Tussenevaluatie medio 2022.pdf

Buitenruimte. Team Inrichting Openbare Ruimte. Datum: Juli 2022. Z-22-260599

TUSSENEVALUATIE AFVAL- EN GRONDSTOFFENBELEID 2020-2024

INHOUD

1

Inleiding 1.1 Aanleiding en context 1.2 Besluitvorming en beoogd effect

2

Evaluatie implementatie nieuw afvalbeleid Hillegom 2.1 Service voor de inwoners 2.2 Afvalscheiding: flinke sprong naar doelstellingen

3

Conclusie en/of verbetermogelijkheden

1

Buitenruimte. Team Inrichting Openbare Ruimte. Datum: Juli 2022. Z-22-260599 1

Inleiding.

1.1 Aanleiding en context. In december 2019 heeft de gemeenteraad het beleidsplan ‘Van Afval Naar Grondstof Huishoudelijk afval- en grondstoffenbeleid Hillegom 2020-2024’ vastgesteld. De nieuwe inzameling is in 2021 geïmplementeerd, op één onderdeel na: het instellen van een variabel tarief voor het aanbieden van restafval (diftar). De gemeenteraad heeft in november 2021 besloten om de voorgenomen ingangsdatum voor diftar op 1 januari 2022 uit te stellen naar 1 januari 2023. Dit geeft de inwoners een extra jaar om, zonder financiële consequenties, te wennen aan het beter scheiden van het huishoudelijk afval. Deze extra tussenevaluatie is bedoeld om de geplande invoering van diftar in 2023 te heroverwegen. De evaluatie gaat in op de service voor de inwoners en de inzamelresultaten. 1.2 Besluitvorming en beoogd effect. Met het in december 2019 vastgestelde beleidsplan wordt primair beoogd om de milieudoelstelling uit het LAP3 (Landelijk afvalbeheerplan) voor 2020 te realiseren: 75% afvalscheiding en maximaal 100 kilogram restafval per inwoner per jaar. In 2023 is een uitgebreide evaluatie voorzien om inzicht te krijgen in de realisatie van de doelstellingen en wat er moet gebeuren om toe te werken naar de doelstellingen voor 2025. In dit verband wordt opgemerkt dat het huidige LAP3 het laatste landelijk afvalbeheerplan is en eind 2023 afloopt.

Het wordt opgevolgd door een eerste Circulair Materialenplan (CMP1). Het CMP1 krijgt ketenplannen per materiaalstroom en zal onderscheid maken tussen laagwaardige en hoogwaardige recycling. Omdat het CMP1 nog niet klaar is, wordt de looptijd van LAP3 met een jaar verlengd. Het streven is om CMP1 per 1 januari 2025 in werking te laten treden 1. Op dit moment is nog niet bekend hoe de gemeentelijke doelstellingen er vanaf 2025 uit gaan zien. Daarnaast is in februari van dit jaar de herijking voor de periode tot en met 2025 van het landelijk uitvoeringsprogramma VANG-Huishoudelijk Afval verschenen. Het programma laat zien waar gemeenten staan ten opzichte van de Nederlandse LAP-doelstellingen voor 2020 (75% afvalscheiding en 100 kilo restafval per inwoner) en de recyclingdoelstelling van de Europese Kaderrichtlijn Afvalstoffen (Kra): 55% in 2025 en 60% recycling in 2030. Gemeenten hebben de afgelopen jaren flinke stappen gezet – landelijk is de afvalscheiding gestegen van 50% naar 60%, de hoeveelheid restafval is gedaald van 240 naar 180 kilo per inwoner per jaar en ruim 30% van de gemeenten haalt in 2020 de VANG-doelstellingen – maar nog altijd bestaat het restafval voor tweederde uit recyclebaar materiaal (met name GFT, kunststoffen en papier/karton).

