Document · PDF

Programmabegroting 2025-2028 Hillegom.pdf

Gemeenteraad 6 november 2024, gemeente HillegomBij agendapunt: 10: Programmabegroting 2025-202833.936 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 5

Maatregelen voortkomend uit soortenmanagementplan uitvoeren.

C3 verder uitwerken en borgen. C4

In het beheer van de openbare ruimte zetten we in op het versterken van biodiversiteit door ecologisch beheer van het groen: ecologisch maaien van bermen en oevers, zoveel mogelijk inheemse en biodiverse groenvervangingen en wordt het gebruik van bestrijdingsmiddelen zoveel mogelijk voorkomen.

Conform het programma water en klimaatadaptatie gaan we waar mogelijk natuurvriendelijke oevers aanleggen en zetten we in op het voorkomen van wateroverlast door uitvoering van het Programma Water en Klimaatadaptatie (IWKP en vergroenen).

Met de bewustwordingscampagne (alle tuinen groen?), met geveltuinen en adoptiegroen stimuleren en faciliteren we inwoners om te vergroenen met als doel de fysieke leefomgeving biodiverser en klimaatadaptiever te maken.

In het beheer van de openbare ruimte verminderen we hittestress door in te zetten op de kwaliteit van groen en het vergroten van boomkroonoppervlak.

WAT WILLEN WIJ BEREIKEN? Doel: Programma Duurzaamheid pijler Circulariteit en grondstoffen: we willen voldoen aan de landelijke doelstellingen op het gebied van circulariteit: 50% minder grondstoffen in 2030 en volledig circulair en klimaatneutraal in 2050. WAT GAAN WIJ DAARVOOR DOEN? Activiteit Activiteit omschrijving D1

We ontwikkelen een Plan van Aanpak voor circulariteit en scherpen daarin de ambities met betrekking tot circulariteit verder aan.

We worden lid van Cirkelstad en beginnen met toetsing van drie geselecteerde pilotprojecten tegen Het Nieuwe Normaal, een eenduidige taal met haalbare én ambitieuze circulaire prestaties voor de bouwsector. Zo leren we circulariteit en verduurzaming systematisch integreren in onze projecten.

We beginnen met onderzoek naar het opzetten van een bouwkringloop in samenwerking met Circulair West, andere gemeenten en organisaties in de regio voor het bereiken van een afvalloze samenleving en het sluiten van grondstoffenketens in de gebouwde omgeving.

WAT WILLEN WIJ BEREIKEN? Doel: Goede samenwerking met de Omgevingsdienst West-Holland om de leefomgeving optimaal in te richten. WAT GAAN WIJ DAARVOOR DOEN? Activiteit Activiteit omschrijving E1

We voeren actief regie op de Omgevingsdienst West-Holland en de taken die worden uitgevoerd.

SAMENWERKINGSPARTNERS Verbonden partijen

Overige samenwerkingspartners

Omgevingsdienst West-Holland Holland RIjnland

Woningcorporatie Stek Provincie Zuid-Holland RES Holland Rijnland Duin- en Bollenstreek samenwerkingsagenda Liander Circulair West Energie coöperaties Energiecoaches Liander Energiebeheer Nederland (EBN) Firan Waterschap

Wonen De vraag naar woningen in Hillegom blijft groot. Om in de woningbehoefte te kunnen blijven voorzien, blijven we onze mogelijkheden onverminderd inzetten om de woningvoorraad te vergroten. Hierbij is het van belang dat het toe te voegen aanbod matcht met de gedifferentieerde vraag naar woningen. Met het stimuleren van de bouw van levensloopbestendige woningen zorgen we ervoor dat het vergrijzende deel van onze inwoners goed kunnen wonen. Met het stimuleren van de bouw van goedkopere woningen geven we starters een plek op de woningmarkt. Hillegommers moeten in een gezonde en veilige omgeving kunnen wonen. Wij zetten in op het verduurzamen van de bestaande woningvoorraad en op duurzame nieuwbouw. Ook vergroten wij de leefbaarheid van wijken door de verblijfskwaliteit van de openbare ruimte te vergroten. Dit maakt de woningvoorraad en de wijken in Hillegom toekomstbestendig en draagt bij aan een goed woon- en leefklimaat. Landelijk krijgen gemeenten steeds meer mogelijkheden om regie te voeren op de volkshuisvesting. Met het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting krijgen we de wettelijke instrumenten in handen om te sturen op hoeveel, waar en voor wie we gaan bouwen.

Door een wijziging in de Huisvestingswet hebben we meer mogelijkheden om beleid op te stellen om sociale huurwoningen en betaalbare koopwoningen toe te wijzen aan lokale woningzoekenden en vitale doelgroepen. Met ons actief beleid bestaat een mooie basis om voort te boorduren op nieuwe beleidsmatige mogelijkheden. De doelstellingen en visie op volkshuisvesting en wonen met zorg maakt deel uit van het op te stellen volkshuisvestingsprogramma, de vervanger van het gemeentelijk woonprogramma. WAT WILLEN WIJ BEREIKEN? Doel: Ruimte bieden aan een gevarieerde woningvraag door voldoende en divers aanbod in woningbouw. WAT GAAN WIJ DAARVOOR DOEN? Activiteit Activiteit omschrijving A1

Wij sturen op een gevarieerd woningbouwprogramma om voor alle doelgroepen voldoende woningen te bouwen. Hierbij betrekken we de uitkomsten van de startnotitie 'Wonen, nu en in de toekomst' en de regionale woningbouwbehoefteraming.

Waar mogelijk voegen we woningen toe om de leefbaarheid een impuls te geven. Zo begint in 2025 de herontwikkeling van de Graaf Janlaan met een mix van sociale huurwoningen en middenhuurwoningen.

We verlenen startersleningen aan startende Hillegommers. Hiermee vergroten wij de kans dat starters een goedkope of betaalbare koopwoning kunnen financieren.

We eisen minimaal 2/3e betaalbare woningen bij nieuwbouwprojecten. We hebben een segment 'Goedkope koop' geïntroduceerd, hiermee willen we starters en laagverdieners een extra kans geven

op de woningmarkt. A5

We sturen op de kwaliteit van nieuwbouwwoningen, ook in de betaalbare segmenten. Hiermee zorgen we dat de woningen die worden opgeleverd van een volwaardig niveau zijn.

We focussen op locaties voor het huisvesten van aandachtsgroepen en voor tijdelijke woningbouw.

We zoeken met de regiogemeenten naar geschikte locaties voor het realiseren van 12 nieuwe standplaatsen voor woonwagens, conform afspraak in de Regionale Woonagenda.

WAT WILLEN WIJ BEREIKEN? Doel: Woonwijken en woningen creëren die klaar zijn voor de toekomst. WAT GAAN WIJ DAARVOOR DOEN? Activiteit Activiteit omschrijving B1

Bij nieuwbouwprojecten ligt de focus op, circulair en natuurinclusief bouwen. Specifieke eisen leggen wij vast in de anterieure overeenkomsten met ontwikkelende partijen. De GPR-scores waar partijen naar streven is voor de volgende onderdelen: - DuurzaamheidsPrestatie Gebouwen (DPG, combinatie van milieu en energie) minimaal een 8. - Gezondheid en gebruikskwaliteit minimaal een 8. - Toekomstwaarde minimaal een 7.

WAT WILLEN WIJ BEREIKEN? Doel: Langer zelfstandig wonen als onderdeel van de gemeenschap WAT GAAN WIJ DAARVOOR DOEN? Activiteit Activiteit omschrijving C1

We stimuleren de bouw van projecten met nultredenwoningen, zorggeschikte woningen en geclusterde seniorenwoningen.

We eisen bij nieuwbouwontwikkelingen nabij specifieke voorzieningen voor senioren dat woningen levensloopgeschikt zijn waardoor de bewoners zo veel mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen met geclusterde zorgaanbod en geschikte woningen in de buurt. Een voorbeeld hiervan is 'Wonen met een plus' (Saviolocatie) waarvan de oplevering in 2025 gepland is.

We sturen bij locatieontwikkelingen op mogelijkheden van ontmoeting van de bewoners om de sociale cohesie te vergroten.

WAT WILLEN WIJ BEREIKEN? Doel: Beschikken over actueel woonbeleid in samenwerking met betrokken partners. WAT GAAN WIJ DAARVOOR DOEN? Activiteit Activiteit omschrijving D1

In 2025 stellen we de opvolger van het Woonprogramma, het Volkshuisvestingsprogramma op.

