-RV Rekenkamerrapport Schulddienstverlening in Hillegom en Lisse.pdf

Lisse

Raadsvoorstel Besluitvormend Rekenkamerrapport Schulddienstverlening in Hillegom en Lisse aan:

de raad van de gemeente Hillegom

zaaknummer: Z-20-162646 datum voorstel: 1 november 2021 datum collegevergadering: niet van toepassing datum raadsvergadering: 9 december 2021 agendapunt: portefeuillehouder: Jan van Rijn behandelend ambtenaar: Esther Loozen e-mailadres: E.loozen@lisse.nl

Wij stellen voor: 1.

Naar aanleiding van het onderzoek naar schulddienstverlening Hillegom en Lisse alle aanbevelingen van de Rekenkamercommissie over te nemen: Aanbevelingen ten aanzien van het beleid en doelstellingen  Breng de raad in positie om kaders en doelen te stellen en bepaal gezamenlijk de KPI’s  Zorg voor een duidelijke taakverdeling bij de beleidsvorming Aanbevelingen ten aanzien van de organisatie en uitvoering  Zorg voor meer bekendheid van schulddienstverlening bij bepaalde doelgroepen  Zorg voor een duidelijke sociale kaart en treedt als regisseur op in het veld Aanbevelingen ten aanzien van de resultaten en ervaren effecten  Zet ketenpartners in voor de vergroting van het bereik en de nazorg  Zorg bij een wisseling in consulenten voor een goede onderlinge overdracht  Kijk naar de huidige caseload en kijk of dit met het oog op toekomstige ontwikkelingen werkbaar is Aanbevelingen ten aanzien van de evaluatie en verantwoording  Betrek de gemeenteraad bij het inrichten van de informatievoorziening  Monitor structureel de kwaliteit van de schulddienstverlening en breng dit ook in beeld voor de gemeenteraden

2.

Het college van burgemeester en wethouders opdracht te geven a. zorg te dragen voor de uitvoering van de aanbevelingen en b. de raad op de daartoe afgesproken wijze periodiek te informeren over de voortgang van de uitvoering van dit raadsbesluit.

Inleiding In maart 2021 is de Rekenkamercommissie Hillegom en Lisse het onderzoek gestart naar schulddienstverlening in Hillegom en Lisse. Dit is een vervolg op ons onderzoek Schuldhulpverlening uit 2012. De eindrapportage Schulddienstverlening is op 27 september jl. aan de colleges van Hillegom en Lisse toegestuurd. De op 22 oktober ontvangen reactie van het college van burgemeester en wethouders van Hillegom is bij het rapport gevoegd en maakt onderdeel uit van de rapportage (zie paragraaf 3.1). Wij vragen de raad een beslissing te nemen over het overnemen van de aanbevelingen uit het rapport. Bestaand kader en context De Rekenkamercommissie Hillegom en Lisse heeft conform artikel 9 van de Verordening Rekenkamercommissie Hillegom en Lisse 2019 tot taak de doelmatigheid, de doeltreffendheid en de rechtmatigheid van het door het gemeentebestuur gevoerde bestuur te toetsen. Argumenten In het rapport treft u vanaf pagina 5 de conclusies en aanbevelingen aan. De Rekenkamercommissie doet naar aanleiding van het onderzoek de volgende aanbevelingen: Aanbevelingen ten aanzien van het beleid en doelstellingen ● Breng de raad in positie om kaders en doelen te stellen en bepaal gezamenlijk de KPI’s.

