-RV Programmaplan Jeugd.pdf
Tekst van het document
Raadsvoorstel Besluitvormend
Programmaplan Jeugd
aan:
de raad van de gemeente Hillegom
zaaknummer: Z-26-491786 Datum collegevergadering: 24 maart 2026 datum raadsvergadering: 12 mei 2026 agendapunt: Dhr. J. van Rijn portefeuillehouder: behandelend ambtenaar: Anja de Rijk emailadres: a.derijk@hltsamen.nl programma: Samenleven
Wij stellen voor: 1. € 338.470 beschikbaar te stellen voor de uitvoering van het Programmaplan Jeugd voor de jaren 2026 (€206.707) en 2027 (€131.763); 2. € 750.000 beschikbaar te stellen voor de pilot van ‘schoolmaatschappelijk werk’ voor de komende drie schooljaren 2026/2027 – 2028/2029; 3. Een begrotingswijziging R07 vast te stellen.
Inleiding De raad wordt gevraagd een besluit te nemen over het beschikbaar stellen van middelen voor de uitvoering van het Programmaplan Jeugd 2026–2031. De jeugdzorg staat al langere tijd onder grote druk. Er is een hoge instroom, wachttijden, niet passende inzet van jeugdhulp, toenemende complexiteit van de problematiek en hoogoplopende kosten. Het is noodzakelijk om met alle partners en de jeugdigen en hun gezinnen samen anders te kijken naar deze opgave. Met dit programmaplan versterken we de pedagogische basis, normaliseren opvoedvragen, zetten het voorveld steviger neer en organiseren regie en data gedreven sturing. We bouwen aan een duurzaam jeugdhulpstelsel waarin jeugdigen zoveel mogelijk dichtbij en normaal opgroeien en waarin gespecialiseerde jeugdhulp beschikbaar en betaalbaar blijft voor wie dit echt nodig heeft. Vanuit het college is een doorlopende toezegging gedaan richting de raad om hen twee keer per jaar mee te nemen in de ontwikkelingen op het gebied van jeugdzorg. De eerstvolgende keer praten we de raad bij over het Programmaplan Jeugd. Bestaand kader en context • Jeugdwet (2015): de gemeente is verantwoordelijk voor tijdige, passende en kwalitatief goede jeugdhulp en moet beleid, verordening en ketenregie organiseren (artikelen 2.1 en 2.2). • Maatschappelijke Agenda Hillegom: het Programmaplan sluit aan bij de ambities onder “Opgroeien en Opvoeden”.
•
Regionale Taskforce Jeugd Holland Rijnland: maatregelen moeten lokaal worden geïmplementeerd, onder andere herijking regiovisie, reikwijdte jeugdhulp en werken met beschikkingen.
De inzet van de middelen maakt het mogelijk om substantieel te investeren in preventie, het voorveld en regie in de jeugdzorg. Beoogd effect In het eerste jaar (Q2 2026 – Q1 2027) leggen we de basis van het fundament van het programmaplan en werken we toe naar de volgende resultaten: • Maximaal 1 op de 9 jeugdigen maakt gebruik van jeugdhulp, in plaats van 1 op de 8 jeugdigen. • Er is een veranderstrategie uitgewerkt, ondersteund door een communicatiestrategie en deze is ingezet. • Kosten van jeugdhulp zijn niet verder gestegen dan de jaarlijkse indexatie. • We werken aan een nulmeting die als uitgangspunt dient voor meerdere inhoudelijk onderdelen. • Er is een dashboard met monitorgegevens, zodat er gestuurd kan worden. • Er is een intentieovereenkomst met de partners afgesloten. Na het eerste jaar ligt de focus op implementeren en opschalen van het fundament. De laatste fase staat in het teken van borgen en verduurzamen. We willen over 5 jaar (Q1 2031) het volgende bereikt hebben: • Maximaal 1 op de 15 jeugdigen maakt gebruik van jeugdhulp. • Normaal en dichtbij is de standaard: pedagogische basis is sterk, vragen worden vroeg en klein opgelost in het gezin, in het netwerk en onderwijs/ kinderopvang. • De jeugdhulptrajecten zijn kort en helder: minimale overdrachten, duidelijke regie , snelle door- en uitstroom en passende jeugdhulp. • Structurele data gedreven sturing.