Als onderdeel van het Volkshuisvestingsprogramma stellen we een Woonzorgvisie op. Hierin geven we huisvesting van ouderen en overige aandachtsgroepen verder vorm.

We maken actief gebruik van subsidies die het Rijk en de provincie beschikbaar stellen om de woningbouw te versnellen.

We sluiten meerjarige prestatieafspraken met Stek en Huurdersbelangenvereniging Bollenstreek over voldoende beschikbare woningen, betaalbaarheid, voorraadbeheer en verduurzaming, leefbaarheid en vitale wijken en de huisvesting van bijzondere aandachtsgroepen.

SAMENWERKINGSPARTNERS Verbonden partijen

Overige samenwerkingspartners

Holland Rijnland

Woningcorporatie Stek Huurdersbelangenvereniging Bollenstreek Holland Rijnland Wonen Huurders Holland Rijnland Zorgaanbieders

Verbonden partijen Voor informatie over de verbonden partijen wordt verwezen naar de paragraaf Verbonden partijen

Beleidsindicatoren Indicator

Eenheid

Gemiddelde WOZ waarde

per duizend euro

Realisatie 2023

Begroting Begroting 2024 2025

403

Bron

2024: 379

CBS

Nieuw gebouwde woningen

Aantal per 1.000 woningen

15,8

10,5

32,1

2023: 9,1

Basisregistratie adressen en gebouwen

Demografische druk

De som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar (%)

71,5%

71,9%

72%

2024: 70,4%

CBS

Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden

Gemiddeld totaalbedrag in euro's

952

2024: 911

COELO

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden

Gemiddeld totaalbedrag in euro's

1.011

2024: 994

COELO

Toelichting indicator Gemiddelde WOZ waarde De gemiddelde WOZ waarde van woningen, opgave CBS. De prognose van 2025 is inclusief de verwachte stijging in waarde bij woningen genoemd in de Meicirculaire 2024 Gemeentefonds. Toelichting indicator Nieuwgebouwde woningen Het aantal nieuw gebouwde woningen, exclusief overige toevoegingen zoals transformaties. Toelichting indicator Demografische druk De som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar. Toelichting indicator Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een éénpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten. Toelichting indicator Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een meerpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten.

Indicator

Eenheid

Realisatie Realisatie Begroting Begrotin 2022 2023 2024 g 2025

Bron

Hoeveelheid restafval Omvang huishoudelijk restafval

Hernieuwbare elektriciteit

( incl. grof huishoudelijk restafval) Percentage elektriciteit opgewekt uit o.a. wind, waterkracht, zon of biomassa

100

nb*

8,4

nb*

202 148CB 2: S 148

nb*

202 2: 14,6 %

RWS

Toelichting indicator Omvang huishoudelijk restafval Niet gescheiden ingezameld restafval dat te groot of te zwaar is om op dezelfde wijze als het huishoudelijk restafval te worden aangeboden. Toelichting indicator Hernieuwde elektriciteit Het % hernieuwbare energie, ook wel duurzame of groene energie genoemd. Dit is energie afkomstig van natuurlijke bronnen die constant worden aangevuld zoals uit wind, waterkracht, zon, bodem, buitenluchtwarmte en biomassa. nb: Gegevens zijn op moment van schrijven van deze programmabegroting nog niet bekend. Indien de gegevens na het schrijven bekend worden, kunt u deze vinden op: https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/Besluit-Begroting-en-Verantwoording/ Realisatie 2022

Realisati e 2023

Verwijzingen Halt

Aantal per 10.000 jongeren (in de leeftijd 12 - 17 jaar)

Winkeldiefstallen

Aantal per 1.000 inwoners

0,7

1,8

Geweldsmisdrijven

Aantal per 1.000 inwoners

2,9

Diefstallen uit woning

Aantal per 1.000 inwoners

Vernieling en beschadiging (in de openbare ruimte)

Aantal per 1.000 inwoners

Indicator

Eenheid

Begroting Begrotin 2024 g 2025

Bron

2022: 80

Buro Halt

1,3

1,5

2023; Politie 2,5

2,2

2023: 4,3

CBS

1,3

0,9

1,1

2023: 1,3

CBS

2,6

3,7

3,4

2023: Politie 3,9

Toelichting indicator Verwijzingen Halt Het aantal verwijzingen Halt per 10.000 inwoners van 12 tot 18 jaar. Jongeren van 12 tot 18 jaar die een licht strafbaar vergrijp plegen, worden door de politie of leerplichtambtenaren naar Bureau Halt verwezen voor een passende Halt-straf. Zij krijgen leeropdrachten en er volgen gesprekken met de jongeren en de ouders. Op deze manier kunnen jongeren rechtzetten wat zij fout hebben gedaan, zonder dat zij in aanraking komen met het Openbaar Ministerie.

Toelichting indicator Winkeldiefstallen Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners. Toelichting indicator Geweldsmisdrijven Het aantal geweldsmisdrijven. Voorbeelden van geweldsmisdrijven zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord en doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling, etc.). Toelichting indicator Diefstallen uit woning Het aantal diefstallen uit woningen, per 1.000 inwoners. Toelichting indicator Vernieling en beschadiging (in de openbare ruimte) Hieronder vallen brandstichting, alle vormen van vernieling en misdrijven tegen de openbare orde en het openbaar gezag. Voorbeelden van misdrijven tegen de openbare orde en tegen het openbaar gezag zijn opruiing, huis-, computer- en lokaalvredebreuk, deelneming aan een criminele of terroristische organisatie, openlijke geweldpleging, godslastering, discriminatie en het doen van een valse aangifte. Omdat het delict mensenhandel vaak onder dezelfde feitcode geregistreerd wordt als het delict mensensmokkel worden deze twee delicten samengeteld en weergegeven bij de gewelds- en seksuele misdrijven. nb: Gegevens zijn op moment van schrijven van deze programmabegroting nog niet bekend. Indien de gegevens na het schrijven bekend worden, kunt u deze vinden op: https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/Besluit-Begroting-en-Verantwoording/

Kaderstellende stukken - Nationale Omgevingsvisie (NOVI) 2050, 2020 - Nationale wetgeving voor de fysieke leefomgeving - Omgevingsbeleid, -programma en -verordening provincie Zuid-Holland, 2020 - Nationaal Park Hollandse Duinen, 2020 - Regionaal Crisisplan - Integraal veiligheidsbeleid 2020-2023 Hillegom 'Samen houden we Hillegom veilig' - Water raakt ons, meerjarenperspectief 2022-2025 & Programmabegroting 2022 - Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst West-Holland - Gemeenschappelijke Regeling Holland Rijnland - Regionale Omgevingsagenda Holland Rijnland 2040, 2021 - Regionale Energiestrategie (RES 1.0) Holland Rijnland, 2021 - Regionale Strategie Mobiliteit (RSM) Holland Rijnland, 2021 - Lokale Energiestrategie Hillegom 2021 (LES) - Transitie Visie Warmte 2021 (TVW) - Regionale Woonagenda Holland Rijnland 2017 - Energieakkoord Holland Rijnland 2017-2025 - Groenprogramma Holland Rijnland, gebiedsprogramma Bloeiende Duin- en Bollenstreek 2016-2020 - Strategische Agenda Ruimte Duin- en Bollenstreek 2040, 2021 - Economische Agenda Duin- en Bollenstreek - Intergemeentelijke Structuurvisie Greenport Duin- en Bollenstreek2016 - Omgevingsvisie Heerlijk Hillegom, duurzame (proef)tuin van Holland, actualisatie 2021 - Woonprogramma Hillegom 2020-2024 - Prestatieafspraken Wonen Hillegom - Parapluplan Wonen 2020 - VTH Beleidsplan Gemeente Hillegom 2020-2024 - Algemene Plaatselijke

