- RV RES 1.0 Hillegom.pdf

Raadsvoorstel Besluitvormend Raadsvoorstel besluitvormend RES 1.0 Hillegom aan:

de raad van de gemeente Hillegom

zaaknummer: Z-21-167644 datum voorstel: 6 april 2021 datum collegevergadering: 26 april 2021 datum raadsvergadering: 27 mei 2021 agendapunt: 0 portefeuillehouder: Mevr. C.J. Hoekstra behandelend ambtenaar: Joost Veldhoven e-mailadres: J.Veldhoven@HLTsamen.nl

Wij stellen voor: 1.

De RES 1.0 vast te stellen als uitwerking van eerdere afspraken waarin de gemeente Hillegom deelheeft, waaronder: 1. 2.

het Energieakkoord Holland Rijnland uit 2017 waarin de ambitie is opgenomen om in 2050 energieneutraal te zijn. het Nationale Klimaatakkoord, met daarin een CO2-reductie doelstelling voor 2030.

2.

Lokaal invulling te geven aan de RES 1.0 door vertaling in de Lokale Energiestrategie en Omgevingsinstrumentarium

3.

Het college van Burgemeester en Wethouders de opdracht te geven om waar mogelijk en gewenst de RES 1.0 mee te nemen in verankering van (omgevings-)beleid, in afstemming met de Regionale Omgevingsagenda Holland Rijnland

Inleiding Met deze besluiten wordt door de aan de RES-regio deelnemende partijen een stap gezet op weg naar realisatie van de eerder uitgesproken ambities op het gebied van de energietransitie richting 2030, en vervolgens 2050. In de RES 1.0 zijn de regionale ambities op dit punt verder gespecificeerd en wordt een beschreven welke stappen tot nu zijn gezet en op welke wijze wordt voorzien op welke wijze deze ambities kunnen worden waar gemaakt. 

In het document worden concrete ambities voor energiebesparing per gemeente voorgesteld en handreikingen gedaan op welke wijze aan deze ambities invulling kan worden gegeven.



Voor het verduurzamen van de mobiliteit in de regio is aangegeven welke maatregelen een bijdrage kunnen leveren aan de benoemde regionale ambitie. Hiervoor is een ‘koppeling’ met de Regionale Strategie Mobiliteit opgenomen.



Ten aanzien van het vraagstuk warmte is zorgvuldig de omvang van de opgave (gasloos in 2050) in kaart gebracht en een preferente volgorde van alternatieve warmtebronnen beschreven. Per warmtebron is, waar mogelijk, een berekening van het potentieel gemaakt.



Voor de grootschalige opwek van elektriciteit in de regio is berekend dat het realistisch is om ongeveer 25% van de ambitie tot 2030 op grote daken te zoeken. Voor het resterende deel van de ambities zijn in de regiogebieden in kaart gebracht waar initieel gezocht kan worden naar ruimte en draagvlak voor de realisatie van windturbines en zonneweiden.

Het vaststellen van de RES 1.0 is een formele stap. Besluitvorming over de RES 1.0 vindt in dezelfde periode plaats in de gemeenteraden, de algemene besturen van de Waterschappen en de provinciale staten van de deelnemende provincie. Terugmelding van de besluitvorming bij deze individuele overheden vindt plaats voor 1 juli as in het PHO+, via de Stuurgroep. Hierna biedt de Stuurgroep de RES 1.0 (per brief) namens de regiopartners aan bij het Nationaal Programma RES. De RES 1.0 is een politiek-bestuurlijk document dat keuzes markeert en richting geeft, oftewel een strategische verkenning. De RES 1.0 is in die zin geen ‘plan’ of beleidsdocument dat (derden) partijen hier rechten aan kunnen ontlenen. De RES 1.0 vraagt om vertaling naar (lokale en bovenlokale) projecten en (ruimtelijk) beleid om tot realisatie te kunnen komen. De individuele RES-partners zijn hiervoor aan zet: zij bepalen hoe de RES verder wordt uitgewerkt en vertaald wordt naar beleid. In die zin moet de RES 1.0 als een startdocument worden gezien.