Het streven blijft om met goede afvalscheiding de recyclingvolumes te verhogen, echter het accent komt sterker te liggen op schone(re) grondstofstromen (papier, plastic, GFT, etc.).

1

Zie: Kamerbrief over stand van zaken uitwerking Circulair Materialenplan | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl

2

Buitenruimte. Team Inrichting Openbare Ruimte. Datum: Juli 2022. Z-22-260599 2

Evaluatie implementatie nieuw afvalbeleid Hillegom.

2.1

Hogere service voor grondstoffen voor laagbouw.

Het beleidsplan bevat maatregelen die de inwoners stimuleren en faciliteren om het huishoudelijk afval gescheiden aan te leveren. De voornaamste maatregelen zijn: - De inzameling van huishoudelijk restafval: o Laagbouw: behoud van service van aan huis ophalen, maar minder vaak. Restafval wordt eens per vier weken met een kleinere minicontainer van 140 liter aan huis opgehaald (was eens in de twee weken met minicontainer van 240 liter). o Hoogbouw: met een elektronisch afgesloten ondergrondse collectieve voorziening (voorheen met minicontainers, inpandig of uitpandig in cocon). - De inzameling van groente-, fruit-, tuinafval en etensresten (GFTe) vindt in de zomermaanden wekelijks plaats (voorheen tweewekelijks hele jaar door) en de hoogbouw kan GFTe aanbieden in semi ondergrondse verzamelcontainers. - Plastic, blik en drinkpakken (PBD) worden wekelijks met zakken ingezameld (voorheen tweewekelijks). - Flankerende maatregelen zoals intensieve communicatie, inzet van grondstofcoaches en maatwerk voor huishoudens met extra afval. - Het hanteren van een tarief voor het aanbieden van huishoudelijk restafval was voorzien in 2022, maar is verplaatst naar 2023. Hogere service voor grondstoffen. De service voor het gescheiden aanbieden van grondstoffen (GFT-e en PBD) is voor alle inwoners verhoogd, zowel de laagbouw als de hoogbouw. Inzameling van fijn restafval.

De inzameling van restafval is voor de laagbouw aangepast (minder vaak inzamelen met kleinere minicontainer); de hoogbouw daarentegen kan voor het restafval nog steeds onbeperkt gebruik maken van de collectieve inzamelvoorzieningen. Maatwerk. Vooruitlopend op de (uitgestelde) invoering van diftar in 2023 kunnen huishoudens in de laagbouw met extra afval (grote huishoudens, huishoudens met medisch afval of kinderen in de luiers) zonder meerkosten een extra minicontainer voor restafval en/of GFTe aanvragen. Met de invoering van diftar geldt ‘de vervuiler betaalt’: per aanbieding restafval (minicontainer of inworp in ondergrondse verzamelcontainer) wordt een bedrag in rekening gebracht. Juni 2022: er zijn 400 adressen met een extra minicontainer voor restafval. Draagvlak. De nieuwe inzameling wordt inmiddels breed geaccepteerd. Dat blijkt onder andere uit de gesprekken die de grondstoffencoaches met inwoners voeren en de sterk afgenomen vragen en meldingen bij Publieksinformatie van Meerlanden.

3

Buitenruimte. Team Inrichting Openbare Ruimte. Datum: Juli 2022. Z-22-260599 2.2

Afvalscheiding: flinke sprong naar doelstellingen.

Vergeleken met 2018 heeft de implementatie van de nieuwe inzameling in 2021 geleid tot een verbetering van de afvalscheiding van 61% naar 71% en een afname van het Huishoudelijk Afval (HA) van 186 kilogram naar 118 kilogram per inwoner per jaar. Op basis van de inzamelresultaten in de eerste maanden van dit jaar komt de prognose uit op 75% afvalscheiding en 99 kilogram restafval per inwoner per jaar. De verbetering zit met name in het huishoudelijk afval dat in de wijk aan huis (laagbouw) wordt ingezameld. De inzameling van grof huishoudelijk afval stabiel gebleven. Resultaten afvalscheiding en hoeveelheid restafval Afvalscheiding HA (Huishoudelijk Afval)** GHA (Grof Huishoudelijk Afval)** Grondstoffen GFT-e (Groente-, Fruit-, Tuinafval en etensresten** PBD (Plastic, Blik en Drinkpakken** Glas** Oud papier en karton**

