08 Kadernota 2024 GGD Hart voor Brabant (1 raadsvoorstel-gewijzigd)

Zaaknummer: 1001005

gemeente Hilvarenbeek

In de vergadering van Behandeld in college op Behandeld in commissie(s) Agendapunt Beleidsveld Onderwerp

: 16 maart 2023 : 24 januari 2023 en 28 februari 2023 : Samenleving van 16 februari 2023 :8 : : Raadsvoorstel Kadernota 2024 GGD Hart voor Brabant

Voorstel 1. Aan te geven geen bezwaar te hebben op de inhoudelijke koers van de Kadernota 2024 ‘Naar gewoon gezond’ van de GGD Hart voor Brabant en hierop de volgende zienswijze kenbaar te maken: - De kadernota 2024 is gebaseerd op de toekomstvisie. Deze visie is summier, hoog over en weinig concreet en biedt onvoldoende handvaten voor het beleid. Wij roepen de GGD op in de begroting duidelijk het vierjarige beleidsplan te verankeren en concreet uit te werken. 2. De volgende zienswijze over de prognose voor de gemeentelijke bijdrage GGD Hart voor Brabant kenbaar te maken: - We stemmen niet in met de financiële gevolgen van de actualisering van het basispakket en vragen ook te kijken naar mogelijke kostenbesparingen; - De besparingen op huisvesting in te zetten voor verlaging van de gemeentelijke bijdrage. 3. Aan te geven geen bezwaar te hebben op de inhoud van het te actualiseren basispakket van de GGD Hart voor Brabant en hierop geen zienswijze in te dienen. 4. Kennis te nemen van de toekomstvisie Publieke Gezondheid ‘Wij maken gezond gewoon’.

Inleiding De kadernota 2024 heeft betrekking op de bovenregionale samenwerking in de Gemeenschappelijke regeling(GR) in de GGD Hart voor Brabant (hierna: GGD). Het gaat om 19 gemeenten uit Midden-Brabant en Brabant-Noordoost. De GGD voert voor ruim 1,1 miljoen inwoners in zijn werkgebied taken uit op het gebied van de publieke gezondheidszorg in opdracht van de gemeente(n). Dit gebeurt op basis van de Wet publieke gezondheid (Wpg) middels het basispakket. De inhoud van een groot deel van de taken uit de Wpg is wettelijk bepaald. Denk hierbij aan de jeugdgezondheidszorg, infectieziektebestrijding en technische hygiënezorg. Het pakket geldt voor alle gemeenten die het betalen uit een bijdrage per inwoner. Deze aan u voorgelegde jaarlijkse kadernota die de GGD opstelde, heeft betrekking op de regionale uniforme inzet van de GGD en niet op de lokale inzet per gemeente. De nota schetst de ontwikkelingen en het beleid van de GGD voor zijn hele werkgebied.

1

Raad van 16 maart 2023, nr. 8

Kadernota 2024 ‘Naar gewoon gezond’ GGD Hart voor Brabant Op 22 december 2022 hebben we de kadernota voor 2024 van de GGD ontvangen, met als titel "Naar gewoon gezond" (zie bijlage 2). Deze nota is de jaarlijkse voorbereiding op de begroting van de GGD voor 2024. De GGD legt de begroting in mei/juni 2023 aan u voor. De nota zet op hoofdlijnen de ontwikkelingen en het beleid voor het jaar 2024 van de GGD uiteen. Hij schetst het huidige beleid, de verwachte ontwikkelingen en de financiële uitgangspunten voor 2024. Anders dan eerdere jaren is een onderdeel van de kadernota het te actualiseren basispakket. Het GGD-bestuur stemde in november jl. in met dat pakket en legt het nu, als onderdeel van de kadernota 2024, voor een zienswijze voor aan de gemeenteraden. Hieronder formuleren wij onze zienswijzen op het te actualiseren basispakket en op de kadernota 2024 (als geheel). De portefeuillehouder Volksgezondheid brengt deze zienswijzen vervolgens in de vergadering van het algemeen bestuur van de GGD op 24 maart 2023 in, waarna het bestuur besluit over de stukken. Toekomstvisie ‘Wij maken gezond gewoon’ In 2019 stelde het GGD-bestuur de beleidsvisie 2019-2023 vast. In het najaar van 2022 sprak de GGD met verschillende partijen in visiecafés over de toekomstvisie van de GGD. Dit heeft de GGD uitgewerkt in een 10 jarige visie ‘Wij maken gezond gewoon’ (zie bijlage 3).

