geïnformeerd over de grondbeleidinstrumenten welke de gemeente Hilvarenbeek voornemens is in te zetten.
De raad heeft hierbij een controlerende rol en toetst of het college de door de raad vastgestelde kaders correct toepast bij de gemeentelijke rolneming in ruimtelijke initiatieven. 3.1. De keuze voor dynamisch grondbeleid zorgt voor een efficiënte inzet van capaciteit. Niet elk ruimtelijk initiatief in de gemeente Hilvarenbeek vraagt om hetzelfde grondbeleid. Wat op voor het ene ruimtelijke initiatief werk, werkt voor de andere niet en vice versa. De afweging voor het type grondbeleid per ruimtelijk initiatief leidt ertoe dat er ook mogelijkheden zijn om actief-faciliterend of faciliterend op te treden, waar voorheen uitsluitend actief grondbeleid de norm was. De benodigde ambtelijke capaciteit bij actief grondbeleid is vele malen groter. Vanwege het feit dat de Nota Grondbeleid ook andere vormen van grondbeleid mogelijk maakt, kan er efficiënter omgegaan worden met ambtelijke capaciteit en wordt deze capaciteit per ruimtelijk initiatief zo optimaal mogelijk ingezet. 3.2 De Nota Grondbeleid omschrijft per aan te nemen rol de grondbeleidinstrumenten welke kunnen worden ingezet en wanneer. De gemeente heeft meerdere grondbeleidinstrumenten ter beschikking. Deze instrumenten kunnen niet zo maar ingezet worden, maar zijn afhankelijk van de rol die de gemeente in een initiatief inneemt. De Nota Grondbeleid omschrijft duidelijk de instrumenten die de 2
Raad van 26 september 2024, nr. 10
gemeente tot haar beschikking heeft en wanneer en hoe deze ingezet dienen te worden bij een bepaalde rol. Op deze manier biedt de Nota Grondbeleid sturing aan het efficiënt en tijdig inzetten van de grondbeleidinstrumenten. 4. De gemeente Hilvarenbeek neemt afscheid van de jaarlijkse Grondnota waarin grondbeleid, grondprijzen en verantwoording over lopende grondexploitaties plaatsvond en werd vastgesteld. Het wordt beoogd om de onderdelen uit de Grondnota verder uit te werken in separate beleidsdocumenten. De belangrijkste onderdelen uit de Grondnota zijn: grondbeleid, grondprijzen en verantwoording lopende grondexploitaties. Door het vaststellen van de Not a Grondbeleid wordt het onderdeel grondbeleid in de Grondnota vervangen. In de Nota Grondbeleid wordt ook aanzet gedaan tot het vervangen en aanpassen van de manier waarop de grondprijzen worden vastgesteld en hoe de verantwoording plaatsvindt over de lopende grondexploitaties. Het voorstel is om de grondprijzen niet meer jaarlijks te laten vaststellen door de raad, maar om de raad een Nota Grondprijzen te laten vaststellen. Dit betreft een beleidsdocument waarin de raad de kaders stelt op welke wijze wordt omgegaan met grondprijzen in de gemeente Hilvarenbeek en hoe de grondprijzen per categorie, kern, etc. bepaald dienen te worden.
Net zoals bij de Nota Grondbeleid is het voorstel om de uitvoering van de bij het college onder te brengen. Het college stelt dan jaarlijks een Grondprijzenbrief vast met de geldende grondprijzen. Dit doet zij aan de hand van de Nota Grondprijzen waarin de raad de kaders heeft vastgesteld. Beoogd wordt om deze stukken in 2024 verder uit te werken, waarbij in de tussentijd de vastgesteld grondprijzen uit de Grondnota van toepassing blijven. Verder zal de verslaglegging van de grondexploitaties die ook in de Grondnota werd gedaan, in het vervolg plaatsvinden via het reguliere planning- en control-cyclus. De informatie die terug te vinden was in de Grondnota is ook te vinden bij de jaarrekening. Dit betreft grotendeels dezelfde tabellen en informatie. De verschillenanalyse is echter tot op heden geen onderdeel geweest van de jaarrekening. Deze zal vanaf nu worden opgenomen in een extra toelichting c.q. bijlage bij de jaarrekening, zodat deze informatie toegankelijk blijft. 5.
Het college verkrijgt een hoger mandaat ten behoeve van strategische grondaankopen. Het college van burgemeester en wethouders krijgt een vergroot mandaat ten behoeve van strategische grondaankopen. Het mandaat wordt vergroot van maximaal € 1.000.000,00 per grondtransactie naar maximaal € 2.000.000,00 per grondtransactie, waarbij de balans van strategische grondaankopen nimmer hoger mag zijn dan € 4.000.000,00. Wanneer strategisch aangekochte gronden overgaan naar een Bouwgrond In Exploitatie (BIE) verdwijnen ze van de balans op de algemene dienst en komt er weer ruimte vrij voor nieuwe strategische aankopen. Gronden aangekocht t.b.v. ruiling (ruilgronden) worden niet meegerekend op de balanswaarde tot een maximum van € 4.000.000,00.