Verordening Hillegom - Drank- en horecaverordening 2014 - Mobiliteitsplan 2022 - Beleidsplan wegen 2015-2019 - Bodemfunctieklassenkaart 2020 - Beleid Laadinfrastructuur 2021 - Beleidsplan Openbare Verlichting 2011-2021 - Healthy Hillegom 2020-2023 - Nota Grondbeleid Hillegom 2022-2026 - Erfgoedverordening gemeente Hillegom 2024 - Centrumplannen - Groenbeleidsplan 2015-2024 Deel A Deel B - Gemeentelijk Rioleringsplan Hillegom 2021-2025 - Uitvoeringsprogramma Duurzaamheid Hillegom 2018-2022 - Afvalbeleid 2021 - Gemeentelijke afvalstoffenverordening en uitvoeringsbesluit - Landelijk afvalbeheersplan (LAP2) - VANG (Van Afval Naar Grondstof) - Dienstverleningsovereenkomst met De Meerlanden (niet openbaar)

Wat mag het kosten? Lasten

Rekening

Begroting

2023

2024 na wijziging

2025

2026

2027

2028

Ruimtelijke ordening

1.451

811

699

698

Totaal Gebiedsontwikkeling

1.451

811

699

698

Openbare orde en veiligheid

984

1.045

1.160

Crisisbeheersing en brandweer

1.421

1.635

1.785

Totaal Openbare orde en veiligheid

2.405

2.680

2.945

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

2.437

2.840

3.027

3.153

3.187

3.221

Afval

3.369

3.860

4.165

4.216

4.076

4.040

Riolering

1.854

1.788

1.818

1.868

1.850

1.862

Milieubeheer

1.355

2.135

1.879

1.817

1.667

Begraafplaatsen en crematoria

179

130

134

136

Totaal Openbare ruimte en duurzaamheid

9.194

10.753

11.023

11.190

10.916

10.926

Verkeer en vervoer

3.917

4.480

4.475

4.673

4.952

4.955

Parkeren

114

130

133

339

Recreatieve havens

Totaal Verkeer en vervoer

4.064

4.644

4.642

4.840

5.325

5.328

Wonen en bouwen

1.067

1.032

1.064

928

924

Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen)

1.537

8.870

560

589

781

172

Totaal Wonen

2.604

8.934

1.592

1.653

1.709

1.096

Totaal lasten

19.718

27.822

20.901

21.326

21.593

20.993

Baten

Rekening

Begroting

2023

2024 na wijziging

2025

2026

2027

2028

Ruimtelijke ordening

-283

-103

Totaal Gebiedsontwikkeling

-283

-103

Thema Gebiedsontwikkeling

Thema Openbare orde en veiligheid

Thema Openbare ruimte en duurzaamheid

Thema Verkeer en vervoer

Thema Wonen

Thema Gebiedsontwikkeling

Thema Openbare orde en veiligheid Openbare orde en veiligheid

-30

-9

Crisisbeheersing en brandweer

-48

-104

-105

Totaal Openbare orde en veiligheid

-78

-113

-114

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

-10

-5

-6

Afval

-3.685

-4.674

-5.502

-5.362

-5.329

Riolering

-2.434

-2.527

-2.663

-2.727

-2.704

-2.719

Milieubeheer

-156

-805

-432

Begraafplaatsen en crematoria

-112

-87

-84

Totaal Openbare ruimte en duurzaamheid

-6.397

-8.098

-8.687

-8.751

-8.588

-8.570

Verkeer en vervoer

-469

-73

-99

Parkeren

-11

-3

Recreatieve havens

-4

-12

-3

Totaal Verkeer en vervoer

-484

-88

-105

Wonen en bouwen

-496

-1.193

-580

-612

-476

Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen)

-2.092

-2.925

-553

-582

-774

-166

Totaal Wonen

-2.588

-4.118

-1.133

-1.194

-1.250

-642

Totaal baten

-9.830

-12.520

-10.142

-10.267

-10.160

-9.534

Saldo van baten en lasten

9.887

15.300

10.759

11.061

11.432

11.461

Reserves

Rekening

Begroting

2023

2024 na wijziging

2025

2026

2027

2028

Toevoegingen reserves

1.225

1.960

2.200

1.200

Onttrekkingen reserves

-2.442

-7.753

-2.920

-2.144

-1.207

-1240

Totaal reserves

-1.217

-5.793

-720

-944

-1.207

-1.240

Saldo na resultaatbestemming

8.674

9.507

10.042

10.119

10.227

10.223

Thema Openbare ruimte en duurzaamheid

Thema Verkeer en vervoer

Thema Wonen

Programma 3 Bedrijvigheid Zoals aangegeven bij het programma Leefomgeving is de omgevingsvisie de kapstok voor programma 2 (Leefomgeving) en programma 3 (Bedrijvigheid) voor de begroting. De beleidsdoelstellingen op het gebied van economie, recreatie & toerisme en erfgoed zijn in de paragrafen van programma 3 (Bedrijvigheid) uitgewerkt. Economie We zetten ons in voor vitale en duurzame bedrijventerreinen, zoals opgenomen in de Regionale Bedrijventerreinenstrategie Bollenstreek en de Regionale Bedrijventerreinenstrategie Holland Rijnland. Voor het centrum wordt het beleid van de vastgestelde centrumplannen voortgezet. Hierin zijn de gewenste ontwikkelingen vastgelegd om de uitstraling en verblijfskwaliteit van het centrum te versterken. Maar we kijken niet alleen naar de fysieke leefomgeving. We vinden het ook belangrijk om te verbinden. Door overheden, bedrijven en kennisinstellingen optimaal met elkaar te verbinden (dit wordt ook wel 'triple helix' genoemd) kunnen we maximaal bijdragen aan doelen als economische samenwerking en een goed functionerende arbeidsmarkt. Recreatie en toerisme Hillegom heeft een unieke ligging tussen de bollenvelden, als onderdeel van het Nationaal Park Hollandse Duinen, met de nabijheid van stranden en zee, de keukenhof en bruisende steden. Daarmee is Hillegom aantrekkelijk voor recreatie en toerisme.

Door bijvoorbeeld onze entrees te versterken, werken we aan het versterken van de zichtbaarheid en bekendheid. Dat doen we als Hillegom, maar ook in samenwerking met onze buurgemeenten in de Duin- en Bollenstreek. Erfgoed Hillegom heeft niet alleen veel waardevolle cultuurhistorische elementen en structuren maar ook een rijk bodemarchief. Het beleid is erop gericht archeologische bronnen zo goed mogelijk te beschermen. Daarnaast heeft de gemeente de wettelijke verplichting om bij het opstellen van ruimtelijke plannen, de erfgoedwaarden te inventariseren. In 2024 is de verordening voor gemeentelijke monumenten aangepast. Een start is gemaakt met de evaluatie van de subsidieregeling. In 2025 geven we hier een vervolg aan. Voldoende aandacht voor inwoners, ondernemers en de raad Binnen het fysieke domein werken we indien mogelijk van buiten naar binnen. Dat betekent dat we vragen van ondernemers zo snel mogelijk willen beantwoorden. Onze bedrijfscontactfunctionarissen zijn voor de ondernemers de vooruitgeschoven post van de gemeente, maar voor de inhoudelijke beantwoording van vragen, stelt elk team werkzaam binnen het fysieke domein capaciteit beschikbaar. Hetzelfde geldt voor de beantwoording van schriftelijke en technische vragen uit de raad. Uitvoering wettelijke taken Binnen het fysieke domein hebben we als gemeente wettelijke taken die we uit moeten voeren.

De wettelijke taken binnen het programma liggen met name op het gebied van erfgoed en archeologie of hebben te maken met algemene wetgeving zoals de Wet open overheid. Een goede beleidsmatige onderbouwing is daarnaast nodig voor vergunningverlening.