Deze visie is de basis voor de kadernota. In 2023 ontwikkelt de GGD aan de hand van deze toekomstvisie zijn beleidsplan voor de komende 4 jaar. Dit beleidsplan ligt in mei/juni 2023 voor een zienswijze aan u voor, waarna het algemeen bestuur (AB) het in juli vaststelt. De toekomstvisie ‘Wij maken gezond gewoon’ ligt aan de raden voor ter informatie.

Argumenten 1.1 De inhoudelijke koers voor 2024, zoals die in de kadernota is opgenomen, is de uitwerking van de toekomstvisie van de GGD en biedt een goede basisaanpak voor de uitvoering van onze ambities. In deze kadernota vertaalt de GGD zijn toekomstvisie op publieke gezondheid naar het beleid voor 2024. In de kadernota 2024 schetst hij de beleidsmatige en financiële ontwikkelingen die de basis zullen vormen voor de begroting 2024. Hieronder een korte samenvatting van de ambities voor 2024: • Gezondheid vanzelfsprekend maken, als prioriteit voor de toekomst: iedereen een eerlijke kans op een gezond leven waarbij ongezondheid wordt voorkomen. • Paraatheid en versterking bij de infectieziektebestrijding, waarbij de GGD door extra geld van het ministerie van volksgezondheid en sport (VWS) ook kan werken aan het versterken van de infectieziektebestrijding en de voorbereiding van de bestrijding van nieuwe pandemieën . • Mentale gezondheid: de GGD wil naar een aanpak voor alle jongeren in het voortgezet onderwijs, met een plek voor hun eigen regie. • Gezond oud(er) worden: onderzoeken wat er moet gebeuren in publieke gezondheid voor ouderen en welke inzet de gemeenten hierin vragen van de GGD. • Gezonde en veilige leefomgeving: de omgeving als middel benutten om gezondheid te stimuleren m.b.v. programma “Gezonde Leefomgeving”. • Het werken met het nieuwe basispakket.

Zienswijze: In tegenstelling tot eerdere jaren ontbreekt het beleidsplan waarop normaliter de kadernota is gebaseerd. De kadernota is nu gebaseerd op de toekomstvisie. Deze visie is summier, hoog over en weinig concreet en biedt onvoldoende handvaten voor het beleid. Wij roepen de GGD op in de begroting duidelijk het vierjarige beleidsplan te verankeren en concreet uit te werken.

2

Raad van 16 maart 2023, nr. 8

2.1 Het voorstel voor de gemeentelijke bijdrage per inwoner volgt de indexeringssystematiek van de gemeente Tilburg Voor de indexering van de gemeentelijke bijdrage volgt de GGD de indexeringssystematiek van de gemeente Tilburg, conform de afspraken in de gemeenschappelijke regeling. De indexering reflecteert de reële stijging van lonen en prijzen. De indexering is 6.66%. In maart 2023 worden de indexcijfers geactualiseerd op basis van de gemeente Tilburg. Dat leidt dan nog tot aanpassing van de gemeentelijke bijdrage. 2.2 De actualisering van het basispakket betekent een verhoging van de gemeentelijke bijdrage. Het geactualiseerde basispakket brengt een verhoging van de gemeentelijke bijdrage met zich mee. Wij stemmen niet in met de financiële gevolgen van de actualisering van het basispakket. We hebben zelf bepaalde disciplines in huis. Er moet zoveel mogelijk sprake zijn van maatwerk (te financieren via de plustaken). Wij dienen hierover een zienswijze in. Zienswijze: - We stemmen niet in met de financiële gevolgen van de actualisering van het basispakket en vragen ook te kijken naar mogelijke kostenbesparingen; de besparingen op huisvesting in te zetten voor verlaging van de gemeentelijke bijdrage. 3.1 Met het te actualisering basispakket geven wij invulling aan onze wettelijke taken vanuit de Wet publieke gezondheid.