• Er wordt gewerkt met een verbetercyclus op basis van data. • Kosten van jeugdhulp zijn afgenomen met 10%, zijn voorspelbaar en stuurbaar. • Partnerschap werkt: gedeelde uitgangspunten, samenwerking en resultaatgericht. De taskforcemaatregelen zijn gericht op het stabiliseren van de kosten binnen de gespecialiseerde jeugdhulp. In de gesprekken met maatschappelijke partners en tijdens de stakeholderbijeenkomst is aangegeven dat aanvullende inspanningen nodig zijn om de groep jeugdigen die kansrijk en positief opgroeien te vergroten. Om zowel de kosten te stabiliseren als de positieve ontwikkeling van jeugdigen te versterken, is het Programmaplan Jeugd opgesteld. Argumenten 1.1 De middelen zijn nodig om de uitvoering van het Programmaplan Jeugd mogelijk te maken Het Programmaplan bevat noodzakelijke inspanningen op het gebied van de pedagogische basis, het normaliseren van opvoedvragen, het versterken van het voor veld, netwerkregie en monitoring. Zonder financiële inzet kan de uitvoering niet starten. 1.2 Inzet van de middelen is alleen mogelijk wanneer de raad hierover besluit. Dit is een bevoegdheid van de raad. Kanttekeningen 1.1 Onzekerheid over het tempo van opbrengsten De investering vraagt tijd voordat dit in de cijfers zichtbaar wordt. De financiële en
inhoudelijke effecten van de investering zijn pas zichtbaar vanaf eind 2027. Door een duidelijke monitoringsstructuur in te richten meten we de voortgang van de te verwachten effecten en kunnen we tijdig bijsturen. We starten met een investering voor de komende twee jaar. 1.2 Schaarste in personele capaciteit kan uitvoering vertragen Door krapte in de huidige arbeidsmarkt kan er bij partners problemen ontstaan in hun capaciteit. Dit kan leiden tot vertraging in de uitvoering van de investeringen. Door met partners in gesprek te blijven, taken te faseren en vaste afstemmingsmomenten te organiseren monitoren we de capaciteit en voorkomen we dat we partners overvragen. 1.3 Onzekerheden in jeugdhulpkosten blijven bestaan. Ondanks betere sturing, grip en voorspelbaarheid kunnen externe factoren zoals arbeidsmarktkrapte of complexere casuïstiek kostenstijging blijven veroorzaken. Door o.a. in te zetten op versterkte regie in de jeugdzorg, een verbeterde monitoringsstructuur en regionale taskforcemaatregelen minimaliseren we deze onzekerheden. Financiële consequenties Onderstaande tabel geeft een overzicht van de geraamde kosten voor het Programmaplan Jeugd 2026-2031. We vragen de raad om € 338.470 beschikbaar te stellen voor de uitvoering van het Programmaplan Jeugd voor de jaren 2026 (€206.707) en 2027 (€131.763).
Daarnaast vragen we de raad om € 750.000 beschikbaar te stellen voor de pilot van ‘schoolmaatschappelijk werk’ voor de komende drie schooljaren 2026/2027 – 2028/2029. De insteek is om zoveel mogelijk te investeren in het preventieve veld, door bijvoorbeeld extra capaciteit toe te voegen bij de uitvoerende partners. Vanaf 2027 wordt ruim 80% van de middelen ingezet in het preventieve veld. De overige middelen zijn noodzakelijk om het programmaplan aan te sturen. Naast onderstaande investeringen zijn er middelen opgenomen in de begroting voor de maatregelen die door de taskforce worden opgepakt, voor 2026 (€ 128.293) en verder jaarlijks (€ 174.946). De concrete uitwerking van deze maatregelen volgt nog. Het huidige kostenoverzicht kent enkele onzekerheden. De activiteiten binnen fase 2 van het programmaplan moeten nog nader worden uitgewerkt, waardoor de bijbehorende kosten op dit moment niet volledig inzichtelijk zijn. De ontwikkeling van de jeugdhulpkosten is lastig in te schatten. De jeugdwet is een ‘openeinderegeling’, dat houdt in dat de gemeente de kosten vergoedt die voortvloeien uit de vraag, zonder een vooraf vastgesteld budgetlimiet. Daarnaast hebben de factoren zoals indexatie, personeelstekorten en kostenontwikkelingen bij aanbieders, maar ook mogelijke besparingen door regionale of lokale inzet, invloed op het uiteindelijke uitgavenniveau.