2018

2019

2020

2021

2022(*)

61% 186 18

62% 180 22

62% 180 24

71% 118 24

75% 99 24

80

82

80

94

116

13 23 49

14 23 49

17 26 51

29 27 55

32 27 55

(*) 2022: prognose op basis van inzameling in het eerste half jaar. (**) kg per inwoner per jaar.

Vergeleken met 2018 is de hoeveelheid huishoudelijk afval met meer dan 40% afgenomen. Dit komt met name door de laagbouw, waar vanaf april 2021 kleinere minicontainers zijn uitgezet die in keer in de 4 weken worden geleegd. Kwaliteit van de stromen, Naast de mate van afvalscheiding en hoeveelheden is de kwaliteit van de stromen een belangrijk aandachtspunt, met name voor GFT-e en PBD. In augustus 2021 zijn er sorteeranalyses van beide stromen uitgevoerd. De kwaliteit van PBD is goed en ligt onder de acceptatienorm van 15% verontreiniging (geen afkeur). De kwaliteit van GFT-e is in de laagbouw goed (geen afkeur); bij de hoogbouw vindt wel afkeur van GFT-e plaats. Dit ligt in lijn met het landelijke beeld, waarbij GFT-e uit de laagbouw (minicontainers) doorgaans een betere kwaliteit laat zien dan uit de hoogbouw (verzamelcontainers). Coaching, voorlichting en handhaving, worden ingezet om de kwaliteit van GFT-e in de hoogbouw te verbeteren.

3 -

-

Conclusies en aandachtspunten. De nieuwe inzameling heeft, vooralsnog zonder de invoering van een tarief voor restafval, geleid tot een trendbreuk in afvalscheiding en hoeveelheid restafval: de afvalscheiding is verbeterd van 61% in 2018 naar 71% in 2021 en de hoeveelheid fijn restafval is afgenomen van 186 kilogram naar 118 kilogram per inwoner per jaar in 2021. De vooruitzichten voor 2022 zijn nog beter: de prognose komt uit op 75% afvalscheiding en een hoeveelheid fijn restafval van 99 kilogram per inwoner per jaar. De verbetering komt met name door de gescheiden inzameling van het huishoudelijk afval in de wijk en de afname van het huishoudelijk restafval bij de laagbouw. De kwaliteit PBD is goed (geen afkeur); de kwaliteit van GFT-e bij de laagbouw is goed en bij de hoogbouw een aandachtspunt. Circa 400 huishoudens (maatwerk) hebben een tweede minicontainer voor restafval.

4

Buitenruimte. Team Inrichting Openbare Ruimte. Datum: Juli 2022. Z-22-260599

-

Er is nog handelingsperpectief om verdere afvalscheiding te verbeteren: o Restafval hoogbouw: inwoners kunnen restafval op dit moment onbeperkt aanbieden in de collectieve ondergrondse container. o Maatwerkregeling: huishoudens kunnen nu zonder extra kosten een extra minicontainer voor restafval aanvragen. o Luiers: De realisatie van luierinzameling en -verwerking in de regio kan bijdragen aan een afname van de hoeveelheid restafval. Luiers en incontinentiemateriaal zijn met een aandeel van 7,9% (10 tot 12 kg. restafval/inw/jr.) de grootste niet gerecyclede stroom in het huishoudelijk afval. Op regionale en landelijke schaal wordt gewerkt om ook deze stroom gescheiden in te zamelen en te recyclen. o Grofvuilbeleid: investeren in nog betere scheidingsfaciliteiten op de gemeentewerf.

5