In 2019, nog vóór de coronacrisis, besloot het GGD-bestuur om het basispakket te actualiseren. Na een herijking in 2016 bleef dit pakket ongewijzigd, behalve bij de jeugdgezondheidszorg: daar kwam meer aandacht voor kinderen (en ouders) die meer zorg nodig hadden. Het (voorstel voor) een geactualiseerd basispakket kwam tot stand via sessies met raadsleden en met de inbreng van wethouders en ambtenaren. Het GGD-bestuur stemde er in november jl. mee in en legt het nu, als onderdeel van de kadernota 2024, voor een zienswijze voor aan de gemeenteraden. Het voorstel bestaat uit het behouden en versterken van een aantal (wettelijk) verplichte diensten en enkele nieuwe diensten. Versterkte wettelijke taken: • Versterking van de preventieprogramma’s: gezondheidsbevordering en gezonde school, voorlichting eigen taal en cultuur, landelijke campagnes en webinars. • Inzet jeugdgezondheidszorg in het netwerk waarbij de GGD inzet op de verbinding tussen de domeinen gezondheidszorg, onderwijs en jeugdhulp. • Uitbreiding inzet op ziekteverzuimbegeleiding (van leerlingen op scholen voor voortgezet onderwijs). Nieuwe diensten: • Nu niet zwanger landt in het basispakket. • Uitbreiding van het basispakket met een aantal interventies, zoals VoorZorg, Stevig ouderschap, en begeleiding naar voorschoolse educatie. Elke gemeente heeft een keuze uit deze drie diensten.

• De GGD zet zijn kennis in om inzicht te geven in een gezonde leefomgeving middels instrumenten rond de Omgevingswet en door gezondheidseffecten in het ruimtelijk beleid inzichtelijk te maken. Wij onderschrijven de noodzaak van actualisering van het basispakket en zien meerwaarde in de uitbreiding van het basispakket met een aantal interventies. 4.1 Deze toekomstvisie beschrijft de lange termijn ambities van de GGD en hoe hij de gezondheid van onze inwoners versterkt. De kadernota vertaalt de toekomstvisie van de GGD naar de eerste doelen in 2024. De GGD concretiseert de visie in zijn nieuwe beleidsplan (2024-2027). In de toekomstvisie schetst de GGD

3

Raad van 16 maart 2023, nr. 8

het belang van een samenleving waar iedereen kan opgroeien en ouder worden. Hierbij is het doel om gezondheid vanzelfsprekend te maken. Dit doet de GGD door: • Voorkomen als het kan, beschermen als het moet. Preventie is de sleutel tot een gezonde toekomst. • Iedereen verschillend, allemaal gelijk. Gezond opgroeien en gezond ouder worden. Dat moet écht voor iedereen mogelijk zijn. • Zelf, maar niet alleen. Wie gezond zijn al gewoon vindt, kan het zelf. En wie de kennis van de GGD wil gebruiken, weet de GGD te vinden. • Overal om ons heen, binnen en buiten. Gezond leven start met een omgeving die daarop is ingericht.

Kanttekeningen N.v.t.