Bestaand kader en context In 2019 is het Klimaatakkoord gepresenteerd. Nederland gaf hiermee invulling aan de internationale klimaatafspraken van Parijs. Daarin maakten 195 landen afspraken om de CO2-uitstoot te verminderen en zo de wereldwijde temperatuurstijging tot 2 graden Celsius te beperken. Het Nationale Klimaatakkoord is zowel door het Kabinet als de decentrale overheden onderschreven. Dat laatste is gebeurd via de koepelorganisaties VNG, IPO en UvW, waarbij voorwaarden gesteld zijn. In het Klimaatakkoord staat onder meer dat dertig energieregio’s in Nederland onderzoeken waar en hoe ze kunnen bijdragen aan de klimaatdoelstellingen. Ze leggen dit vast in een eigen Regionale Energie Strategie (RES). De RES 1.0 is dus geen doel op zich, maar een middel om onderdelen van het Nationale Klimaatakkoord te realiseren. De RES 1.0 is een belangrijke tussenstap op weg naar 2030 (49% CO 2 reductie) en uiteindelijk 2050 (95% CO2 reductie). Per 1 juli 2021 wordt elke regio gevraagd de RES 1.0 aan het NP RES te leveren. De RES wordt tweejaarlijks geactualiseerd, waarbij ruimte bestaat voor

nadere uitwerking en aanpassingen. De RES maakt onderdeel uit van het Nationaal Programma RES (NP RES), een gezamenlijke interbestuurlijk programma van Rijk en decentrale overheden, inclusief de VNG. Het NP RES vraagt alle regio´s de RES 1.0 per 1 juli 2021 aan te leveren. Holland Rijnland is één van die dertig regio’s. Met dertien gemeenten, twee waterschappen, de provincie, de netbeheerder en andere partijen is vormgegeven aan de RES 1.0 van Holland Rijnland. Deze kent zijn basis onder meer in het Regionale Energieakkoord uit 2017. Hierin is door de samenwerkende overheden in Holland Rijnland uitgesproken om in 2050 zoveel mogelijk energieneutraal te zijn. De RES gaat in elk geval in op opwek van hernieuwbare elektriciteit en warmte. Vanuit de gezamenlijke ambitie zijn besparing en mobiliteit ook onderdeel van de RES Holland Rijnland. De RES Holland Rijnland is een product van samenwerking tussen 13 gemeenten, de provincie, twee waterschappen en netbeheerder Liander. Tevens zijn via een intensief proces vele andere lokale en regionale partijen, inwoners en bedrijven betrokken. Besluitvorming over de RES vindt plaats in de volksvertegenwoordigende organen van de deelnemende overheden: de gemeenteraad, Provinciale Staten en Verenigde Vergadering van de Waterschappen.

Beoogd effect De ambitie voor 2030 is in lijn met de doelstellingen uit het Regionale Energieakkoord uit 2017. We zetten in op een gebalanceerde combinatie van inzet op besparing, mobiliteit, duurzame warmtevoorziening in de gebouwde omgeving en opwek van hernieuwbare elektriciteit. De laatste twee zijn standaard onderwerpen in de RES. Vanuit de gezamenlijke ambitie uit het Energieakkoord, zijn ook de onderwerpen energiebesparing en duurzame mobiliteit onderdeel van de RES. Besparen is essentieel: wat niet gebruikt wordt, hoeft niet opgewekt te worden, en beperkt ruimteclaims. Verduurzaming van mobiliteit zorgt voor CO2-reductie, maar heeft tevens invloed op de vraag naar elektriciteit, en heeft daarmee grote invloed op het energiesysteem. In de RES 1.0 van Holland Rijnland zijn de opgaven voor besparen en grootschalige duurzame opwek van elektriciteit van gelijke orde. Beide ruim 1 TWh per 2030. Voor warmte ligt de ambitie van aardgasvrij per 2050, maar zijn voor 2030 minder harde tussenresultaten benoemd. Het waarmaken van deze ambitie is een grote opgave. De opgave en de bijbehorende lusten en lasten, waaronder die van de opwek van hernieuwbare elektriciteit, wordt evenredig verdeeld over de regio, rekening houdend met de mogelijkheden van elke gemeente.

Argumenten Door het vaststellen van de RES 1.0 worden stappen gezet naar de duurzame doelstellingen van 2030 en 2050. De RES 1.0 geeft daarmee invulling aan eerder vastgestelde nationale, regionale en lokale beleidskaders, zoals het Nationale Klimaatakkoord, het Energieakkoord van Holland Rijnland en de lokale ambities. Naast bovenstaande is de RES 1.0 tevens het startdocument om:  benoemde zoekgebieden voor wind- of zonne-energie verder te onderzoeken en waar mogelijk verder te concretiseren;  per gemeente te beginnen met het ruimtelijk instrumentarium aan te passen om grootschalige duurzame opwek van elektriciteit door middel van wind op land of zon op land daar waar gewenst mogelijk te maken;  

het opzetten van een regionale ‘organisatie’ die minimaal de monitoring van de voortgang op zich kan nemen; het opzetten van verschillende lobby-trajecten om de benodigde juridische en financiële mogelijkheden bij Rijk onder de aandacht te brengen;

 

verder onderzoek te doen naar de regionale potentie (in zowel aanbod als vraag) rondom het warmtevraagstuk; afspraken te maken op welke wijze de regio inhoud kan geven aan de RES 2.0 (actualisatie van de RES 1.0) die over twee jaar klaar moet zijn.