Deze ontwikkelingen worden via structurele monitoring nauwgezet gevolgd. Indien noodzakelijk zullen we bij de raad terugkomen met betrekking tot de financiën van 2028 en verder. Vanaf 2031 gaan we ervanuit dat de werkzaamheden en activiteiten zijn geland in de nieuwe reguliere werkzaamheden, en zijn daarom niet opgenomen in onderstaande tabellen.
Investeringen (exclusief indexatie)
2026
2027
2028
2029
2030
1a Programmamanager, 16 uur p/w (76.791 x 26%)
19.966
19.966
19.966
19.966
19.966
1b Programmasecretaris, (66.510 x 26%)
17.297
17.297
17.297
17.297
17.297
1c Beleidsmedewerker, tot 10-2026 (110.195 x 26%)
28.651
2
Programmakosten
10.000
10.000
10.000
10.000
10.000
3
Activiteiten start in fase 1
3a Pedagogische basis: Deelname OKO en activiteiten
10.000
10.000
10.000
10.000
10.000
3b Projectleider pedagogische basis (75.000 x 26%)
19.500
19.500
19.500
19.500
19.500
3c Gemeentelijke regie jeugdhulptrajecten. Half jaar, 20 uur p/w (60.000 x 26%)
15.600
3d Steunouders
20.000
30.000
30.000
30.000
30.000
25.000
25.000
25.000
25.000
PM
PM
1
4
Personele kosten
Mogelijke kosten Verlenging gem. regie, half jaar, (60.000 x 26%)
15.600
Dataspecialist (91.000 x 26%)
23.660
5
Onvoorzien
26.433
6
Activiteiten start in fase 2 Wordt uitgewerkt in fase 1
PM
PM
206.707 131.763 131.763
131.763
131.763
125.000 250.000 250.000
125.000
Totaal
331.707 381.763 381.763
256.763
131.763
Dekking
2026
2028
2029
2030
2
Te vragen budget: versterken voorveld, SMW
125.000 250.000
250.000
125.000
3
Te vragen budget: overige investeringen
206.707 131.763
Totaal
331.707 381.763
250.000
125.000
Taskforce maatregelen; Verwerkt in de begroting
2026
2028
2029
2030
1
Kosten, lokaal
128.293 174.946
174.946
174.946
174.946
2
Reductie op jeugdhulpkosten
-168.385 -336.770
-336.770
-336.770
-161.824
-161.824
Subtotaal Activiteit start in fase 1 3e Versterken voorveld, SMW
Totaal
2027
2027
128.293 6.561
-161.824
Juridisch kader Het besluit is gebaseerd op: • Jeugdwet artikelen 2.1 en 2.2 (gemeentelijke beleids- en uitvoeringsverantwoordelijkheid); • Gemeentewet artikel 108 (bevoegdheid tot vaststellen begrotingswijzigingen); • Hervormingsagenda Jeugd (Rijk–gemeentenafspraken, 2023–2028). We wijken hiermee niet af van wettelijke kaders. Aanpak, uitvoering en participatie Het Programmaplan Jeugd is tot stand gekomen samen partners uit onder andere het onderwijs, kinderopvang, preventie, welzijn en Voor ieder 1. Er zijn verschillende gesprekken gevoerd, er is een stakeholderbijeenkomst georganiseerd en Voor ieder 1 heeft meegelezen. Daarnaast zijn relevante inzichten uit de regionale taskforce jeugdhulp Holland Rijnland meegenomen in de uitwerking van de aanpak. Na vaststelling door het college en het beschikbaar stellen van de middelen van het Programmaplan Jeugd door de gemeenteraad, starten we met fase 1 (Q2 2026 - Q1 2027) van de uitvoering. De uitwerking van het Programmaplan Jeugd gaat in samenwerking met partners. In fase 1 zijn er concrete activiteiten die gezamenlijk met partners uitgewerkt en gestart worden, zoals ‘schoolmaatschappelijk werk’. Tegelijk zijn er minder concrete inspanningen die aandacht en inzet vragen, zoals ‘strategie normaliseren’ en een ‘veranderstrategie’ en onderdeel zijn van het geheel.
