10 Jaarstukken 2024 (4 definitief accountantsverslag 2024)
Tekst van het document
Accountantsverslag Gemeente Hilvarenbeek Boekjaar 2024
Aanbiedingsbrief Aan de gemeenteraad van de gemeente Hilvarenbeek Vrijthof 10 5081 BA Hilvarenbeek Onderwerp: Accountantsverslag 2024 Kenmerk: Verslag d.d. 26 juni 2025 Geachte leden van de gemeenteraad,
In overeenstemming met de opdracht tot de controle van de jaarrekening 2024 van gemeente Hilvarenbeek, zoals overeengekomen in onze opdrachtbevestiging d.d. 11 juli 2024, bieden wij u hierbij het accountantsverslag aan. Het accountantsverslag bevat de bevindingen en conclusies naar aanleiding van onze werkzaamheden. De bevindingen in dit verslag zijn besproken met de portefeuillehouder financiën en een afvaardiging van de ambtelijke organisatie.
Wij zijn voornemens u op 26 juni 2025 te machtigen om onze goedkeurende controleverklaring op te nemen in uw jaarrekening 2024.
Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en zijn graag bereid de inhoud van deze rapportage nader toe te lichten.
Met vriendelijke groet, Baker Tilly (Netherlands) N.V.
drs. B. (Barry) Smeenk RA Extern accountant
pagina | 2
Inhoud 1. Bestuurlijke samenvatting 2. Opdracht, scope en uitkomsten 3. Financiële positie 4. Belangrijkste bevindingen 5. Raadsaandachtspunten 6. Actuele ontwikkelingen 7. Bijlagen
pagina | 3
1
Bestuurlijke samenvatting
pagina | 4
Management samenvatting Bestuurlijke samenvatting Financiële kengetallen en signaleringswaarden
pagina | 5
Management samenvatting Bestuurlijke samenvatting Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2024 een goedkeurende verklaring te verstrekken.
Het jaarverslag is cf. NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet in materiële zin aan de laatste actuele voorschriften. Het Besluit Begroting en Verantwoording is in alle opzichten nageleefd in 2024. Het college heeft er voor gekozen de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening en de toelichting hierop in de paragraaf bedrijfsvoering onderdeel te laten zijn van het jaarverslag, ondanks dat dit conform de BBV in formele zin nog niet verplicht is. Op deze wijze heeft de gemeente Hilvarenbeek invulling gegeven aan de aanbeveling van het Rijk om de verantwoording op te nemen. Op deze wijze wordt ook invulling gegeven aan de lokale afspraken tussen het college en de gemeenteraad, zoals opgenomen in de aangepaste verordeningen. Uit onze controle met betrekking tot ons getrouwheidsoordeel blijkt een aantal controleverschillen/tekstuele aanpassingen. Deze zijn deels gecorrigeerd in de definitieve versie van de jaarrekening. Een deel van onze controleverschillen is echter niet gecorrigeerd. Hoewel wij van mening zijn dat het college alle correcties dient te verwerken, vallen de ongecorrigeerde verschillen binnen de controletoleranties met betrekking tot een goedkeurende verklaring.
De ongecorrigeerde verschillen hebben betrekking op de afrekening jeugd vanuit Hart van Brabant (€ 70.000 nadelig), de afrekening WMO vanuit SIEM (€ 60.000 voordelig), de voorziening voormalig personeel (€ 32.000 nadelig), de overlopende passiva (€ 24.000 voordelig), de afrekeningen Rijk vanuit SiSa-regelingen (€ 278.000 nadelig) en vanuit de voortgezette controle (€ 186.000 inzake facturen die betrekking hebben op investeringen of ten laste van de onderhoudsvoorziening moeten). Wij constateren dat de jaarrekening van de gemeente Hilvarenbeek een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2024 als van de activa en passiva per 31 december 2024 in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en gemeenten. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2024 in overeenstemming zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2024 van de gemeente Hilvarenbeek voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.
Wij hebben geen ongecorrigeerde controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage geconstateerd.
pagina | 6
Management samenvatting Bestuurlijke samenvatting
Het boekjaar 2024 sluit met een financieel resultaat van € 0,4 miljoen (voordelig). De totale vermogenspositie van de gemeente Hilvarenbeek bedraagt € 15,7 miljoen (2023: € 16,2 miljoen) met een solvabiliteitsratio van 25% (2023: 26%). De vermogenspositie is dan ook toereikend te noemen. Het college concludeert in de paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing dat de incidentele weerstandscapaciteit toereikend is. De structurele weerstandscapaciteit is van uitstekende omvang om de structurele risico's te kunnen opvangen. Gelijk aan voorgaand jaar heeft het college de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen in de jaarrekening. Met betrekking tot de rechtmatigheidsverantwoording concludeert het college dat voor een bedrag van € 3.529.000 aan verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties niet rechtmatig tot stand zijn gekomen. Dit bedrag overschrijdt de door de raad vastgestelde verantwoordingsgrens van € 1.754.490. Tevens merkt het college op dat de begrotingsoverschrijdingen ter hoogte van € 2.412.000 acceptabel zijn volgens de afspraken die door het college en de raad in de financiële verordening zijn vastgelegd. Daarnaast constateert het college onrechtmatigheden als gevolg van het overschrijden van investeringskrediet € 60.000 en als gevolg van het niet juist toepassen van de aanbestedingsrichtlijnen € 1.057.000.
Wij hebben vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording getrouw is opgenomen. Wij adviseren u kennis te nemen van de toelichting die het college opgenomen heeft in de paragraaf bedrijfsvoering en de rechtmatigheidsverantwoording zoals opgenomen. We hebben vanuit onze zijde ervaren dat het controleproces soepel is verlopen, waarbij op een prettige en constructieve wijze met de ambtelijke organisatie is samengewerkt. In lijn met voorgaand jaar nemen we in de evaluatie met de organisatie de verbeterpunten van beide kanten mee om zodoende onze dienstverlening verder te verbeteren. Hierbij zal ook de timing van de uit te voeren werkzaamheden onderwerp van gesprek zijn gezien de korte doorlooptijd die nu gerealiseerd moet worden, zeker gezien de beperkte bezetting van de organisatie.
pagina | 7
2
Opdracht, scope en uitkomsten
pagina | 8
2. Opdracht, scope en uitkomsten Reikwijdte van de controle
Grondslag
Bedrag
1% lasten inclusief toevoegingen reserves
€ 584.000
• De jaarrekening.
Goedkeuringstolerantie onzekerheden 3% lasten inclusief toevoegingen reserves
€ 1.752.000
• Bijlagen.
Rapporteringstolerantie
€ 29.200
Met de opdrachtbevestiging van 11 juli 2024 heeft u ons opdracht gegeven
De toleranties voor de rechtmatigheidsverantwoording, zoals vastgelegd in
tot het controleren van de jaarrekening 2024. De reikwijdte van onze controle
uw financiële verordening, wijken beperkt af van de toleranties voor de
staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop
controle op de getrouwheid. Dit leidt ertoe dat de door het college opgestelde
van de controle geen sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van
rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld op basis van de volgende
onze controle.
toleranties:
De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit: • Het jaarverslag (programmaverantwoording + paragrafen).
Goedkeuringstolerantie fouten
Overzicht toleranties
5% van de goedkeuringstolerantie
Grondslag
Bedrag
De materialiteit bij de uitvoering van onze controle is € 584.000.