Voor zowel ISD Bollenstreek als opdrachtnemer als voor Hillegom en Lisse biedt het nieuwe beleid kansen om gezamenlijk te komen tot een set concreet geformuleerde en meetbare doelstellingen waarlangs vervolgens wordt gemonitord en geëvalueerd. Dit is een aanbeveling die ook andersom geldt voor de raad, pak nadrukkelijker de rol als kadersteller. Kijk hiervoor bijvoorbeeld eens naar hoe dat gaat op het gebied van Participatie in Alkmaar. Omdat voor de raad de relatie tussen de doelstellingen en de indicatoren niet altijd duidelijk bleek, is daar aan het college gevraagd om jaarlijks zogenaamde doelenkaders op te stellen (in samenwerking met de uitvoeringsorganisatie) waarin de doelen gerelateerd worden aan de indicatoren. Dit doelenkader zorgt ervoor dat de raad effectiever kan monitoren in hoeverre de doelen van het beleid worden gerealiseerd. Dit zou ook in Hillegom en Lisse de behoefte kunnen vervullen aan meer controle op de voortgang. ● Zorg voor een duidelijke taakverdeling bij de beleidsvorming. Zowel van de kant van de gemeenten (HLTsamen) als van de ISD wordt aangegeven dat er behoefte is aan meer duidelijkheid over de beleidsontwikkeling en met name de beleidsregie. Aanbevelingen ten aanzien van de organisatie en uitvoering ● Zorg voor meer bekendheid van schulddienstverlening bij bepaalde doelgroepen.

De gemeenten Hillegom en Lisse zijn nog geen lid van de Nationale schuldhulp route; Schuldhulpmaatje is hier wel bij aangesloten. Het zou goed zijn voor de gemeenten om hier ook lid van te worden zodat inwoners zich ook anoniem kunnen aanmelden. ● Zorg voor een duidelijke sociale kaart en treedt als regisseur op in het veld. Op dit moment zijn veel ketenpartners nog niet goed op de hoogte van elkaars taken en rol. Ketenpartners, de ISD en gemeenten moeten goed op de hoogte zijn van elkaar om adequaat te kunnen doorverwijzen.

Aanbevelingen ten aanzien van de resultaten en ervaren effecten ● Zet ketenpartners in voor de vergroting van het bereik en de nazorg. Op dit moment doen de ISD en de gemeenten er alles aan om het bereik van de schulddienstverlening te vergroten, desondanks wordt er maar een klein gedeelte van de potentiële doelgroep bereikt. Ook spelen ketenpartners nog geen rol bij de nazorg. Op deze punten zouden ketenpartners nadrukkelijker een rol kunnen vervullen. Op dit moment zijn hierover nog geen concrete afspraken gemaakt met de ketenpartners. ● Zorg bij een wisseling in consulenten voor een goede onderlinge overdracht. Het is voor inwoners met schuldenproblematiek vaak al een enorme stap geweest om met hun verhaal naar een instantie te stappen. Het steeds weer opnieuw moeten doen van hun verhaal is vaak erg pijnlijk en lastig. Probeer daarom de overdracht zo warm mogelijk in te steken. Dit kan bijvoorbeeld door te zorgen voor goede dossiervorming. ● Kijk naar de huidige caseload en kijk of dit met het oog op toekomstige ontwikkelingen werkbaar is. Uit het onderzoek komt naar voren dat de caseload op dit moment vrij hoog is en dat hierdoor niet altijd ruimte is voor training en opleiding; bijvoorbeeld om de nieuwe doelgroep van zelfstandigen te helpen. Ook in het licht van de verwachte golf aan zelfstandigen is het goed om de caseload goed te monitoren.

Aanbevelingen ten aanzien van de evaluatie en verantwoording ● Betrek de gemeenteraad bij het inrichten van de informatievoorziening. Het is belangrijk dat de raden kunnen mee bepalen hoe en wanneer ze worden ingelicht over zowel de inhoudelijke taakuitvoering als de voortgang op de doelen en KPI’s. Voor Hillegom zou het verder interessant kunnen zijn om een Expertteam ISD Bollenstreek in te richten, zoals Lisse dat nu al kent. Dit gremium leidt in Lisse tot een beter en inhoudelijker gesprek waardoor raadsleden ook meer kennis en kunde vergaren van het thema. ● Monitor structureel de kwaliteit van de schulddienstverlening en breng dit ook in beeld voor de gemeenteraden. Er zijn nu al een aantal jaren geen klantervaringsonderzoeken uitgevoerd. Raadsleden komen beter in hun controlerende en kaderstellende rol als het duidelijk is hoe de gemaakte beleidskeuzes zich vertalen in de kwaliteit van de schulddienstverlening. Zeker nu er verschillende (nieuwe) doelgroepen lijken te ontstaan, zoals zelfstandigen, is het belangrijk dat de raad ook gevoel krijgt bij deze doelgroep. Als je in bredere zin wilt monitoren, dan zijn daarvoor doelen en kpi’s nodig in het nieuwe beleid.