6.
De algemene reserve grondexploitatie gaat breder ingezet worden voor het dekken van kosten en risico’s. Huidig worden een aantal kosten en risico’s gedekt uit de algemene dienst, waaronder 1) het risico van afwaardering van strategische grondaankopen en rente op strategische grondaankopen, 2) het risico van afboekingen van voorbereidingskosten die na 5 jaar niet hebben geleid tot een actieve grondexploitatie en 3) het risico van onvoldoende kostenverhaal op facilitaire grondexploitaties (wanneer het gemeentelijk kostenverhaal lager is dan de gerealiseerde kosten en hierdoor een tekort ontstaat). In de Nota Grondbeleid is opgenomen dat de hiervoor omschreven kosten en risico’s niet meer ten laste komen van de algemene dienst, maar voor de algemene reserve grondexploitatie. Hierdoor worden kosten en risico’s die grondzaken gerelateerd zijn geclusterd op de algemene reserve grondexploitatie. Dit wijkt af van de huidige methodiek en is alleen toegestaan i.c.m. een raadsbesluit. Bij vaststelling van de Nota Grondbeleid zal ook de algemene reserve grondexploitatie breder ingezet gaan worden, waardoor er middelen uit de algemene dienst elders ingezet kunnen worden.
3
Raad van 26 september 2024, nr. 10
7.
Geen jaarlijkse grondnota, maar 5 jaarlijks grondbeleid. Zoals eerder omschreven stelt de raad van de gemeente Hilvarenbeek nu jaarlijks de Grondnota vast. Wanneer de raad besluit de Nota Grondbeleid vast te stellen, dan zal deze niet jaarlijks worden vastgesteld. De Nota Grondbeleid zal worden gehanteerd voor een periode van 5 jaar. De Nota Grondbeleid wordt na 5 jaar geactualiseerd of zo veel eerder dat veranderen marktomstandigheden aanleiding geven voor een actualisatie van de Nota Grondbeleid.
Kanttekeningen 4. Het vaststellen van de Nota Grondbeleid leidt tot een meer kader stellende rol voor de raad en een meer uitvoerende rol voor het college. Door het vaststellen van de Nota Grondbeleid gaat de raad akkoord met het Grondbeleid voor een periode van 5 jaar, of zoveel eerder dan dat de markt vraagt om nieuwe kaders in relatie tot het grondbeleid. Daarnaast gaat de raad ook akkoord met het verdwijnen van de Grondnota en de manier waarop voorgesteld is de overige onderdelen uit deze Grondnota (Grondprijzen en Verantwoording lopende grondexploitaties) vorm te gaan geven. Uiteraard vergt dit nog verdere uitwerking en tussentijds zal de Grondnota op het onderdeel grondprijzen in ieder geval geldend blijven. Financiën Het vaststellen van de Nota Grondbeleid heeft geen directe positieve of negatieve financiële gevolgen. Communicatie Na vaststelling van de Nota Grondbeleid zal het document actief worden gehanteerd binnen de gemeente Hilvarenbeek. Verder zal de Nota Grondbeleid worden gepubliceerd op de website van de gemeente Hilvarenbeek en op www.lokaleregelgeving.overheid.nl. Uitvoering Na het vaststellen van de Nota Grondbeleid zal hetgeen omschreven in de Grondnota, betreffende het onderwerp grondbeleid, komen te vervallen. De overige inhoud van de Grondnota blijft geldend. Zoals eerder omschreven zal de Grondnota volledig komen te verval len.
Dit betekent dat er een Nota Grondprijsbeleid opgesteld zal worden, waarin de kaders van de raad worden verwerkt omtrent de manier waarop Hilvarenbeek grondprijzen vaststelt. Na het vaststellen van de Nota Grondprijsbeleid zal er door het college een Grondprijzenbrief worden opgesteld die de huidige grondprijzen in de Grondnota vervangt. Het voorbereiden en opstellen van beiden producten zal plaatsvinden nadat de raad de Nota Grondbeleid heeft vastgesteld. Uiteraard wordt de raad actief betrokken in het opstellen en vormgeven van het kader stellende Nota Grondprijsbeleid.
burgemeester en wethouders van Hilvarenbeek Burgemeester Evert Weys
secretaris Frank Jansen
Advies raadscommissie Dit voorstel is op 12 september 2024 oordeelsvormend behandeld in de commissie Ruimte. De commissie adviseert het presidium om dit voorstel hamerstuk op de voorlopige agenda van de raadsvergadering van 26 september 2024 te plaatsen. De griffier, Maarten Janus 4
Raad van 26 september 2024, nr. 10
Eindvoorstel Het college handhaaft het voorstel zoals genoemd in de paragraaf “Voorstel”. Burgemeester en Wethouders van Hilvarenbeek, secretaris, burgemeester, Frank Jansen Evert Weys Bijlagen (digitaal in raadsinformatiesysteem) 1. Nota Grondbeleid. 2. Terugkoppeling informerende commissieavond. 3. Concept raadsbesluit.
5