Verantwoordingsgrens onrechtmatigheden
3% lasten inclusief toevoegingen reserves
€ 1.754.500
Deze materialiteit sluit aan op het door de gemeenteraad op 1 februari 2024
Rapporteringstolerantie
Conform afspraak in de financiële verordening
€ 25.000
vastgestelde controleprotocol over boekjaar 2024.
pagina | 9
2. Opdracht, scope en uitkomsten Kernpunten en significante risico’s in de controle
Interne beheersing
Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen, onder
Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij de interne beheersing
andere met betrekking tot de volgende kernpunten van de controle:
inclusief de IT-omgeving, voor zover van belang voor de
• Schattingsposten en veronderstellingen van het management;
jaarrekeningcontrole, beoordeeld. Naar aanleiding van onze werkzaamheden
• Waardering van de grondexploitaties;
hebben wij een managementletter geschreven. Deze managementletter
• Marktconformiteit van de grond- aankopen en -verkopen;
hebben wij op uitgebracht en is toegelicht in de auditcommissie van
• De rechtmatigheidsverantwoording (en de daarbij horende
11 februari 2025.
verantwoordelijkheden voor u); • Onterechte betalingen waardoor de lasten ten onrechte zijn verantwoord;
Onze werkzaamheden zijn niet gericht op het geven van een oordeel over de
• Doorbreking van AO/IB door het management.
interne beheersing van de organisatie als geheel. De rapportage bevat daardoor niet alle onvolkomenheden in de interne beheersing, die bij een
Uitkomsten
eventueel uitgebreid en hierop specifiek gericht onderzoek naar voren
Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2024 een goedkeurende verklaring
zouden kunnen komen.
te verstrekken voor de getrouwheid van de jaarrekening. De geconstateerde controleverschillen zijn gecorrigeerd in de definitieve versie van de jaarrekening. De ongecorrigeerde verschillen blijven binnen de grenzen van de materialiteit.
pagina | 10
2. Opdracht, scope en uitkomsten Geautomatiseerde gegevensverwerking
Inzet controleteam
Op grond van artikel 393 lid 4, Titel 9 Boek 2 BW rapporteren wij onze
In onderstaande tabel geven wij inzicht in de geplande en gerealiseerde
bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de
urenbesteding van het controleteam. De uren zijn uitgesplitst naar
geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag. Wij merken op dat de
functieniveau.
jaarrekeningcontrole niet specifiek gericht is op de betrouwbaarheid en
Budget uren
Realisatie uren
Partner / externe accountant
41
51
Manager
114
145
Controleleiders
91
284
IT-auditors
61
78
managementletter hebben wij een aantal attentiepunten ten aanzien van de
Overige teamleden
226
241
IT-omgeving opgenomen.
Totaal
553
799
continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking.
Wij zijn van mening dat voldoende maatregelen zijn getroffen om de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking en informatievoorziening te waarborgen. In onze
Functie
pagina | 11
2. Opdracht, scope en uitkomsten Verloop van de opdracht
Frauderisico’s
We hebben vanuit onze zijde ervaren dat het controleproces soepel is
Zoals ook in ons controleplan opgenomen bevindt het college dan wel het
gelopen, waarbij op een prettige en constructieve wijze met de ambtelijke
management zich in een unieke positie om fraude te plegen, omdat het in
organisatie is samengewerkt. In lijn met voorgaand jaar nemen we in de
staat is de administratieve vastleggingen te manipuleren en frauduleuze
evaluatie met de organisatie de verbeterpunten van beide kanten mee.
financiële overzichten op te stellen door interne beheersingsmaatregelen te doorbreken, die anderszins effectief lijken te werken. Een incentive van het
Controleverklaring
college of management zou hierbij kunnen zijn om op die wijze een betere
Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2024 een goedkeurende
financiële situatie of prestatie te presenteren. Onze beroepsregels schrijven
controleverklaring te verstrekken voor de getrouwheid van de jaarrekening.
voor dat de accountant dit risico in zijn controle onderkend.
Frauderisico’s en continuïteit
Om dit frauderisico te ondervangen hebben wij de volgende werkzaamheden
Onze controleverklaring over boekjaar 2024 bevat, gelijk aan voorgaand jaar,
verricht:
een verplichte paragraaf over onze werkzaamheden met betrekking tot
• Analyseren en beoordelen van op basis van risicocriteria geselecteerde
fraude en een met betrekking tot continuïteit.
journaalposten en hierop specifieke controlewerkzaamheden verricht om de nauwkeurigheid van de geselecteerde journaalposten te controleren; • Analyse van aanpassingen die tijdens het opstellen van de jaarrekening zijn gemaakt;
pagina | 12
2. Opdracht, scope en uitkomsten • Beoordelen van belangrijke schattingen en de schattingsprocessen van het
Naleving wet- en regelgeving en overige
college of management zoals de waardering van de grondexploitaties,
Wij informeren de gemeenteraad over illegale handelingen waarbij het hoger
vaste activa en vorderingen en het toereikend zijn van voorzieningen.
kader is betrokken en over fraude en illegale handelingen (of deze nu door het
Hierbij hebben we in het bijzonder aandacht gehad voor het inherente risico
hoger kader of door andere werknemers zijn veroorzaakt) die een onjuistheid
van vooringenomenheid van het college bij deze posten;
van materieel belang in de jaarrekening tot gevolg hebben. Gedurende de
• Beoordelen van significante transacties buiten het kader van de normale bedrijfsuitoefening om;
controle zijn geen significante punten gesignaleerd ten aanzien van feitelijke of vermoedelijke niet-nakoming van wet- en regelgeving, voor zover deze van
• Doornemen van notulen van vergaderingen van het college en de raad;
belang worden geacht voor de mate waarin de gemeenteraad in staat is haar
• Controle van de marktconformiteit van de grond aan- en verkopen.
taken te vervullen.
Aanvullend hebben we als frauderisico geïdentificeerd het risico dat er
Corruptie en omkopingsrisico’s
onterechte (handmatige) betalingen zijn verantwoord, doordat onjuiste
Uw gemeente maakt onderdeel uit van de overheidssector waarin corruptie
mutaties doorgevoerd worden in crediteurenstamgegevens. Om vast te stellen
vaker dan bij andere sectoren voorkomt. Dit komt onder andere omdat veel
dat dit risico zich niet heeft voorgedaan hebben we onder andere data-analyse
transacties met een relatief grote omvang plaatsvinden, de transparantie over
uitgevoerd op de uitgaande betalingen en de mutaties van de
marktprijzen niet in alle gevallen voldoende is om te beoordelen en frequent
crediteurenstamgegevens.
zaken gedaan wordt met andere corruptiegevoelige sectoren (vastgoed, constructie, infrastructuur et cetera). Hierdoor hebben wij dit als
Uit onze controle zijn geen bijzonderheden naar voren gekomen.
aandachtspunt in onze controle meegenomen.
pagina | 13
2. Opdracht, scope en uitkomsten Corruptie is een wereldwijd probleem waarbij het uw verantwoordelijkheid is
• Door middel van een steekproef vaststellen of alle verstrekte subsidies in
om corruptie binnen uw gemeente te voorkomen. Onze beroepsregels zijn in
overeenstemming met de geldende interne wet- en regelgeving zijn
de praktijkhandreiking “Corruptie, werkzaamheden van de accountant” verder
verstrekt.
aangescherpt, hetgeen tot aanvullende werkzaamheden heeft geleid. Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen. Wij hebben de volgende werkzaamheden verricht om eventuele effecten van dit risico ten behoeve van onze controle van de jaarrekening te mitigeren:
Continuïteit
• Gemeente Hilvarenbeek heeft zelf werkzaamheden uitgevoerd om te
Als onderdeel van de vereisten voor de nieuwe controleverklaring hebben wij
controleren dat de aanbestedingen conform de geldende Europese
ook de continuïteitsveronderstelling getoetst. Wij hebben vastgesteld dat de
aanbestedingsregels en de Aanbestedingswet 2012 zijn aanbesteed. Wij
gemeente Hilvarenbeek tot 2028 een sluitende meerjarenbegroting heeft,
hebben steekproefsgewijs een deel van deze werkzaamheden
daarna ontstaat er mede als gevolg van de korting op de algemene uitkering
gecontroleerd.
vanuit het rijk een verwacht structureel tekort. Daarnaast geven de financiële
• Door middel van een steekproef vaststellen of voor inkopen welke in
kengetallen inclusief het weerstandsrisico geen reden tot twijfel of de
rekening zijn gebracht aan de gemeente ook een prestatie is geleverd door
gemeente haar activiteiten in continuïteit kan voortzetten. De gemeente
de tegenpartij.