Kanttekeningen De RES 1.0 is bijna per definitie een document dat aan de ene kant detaillering bevat die door partijen ‘als ongewenst in dit stadium’ zullen worden gezien terwijl andere partijen een aantal zaken niet concreet genoeg zullen vinden:  In de voorliggende RES 1.0 is input van gemeenten verwerkt, zowel bestuurlijk als politiek (wensen en bedenkingen). Deze input is niet altijd even gedetailleerd verwerkt of moet in de toekomst, bijvoorbeeld in de RES 2.0, verder uitgewerkt worden;  De RES 1.0 is een verzameling van momentopnames van ontwikkelingen die in verschillende snelheden verlopen. Tijdens het ‘bevriezen’ van deze ontwikkelingen in de RES 1.0 gaan ontwikkelingen rondom restwarmte uit Rotterdam (WarmtelinQ) en Geothermie in hoog tempo door, terwijl de ontwikkeling van zonop-daken gestaag voortgang maakt; Het risico bestaat dat verschillende partijen zich zullen verzetten tegen de inhoud van de RES 1.0. Bij de grootschalige opwek van duurzame elektriciteit bestaat weerstand tegen zowel windturbines als zonneweiden. De huidige zoekgebieden worden dan onterecht gezien als vaststaande locaties waartegen verzet moet worden. Een tweede risico bestaat, zeker na vaststellen van de RES 1.0, uit de wens van inwoners en bedrijven te horen welk alternatief voor aardgas bij hen geboden zal worden. Daar is op dit moment geen uitspraak over te doen.

In uw gemeente wordt momenteel gewerkt aan een Transitievisie Warmte (welke wijken gaan wanneer van het aardgas af en welke alternatieven voor aardgas worden daar geboden) en een Lokale Energiestrategie (LES). Beide worden in 2021 afgerond. Rond deze beide producten zal een communicatiecampagne worden opgezet om inwoners en bedrijven verder voor te lichten en bij de verdere invulling te betrekken. Wanneer de gemeenteraad deze besluiten niet (tijdig) neemt voldoet de RES Holland Rijnland niet ‘spelregels’ van het NP RES. Aangezien de gehele organisatie vanuit het NP RES bestuurlijk een experiment is (niet eerder voorgekomen dat alle decentrale overheden min of meer gelijktijdig eenzelfde besluit worden geacht te nemen), is het onbekend hoe het proces verder moet wanneer één of meerdere gemeenteraden, verenigde vergaderingen of provinciale staten de gevraagde besluiten niet neemt. Hiermee komen we effectief in een bestuurlijke onbekend en onontgonnen terrein. Op dit moment is bij afwijkende besluiten van één of meerdere van de deelnemende overheden de weg voorwaarts waarschijnlijk de afwijkende ‘inbreng’ als vorm van wensen & bedenkingen mee te nemen in de voorbereiding van RES 2.0.

Financiële consequenties De directe kosten die voortvloeien uit het vaststellen van dit document zijn beperkt tot:  Lokaal vormgeven van de Lokale Energiestrategie (LES);  verankering in het lokale ruimtelijke instrumentarium;  ambtelijke inzet bij het traject naar de RES 2.0. Deze kosten worden gedekt vanuit de reguliere begroting. Indien zich in de toekomst grootschalige trajecten, als gevolg van de energietransitie, aandienen zullen deze, inclusief een bijbehorende begroting, aan de raad worden voorgelegd.

Aanpak, uitvoering en participatie De RES 1.0 is tot stand gekomen in een samenwerkingsverband tussen 13 gemeenten, twee Waterschappen en de provincie Zuid-Holland. Tijdens het RES-traject zijn meerdere momenten geweest waarop input geleverd is. Zo kent de RES een programmaraad met daarin vertegenwoordigers van het bedrijfsleven, belangenbehartigers en vertegenwoordigers van speciale doelgroepen. Daarnaast hebben de gemeenteraden, de algemene besturen van de waterschappen en de provinciale staten in 2020 hun wensen & bedenkingen op basis van de eerste concept-RES kenbaar gemaakt. De door de gemeente ingebrachte wensen en bedenkingen, alsmede de duiding hiervan, zijn als bijlage aan dit voorstel toegevoegd. Eind 2020 en begin 2021 heeft het RES-programmateam een tweetal enquêtes onder de inwoners van de regio. Ook hebben de 13 deelnemende gemeenten ieder voor zich een lokaal participatie-traject gelopen. Al deze input is, daar waar mogelijk, verwerkt in de RES 1.0 De RES 1.0 moet voor 1 juli 2021 door de vertegenwoordigende organen van de deelnemende partijen (gemeenten, Waterschappen & Provincie) vastgesteld worden.