Kanttekeningen Ambtelijk en bestuurlijk hoor en wederhoor Conform haar onderzoeksprotocol heeft de Rekenkamercommissie de rapportage voor een check op de feiten (ambtelijk hoor en wederhoor) aan betrokkenen voorgelegd. Deze ambtelijke reactie is - voor zover deze betrekking heeft op de feitelijke inhoud- overgenomen. Het rapport is op 27 september jl. ter informatie aan de raad toegezonden. Op diezelfde datum ontving het college van burgemeester en wethouders het eindrapport voor een bestuurlijke reactie op de aanbevelingen. De bestuurlijke reacties van het college van Hillegom is op 22 oktober 2021 ontvangen. Deze bestuurlijke reactie staat in paragraaf 3.1 van het rapport. In haar nawoord reageert de Rekenkamercommissie hierop als volgt: Conform haar onderzoeksprotocol heeft de Rekenkamercommissie Hillegom en Lisse de conceptrapportage voor een check op de feiten, het zogeheten ambtelijk hoor en wederhoor, aan betrokkenen voorgelegd. Deze reacties zijn - voor zover deze betrekking hadden op de feitelijke inhoud - overgenomen. Vervolgens heeft de Rekenkamercommissie het eindrapport voor een bestuurlijke reactie voorgelegd aan het college van burgemeester en wethouders van Hillegom en aan het college van burgemeester en wethouders van Lisse. Gelijktijdig is het rapport ter informatie toegezonden aan de gemeenteraad van Hillegom en aan de gemeenteraad van Lisse.

De bestuurlijke reacties treft u aan in hoofdstuk 3. In dit nawoord reageert de Rekenkamercommissie hierop.

De Rekenkamercommissie Hillegom en Lisse neemt met genoegen kennis van het feit, dat beide colleges van plan zijn om alle aanbevelingen uit het rapport over te nemen, maar waar bij een paar aanbevelingen op dit momenteel de financiering ontbreekt. Wij zijn ook verheugd om te lezen dat een groot aantal van de aanbevelingen onder andere wordt meegenomen in het nieuwe beleidsplan of besproken gaat worden met de ISD. In de een-na-laatste alinea constateert u het volgende: ‘Het is het college opgevallen dat in het onderzoek gebruik wordt gemaakt van cijfers van voor 2012. Het college ziet graag dat de rekenkamer zich in de toekomst baseert op cijfers uit de gehele onderzoeksperiode en er een koppeling wordt gemaakt met de huidige situatie. Ook worden in het rapport soms conclusies getrokken waarbij een uitgebreidere onderbouwing of toelichting op de cijfers door het college wordt gemist. Dit maakt het lastig om de resultaten in de juiste context te plaatsen.’ Op deze tekst willen wij graag ingaan. Wij zijn met u van mening dat het belangrijk is om in onze rapporten de meest recente cijfers op te nemen. Wij hebben daarom ons rapport gecontroleerd. In hoofdstuk 9 staat de meest cijfermatige onderbouwing. Hier staan echter alleen cijfers die gaan over 2017 t/m 2020. Deze cijfers zijn direct dan wel indirect aangeleverd door de ISD.