Hilvarenbeek kent een toereikende financiële positie.
• Door middel van een steekproef vaststellen of bij alle materiële grondaankopen en –verkopen door de gemeente vastgestelde procedures in materiële zin zijn gevolgd.
pagina | 14
3
Financiële positie
pagina | 15
Ontwikkelingen in de jaarcijfers Verloop van het eigen vermogen van uw gemeente
Analyse van het resultaat
Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per
Het resultaat voor mutaties in de reserves laat een positief saldo zien. Het
31 december 2024 volgens de jaarrekening € 15,7 miljoen.
gerealiseerde resultaat bedraagt afgerond € 0,4 miljoen positief. In de gewijzigde
Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000)
begroting was rekening gehouden met een resultaat van € 0,0 miljoen.
18.000
In het samenvattend financieel beeld wordt in hoofdlijnen een toelichting op de
16.000 14.000
afwijkingen gegeven. In de toelichting op de programma’s wordt een verder
12.000
gedetailleerde verklaring gegeven voor de afwijkingen ten opzichte van de
10.000
begroting na wijziging. Als onderdeel van de toelichting op het overzicht van
8.000 6.000
baten en lasten in de jaarrekening 2024 wordt overzichtelijk aangegeven welke
4.000
baten en lasten als incidenteel zijn aan te merken.
2.000
Het jaarrekeningresultaat is € 0,4 miljoen voordeliger dan begroot.
0 2021 Algemene reserve
2022 Bestemmingsreserve
2023
2024
Gerealiseerd resultaat
De belangrijkste afwijkingen zien toe op:
Van de totale reserves ter hoogte van € 15,3 miljoen is € 6,4 miljoen
•
Hogere lasten Jeugdzorg € 0,2 miljoen;
opgenomen als algemene reserve. Het saldo van deze algemene reserve is
•
Hogere lasten onderhoud groen € 0,2 miljoen;
ten opzichte van voorgaand jaar toegenomen met € 0,7 miljoen, omdat het
•
Hogere dotatie pensioen wethouders € 0,4 miljoen;
resultaat 2023 is toegevoegd aan de algemene reserves en
•
Budget overheveling € 0,7 miljoen heeft een positief effect;
bestemmingsreserves. Per saldo is gedurende 2024 € 1,4 miljoen gedoteerd
•
Diverse afwijkingen met per saldo een positief effect van € 0,5 miljoen.
aan de (bestemmings)reserves. Het gerealiseerde resultaat in 2024 bedraagt € 0,4 miljoen.
pagina | 16
Financiële positie Vervolg Analyse van het resultaat
wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële
Een groot deel van bovenstaande oorzaken kon niet in een eerder stadium
kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling
voorzien worden, enkele afwijkingen ons inziens mogelijk gedeeltelijk wel. We
van) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark.
adviseren u, in lijn met de aanbevelingen van de commissie BBV om meer aandacht te hebben voor het tijdiger signaleren van voordelen, dan wel
Hieronder hebben wij de ontwikkelingen in uw kengetallen en een relatie naar de
onderschrijdingen. Doorlopend is het advies de afwijkingen nader te analyseren
landelijke ontwikkelingen weergegeven:
waarom deze pas bij het opstellen van de jaarrekening inzichtelijk waren, zodat Gemeente Hilvarenbeek
voordelen eerder richting de raad gemeld kunnen worden.
Landelijk
Provincie Noord-Brabant
Kengetal
2024
2023
2024 (B)
2023
2024 (B)
2023
Netto schuldquote
45
44
56,5
37,6
55,1
32,6
onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en
Netto schuldquote gecorrigeerd
37
37
51,4
32,3
52,9
29,5
risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het
Solvabiliteit
25
26
35,2
39,1
36,4
41,1
jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen
Grondexploitaties
7
6
5,6
7,4
7,8
8,5
materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar
Belastingcapaciteit
87
88
100,8
99,7
94,6
93,1
worden bezien.
Structurele exploitatieruimte
1
6
2,0
3,3
1,7
3,0
Weerstandsvermogen en financiële kengetallen De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een
Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gemaakt van de financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt
pagina | 17
Financiële positie Vervolg Weerstandsvermogen en financiële kengetallen
Belastingcapaciteit: de lastendruk in de gemeente Hilvarenbeek ten opzichte van het landelijk gemiddelde bedraagt 87%.
We constateren dat de financiële kengetallen van de gemeente Hilvarenbeek zich in redelijke mate weerhouden met de kengetallen binnen de provincie
Op basis van het kengetal “structurele exploitatieruimte” blijkt dat er beperkte
Noord-Brabant en landelijk.
structurele begrotingsruimte is om tekorten of extra lasten binnen de huidige begroting op te vangen.
Het kengetal schuldquote ligt in lijn met voorgaand jaar.
Weerstandsvermogen en risicobeheersing De solvabiliteit stijgt ten opzichte van 2023 en bedraagt 25% in 2024. De VNG
In de paragraaf "Weerstandsvermogen en risicobeheersing" in het jaarverslag
hanteert een signaalwaarde als de solvabiliteit onder de 20% komt. Aan de
is een toelichting opgenomen op de weerstandscapaciteit van de gemeente.
bovenkant oordeelt het VNG dat een solvabiliteit boven de 50% als zeer goed
Op basis van de inventarisatie van de geïdentificeerde risico’s, waarbij
aan te merken is. De gemeente Hilvarenbeek kent derhalve een toereikende
rekening wordt gehouden met kans op voordoen en financiële impact, wordt
financieringspositie.
berekend welk bedrag benodigd is ter dekking van de geïdentificeerde risico’s.
Het kengetal grondexploitatie geeft weer hoe de waarde van de in exploitatie genomen gronden zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten, gezien het
Hierna is het verloop over de afgelopen 3 jaar weergegeven inclusief een
feit dat er geen boekwaarde meer is bedraagt deze 0.
kwalificatie van de weerstandsratio. De incidentele weerstandscapaciteit is voornamelijk opgebouwd vanuit de algemene reserves, de structurele weerstandscapaciteit vanuit de onbenutte belastingcapaciteit en de post onvoorzien.
pagina | 18
Financiële positie De weerstandsratio kwalificeert zich als we kijken naar de ratio als
We constateren dat de gemeente Hilvarenbeek in de jaarrekening een
“uitstekend” op totaalniveau. Dit is beperkt verbetert ten opzichte van
onderscheid maakt in structureel en incidenteel weerstandscapaciteit en
voorgaand jaar doordat de risico’s zijn afgenomen ten opzichte van
risico’s. Hieruit blijkt dat de verhouding voor de structurele risico’s en weerstandscapaciteit een ratio van 0,8 laat zien, wat matig is. De capaciteit
voorgaand jaar.
om incidentele risico’s op te vangen is meer dan toereikend aanwezig. De verbetering wordt met name verklaard door de weerstandscapaciteit Structureel Algemene Algemene dienst bedrijfsreserve Weerstandscapaciteit € 1.005 € 4.572 X € 1.000
binnen het grondbedrijf die toeneemt en risico’s die hier afnemen.
.