Economie Lokale economie Voor het thema economie staat economische duurzaamheid ook centraal. Zo levert economie een bijdrage aan sociale en fysieke duurzaamheid. Wij willen de tevredenheid, het vertrouwen en de investeringsbereidheid van ondernemers in Hillegom vergroten. Een goed vestigingsklimaat is hierbij belangrijk, zowel in het centrum als het buitengebied. Wij willen als gemeente private initiatieven ondersteunen en zorgen voor kwaliteitsverbetering. Dit doen we door ruimte te bieden voor economische ontwikkelingen die bijdragen aan onze sociale en fysieke

duurzaamheidsambities. Maatschappelijk verantwoord ondernemen, met aandacht voor arbeidsparticipatie, vergroening en eerlijkheid, is hierbij belangrijk. We stimuleren samenwerking tussen bedrijven, overheden, kennisinstellingen, de arbeidsmarkt en de maatschappij. Wij volgen hierin de lijn zoals opgenomen in de in 2019 ondertekende intentieovereenkomst "Heerlijk Hillegom op weg naar de toekomst". Daarnaast zetten we in op een goede samenwerking met Ondernemend Hillegom. Centrumvoorzieningen Ons centrum heeft last van leegstand door online winkelen en koopkracht die wegvloeit naar omliggende gebieden. We hebben de Hoofdstraat opnieuw ingericht en ontmoetingsplekken gecreëerd. Het centrum moet aantrekkelijk blijven voor inwoners en bezoekers, met een goed winkelaanbod en kansen voor werkgelegenheid en ondernemerschap. We werken aan de uitstraling en verblijfskwaliteit van het centrum en organiseren diverse evenementen om ontmoetingen te stimuleren. Bedrijventerreinen Onze bedrijventerreinen liggen verspreid door de gemeente, vaak dicht bij woongebieden. Onder andere het bedrijventerrein Hillegommerbeek ligt bijna geheel tussen woonwijken. We willen deze terreinen vitaal houden, eventueel door transformatie, en ze verduurzamen. We hebben regionale analyses gedaan om te zien wat nodig is voor de toekomst van onze bedrijventerreinen.

Zo maken we ze aantrekkelijker, groener en duurzamer. Bedrijventerrein Hillegom-Noord wordt daarbij als eerste onderzocht. Een van de grote opgaven daarbij is de compensatie van bedrijventerreinen. Wij doen dit binnen de kaders van de Regionale Bedrijventerreinenstrategie Bollenstreek en de Regionale Bedrijventerreinstrategie Holland Rijnland. Wij willen samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties onze doelen bereiken door initiatieven te ondersteunen die bijdragen aan de gezamenlijke doelen. Initiatiefnemers moeten zorgen voor draagvlak en maatschappelijke meerwaarde. Dit past in de benadering van de Omgevingswet. Regionale economie Als gemeente zijn we geen eiland. We werken daarom samen met 13 gemeenten in Holland Rijnland aan gemeenschappelijke doelen op het gebied van maatschappij, economie en leefomgeving. We hebben de Strategische Agenda Ruimte Duin- en Bollenstreek opgesteld als onderdeel van de Regionale Omgevingsagenda. Economic Board Duin- en Bollenstreek In 2018 hebben vijf gemeenten de stichting Economic Board Duin en Bollenstreek opgericht om de samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven en kennisinstellingen te versterken. We voeren samen de Economische Agenda uit op de gebieden Duurzame Greenport, Kennisintensieve maakindustrie en Gezond Toerisme.

Op 1 januari 2024 is een nieuwe Economic Board geïnstalleerd met een nieuwe structuur en bestuur. De board werkt nu met te bereiken doelen in plaats van een projectenprogramma. Via een meerjarenprogramma en jaarprogramma's wordt invulling gegeven aan die doelen. Greenport Duin- en Bollenstreek In 2019 is formeel invulling gegeven aan de samenwerking binnen de Greenport door de oprichting van de stichting Greenport Duin- en Bollenstreek, waar ondernemers, onderwijs en overheid samenwerken om de economische positie van de Greenport te versterken. Per 1 januari 2025 is de Stichting Greenport opgegaan in de Economic Board. Toekomstige ontwikkelingen Er zijn verschillende ontwikkelingen in de Haarlemmermeer die invloed kunnen hebben op Hillegom, zoals woningbouwplannen bij Beinsdorp en Nieuw-Vennep en de aanleg van recreatiegebied Park21. Daarnaast spelen er woningbouwplannen in Bennebroek en Vogelenzang (gemeente Bloemendaal). WAT WILLEN WIJ BEREIKEN? Doel: Behouden verduurzamen van bedrijventerreinen.

WAT GAAN WIJ DAARVOOR DOEN? Activiteit Activiteit omschrijving A1 A2

A3 A4 A5

We geven uitvoering aan de Regionale Bedrijventerreinenstrategie Bollenstreek en zetten ons in voor het behouden, vergroenen, verduurzamen en leefbaarder maken van bedrijventerreinen. We geven uitvoering aan de Regionale Bedrijventerreinenstrategie Holland Rijnland en houden voldoende bedrijventerrein beschikbaar zodat zoveel mogelijk werknemers in hun eigen omgeving kunnen werken. We werken met ondernemers samen om de organisatiegraad op bestaande bedrijventerreinen verder te vergroten. We intensiveren onze inzet op gemeenschappelijk accountmanagement. Om huidige bedrijventerreinen te kunnen transformeren naar wonen of wonen-werken gaan we in gesprek met de regio over compensatieruimte.

WAT WILLEN WIJ BEREIKEN? Doel: Versterken van sociale cohesie en bevorderen van economische samenwerking en werkgelegenheid. WAT GAAN WIJ DAARVOOR DOEN? Activiteit Activiteit omschrijving B1

B2 B3

B4 B5

Door overheden, bedrijven en kennisinstellingen met elkaar te verbinden dragen we maximaal bij aan een goed functionerende arbeidsmarkt. Dit doen we in eerste instantie binnen de triple helix organisatie van de Economic Board Duin- en Bollenstreek. We werken samen met Holland Rijnland aan een Human Capital Agenda om volwaardige arbeidsparticipatie te bereiken. We stimuleren en ondersteunen een goede verbinding en kruisbestuiving tussen bedrijfsleven, overheden, kennisinstellingen, de arbeidsmarkt en de maatschappij. Dit doen we in eerste instaqntie binnen de triple helix organisatie van de Economic Board Duin- en Bollenstreek. We actualiseren de beleidsregels voor de weekmarkt. Onze bedrijvencontactfunctionaris is een eerste aanspreekpunt binnen onze gemeentelijke organisatie voor ondernemers.

WAT WILLEN WIJ BEREIKEN? Doel: Een vitale economie in een vitaal landschap. WAT GAAN WIJ DAARVOOR DOEN? Activiteit Activiteit omschrijving C1

C2 C3 C4 C5

We zetten in op het creëren van meer banen. Dit doen we door enerzijds samen te werken binnen Holland Rijnland en de Duin- en Bollenstreek aan voldoende en juiste bedrijfslocaties. Anderzijds doen we dit door het centrum te behouden als werklocatie. We gaan de bekendheid van de Duin- en Bollenstreek als merk vergroten. Dit doen we door de ontwikkeling en uitrollen van regiobranding. De Economic Board heeft hierin een trekkende rol. Binnen de triple helix organisatie van de Economic Board Duin- en Bollenstreek. vernieuwen we de traditionele sectoren van de bollenteelt en toerisme. Binnen de triple helix organisatie van de Economic Board Duin- en Bollenstreek stimuleren we ontplooiing van de sector zorg en innovatieve bedrijvigheid. Binnen de regio werken we samen aan een duurzame Greenport om ervoor te zorgen dat de bollenteelt wereldleider blijft op het gebied van bollen- en bloemenkennis. Dit doen we binnen de triple helix organisatie van de Economic Board Duin- en Bollenstreek. Gezamenlijk versterken we onze positie als kennisintensieve maak-regio tussen de metropolen op gebied van Space, Unmanned Valley en Flower Science. Dit doen we binnen de triple helix organisatie van de Economic Board Duin- en Bollenstreek.

Ondernemers, onderwijs en overheid werken samen aan de versterking van de economische positie van de Greenport Dit doen we binnen de triple helix organisatie van de Economic Board Duin- en Bollenstreek, de Human Capital Agenda van Holland Rijnland en is samenwerking met de Onderwijsen Arbeidsmarkt Duin- en Bollenstreek (OADB).

We onderzoeken de economische samenwerking met de regio Haarlemmermeer.

SAMENWERKINGSPARTNERS Verbonden partijen Holland Rijnland Greenport Ontwikkelingsmaatschappij B.V.