Samenwerking N.v.t. Financiën De GGD stelt voor de gemeentelijke bijdrage per inwoner in 2024 te verhogen naar €42,01. Gemeentelijke bijdrage basispakket 2023, per € 37,18 inwoner Actualisatie basispakket € 2,21 € 39,39 Indexering 2024 Rijksvaccinatieprogramma Invoeren Wet open overheid Gemeentelijke bijdrage basispakket 2024

€ 2,62 € PM € PM € 42,01

Deze prognose van de GGD is gebaseerd op: a. Bijdrage basispakket in 2023 van € 37,18 per inwoner b. Actualisering basispakket: dit zijn de totale kosten van het geactualiseerde pakket (€ 5,32, zie bijlage 2 in de kadernota 2024), na aftrek van het huidige aandeel in de gemeentelijke bijdrage voor de lokale accenten (€ 3,11). c. Indexering 2024: voor het bepalen van de nominale ontwikkeling hanteert de GGD het systeem van de gemeente Tilburg. De eerste raming van Tilburg in december 2022 resulteert in een voorlopige indexering voor 2024 van 6,66 %. In maart volgt een bijstelling die de GGD in zijn begroting 2024 verwerkt. d. De rotavirusvaccinatie komt in 2023 in het Rijksvaccinatieprogramma. Gemeenten krijgen daarvoor een uitkering in het gemeentefonds, die we vertalen naar de gemeentelijke bijdrage. Daardoor is dit voor de (gezamenlijke) gemeenten budgetneutraal. Op het moment dat de bijdrage van het Rijk bekend is, verwerkt de GGD die in een begrotingswijziging. e. Invoeren Wet open overheid: alle gemeenten kregen en krijgen van het Rijk een vergoeding voor het invoeren van de Wet open overheid; deze wet wil de hele overheid transparanter en toegankelijker maken. In de bedragen die de gemeenten krijgen via het gemeentefonds zitten ook de vergoedingen voor gemeenschappelijke regelingen.

De GGD berekent hoe groot het ‘aandeel’ van de GGD hierin is en neemt dit bedrag op in de gemeentelijke bijdrage vanaf 2024. De kosten vóór 2024 ving de GGD op in de eigen 4

Raad van 16 maart 2023, nr. 8

exploitatie. Het gaat hier om taken als: actief openbaar maken, het beheer van systemen en een – wettelijk verplichte – contactpersoon. Kosten en dekking De prognose van de GGD van de gemeentelijke bijdrage voor Hilvarenbeek voor 2024 is gebaseerd op twee aannames over: • Indexering: de GGD volgt de indexering van Tilburg; in maart a.s. volgt een bijstelling . • Inwonersaantal: prognose is gebaseerd op inwonersaantallen op 1 september 2022 van het CBS - 15.948 inwoners in gemeente Hilvarenbeek. In april a.s. zijn de aantallen per 1 januari 2023 bekend. Deze gegevens zullen bij het opstellen van de begroting voor 2024 worden meegenomen. Daarnaast speelt de actualisatie van het basispakket een rol. Op basis van deze gegevens verwachten we voor Hilvarenbeek een gemeentelijke bijdrage voor 2024 van € 669.975. In de meerjarenprogrammabegroting is voor 2024 een gemeentelijke bijdrage opgenomen van € 587.625,-. Bij het opstellen van de begroting 2024 zullen wij rekening houden met de door de GGD Hart van Brabant voorziene gemeentelijke bijdrage. KOSTEN 2024 Gemeentelijke bijdrage 2023 (15.948 x € 37,18) Actualisatie basispakket (15.948 x € 2,21) Indexering 2024 (15.948 x € 2,62) Rotavirusvaccinatie Vergoeding invoering wet open overheid TOTAAL DEKKING Gemeentelijke bijdrage GGD (Meerjarenbegroting) PROGNOSE RESULTAAT

592.947 35.245 41.783 PM PM 669.975 587.625 -82.350

De aanpassing van de gemeentelijke bijdrage leidt tot een geprognotiseerd negatief resultaat van € 82,350,-. De werkelijke stijging op basis van actuele gegevens en definitieve inwoneraantallen per 1 januari 2023 nemen we mee bij de begroting 2024. Communicatie Het besluit van de raad wordt schriftelijk medegedeeld aan het Algemeen Bestuur van de GGD Hart voor Brabant.