X € 1.000
Risico’s 2024
2023
2022
€ 7.421
€ 7.428
€ 4.120
Risico’s
€ 2.631
€ 2.780
€ 3.893
2,82
2,67
1,06
Weerstandsratio
€ 1.338
€ 755
€ 538
0,80
6,10
3,42
Weerstandsratio
Weerstandscapaciteit
Weerstandsratio
Algemene reserve grondexploitatie € 1.844
Betekenis
>= 2.0
Uitstekend
1.4 < 2.0
Ruim voldoende
1.0 < 1.4
Voldoende
0.8 < 1.0
Matig
0.6 < 0.8
Onvoldoende
< 0.6
Ruim onvoldoende
pagina | 19
4
Belangrijkste bevindingen
pagina | 20
4. Belangrijkste bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
decentrale overheden (BADO) bevatten voor 2024 nog niet de verplichting
Inleiding
tot het opnemen van de rechtmatigheidsverantwoording. De gemeente heeft
Met het goedkeuren van een aanpassing van de Gemeentewet door de
er evenwel voor gekozen de rechtmatigheidsverantwoording in de
Eerste Kamer op 27 september 2022 is de verplichting voor de accountant
jaarrekening en de toelichting hierop in de paragraaf bedrijfsvoering
om een oordeel te geven over rechtmatigheid uit de wet gehaald. Sinds
onderdeel te laten zijn van het jaarverslag. Dat is ook zo vastgelegd in de
voorgaand jaar wordt een rechtmatigheidsverantwoording opgenomen in de
gemeentelijke financiële verordening (ex artikel 212 Gemeentewet) d.d. 1
jaarrekening. In deze rechtmatigheidsverantwoording legt het college zelf
februari 2024. Op deze wijze heeft de gemeente invulling gegeven aan de
verantwoording af over rechtmatigheid. Dit doet het college door zelf een
aanbeveling van het Rijk om de verantwoording op te nemen, zoals de
oordeel te geven of de totstandkoming van de lasten, de baten en de
wetgever had beoogd. Bovendien wordt zo invulling gegeven aan de lokale
balansmutaties in overeenstemming is met de door de gemeenteraad
afspraken tussen het college en de gemeenteraad, zoals opgenomen in de
vastgestelde kaders. Deze kaders liggen vast in de begroting en
aangepaste verordeningen. Tevens kunnen de toezichthouder en het Rijk
de gemeentelijke verordeningen alsook in bepalingen in de relevante wet-
gebruik maken van de opgenomen verantwoording.
en regelgeving. Alle rechtmatigheidsafwijkingen (individueel en/of cumulatief) boven de door De gedelegeerde regelgeving die relevant is voor het opstellen van de
u als raad vastgestelde verantwoordingsgrens (€ 1.754.490) worden in de
jaarrekening en voor de uitvoering van de accountantscontrole en
rechtmatigheidsverantwoording benoemd. Ons getrouwheidsoordeel over het
oordeelsvorming in de controleverklaring is in april 2025 bekrachtigd voor
getrouwe beeld van de grootte en samenstelling van zowel de baten, lasten
boekjaren 2025 en verder. Het Besluit begroting en verantwoording
als van de activa en passiva ziet ook toe op de getrouwheid van de
provincies en gemeenten (BBV) en het Besluit accountantscontrole
rechtmatigheidsverantwoording en daarmee op de juistheid en volledigheid pagina | 21
4. Belangrijkste bevindingen van de in de rechtmatigheidsverantwoording vermelde
Op grond van Kadernota rechtmatigheid wordt over de criteria die direct van
rechtmatigheidsfouten.
invloed zijn op de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de jaarrekening niet gerapporteerd in de rechtmatigheidsverantwoording. In de
Bij het verantwoorden over de baten, lasten en balansmutaties in de
rechtmatigheidsverantwoording komen dus alleen de drie
jaarrekening zijn negen rechtmatigheidscriteria van toepassing. Zes criteria
rechtmatigheidscriteria tot uitdrukking die aanvullend zijn op de criteria die
(kunnen) direct van invloed zijn op de posten in de balans en de staat van
ook gelden voor getrouwheid, te weten: het begrotingscriterium, het
baten en lasten (zien toe op getrouwheidsaspecten inzake grootte en de
voorwaardencriterium en misbruik en oneigenlijk gebruik.
samenstelling van zowel de baten en de lasten als van de activa en passiva) en drie criteria zien uitsluitend toe op specifieke rechtmatigheidsaspecten
Begrotingscriterium
van de baten, lasten en balansmutaties en raken niet de grootte en
De rechtmatigheidsverantwoording bevat belangrijke informatie voor het
samenstelling. Het college is verantwoordelijk voor alle negen criteria; in de
(politieke) verantwoordingsdebat van de gemeenteraad met het college.
jaarrekening van het college worden deze afgedekt langs de volgende lijnen:
U stelt als raad met het vaststellen van de begroting de budgettaire kaders voor de uitgaven, investeringen en reservemutaties vast. Met het vaststellen van de geactualiseerde financiële verordening heeft u vastgelegd op welke wijze binnen uw gemeente om moet worden gegaan met begrotingsoverschrijdingen en welke begrotingsonrechtmatigheden als acceptabel worden beschouwd (dus wel onrechtmatig, maar acceptabel).
pagina | 22
4. Belangrijkste bevindingen In de Kadernota rechtmatigheid beveelt de commissie BBV daarnaast aan
overschrijdingen op individuele kredieten.
dat het college de afwijkingen op het begrotingscriterium nader toelicht in de paragraaf bedrijfsvoering in het jaarverslag. Er is sprake van een
Voorwaardencriterium
begrotingsonrechtmatigheid als het college bij de realisatie van doelen en
Het voorwaardencriterium ziet toe op voorwaarden die gelden voor de
het realiseren van activiteiten de door de gemeenteraad vastgestelde
uitvoering van de financiële beheershandelingen. Deze voorwaarden komen
budgetten voor wat betreft de lasten of investeringsbudgetten overschrijdt
voort uit externe- en interne regelgeving en hebben betrekking op aspecten
(1), toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves doorvoert die niet door
zoals: doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen,
de gemeenteraad zijn vastgesteld (2) en als bij onderschrijdingen van lasten
normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur voor
of investeringsbudgetten en/of lagere of hogere baten dan begroot de
zover deze relevant zijn voor de financiële rechtmatigheid. In het door u
begroting niet tijdig met begrotingswijzigingen is aangepast (3).
vastgestelde normenkader is een inventarisatie van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving opgenomen. Het niet in acht nemen van de geldende
Wij hebben vastgesteld dat er lastenoverschrijdingen ten opzichte van de
voorwaarden bij financiële beheershandelingen leidt tot een
geautoriseerde begroting zijn voor een bedrag van € 2.412.000. Zoals het
onrechtmatigheid die het college moet toelichten in de
college heeft toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering op pagina 75 van de
rechtmatigheidsverantwoording als de verantwoordingsgrens (op basis van
jaarstukken zijn de overschrijdingen weliswaar onrechtmatig, maar wel
individuele en/of cumulatieve onrechtmatigheden) wordt overschreden.
acceptabel. Acceptabel houdt in dat deze passen binnen de spelregels, die het college met de raad heeft vastgelegd in de financiële verordening. De overschrijdingen op de kredieten bedroegen € 60.000, dit zijn
pagina | 23
4. Belangrijkste bevindingen Een belangrijk onderdeel van het voorwaardencriterium is de naleving van
gemeente zich aan de wettelijke normen heeft gehouden, zoals ook
de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen. Europese aanbestedingswetgeving
toereikend is toegelicht in de paragraaf financiering respectievelijk de
is complexe materie en het blijkt in de praktijk moeilijk volledig te beheersen.
jaarrekening. Een toelichting in de paragraaf bedrijfsvoering is dus hiervoor
De gemeente heeft dit ook onderkend en heeft derhalve een spendanalyse
niet noodzakelijk.
uitgevoerd. Uit deze spendanalyse blijken onrechtmatigheden voor een bedrag van € 1.057.000. Wij hebben vastgesteld dat deze conclusie terecht
Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium (M&O)
is getrokken.