De enige passage in het rapport die wij kunnen vinden waarin informatie staat met cijfers van voor 2012 betreft paragraaf 7.2. In deze paragraaf schetsen we de aanleiding voor het kantelen van de werkwijze. De strekking en cijfers die hierin vermeld staan, zijn afkomstig uit Beleidsplan schulddienstverlening 2016-2020. Daarnaast hebben wij bij dit rapport ervoor gekozen voor een desk-studie en het houden van interviews. Bij de interviews hebben we (bestuurlijk en beleidsmatige) medewerkers van HLTsamen, ketenpartners en burgers die te maken krijgen met schulddienstverlening geïnterviewd. Op deze manier hebben we een breed spectrum onderzocht. Waarbij we als het mogelijk was de informatie hebben aangevuld met cijfermatige onderbouwing. Al met al zijn we blij met de reacties van de colleges. En we wachten het vervolg van dit proces met interesse af. Financiële consequenties Het aannemen van dit voorstel heeft geen financiële consequenties. Het uitvoeren van de aanbevelingen zal/kan wel kosten meebrengen. Aanpak, uitvoering en participatie Het idee voor dit onderzoek is geopperd tijdens het jaarlijkse overleg met de fractievoorzitters van Hillegom. De Rekenkamercommissie heeft dit idee opgepakt. Het onderzoek is onder verantwoordelijkheid van de Rekenkamercommissie uitgevoerd.

Hillegom-Lisse-Teylingen (HLT) De Rekenkamercommissie heeft het onderzoek uitgevoerd voor Hillegom en Lisse. Het voorstel voor beide raden is identiek. Urgentie Dit is aan de raad. Evaluatie De raad wordt gevraagd te besluiten om het college opdracht te geven de raad op een daartoe afgesproken wijze periodiek te informeren over de voortgang van de uitvoering van het raadsbesluit.

Bijlagen en achtergrondinformatie

1. Rekenkamerrapport Onderzoek Schulddienstverlening Hillegom en Lisse, okt 2021 2. Bijlage 1 Klantreis Anneke 3. Bijlage 2 Klantreis Jaap

namens de Rekenkamercommissie Hillegom en Lisse, drs. P.A.M. van der Velde Voorzitter

Raadsbesluit

De raad van de gemeente Hillegom, gelezen het raadsvoorstel van de Rekenkamercommissie Hillegom en Lisse d.d. 1 november 2021, gelet op de behandeling in de raadscommissie- en raadsvergadering, gelet op artikel 108 van de Gemeentewet,

besluit: 1.

Naar aanleiding van het onderzoek naar schulddienstverlening Hillegom en Lisse alle aanbevelingen van de Rekenkamercommissie over te nemen: Aanbevelingen ten aanzien van het beleid en doelstellingen  Breng de raad in positie om kaders en doelen te stellen en bepaal gezamenlijk de KPI’s  Zorg voor een duidelijke taakverdeling bij de beleidsvorming Aanbevelingen ten aanzien van de organisatie en uitvoering  Zorg voor meer bekendheid van schulddienstverlening bij bepaalde doelgroepen  Zorg voor een duidelijke sociale kaart en treedt als regisseur op in het veld Aanbevelingen ten aanzien van de resultaten en ervaren effecten  Zet ketenpartners in voor de vergroting van het bereik en de nazorg  Zorg bij een wisseling in consulenten voor een goede onderlinge overdracht  Kijk naar de huidige caseload en kijk of dit met het oog op toekomstige ontwikkelingen werkbaar is Aanbevelingen ten aanzien van de evaluatie en verantwoording  Betrek de gemeenteraad bij het inrichten van de informatievoorziening  Monitor structureel de kwaliteit van de schulddienstverlening en breng dit ook in beeld voor de gemeenteraden

2.

Het college van burgemeester en wethouders opdracht te geven a. zorg te dragen voor de uitvoering van de aanbevelingen en b. de raad op de daartoe afgesproken wijze periodiek te informeren over de voortgang van de uitvoering van dit raadsbesluit.

Aldus besloten in de raadsvergadering van 9 december 2021.

Mevr. drs. Y.P.A. Hermans Griffier

Dhr. A. van Erk voorzitter