Duurzaamheid De RES 1.0 draagt bij aan lokale, regionale en nationale doelstellingen voor duurzaamheid en klimaat tot 2050. Hillegom-Lisse-Teylingen (HLT) De RES 1.0 wordt besluitvormend aangeboden aan de gemeenteraden van Hillegom, Lisse en Teylingen. Urgentie De deadline voor besluitvorming inzake de RES 1.0 is 1 juli 2021. Evaluatie Nadat de RES 1.0 in de gemeenteraden, de verenigde vergadering en provinciale staten is vastgesteld worden deze besluiten door de stuurgroep RES Holland Rijnland verzameld en voor 1 juli 2021 aangeboden aan het Nationaal Programma RES. Binnen de RES Holland Rijnland zal daarna een evaluatie van het gelopen proces plaatsvinden. De uitkomsten van deze evaluatie, gecombineerd met de wensen van de portefeuillehouders, zullen de input vormen voor een op te stellen procesvoorstel voor het vervolgtraject. In dit procesvoorstel zal in ieder een duidelijke scheiding van lokale en regionale taken moeten worden vastgelegd.

Bijlagen en achtergrondinformatie A. B. C. D. E. F. G. H. I. J. K. L. M. N.

RES 1.0 RES-kaart Holland Rijnland Bijlage 1.1 Samenvatting reactie Wensen en Bedenkingen Bijlage 1.2 Integraal overzicht Wensen en Bedenkingen op Concept RES Bijlage 2.1 energie als samenhangend systeem Bijlage 3.1 Energiebesparing- Ontwikkeling, potentie en instrumentarium in Bijlage 4.1 Uitkomsten onderzoek duurzame mobiliteit in RES 1.0_def2 Bijlage 5.1 Toelichting vraag en aanbod Bijlage 5.2 Notitie piek- en back-up voorziening Bijlage 5.3 Waterstof in de gebouwde omgeving Bijlage 5.4 Cascadering Bijlage 6.1 Netimpact rapportage RES 1.0 Holland Rijnland Bijlage 6.2 Ruimtelijke Kwaliteit analyse Bijlage 6.3 Routekaart zon op dak

O. Bijlage 6.4 Procesbeschrijving van Denkrichtingen Concept RES naar Kansrijke gebieden RES 1.0 P. Bijlage 6.5 Handreiking verankering in omgevingsbeleid Q. Bijlage 8.1 Uitkomsten regionale enquête over de energietransitie in de RES-regio Holland-Rijnland R. Bijlage 8.2 Uitkomsten aanvullende enquête over de ruimtelijke voorwaarden en financiële participatie S. Bijlage 8.3 opbrengsten lokale participatie

namens het college van burgemeester en wethouders, Mevr. drs. C.B. Baauw secretaris

Dhr. A. van Erk burgemeester

Raadsbesluit

De raad van de gemeente Hillegom, gelezen het voorstel van het college van 26 april 2021 met als onderwerp Raadsvoorstel besluitvormend RES 1.0 Hillegom gelet op de behandeling in de raadscommissie- en raadsvergadering, gelet op artikel 108 van de Gemeentewet,

besluit: I)

De RES 1.0 vast te stellen als uitwerking van eerdere afspraken waarin de gemeente Hillegom deelheeft, waaronder: a. b.

het Energieakkoord Holland Rijnland uit 2017 waarin de ambitie is opgenomen om in 2050 energieneutraal te zijn. het Nationale Klimaatakkoord, met daarin een CO2-reductie doelstelling voor 2030.

II)

Lokaal invulling te geven aan de RES 1.0 door vertaling in de Lokale Energiestrategie en Omgevingsinstrumentarium

III)

Het college van Burgemeester en Wethouders de opdracht te geven om waar mogelijk en gewenst de RES 1.0 mee te nemen in verankering van (omgevings-)beleid, in afstemming met de Regionale Omgevingsagenda Holland Rijnland

Aldus besloten in de raadsvergadering van 27 mei 2021,

Mevr. drs. P.M. Hulspas-Jordaan griffier

Dhr. A. van Erk voorzitter