Het college is verantwoordelijk voor het inrichten van effectieve maatregelen ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsregels om
Er zijn tot slot ook voorwaarden waar geen mogelijke financieel gevolg aan is
overheidssubsidies en bijdragen te ontvangen dan wel een te laag bedrag
verbonden. Dan is er sprake van een formele rechtmatigheidsfout. Deze
aan heffingen aan de overheid te betalen. Deze maatregelen hangen veelal
situatie doet zich ook voor bij het niet naleven van de Kasgeldlimiet en
samen met de interne beheersing ter borging van het voorwaardencriterium.
Renterisiconorm van de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido).
Het college heeft een Nota misbruik en oneigenlijk gebruik vastgesteld. Het
Maar ook bij bijvoorbeeld het niet naleven van de termijnen van de
college heeft een uitspraak gedaan in hoeverre het M&O-beleid feitelijk wordt
subsidieverordening. Volgens een stellige uitspraak van de Commissie-BBV
nageleefd en of de getroffen maatregelen effectief werken. Hieruit zijn geen
betreffen deze afwijkingen van het voorwaardencriterium formele
zaken naar voren gekomen die gerapporteerd moeten worden.
rechtmatigheidsfouten die in de paragraaf bedrijfsvoering worden gerapporteerd. Ten aanzien van de naleving van de renterisiconorm, het kasgeldlimiet en de naleving schatkistbankieren merken wij op dat de
pagina | 24
4. Belangrijkste bevindingen Totaal conclusie rechtmatigheid
Het college stelt terecht vast dat de omvang van de in deze jaarrekening
In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de door het college
verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties die niet rechtmatig
geconstateerde rechtmatigheidsfouten. We hebben vastgesteld dat dit
tot stand zijn gekomen bedrag € 3.529.000 bedraagt. Dit is hoger dan de
overzicht een getrouw beeld geeft.
daarvoor gestelde grens van € 1.754.500. Van de niet rechtmatig tot stand gekomen verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties is
Onrecht -matig
Acceptabel
2.412
2.412
-
60
-
60
-
-
-
Bevindingen ten aanzien van het voorwaardencriterium
1.057
-
1.057
Bevindingen ten aanzien van het voorwaardencriterium
-
-
-
3.529
2.412
1.117
(x € 1.000) Overschrijdingen lasten programma’s Overschrijdingen kredieten Overige begrotingsonrechtmatigheden
Totaal
Saldo
volgens het college overigens een bedrag van € 2.412.000 terecht aangemerkt als acceptabel op basis van door de raad vastgestelde afspraken.
Bij de controle op de rechtmatigheid gaat de gemeente uit van 3% van de lasten inclusief dotatie aan de reserves. Voor 2025 zal de gemeente dit aan moeten passen naar 2% van de lasten exclusief dotatie aan de reserves. Dit behoeft aanpassing van de financiële verordening en controleverordening van de gemeente.
pagina | 25
4. Belangrijkste bevindingen Grondexploitaties Ten opzichte van 31 december 2023 is de boekwaarde van de post
Verliesvoorziening
grondexploitatie gewijzigd van € 2.937.000 naar € 3.849.000. De wijziging
De voorziening verlieslatende complexen is ten opzichte van 2023 met
van de boekwaarde gedurende 2024 is als volgt samen te vatten:
€ 6.000 afgenomen. De voorziening zie toe op het project De Welder en
(x € 1.000)
2024
2023
Boekwaarde per 1 januari
2.937
6.769
Investeringen
3.252
1.394
Grondverkopen
-/-1.563
-/-5.328
Tussentijdse winstneming / afgesloten projecten
-/-777
-/-102
Boekwaarde per 31 december
3.849
2.937
muteert dus beperkt ten opzichte van voorgaand jaar.
Tussentijdse winstneming De winstneming op projecten bedraagt totaal € 777.000. De grootste winstneming zag toe op het project Vroonacker ter hoogte van € 344.000. De winstneming is bepaald conform de rekenregels die de BBV voorschrijft.
Waardering inclusief specifieke projectrisico’s In 2024 heeft de gemeente een nieuwe grondexploitatie geopend Hart van Haghorst betreft een nieuwe ontwikkeling binnen de gemeente.
pagina | 26
4. Belangrijkste bevindingen De parameters voor de grondexploitaties
toekomstig toegepast. De gemeente Hilvarenbeek heeft voor het prijspeil
De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk
2024 rekening gehouden met een inflatie van 3%. Gezien de marges waarbij
van de gemaakte schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s
in de toekomstige schatting van de kosten rekening mee wordt gehouden en
stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin schattingen zijn
de beperkte looptijd van de projecten, hebben we het effect van de niet
opgenomen. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en
ingerekende kostenindex als niet materieel geëvalueerd.
uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de door uw gemeente gehanteerde uitgangspunten en parameters getoetst.
Opbrengstenstijging De grondverkopen zijn ingerekend op basis van de actuele grondprijsbrief,
Wij hebben het proces rondom de totstandkoming van de waardering in
dan wel daadwerkelijke overeenkomsten. De gemeente houdt geen rekening
opzet en bestaan getoetst en aanvullend gegevensgerichte werkzaamheden
met een toekomstige stijging van de opbrengsten. Dit is een erg voorzichtig
uitgevoerd. Wij achten de waardering en de toelichting op de schattings-
uitgangspunt. Gezien het feit dat een beperkte hoeveelheid grond nog niet
onzekerheden aanvaardbaar en vinden de veronderstellingen redelijk. Wel
contractueel is verkocht, is het effect voor de jaarrekening 2024 beperkt.
adviseren we u om consistent en ook toekomstig te rekenen met kostenstijgingen en opbrengstenstijgingen op basis van objectieve marktinformatie.
Parameters Rente Kostenstijging
2024
2023
Schatting 2024
Schatting 2023
0,89%
0,83%
3%
7%
0%
0%
Kostenstijging De gehanteerde parameter voor de kostenstijging ligt in lijn met de landelijke prijsindexcijfers, maar wordt (behoudens het project Haghorst) niet
Opbrengstenstijging
pagina | 27
4. Belangrijkste bevindingen Beheersing grondexploitaties
Wij hebben vastgesteld dat de toelichting in de jaarrekening nog beperkt
We constateren dat de beheersing van de grondexploitaties nog aan kwaliteit
invulling aan is gegeven. De projecten binnen de gemeente Hilvarenbeek
kan winnen. Enerzijds constateren we dat de onderliggende
zijn over het algemeen winstgevend en kennen een relatief beperkte
grondexploitaties op verschillende wijzen met verschillende diepgang in
resterende looptijd. Het enige project dat verliesgevend is betreft de Welder
Excel worden gemonitord. Door standaardisering kan er structureler
waarvoor een toerekende verliesvoorziening is gevormd.
gemonitord worden op de grondexploitaties. Anderzijds vragen we uw aandacht voor het objectiveren van uitgangspunten en in het intern toetsen
Grondposities gemeente en derden
en monitoren van deze uitgangspunten. Er zit relatief veel kennis en vrijheid
De gemeente Hilvarenbeek kent diverse grondexploitatieprojecten, waarbij
bij de budgetverantwoordelijke projectleider.
zowel derden als de gemeente zelf grondposities bezitten. Administratief lopen de transacties hieromtrent over dezelfde grondexploitatie, wat vanuit
Schattingsonzekerheden grondexploitaties
bedrijfsvoering logisch is. De wetgever heeft in de verslaggevingsregels
De huidige situatie en de onzekerheid over de toekomstige ontwikkelingen
echter bepaald dat de financiële stromen in de jaarrekening op verschillende
betekent een grote schattingsonzekerheid op de verwachte realisatie van uw
wijzen gepresenteerd dienen te worden. Deze opsplitsing is in de huidige
complexen. Bij een hoge mate van schattingsonzekerheid is het passend om
jaarrekening nog niet opgenomen. Gezien het feit dat de correcties geen tot
in de jaarrekening hierover een nadere toelichting op te nemen. Belangrijke
zeer beperkte resultaatimpact hebben vragen we het college deze correcties
elementen hierbij zijn:
voor komend jaar mee te nemen.