Overige samenwerkingspartners Economic Board Duin- en Bollenstreek Omliggende gemeenten Provincie Zuid-Holland Provincie Noord-Holland Metropoolregio Amsterdam

Recreatie en toerisme Hillegom is internationaal bekend om zijn kleurrijke bollenvelden, die jaarlijks veel toeristen trekken. We zien veel kansen om verder te groeien in toerisme. Het historische centrum kan nog beter ontwikkeld worden voor regionale en internationale bezoekers. Momenteel zijn de mogelijkheden voor overnachtingen beperkt, maar we willen inzetten op kleinschalige verblijfsrecreatie. Daarnaast werken we aan het verbeteren van fiets-, wandel- en sloeproutes om bezoekers beter door de gemeente te leiden, met aandacht voor een goede balans tussen recreatie en natuurbehoud. Kunst en cultuur in de openbare ruimte dragen bij aan een prettige leefomgeving voor iedereen. We kunnen daarbij gebruik maken van onze unieke ligging met nabijheid tot het Nationaal Park Hollandse Duinen, stranden, de zee, de Keukenhof en steden. De zichtbaarheid en vindbaarheid van recreatieve functies kan nog verbeterd worden Het versterken van de uitstraling van de toegangswegen draagt bij aan de toeristische ervaring. Door middel van de plaatsing van een drietal kunstwerken op de N208 maken we samen met de gemeente Lisse de entree tot de bollenstreek aantrekkelijker. We versterken de wisselwerking tussen toerisme, recreatie en de agrarische sector. In Hillegom en buurgemeenten is het toerisme sterk verbonden met de bollensector.

We zetten in op het jaarrond aantrekken van recreanten en toeristen. We zorgen samen met onze buurgemeenten via de uitvoeringsagenda Duin- en zoals de kuuroordstatus van Noordwijk en het Nationaal Park Hollandse Duinen. Daarnaast werken we verder met de in 2022 vastgestelde nota Verblijfsrecreatie. WAT WILLEN WIJ BEREIKEN? Doel: De toeristisch-recreatieve potenties beter benutten. WAT GAAN WIJ DAARVOOR DOEN? Activiteit Activiteit omschrijving A1 A2 A3 A4

We optimaliseren het lokale en regionale recreatieve routenetwerk door onder andere de ontbrekende schakels aan te pakken. We zetten in op het verder optimaliseren en realiseren van kleinschalige recreatievaart. We onderzoeken de mogelijkheid van het realiseren van een TOP (Toeristisch Overstappunt) in het noorden van Hillegom. We zetten in op het verhogen van de beleefbaarheid van de Oosteinderpolder, Vosse- en Weerlanerpolder en Elsbroekerpolder. Daarbij is het uitgangspunt wel dat dit niet ten koste gaat van de aanwezige natuurwaarden, waaronder de Weidevogelpopulatie. We ondersteunen het Bloemencorso bij de jaarlijkse doortocht.

WAT WILLEN WIJ BEREIKEN? Doel: Jaarrond aantrekken van recreanten en toeristen.

WAT GAAN WIJ DAARVOOR DOEN? Activiteit Activiteit omschrijving B1 We zetten ons historisch hart nog beter op de kaart, ook als cultureel-toeristisch-recreatieve trekker. Dit biedt kansen voor horeca en (andere) toeristische, recreatieve en economische functies. B2 We steunen de statusaanvraag Nationaal Park Hollandse Duinen middels een operationeel partnerschap. B3 In geval er initiatieven ontstaan vanuit het Nationaal Park Hollandsche Duinen die bijdragen aan onze doelen, geven we daar medewerking aan. B4 We gaan aan de slag met de visie en uitvoeringsprogramma Verblijfsrecreatie. B5 We inventariseren de behoefte voor het opstellen van een nieuw regionaal uitvoeringsprogramma groen en recreatie. SAMENWERKINGSPARTNERS Verbonden partijen Holland Rijnland

Overige samenwerkingspartners Provincie Zuid-Holland Economic Board Duin- en Bollenstreek Regiogemeenten Nationaal Park Hollandse Duinen Toeristische ondernemers Promotie- en marketingorganisaties Inwoners Stichting Bloemencorso

Erfgoed We behouden erfgoed door het te beschermen, beleven en benutten. Bij het verrichten van activiteiten waarbij cultureel erfgoed is betrokken geldt, ongeacht de mate van bescherming, altijd de specifieke zorgplicht. Hillegom heeft naast veel waardevolle cultuurhistorische elementen en structuren ook een rijk bodemarchief. Ons beleid is erop gericht de archeologische bronnen zo goed mogelijk te beschermen. WAT WILLEN WIJ BEREIKEN? Doel: Behouden en beschermen van ons cultureel erfgoed WAT GAAN WIJ DAARVOOR DOEN? Activiteit Activiteitomschrijving A1 A2

Op basis van de in 2024 uitgevoerde inventarisatie van objecten die het beschermen waard zijn, bepalen we hoe we objecten gaan beschermen en in welke mate. Op basis van de in 2024 uitgevoerde evaluatie gemeentelijke monumenten, passen we de subsidieverordening gemeentelijke monumenten aan.

WAT WILLEN WIJ BEREIKEN? Doel: Behouden, zichtbaar, afleesbaar en beleefbaar maken van cultuurhistorische elementen en structuren voor Hillegommers en bezoekers. WAT GAAN WIJ DAARVOOR DOEN? Activiteit Activiteitomschrijving B1

We verbeteren de afleesbaarheid en beleefbaarheid van cultuurhistorie, archeologie en aardkundige waarden door evenementen als open monumentendag en de dag van het kasteel te faciliteren.

SAMENWERKINGSPARTNERS Verbonden partijen Omgevingsdienst West Holland (ODWH) Greenport Ontwikkelingsmaatschappij B.V. (GOM)

Overige samenwerkingspartners Erfgoed Leiden en omgeving (ELO) Erfgoedhuis ZH Stichting Dorp, Stad en Land Projectontwikkelaars

Bedrijven Particuliere initiatiefnemers Eigenaren van monumenten Stichting Vrienden van oud Hillegom (VOL) Cultuur Historisch Genootschap Duin & Bollenstreek (CHG) Provincie Zuid-Holland (PZH) Gemeentelijke adviescommissie Erfgoed

Verbonden partijen Voor informatie over de verbonden partijen wordt verwezen naar de paragraaf Verbonden partijen.

Beleidsindicatoren Indicator

Eenheid

Realisati e 2022

Functiemenging

Index die verhoudingswaarde aangeeft tussen banen en woningen

43,8%

44,5%

44%

Vestigingen van bedrijven

Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 t/m 64 jaar

167,6

177,5

160

Realisatie Begroting Begroting 2023 2024 2025

Bron

44%

2023: 54,2 %

LISA

170

2023: 181,8

LISA

Toelichting indicator Functievermenging De functiemenging index (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen. Toelichting indicator Vestigingen van (bedrijven) Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 jaar. nb: Gegevens zijn op moment van schrijven van deze programmabegroting nog niet bekend. Indien de gegevens na het schrijven bekend worden, kunt u deze vinden op: https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/Besluit-Begroting-en-Verantwoording/

Kaderstellende stukken · · · · · · · · ·

Programma Centrumontwikkeling Hillegom, september 2015 Detailhandelsvisie Hillegom 2015 Gebiedsprogramma B(l)oeiende Bollenstreek 2016 Economische agenda Duin- en Bollenstreek, visie 2030 en uitvoeringsprogramma Meerjarenprogramma Greenport Duin- en Bollenstreek 2017-2020 Intentieverklaring 'Heerlijk Hillegom op weg naar de toekomst' Koersdocument Economie en Toerisme Hillegom 2012-2020 Intergemeentelijke structuurvisie Greenport Duin- en Bollenstreek 2016 Bedrijventerreinenstrategie Holland Rijnland

Wat mag het kosten? Lasten

Rekening

Begroting

2023

2024 na wijziging

2025

2026

2027

2028

Economische promotie

253

267

291

Economische havens en waterwegen

Totaal Lokale economie

263

277

302

Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

136

112

116

121

Economische ontwikkeling

421

496

616

347

Totaal Regionale economie

557

608

732

468

Totaal lasten

820

885

1.034

770

Rekening

Begroting

2023

2024 na wijziging

2025

2026

2027

2028

Economische promotie

-3

Totaal Lokale economie

-3

-13

-22

Thema Lokale economie

Thema Regionale economie

Baten

Thema Lokale economie

Thema Regionale economie Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische ontwikkeling Totaal Regionale economie