In fase 2 (Q2 2027 – Q1 2029) zetten we de in fase 1 gestarte activiteiten door, samen met partners. Daarnaast starten alle uitgewerkte strategieën en activiteiten, die in fase 1 zijn uitgewerkt. Fase 3 (Q2 2029 – Q1 2031) gebruiken we om de verandering die is ingezet te borgen en duurzaam in te blijven zetten. De communicatieadviseur is aangehaakt bij de ontwikkeling en uitvoering van het programmaplan Jeugd. We werken de communicatieaanpak verder uit, gericht op contact met partners over de voortgang en op hun communicatie richting ouders. We onderzoeken welke ondersteuning partners nodig hebben, zoals een uniforme boodschap of teksten voor hun websites. Daarnaast zorgen we dat informatie over algemene voorzieningen goed vindbaar en toegankelijk is op relevante gemeentelijke en partnersites. Duurzaamheid n.v.t. Hillegom-Lisse-Teylingen (HLT) Dit voorstel betreft uitsluitend de gemeente Hillegom. Teylingen en Lisse behandelen eigen voorstellen op basis van hetzelfde programmaplan, maar met andere lokale invullingen. Urgentie De jeugdzorg staat al langere tijd onder grote druk. Er is een hoge instroom, wachttijden, niet passende inzet van jeugdhulp, toenemende complexiteit van de problematiek en hoogoplopende kosten. Het is noodzakelijk om met alle partners en de jeugdigen en hun gezinnen samen anders te kijken naar deze opgave.
Zonder vrijgave van middelen kunnen we niet starten om de voorgestelde investeringen te starten in fase 1 (Q2 2026). Evaluatie Het college rapporteert jaarlijks aan de raad over: • Voortgang van uitvoering; • Inzet van middelen; • Ontwikkeling in instroom, duur en kosten van jeugdhulp; • Effecten van de pilot ‘schoolmaatschappelijk werk’. • De evaluatie van de pilot van ‘schoolmaatschappelijk werk’ vindt plaats in het eerste kwartaal van kalenderjaar 2028. Bijlagen en achtergrondinformatie 1. Programmaplan Jeugd Hillegom 2026–2031 2. Begrotingswijziging R07 Namens het college van Hillegom, M. Witkamp Secretaris
R. ter Hark Burgemeester
Raadsbesluit
De raad van de gemeente Hillegom, gelezen het voorstel van het college van 24 maart 2026 met als onderwerp Programmaplan jeugd gelet op de behandeling in de raadscommissie- en raadsvergadering, gelet op Jeugdwet artikelen 2.1 en 2.2, Gemeentewet artikel 108, Hervormingsagenda Jeugd 2023–2028.
Besluit: 1. € 338.470 beschikbaar te stellen voor de uitvoering van het Programmaplan Jeugd voor de jaren 2026 (€206.707) en 2027 (€131.763); 2. € 750.000 beschikbaar te stellen voor de pilot van ‘schoolmaatschappelijk werk’ voor de komende drie schooljaren 2026/2027 – 2028/2029; 3. Een begrotingswijziging R07 vast te stellen.
Aldus besloten in de raadsvergadering van 12 mei 2026,
Y.P.A. Hermans Griffier
R. ter Hark Voorzitter