• Het toelichten van de gehanteerde veronderstellingen. • Een toelichting (impact / scenario’s) over de schattingsonzekerheid.
pagina | 28
4. Belangrijkste bevindingen Sociaal Domein
Brabant doorbelast. De gemeente Hilvarenbeek verantwoordt deze kosten
De gemeente Hilvarenbeek voert diverse regelingen uit in het sociaal domein
op basis van de laatst beschikbare inschatting van Hart van Brabant.
waarbij taken veelal zijn ondergebracht bij derde partijen. Hieronder hebben
Gezien de bevindingen die gedurende 2024 naar voren zijn gekomen bij Hart
wij een overzicht opgenomen van de belangrijkste onderdelen en door wie
van Brabant/Crossroads over 2023 die hebben geleidt tot een betalingen
deze werkzaamheden uitgevoerd worden:
zullen we voor 2024 aansluiten bij de vierde prognose van Hart van Brabant/Crossroads in plaats van de derde prognose zoals eerdere jaren
Uitvoerder
Bepaling last boekjaar
Zelf
Werkelijke lasten
Werkdeel (WSW)
Diamantgroep
Vaste bijdrage op basis van de bijdrage beschikbaar gesteld door het Rijk
de jaarrekening 2024 en hebben we als ongecorrigeerd verschil aangemerkt.
Jeugdwet
Hart van Brabant
Werkelijke lasten, gebaseerd op schatting per jaareinde
We constateren dat vanuit de gemeente tussentijds nog in beperkte mate de
Zelf / SIEM
Werkelijke lasten
Sociale verzekeringsbank
Afrekening op basis van werkelijke lasten
Onderdeel
Uitkeringen (Participatiewet)
gebruikelijk was. Deze vierde prognose is eind mei beschikbaar gekomen en leidt tot aan nadeel van € 70.000. Deze afrekening is niet meer verwerkt in
ontwikkelingen bij Hart van Brabant worden gemonitord. Hoewel de WMO PGB’s
gemeente het proces van toeleiding tot zorg in huis heeft, worden de financiële ontwikkelingen bij Hart van Brabant onvoldoende gemonitord. Vanuit de gemeente wordt Hart van Brabant wel bevraagd op
Jeugdwet
ontwikkelingen, maar de gemeente analyseert de prognoses van Hart van
In de regio Midden-Brabant zijn de taken aangaande de jeugdzorg
Brabant onvoldoende op basis van eigen registratie van cliënten om zo de
gedelegeerd aan de gemeenschappelijke regeling Hart van Brabant. De
betrouwbaarheid hiervan vast te stellen en te anticiperen op bijstelling van
kosten aangaande de gemeente Hilvarenbeek worden daarbij door Hart van
prognoses. We adviseren tussentijds een uitgebreide analyse uit te voeren op de prognoses.
pagina | 29
4. Belangrijkste bevindingen WMO
PGB’s
De gemeente Hilvarenbeek voert de Wet Maatschappelijke Ondersteuning
De Sociale Verzekeringsbank (hierna: SVB) heeft over 2024 een verklaring
(WMO) deels zelfstandig uit en deels via de samenwerking SIEM. We
met beperking bij de verantwoording PGB-stroom Jeugdwet ontvangen en
hebben vastgesteld dat de gemeente in voldoende mate zelf controles
met betrekking tot de WMO een goedkeurende verantwoording (2023 en
uitvoert op de toeleiding tot zorg, maar voor de prestatielevering nog steunt
voorgaande jaren was dit een verklaring met beperkt). De verantwoording
op de gecontroleerde rapportages van de zorgaanbieders voor WMO
inzake WMO bevat echter wel materiële bevindingen met betrekking tot de
exclusief begeleiding. Voor begeleiding wordt gebruik gemaakt van SIEM,
rechtmatigheid. Hierdoor is vanuit de SVB geen 100% zekerheid over de
waarbij op basis van aantallen een afrekening plaatsvindt. Uit onze controle
nauwkeurigheid en rechtmatigheid van de persoonsgebonden budgetten.
volgt dat de afrekening vanuit SIEM € 60.000 voordeliger is dan verantwoord,
De impact van de geconstateerde fouten/onzekerheden vanuit de SVB
dit controleverschil is niet aangepast in de jaarrekening. Daarnaast
bedragen op basis van de zogenaamde projectiebrief voor gemeente
constateren we dat de gemeente meer controle moet uitvoeren op de
Hilvarenbeek blijven echter onder ruimschoots onze rapporteringstolerantie.
aantallen die ondergebracht zijn bij SIEM om zo meer grip te houden op de
Daarnaast blijft het de verantwoordelijkheid van de gemeente zelf om de
lasten.
prestatielevering ten aanzien van de PGB-bestedingen vast te stellen. Derhalve heeft de gemeente Hilvarenbeek aanvullend onderzocht of de kosten nauwkeurig en rechtmatig verantwoord zijn. Uit onze beoordeling van dit onderzoek concluderen we dat de kosten PGB getrouw verantwoord zijn in de jaarrekening 2024.
pagina | 30
4. Belangrijkste bevindingen Schattingsposten in de jaarrekening Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen en licht deze toe in de jaarrekening. Wij hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2024 beoordeeld en gecontroleerd. De belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreffen: Schatting
Beoordeling Beoordeling Onze zienswijze m.b.t. significante kwalitatieve aspecten en de (mogelijk) kwantitatieve 2024 2023 omvang
Waardering van (im)materiële vaste activa
Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de (im)materiële vaste activa een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw (im)materiële vaste activa.
De waardering van de langlopende vorderingen
Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de langlopende vorderingen een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw langlopende vorderingen.
De waardering van grondexploitaties
Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de grondexploitaties een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw grondexploitaties. Voor een uiteenzetting hiervan verwijzen wij naar paragraaf “waardering van de grondexploitaties” van dit accountantsverslag.
De waardering van debiteuren en vorderingen
Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de vorderingen een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw vorderingen.
De waardering van de voorzieningen
Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de voorzieningen een evenwichtig beeld geven van de toereikendheid van de voorzieningen.
pagina | 31
4. Belangrijkste bevindingen Juiste afgrenzing kosten 2024
Prestatieleveringen
In het kader van onze jaarrekeningcontrole voeren wij een voortgezette
In de managementletter 2024 en het accountantsverslag over het boekjaar
controle uit, waarbij wij vaststellen of er in de administratie van boekjaar
2023 hebben we aandacht besteed aan het belang van de onderbouwing
2025 geen facturen zijn opgenomen welke betrekking hebben op 2024.
van prestatieleveringen. Dit betreft ook een onderdeel waar vanuit de VIC veel aandacht voor is. In lijn met voorgaand jaar blijkt het onderbouwen van
Door de organisatie is een afsluitproces doorlopen. Voorgaand jaar hebben
prestatieleveringen een intensief traject te zijn. Voor zowel de VIC als voor
wij uit de controle hierop bevindingen geconstateerd. In onze
ons als controlerend accountant.
managementletter hebben we hier dan ook aandacht voor gevraagd. Ook voor 2024 hebben we bevindingen uit deze controle.
Hierbij constateren we dat vanuit de organisatie onvoldoende prioriteit wordt gegeven aan het registreren van prestatieleveringen. Als gevolg hiervan kan
Hierbij gaat het om kosten die nog moeten worden betaald aan een
de VIC en wij als accountant niet efficiënt invulling geven aan onze
buurgemeente (€ 24.000) en daarnaast investeringen die in 2024 zijn
controlerende functie. Daarnaast loopt de organisatie een verhoogde kans
uitgevoerd, maar waarvan de factuur (€ 186.000) in 2025 is ontvangen en
op misbruik van deze hiaten in de interne beheersing.
geregistreerd. Wij concluderen dat de afgrenzing van de kosten verbetert is, maar nog verder verbeterd moet worden.