Uitvoering De portefeuillehouder Volksgezondheid brengt de zienswijze van uw raad in tijdens de vergadering van het Algemeen Bestuur van de GGD op 24 maart 2023 . Tijdens deze vergadering stelt het Algemeen Bestuur van GGD de kadernota 2024 vast. Nadat het AB de kadernota 2024 heeft vastgesteld, zal de GGD op basis hiervan de begroting 2024 opstellen. Het Algemeen Bestuur van de GGD stelt op 6 juli 2023 de begroting 2024 vast. Conform artikel 25 lid 3 van de Wet gemeenschappelijke regelingen wordt de gemeenteraad voor die tijd in de gelegenheid gesteld om zijn zienswijze te geven op deze ontwerpbegroting.

5

Raad van 16 maart 2023, nr. 8

Daarnaast heeft u de 10-jarige toekomstvisie ‘Wij maken gezond gewoon’ ter informatie ontvangen. Eind januari organiseert de GGD online webinars voor raadsleden die meer inzicht willen in deze toekomstvisie. Daarna werkt de GGD de visie uit in een nieuw, vierjarig beleidsplan: daarin staan dan ambities en doelen. Dit beleidsplan wordt in mei/juni a.s. voor een zienswijze aan u voor gelegd, waarna het AB het in juli vaststelt. Advies raadscommissie Dit voorstel is behandeld in de raadscommissie Samenleving op 16 februari 2023. Door de commissie is het standpunt ingenomen dat er geen behoefte is aan een debatterende behandeling van dit voorstel in de commissie. Met in acht name van de toezegging over de tekstuele aanscherping van punt 1 van het raadsvoorstel is het voorstel voor alle fracties rijp voor besluitvorming en een hamerstuk voor de raadsvergadering van 16 maart 2023. De griffier,

Maarten Janus

Eindvoorstel college Naar aanleiding van de behandeling van het voorstel in de commissie Samenleving van 16 februari 2023 is punt 1 van het raadsvoorstel tekstueel gewijzigd. 1. Aan te geven geen bezwaar te hebben op de inhoudelijke koers van de Kadernota 2024 ‘Naar gewoon gezond’ van de GGD Hart voor Brabant en hierop de volgende zienswijze kenbaar te maken: - De toekomstvisie is summier, hoog over en weinig concreet en biedt onvoldoende handvaten voor het beleid. Wij roepen de GGD op in de begroting duidelijk het vierjarige beleidsplan te verankeren en concreet uit te werken. 2. De volgende zienswijze over de prognose voor de gemeentelijke bijdrage GGD Hart voor Brabant kenbaar te maken: - We stemmen niet in met de financiële gevolgen van de actualisering van het basispakket en vragen ook te kijken naar mogelijke kostenbesparingen; - De besparingen op huisvesting in te zetten voor verlaging van de gemeentelijke bijdrage. 3. Aan te geven geen bezwaar te hebben op de inhoud van het te actualiseren basispakket van de GGD Hart voor Brabant en hierop geen zienswijze in te dienen. 4. Kennis te nemen van de toekomstvisie Publieke Gezondheid ‘Wij maken gezond gewoon’.

burgemeester en wethouders van Hilvarenbeek, burgemeester Evert Weys

secretaris Frank Jansen

Bijlagen (digitaal in raadsinformatiesysteem) Bijlage 1: Brief Kadernota 2024 GGD Hart voor Brabant Bijlage 2: Naar gewoon Gezond – Kadernota 2024 GGD Hart voor Brabant Bijlage 3: Wij maken gezond gewoon – toekomstvisie GGD Hart voor Brabant 6

Raad van 16 maart 2023, nr. 8

7