-13

-35

Totaal baten

-16

-38

Saldo van baten en lasten

804

848

997

733

Rekening

Begroting

2023

2024 na wijziging

2025

2026

2027

2028

Toevoegingen reserves

Onttrekkingen reserves

-237

Totaal reserves

-237

Saldo na resultaatbestemming

567

611

997

733

Reserves

Programma 4 Bestuur en Ondersteuning Het programma Bestuur gaat meer over de bestuurlijke rollen en de manieren van overheidssturing dan over de vakinhoudelijke zaken. Dat was in voorgaande begrotingen ook al het geval. Maar in samenwerking met de raadsklankbordgroep Planning & Control is dit met de doorontwikkeling van de P&C-cyclus verder uitgewerkt. In deze begroting, één van de documenten van de P&C-cyclus, zijn de eerste stappen van deze doorontwikkeling zichtbaar. In de nieuwe opzet van programma 4 hanteren we een indeling volgens het bestuurlijke (regie) rollenmodel: een gemeentebestuur heeft een dienstverlenende rol naar haar inwoners en ondernemers, een netwerkende rol in haar gemeenschap en regio, een participatieve rol in initiatieven vanuit de gemeenschap en een rechtmatige rol met toezien op handelen volgens wet- en regelgeving en zelf het goede voorbeeld geven. Langs de lijn van dit bestuurlijke rollenmodel hebben we de begrotingsdoelen en activiteiten in het programma bestuur als volgt gerangschikt:

De komende jaren werken we aan een nog betere verbinding tussen doelen - activiteiten - kosten met daaraan gekoppeld (als het even kan) effect-indicatoren waaruit de effecten van beleid zichtbaar worden en prestatieindicatoren die de voortgang van het beleid laten zien. Een digitaal goed doorzoekbare versie van de P&C documenten is, naast meer gebruik van grafische weergaven, een ambitie in de doorontwikkeling.

Dienstverlenende overheid Trends en ontwikkelingen In de nieuwe bestuursopdracht van HLT Samen is de ambitie verwoord te werken aan het verder optimaliseren van de dienstverlening. Daarin staan het dienstverleningsconcept en het afstemmen van de verschillende ingangen tot de gemeente centraal. Dit betekent dat we de inwoners via meerdere kanalen op een consistente manier bedienen, met gebruikmaking van fysieke loketten, telefonische helpdesks, websites, mobiele apps, en sociale media. De ambitie past in een nieuw op te stellen dienstverleningsconcept waarin we invulling geven aan het werken vanuit gemeenschappelijke waarden en de volgende uitgangspunten: Oog voor de menselijke maat, betrokkenheid, betrouwbaarheid en een persoonlijke benadering. Binnen het dienstverleningsconcept voor de komende jaren speelt de digitale dienstverlening, het datagedreven werken, innoveren en slimme oplossingen bedenken een prominente rol. De groeiende maatschappelijke roep om een open, digitale en toegankelijke overheid wordt steeds meer zichtbaar in onze wetten. Deze ontwikkeling zal de komende jaren een aanzienlijke impact hebben op processen en op de inrichting van de gemeentelijke informatiehuishouding. Om die slag te kunnen maken werken we aan een moderne gemeentelijke informatievoorziening.

In 2025 zullen de Wet open overheid (Woo) en de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv) naar verwachting het meest relevant blijven. De implementatie zal gefaseerd plaatsvinden. In 2025 hebben we te maken met het tweede jaar van de reisdocumentenpiek. Het aantal aanvragen van reisdocumenten blijft toenemen en dit heeft impact op de dienstverlening aan de balie. Door de verruiming van de openingstijden en formatie blijft de gemeentelijke dienstverlening op peil. WAT WILLEN WE BEREIKEN? Doel: In lijn met de nieuwe bestuursopdracht en aan de hand van de wettelijke eisen werken wij continu aan de verbetering van de dienstverlening: WAT GAAN WIJ DAARVOOR DOEN? Activiteit

Activiteitsomschrijving

Project

We ontwikkelen een visie op dienstverlening op basis waarvan het dienstverleningsconcept wordt opgesteld. Wij investeren in de verdere ontwikkeling van de dienstverlening door het doorlopend uitvoeren van een klanttevredenheidsonderzoek (balie en telefonie), het laten uitvoeren van een kwalitatief en kwantitatief onderzoek naar onze gemeentelijke brede dienstverlening, het digitaliseren van producten en e-diensten, de uitbreiding van de functionaliteit van het Omgevingsloket, deelname aan Waarstaatjegemeente.nl en de uitbreiding van de Chatbot (Gem). We monitoren de reisdocumentenpiek zodat de dienstverlening aan de balie op peil blijft. We zetten ons in voor toegankelijke gemeentelijke dienstverlening, ondersteunen daar waar mogelijk maatschappelijke initiatieven en zoeken proactief naar oplossingen. We stimuleren integrale samenwerking en werken van buiten naar binnen en van binnen naar buiten. Onze (bedrijfs)contactfunctionarissen vervullen hierin een essentiële rol. We verbeteren de begrijpelijkheid van taal/tekst door de kwaliteit ervan te meten, medewerkers te trainen op het gebruik van begrijpelijke taal conform het door drie gemeenten ondertekende Taalpact, en een toolkit beschikbaar te maken.

WAT WILLEN WE BEREIKEN? Doel: In lijn met de wetgeving optimaliseren we de digitale bereikbaarheid en toegankelijkheid door informatie actueel en openbaar toegankelijk te maken binnen de kaders van de Wet open overheid (Woo) en werkprocessen te moderniseren en digitaliseren in lijn met de eisen van de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv). WAT GAAN WIJ DAARVOOR DOEN? Activiteit

Activiteitsomschrijving

We werken aan de doorontwikkeling van het portaal voor verdere implementatie van actieve openbaarmaking.

We richten e-diensten in voor producten en diensten die onder de Wmebv vallen en controleren of onze huidige e-diensten voldoen aan de nieuwe wettelijke eisen. En gaan in gesprek met onze verbondenpartijen hierover en dragen zorg dat ook hun producten en e-diensten voldoen aan de eisen van de Wmbev.

In het kader van de digitale toegankelijkheid en doorzoekbaarheid werken we aan het verder op orde brengen van de informatiehuishouding. Dataclassificatie is daarbij een belangrijk thema.

HOE GAAN WIJ DAT METEN? Prestatie indicatoren (incl. bron) Balie burgerzaken: • Wachttijd balie minder dan 5 minuten • Klanten zonder afspraak geholpen • Selfservice producten binnen 10 minuten afgehandeld Telefonie: • Oproepen op het centrale nummer wordt opgenomen • Terugbelnotities worden adequaat afgehandeld < 2 werkdagen • Percentage oproepen dat via het centrale nummer direct wordt afgehandeld Website: • Live chats worden direct beantwoord Voldoen aan algemene norm digitale toegankelijkheid

Laatste meting 2023

Begroting 2025

Streefwaarde 2028

89%

90%

0,10% 85%

Max 5% Min 90%

95%

Min 90%

56%

Min 70%

48%

Min 50%

100% Status B

Min 90% Status B

SAMENWERKINGSPARTNERS Verbonden partijen

Overige samenwerkingspartners • • • • •

VNG VDP Kenniskring serviceformules Stichting Lezen en Schrijven Taalhuis van de Bibliotheek Zuid-Kennermerland

Samenwerkende overheid Meer en meer bestaat de noodzaak om grote opgaven in gezamenlijkheid op te pakken. Naast de formele gemeenschappelijke regelingen werken we daarom op verschillende bestuurlijke schaalniveaus samen. Afhankelijk van de benodigde slakracht en strategische positie die nodig is voor een opgave wordt er samengewerkt met het rijk, de provincies Noord- en Zuid-Holland, Holland Rijnland, Midden-Holland, de gemeente Haarlemmermeer, gemeenten in Zuid-Kennemerland, Kaag & Braassem en de Duin- en Bollenstreek. Als het gaat om de streek dan pakken we een aantal opgaven gezamenlijk op omdat de stedelijke ontwikkeling in het zuiden, het behoud van het open landschap, duurzaamheidsopgaven en de ontwikkelingen aan de kust randvoorwaardelijk en onlosmakelijk aan onze lokale ontwikkeling verbonden zijn. Evenals de intensivering van

WAT WILLEN WIJ BEREIKEN? Doel 1: Versterken van de strategische positie omwille van de belangen van de gemeente Hillegom Doel 2:

Versterken van de strategische positie van de Duin- en Bollenstreek gemeenten voor het realiseren van lokale opgaven in regionaal verband.

Doel 3:

Versterken van de aansturing op verbonden partijen

Doel 4:

Verbeteren van de samenwerking tussen de gemeente Hillegom, Lisse en Teylingen in HLTsamen.

WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? Doel 1: Activiteit

Type

Activiteit Omschrijving

Proces

We adviseren colleges in het dienen van het lokale belang bij strategische vraagstukken en in het faciliteren van bestuurlijke relaties en netwerken in de aangrenzende gemeenten en gebieden binnen de provincies Noord- en Zuid-Holland.

Project

Hillegom: in het kader van de bouwvoornemens rondom Vogelezang versterken wij onze bestuurlijke afstemming in het kader mobiliteit met de bestuurders van Zuid-Kennemerland.

Activiteit

Type

Activiteit Omschrijving

Proces

We bekrachtigen in bestuurlijke en juridische zin de structurele samenwerking tussen de vijf gemeenten in de Duin- en Bollenstreek. Het ambtelijk kernteam DBS faciliteert de DBSoverlegstructuur, organiseert collegeconferenties en radenbijeenkomsten en verzorgt de interne en externe communicatie en rapportages. Het kernteam bestaat uit medewerkers uit de verschillende gemeenten. Eveneens versterken we voor als gemeenten Hillegom, Lisse en Teylingen onze eigen bestuurlijke positie binnen dit samenwerkingsverband door de bovengenoemde samenwerkingsafspraken intern te borgen in P&C en ambtelijke processen.

Proces

We stellen de in 2024 opgestelde lobbystrategie uit voor de realisatie van de Uitvoeringsagenda DBS en proberen mogelijke externe subsidies voor de opgaven (zie hieronder) binnen te halen.

Project

We dragen bij aan de uitvoering van de projecten binnen de oranje opgave: - Het Maatregelenpakket Noordelijke Duin- en Bollenstreek en de Haarlemmermeer; - De Corridorstudie ruimte en mobiliteit zuidelijke Duin- en Bollenstreek.

Project

We dragen bij aan de uitvoering van de projecten binnen de blauwe opgave: - Programma Landelijk Gebied en Duurzame Greenport (PLG&DG).

Project

We dragen bij aan de uitvoering van de projecten binnen de groene opgave: - Vervolg van een Gebiedsprogramma groen. - Hernieuwbare energiebronnen, onderdeel collectieve warmtevoorziening.

Project

We dragen bij aan de uitvoering van de projecten binnen de rode opgave: - Governance en uitvoering Economic Board Duin- en Bollenstreek; - Verbinden kennisintensieve sectoren; - Ontwikkeling van de regiobranding.

Project

We dragen bij aan de uitvoering van de projecten binnen de paarse opgave: - Regiodeal Brede Welvaart; - Verbinding en vertaling DBS-projecten binnen het sociaal domein.

Activiteit

Type

Activiteit Omschrijving

Project

Opstellen van een nota Verbonden Partijen

Proces

Verder professionaliseren van het bestuurlijk en ambtelijk opdrachtgeverschap en accounthouderschap op Verbonden Partijen en grotere subsidiepartijen.

Project

Gezamenlijk proces met de raden en griffiers voor het versterken van de sturing op Verbonden Partijen en regionale samenwerking conform het raadsakkoord

Project

Vanwege de financiële opgave van de gemeenten samen met Verbonden Partijen komen tot inzicht en mogelijkheden tot bijsturing op kosten. Daarbij ondersteunt door de opdracht vanuit de werkgroep Financiële Kaderstelling Gemeenschappelijke Regelingen.

Doel 2:

Doel 3:

Doel 4: Activiteit

Type

Activiteit Omschrijving

Project

In de nieuwe lange termijn opdracht aan HLTsamen staan verschillende activiteiten die als project worden uitgevoerd en in het reguliere werk worden meegenomen. Bij het schrijven van de begroting heeft er echter formeel nog geen besluitvorming plaatsgevonden. Deze activiteit wordt bij de tussentijdse rapportage 2025 en de begroting 2026 verder uitgewerkt.

HOE GAAN WE DAT METEN?

Prestatie indicatoren (incl. bron)

Laatste meting

Begroting 2025

Streefwaarde 2028

Het huidige meetinstrumentarium biedt voor dit thema (nog) geen geschikte informatie om passende prestatieindicatoren te definiëren en te meten. Het aantal participatietrajecten is moeilijk voorspelbaar. SAMENWERKINGSPARTNERS Verbonden partijen

Overige samenwerkingspartners

HLTsamen Holland Rijnland Intergemeentelijke Sociale Dienst (ISD) Werkvoorzieningschap Kust-, Duin en Bollenstreek /Provalu Regionale dienst openbare gezondheidszorg Hecht Hollands Midden Veiligheidsregio Hollands Midden (VRHM) Regeling Omgevingsdienst West Holland (ODWH) Vuilvervoerbedrijf Duin en Bollenstreek (VAB) Cocensus Serviceorgansatie Zorg Holland Rijnland Greenport Ontwikkelingsmaatschappij B.V. (GOM) Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) Duin- en waterbedrijf Zuid-Holland (Dunea) Alliander N.V.

Gemeente Katwijk Gemeente Noordwijk

Rechtmatige overheid Trends en ontwikkelingen De ontwikkelingen in kunstmatige intelligentie (AI), algoritmen en andere technologie die (persoons)gegevens gebruiken, gaat razendsnel. Vooral kunstmatige intelligentie biedt steeds meer kansen voor kwaadwillende partijen. Zij kunnen hierdoor makkelijker schadelijke software maken en verspreiden. Dit maakt het steeds moeilijker om (persoons)gegevens goed te beveiligen, wat een vereiste is vanuit de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en de archiefwet. We zien ook dat wet- en regelgeving hierop reageert. Voorbeelden zijn de AI-verordening, de geplande verplichte inventarisatie van algoritmes in het algoritmeregister en de ePrivacy verordening, waarvan de impact op gemeenten vooralsnog beperkt lijkt. Verder komt er ook de Richtlijn Netwerk- en Informatiesystemen 2.0 (NIS2). Deze zal deze naar verwachting in 2025 in Nederland van kracht worden onder de Cyberbeveiligingswet (Cbw). De impact op gemeenten zijn juist weer groot De grootste veranderingen voor ons als lokale overheid zijn: • Het BIO (Baseline Informatiebeveiliging Overheid) kader waarin we nu werken wordt omgezet naar een BIO 2.0, waarbij aanvullende eisen worden toegevoegd conform de Cbw. • De Cbw is een verplichting voor alle digitale dienstverleners.

Er wordt een onafhankelijke toezichthouder aangesteld, de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur, met de vrijheid om onderzoek te doen naar partijen in de

scope van de Cbw en deze te beboeten als zij niet voldoen aan de Cbw, zoals de Autoriteit Persoonsgegevens dat kan bij de AVG. • Er komt een 24-uursmeldplicht voor alle beveiligingsincidenten aan deze onafhankelijke toezichthouder. De Wet open overheid verplicht tot het op orde krijgen van de informatiehuishouding binnen acht jaar na inwerkingtreding, dus op 1 mei 2030. Het op orde krijgen van de informatiehuishouding gaat verder dan alleen te voldoen aan de Archiefwet. Het regulier aandacht hebben voor de governance, het vakmanschap van de informatieprofessionals en het informatiebewustzijn van de medewerkers en de inrichting van informatiesystemen horen hier ook bij. Het programma Samen Digitaal Transparant voorziet voor een deel in het op orde krijgen van de informatiehuishouding door meer regie en monitoring op bedrijfsinformatie. Daarnaast wordt er een verbeterplan opgesteld om de knelpunten aan te pakken, die het op orde hebben van de informatiehuishouding nu nog in de weg zitten. De maatschappij verlangt steeds sterker van gemeenten dat (financiële) opgaven worden gerealiseerd in balans met sociale belangen en het milieu. In antwoord hierop heeft de EU de Green Deal vastgesteld, die de regio EU heeft al richtlijnen voor verslaggeving vastgesteld, de zogenoemde Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD).

Uit deze richtlijn zijn de European Sustainability Reporting Standards (ESRS) voortgekomen. De standaarden bieden handvatten voor hoe een organisatie zich op het gebied van milieu (Environment), mens (Social) en bestuur (Governance) kan verantwoorden. Ook vormt het de kapstok om duurzaamheid een integraal onderdeel te maken van de opgaven en biedt het een afwegingskader voor bestuurders en organisatie bij het maken van strategische keuzes waarbij bepaalde duurzaamheidsontwikkelingen (zoals klimaatverandering)

WAT WILLEN WE BEREIKEN? Doel: Medewerkers en bestuurders ontwikkelen een groter bewustzijn van de diverse risico's op het gebied van privacy, informatieveiligheid, juridische kwesties en imago. WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? Activiteit

Type

Omschrijving activiteit

Project

We voeren de activiteiten over bewustwording uit zoals die zijn opgenomen in het gegevensbeschermingsplan.