Wanneer de organisatie het belang hiervan niet gaat inzien zal een omslag van een gegevensgerichte controle naar een systeemgerichte controle niet mogelijk zijn. Als gevolg zal het aantonen van de rechtmatigheid en getrouwheid van de lasten zorgen voor een hoge belasting van de organisatie.
pagina | 32
4. Belangrijkste bevindingen SiSa
Tozo dienen de terugbetalingen afgedragen te worden aan het Rijk.
We constateren dat de omvang van het aantal SiSa-regelingen de afgelopen
De terugbetalingen 2025 waren echter niet opgenomen als verplichting.
jaren toeneemt wat de nodige extra werkzaamheden met zich meebrengt.
Deze is dan ook € 40.000 te laag weergegeven.
Naast de omvang van het aantal te verantwoorden regelingen constateren we dat ook de controle van de regelingen een intensief traject is. Dit wordt
Voorziening personeel
onder andere veroorzaakt door de complexiteit van sommige regelingen,
Bij de controle op de voorziening verplichtingen personeel hebben we
maar ook het feit dat informatie met betrekking tot deze regelingen vaak
geconstateerd dat de voorziening te laag is weergegeven (€ 32.000).
verspreid binnen de organisatie liggen. AIs gevolg hiervan verloopt het traject
We constateren dat voor één van de voormalig medewerkers een te laag
van het opstellen van de jaarrekening en de controle hiervan moeizaam.
bedrag is opgenomen in de voorziening als gevolg van een fout in de
We adviseren de registratie van de SiSa-regelingen meer centraal te
berekening van de verplichting. Op basis van nacalculatie hebben we
beleggen en dit tussentijds beter te monitoren.
vastgesteld dat de voorziening te laag is weergegeven.
Daarnaast constateren we dat er een diverse correcties uit de SiSa-controle voort vloeien, deze zijn in de SiSa-bijlage gecorrigeerd. Een tweetal bevindingen hebben ook effect op de jaarrekening. Enerzijds bleek de vergoeding opvang Oekraïners lager dan initieel ingevuld. Dit is in de SiSabijlage gecorrigeerd, echter de vordering op het Rijk is in de jaarrekening niet gecorrigeerd. Deze is € 235.000 te hoog weergegeven. Met betrekking tot de
pagina | 33
4. Belangrijkste bevindingen Jaarverslag In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties
Verbonden partijen
zichtbaar. De paragrafen maken deel uit van het jaarverslag en vallen dus
Tijdens onze controle besteden wij specifieke aandacht aan de transacties
niet onder de controle van de jaarrekening. Primair object van de
met verbonden partijen van gemeente Hilvarenbeek. In het kader van onze
accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de
controle hebben wij vastgesteld dat:
jaarrekening, waaronder de staat van baten en lasten met toelichting en de
• De (significante transacties met) verbonden partijen toereikend zijn
balans met toelichting, zoals in de jaarstukken 2024 is opgenomen.
toegelicht in de jaarrekening en paragraaf verbonden partijen. • Geen sprake is van indicaties voor ongeautoriseerde significante
Voor de accountantscontrole onderzoeken wij het jaarverslag om vast te stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op
transacties met verbonden partijen, welke indicaties geven voor fraude. • Geen sprake is van indicaties dat de van toepassing zijnde wet- en regelgeving niet is nageleefd.
grond van de Gemeentewet en de Nederlandse Standaard 720 is vereist. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze
Op de volgende pagina zijn onze conclusies en aanbevelingen inzake het
controlewerkzaamheden bij de jaarrekening.
jaarverslag opgenomen:
Wij hebben geen strijdigheden geconstateerd tussen de in het jaarverslag opgenomen informatie en het beeld van de jaarrekening en geen materiële afwijkingen gesignaleerd.
pagina | 34
4. Belangrijkste bevindingen Element jaarverslag
Onze waarneming Uw jaarverslag bevat in materiële zin de vereiste informatie op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en 26 BBV. Daarnaast
Vereisten BBV
zouden de cijfers 2024 van uw verbonden partijen opgenomen dienen te worden, deze zijn echter nog niet in alle gevallen beschikbaar.
Verenigbaar Overeenstemming
Paragrafen
Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat de informatie in het jaarverslag overeenstemt met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden. Alle verplichte paragrafen zijn opgenomen en zijn kwalitatief van voldoende niveau. Wij hebben hierbij geen bijzonderheden geconstateerd.
Informatiewaarde
De toelichtingen zijn goed leesbaar en geven een adequate analyse tussen het uitgevoerde beleid en de financiële gevolgen.
Incidentele baten en lasten
De toelichting op de incidentele baten en lasten voldoet aan de eisen vanuit het BBV.
Fraude
Fraude en de frauderisicoanalyse is een steeds belangrijker thema. We adviseren u in de paragraaf bedrijfsvoering te rapporteren over de fraude en frauderisicoanalyse.
pagina | 35
4. Belangrijkste bevindingen SiSa Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke
elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Door middel van een
uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen
voorgeschreven tabel dienen wij te rapporteren over onze bevindingen ten
accountantscontrole 2024. De hierbij geconstateerde fouten en
aanzien van de in de jaarrekening opgenomen SiSa-bijlage.
onzekerheden dienen op grond van het Bado in het verslag van bevindingen te worden opgenomen indien de navolgende rapporteringstolerantie per
In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel
specifieke uitkering wordt overschreden:
opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar
• € 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is.
het CBS.
• 10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk aan € 1.000.000 is. • € 125.000 indien de omvangbasis groter dan € 1.000.000 is.
Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden.
De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande
pagina | 36
4. Belangrijkste bevindingen WNT verantwoording Als onderdeel van onze controle hebben wij de naleving van de Wet
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2024 niet strijdig zijn met
normering topinkomens (WNT) gecontroleerd. Op basis van deze wet zijn de
de WNT en dat de jaarrekening voldoet aan de publicatieverplichtingen van
bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector en
de WNT.
de uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen wettelijk gemaximeerd. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en
Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling (het
de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. Beide topfunctionarissen
nagaan of topfunctionarissen van uw gemeente betrokken zijn bij andere
zijn in loondienst en er hebben zich gedurende 2024 geen wijzigingen
organisaties c.q. nevenactiviteiten hebben welke onder de WNT vallen)
voorgedaan.
overigens geen onderdeel uitmaakt van de controle van de accountant. De WNT-toezichthouders kunnen hier wel zelfstandig onderzoek naar doen en
Voor topfunctionarissen geldt naast de maximering van de bezoldiging en
zo nodig handhavend optreden.
eventuele uitkering wegens beëindiging van het dienstverband een publicatieverplichting in de jaarrekening. Deze publicatieverplichtingen geldt eveneens voor bezoldiging van niet-topfunctionarissen met een dienstbetrekking, indien hun bezoldiging het algemene bezoldigingsmaximum (naar rato van de omvang van het dienstverband) overschrijdt.
pagina | 37
5
Speerpunt Raad
pagina | 38
5. Speerpunt Raad Speerpunt van de Raad Tijdens de auditcommissie d.d. 12 november 2024 heeft u ons speerpunten
Speerpunt 2: In het kader van de jaarrekeningcontrole gaat de accountant
meegegeven.
na of de inhuur externen op rechtmatige wijze heeft plaatsgevonden. Eventuele bevindingen worden in het accountantsverslag gerapporteerd.
Speerpunt 1: In het kader van de jaarrekeningcontrole gaat de accountant na of de materiële transacties aangaande de grote projecten SWA De
Zoals ook blijkt uit de rechtmatigheidsverantwoording van het college zijn er
Doelakkers en Hart van Haghorst op een marktconforme wijze tot stand zijn
onrechtmatigheden geconstateerd bij de aanbestedingen. Als onderdeel van
gekomen en getrouw zijn opgenomen in de jaarrekening 2024.
deze onrechtmatigheden zijn ook inhuurcontracten geconstateerd die niet rechtmatig zijn aanbesteed, waarbij het om een bedrag van € 261.000 aan
Vanuit de controle hebben wij aandacht besteed aan de aan- en verkopen
onrechtmatigheden gaat.
binnen de bovengenoemde projecten. Hierbij hebben we specifiek aandacht besteedt aan de marktconformiteit van de transacties. Voor SWA de
Door de organisatie wordt het risico op onrechtmatig aanbesteden zo veel
Doelakkers hebben in 2024 geen materiële investeringen plaatsgevonden.
mogelijk gemitigeerd door gebruik te maken van Flex West-Brabant. Flex West-Brabant is een regionale portal waar decentrale overheden hun
Uit onze controle blijken geen bijzonderheden.
behoefte voor externe inhuur kenbaar maken en daarmee borgen dat voldaan wordt aan de (EU-)aanbestedingsregels. Voor nieuwe contracten wordt hier op een juiste wijze gebruik van gemaakt.
pagina | 39
6
Actuele ontwikkelingen
pagina | 40
6. Actuele ontwikkelingen Aanpassing BADO en BBV
grondslag voor de goedkeuringstolerantie van lasten inclusief toevoegingen
Op 16 april jl. is de aanpassing van Besluit begroting en verantwoording (BBV)
aan de reserves naar lasten exclusief toevoegingen aan de reserves. De lat
en het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) gepubliceerd
komt daarmee voor uw organisatie dus hoger te liggen.
in de Staatscourant. Daarmee komt er een einde aan de imperfecte wet- en regelgeving, die ontstond met het aanpassen van de Gemeentewet. Met die
Voor de rechtmatigheidsverantwoording geldt dat deze met ingang van 2025
aanpassing werd geen rechtmatigheidsoordeel meer van de accountant
maximaal 2% van de lasten exclusief toevoegingen aan de reserves mag
gevraagd. Ter vervanging zou in de jaarrekening van de decentrale overheden
bedragen, waar dat in 2023 en 2024 nog maximaal 3% van de lasten inclusief
op grond van aangepaste wet- en regelgeving met ingang van 2023 een
toevoegingen aan de reserves mocht zijn.
rechtmatigheidsverantwoording worden opgenomen. De gedelegeerde regelgeving die relevant is voor het opstellen van de jaarrekening en voor de
Om deze wijzigingen goed in de organisatie in te bedden adviseren wij u om te
uitvoering van de accountantscontrole 2024 en oordeelsvorming in de
kijken of aanpassing van de financiële verordening, de controleverordening, het
controleverklaring (BADO en BBV) was hierop echter nog niet aangepast.
controleprotocol en het interne controleplan aan de orde is.
In de aanpassing van BADO is echter nog een belangrijke wijziging opgenomen: de maximale goedkeuringstolerantie van 1% voor fouten en 3% voor onzekerheden (dus samen 4%) wijzigt met ingang van boekjaar 2025 in een maximale goedkeuringstolerantie van 2% voor afwijkingen. Met afwijkingen worden zowel fouten als onzekerheden bedoeld. Daarnaast wijzigt ook de
pagina | 41
6. Actuele ontwikkelingen Duurzaamheidsverslaggeving: last of must have?
Duurzaamheidsverslaggeving kwam hierin ook aan de orde. In dit webinar
De eisen rondom duurzaamheidsverslaggeving (Corporate Sustainability
spraken Michiel Ellens, business developer decentrale overheid van de BNG,
Reporting Directive) voor bedrijven zijn de afgelopen jaren zeer actueel
en David Zijlmans, partner Business Advisory van Baker Tilly, over dit
geworden. Hoewel op dit moment ter discussie staat welke bedrijven wanneer
onderwerp. Bij een poll onder de deelnemers aan het webinar blijkt dat van de
verplicht moeten gaan rapporteren, is de ontwikkeling echt ingezet.
populatie van gemeenten, waterschappen en provincies, 40% een zelfstandig programma duurzaamheid heeft opgenomen in de P&C documenten. In 26%
Ongeacht de precieze kaders van de wettelijke verplichting onderkennen
van de aanwezige populatie wordt gebruik gemaakt van een paragraaf
bedrijven dat rapporteren over hun prestaties rondom milieu (Environment),
duurzaamheid. De overige 34% heeft geen specifiek onderdeel in begroting en
mensen (Social) en governance (G) ook aanzienlijke voordelen kan opleveren,
jaarrekening opgenomen.
zeker daar waar eindgebruikers of andere belanghebbenden hier grote waarde aan hechten. Voor de publieke sector gelden er nog zeker geen verplichtingen
Michiel Ellens geeft aan dat de BNG, als belangrijke financier van de decentrale
en de verwachting dat die er snel gaan komen is er ook niet. Tegelijkertijd
overheid, te maken heeft met de verplichtingen vanuit de EU om zorg te dragen
vinden we het begrip ‘duurzaamheid’ terug in vrijwel elk coalitieakkoord,
voor sustainable finance/duurzame financiering. Dat betekent dat de bank ook
programmabegroting of jaarstukken. Ook zaken als de Regionale Energie
inzicht moet hebben en inzicht moet verstrekken in haar jaarverslag of het geld
Strategie (RES), Brede Welvaart en de relatie tussen inwoners en publiek
dat als financiering beschikbaar wordt gesteld ook bijdraagt aan de
bestuur ontbreken niet, stuk voor stuk onderdelen van ESG. Het rapporteren
doelstellingen van het verdrag van Parijs (zoals halvering van de CO2-uitstoot
ten aanzien van duurzaamheid is dus niet iets wat bij nul begint.
in 2030 ten opzichte van 1990). Het zou zelfs zo kunnen zijn dat financiering van duurzame initiatieven goedkoper wordt en financiering van niet-duurzame
Onlangs hebben wij een webinar gehouden voor de publieke sector.
initiatieven duurder wordt voor de decentrale overheid.
pagina | 42
6. Actuele ontwikkelingen Kortom op korte of iets langere termijn zal de BNG (en dit geldt ook voor andere
de prestaties van het eigen areaal kan beïnvloeden door gerichte
banken) inzicht willen krijgen in de duurzaamheidsprestaties van gemeenten,
beleidsvorming. Landelijk zijn er meerdere initiatieven rondom
provincies, waterschappen en gemeenschappelijke regelingen.
duurzaamheidsverslaggeving door de decentrale overheid. Zo is er een handreiking aangeboden aan de commissie BBV, de commissie BADO en het Ministerie van BZK. Wij hebben als Baker Tilly zelf een ESG Overheidskompas ontwikkeld, waarin wij onze expertise vanuit de rapporteringsverplichtingen voor het bedrijfsleven hebben ingezet om tot een overheidsvariant te komen. In dit ESG Overheidskompas komen ook de welbekende 3W-vragen aan de orde: •Wat willen we bereiken? •Wat gaan we daarvoor doen? •Wat mag het kosten? Zo sluit dit ESG Overheidskompas naadloos aan op de richtlijnen voor de programmabegroting en -verantwoording.
David Zijlmans gaat in op mogelijke instrumenten die kunnen worden ingezet
En dan wilt u natuurlijk nog het antwoord op de vraag:
om de duurzaamheidsprestaties in kaart te brengen. Hij roept daarbij op om
duurzaamheidsverslaggeving een last of een must have? – In onze overtuiging
selectief te zijn, zeker in het begin, start bij zaken die al meetbaar zijn en dus
een must have voor de publieke sector. Daarbij uitdrukkelijk de kanttekening:
ook kunnen worden gerapporteerd. Maak ook gebruik van bronnen en data die