Proces

We spelen het risicospel en inventariseren de daaruit voortkomende risico's.

Project

We stellen de kadernota Risicomanagement vast.

WAT WILLEN WE BEREIKEN? Doel: De informatie en de informatiebronnen voldoen aan de wet- en regelgeving. WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? Activiteit

Type

Omschrijving Activiteit

Proces

We voeren de verbetermaatregelen uit voor de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) zoals beschreven in de ENSIA-rapportage.

Proces

We houden de maatregelen uit het DigiD en Suwinet normenkaders op peil.

Proces

We leggen een focus op de verplichte deelname aan de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit om de adreskwaliteit van Basisregistratie van Personen (BRP) te verbeteren.. Hiermee brengen we illegale bewoning in beeld, zorgen we voor legalisering door middel van inschrijving en lossen we de leegstand en briefadressen op.

Project

De achterstand in het verplicht vernietigen van informatie zal projectmatig worden weggewerkt.

WAT WILLEN WE BEREIKEN? Doel: Het college van burgemeester en wethouders beschikt over voldoende kwalitatieve en kwantitatieve informatie zodat de rechtmatigheidsverantwoording opgesteld en in de jaarstukken opgenomen kan worden. WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? Activiteit

Type

Omschrijving activiteit

Project

We stellen een plan van aanpak Rechtmatigheid op. Op basis van de evaluatie nemen we acties op ter verbetering van de interne beheersing.

Project

We verbeteren de kennis over staatsteun in de organisatie.

WAT WILLEN WE BEREIKEN? Doel: Het versterken van financiële sturing en beheersing. WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? Activiteit

Type

Omschrijving activiteit

Project

We bereiken het doel van het programma versterken financiële sturing en beheersing door versterking van de financiële functie.

Project

We ontwikkelen de bestuurlijke P&C cyclus en producten door. Dit wordt uitgevoerd in samenwerking tussen leden van de drie auditcommissies, portefeuillehouders financiën, de griffies en het ambtelijk apparaat.

WAT WILLEN WE BEREIKEN? Doel: Rechtmatige juridische besluitvorming. WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? Activiteit

Type

Omschrijving Activiteit

Proces

Het adequaat behandelen van klachten en bezwaren en WOO-verzoeken.

WAT WILLEN WE BEREIKEN? Doel: De gemeente verbetert haar positie op het gebied van rechtmatigheid binnen de domeinen privacy en informatieveiligheid. WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? Activiteit

Type

Omschrijving activiteit

Project

We voeren de projecten binnen het gegevensbeschermingsplan uit, met taken als het automatiseren van het register van verwerkingen en het professionaliseren van leveranciersmanagement en accounthouderschap.

Proces

FG en CISO houden toezicht op naleving van de wetten AVG en BIO.

Project

We stellen een verbeterplan Wpg op en voeren het uit.

Project

We maken en implementeren het plan Cbw met projecten zoals: 24 uurs monitoring, logische toegangsinrichting en bedrijfscontinuïteit.

HOE GAAN WE DAT METEN?

Effectindicatoren (incl. bron)

Laatste meting

Begroting 2025

Streefwaarde 2028

Doel 1 vergroten risico bewustzijn 1. De organisatie laat een stijgende lijn zien in haar score op het gebied van privacy- en informatieveiligheidsbewustzijn (gemeten middels

nee

de nano-learning score). 2. De resultaten van het risicospel worden voortaan meegenomen in de p&c cyclus (en faciliteren betere sturing op risico's).

nee

1. Alle geo-basisregistraties (BAG/BGT/BRO) scoren voldoende (>75%)

nee

2. Er wordt een collegeverklaring DigiD en Suwinet afgegeven waarin alle maatregelen worden beheerst.

3. Er wordt volgens het horizontale (gemeentearchivaris) en verticale toezicht (IBT) in voldoende mate voldaan aan de Archiefwet en aanpalende wet- en regelgeving. Dit wordt gemeten in het IBT-dashboard van de provincie Zuid-Holland.

geel

groen

1%>

1. Conform de Jaarrapportage van de Functionaris Gegevensbescherming (FG) en Chief Information Security Officer (CISO) heeft het AVGvolwassenheidsniveau voor privacy en informatieveiligheid niveau 3 (Bepaald) bereikt.

nee

2. De FG/CISO Jaarrapportage vermeldt dat de naleving van de Wet politiegegevens (Wpg) vooruitgang heeft geboekt ten opzichte van vorig jaar.

n.v.t.

3. De organisatie voldoet aan het basisniveau cyber-hygiëne conform de Europese standaard NIS2/Cbw

nee

Doel 2 informatiebronnen voldoen aan wet

Doel 3 Rechtmatigheidsverantwoording Goedkeurende controleverklaring bij de rechtmatigheidsverantwoording. Doel 4 financiële sturing en beheersing De afwijkingen begrotingsrechtmatigheid vallen binnen de tolerantiegrenzen Doel 6 Privacy en informatieveiligheid

HOE GAAN WE DAT METEN?

Prestatie indicatoren (incl. bron)

Laatste meting

Begroting 2025

Streefwaarde 2028

Doel 1 vergroten risicobewustzijn 1.1 Het aantal datalek/incident-meldingen neemt toe.

1.2 Het aantal datalek/incident meldingen aan AP/IBD neemt toe.

1.3 Er is een bewustzijnskalender in 2025.

nee

2.1 Alle teams hebben minimaal één keer meegedaan aan het risicospel.

nee

Doel 2 informatiebronnen voldoen aan de wet.

We verhogen onze ENSIA-score voor de basisregistratie Adressen en Gebouwen. We behouden onze huidige ENSIA-score binnen het normenkader DigiD en Suwinet. Op het IBT-dashboard van de provincie ZuidHolland scoort het informatie- en archiefbeheer weer groen.

71%

75%

voldoen volledig voldoen volledig

80% voldoen volledig

geel

groen

Het percentage voltooide projecten van het Gegevensbeschermingsplan.

53%

100%

De gemeente ontvangt een Wpg-audit rapport inclusief aanbevelingen.

n.v.t

n.v.t.

Het percentage maatregelen van de Wbni waar we aan voldoen.

38%

60%

80%

Doel 3 Rechtmatigheidsverantwoording Het college heeft de rechtmatigheids-afwijkingen opgenomen in de verantwoording in de jaarstukken 2024. Doel 4 financiële sturing en beheersing programmabegrotingen van de gemeenten. Doel 6 privacy en informatieveiligheid

SAMENWERKINGSPARTNERS Verbonden partijen

Overige samenwerkingspartners

Erfgoed Leiden HLTsamen ST RIJK

Informatiebeveiligingsdienst Logius Rijksdienst voor Identiteitsgegevens (BZK) Directoraat-generaal Bestuur, Ruimte en Wonen (BZK) Bureau Keteninformatisering Werk en Inkomen Autoriteit Persoonsgegevens Accountant IBT Provincie Zuid-Holland VNG Cie Bezwaar en klachten

Participerende overheid Trends & ontwikkelingen Alle grote maatschappelijke, politieke en economische ontwikkelingen beïnvloeden elkaar en vragen een andere rol van de gemeente. We vinden het van belang om hierbij onze inwoners, ondernemers en instellingen te betrekken en te raadplegen. De opgaven zijn complex en in een dynamische samenleving. Door opgavegericht te werken, zorgen we samen met inwoners, instellingen en ondernemers voor invulling van maatschappelijke en organisatie-overstijgende opgaven. Door de praktische ervaringen die we afgelopen jaren hebben opgedaan, hebben we steeds meer kennis van het betrekken van belangengroepen en zetten we bewuster in op communicatie, consultatie en/of participatie. Op 4 juni 2024 is de wet versterking participatie aangenomen door de Eerste Kamer. Dit wetsvoorstel regelt dat het decentraal bestuur inwoners in staat stelt te participeren bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid. Daarnaast wordt het uitdaagrecht wettelijk verankerd. Deze wet stelt het volgende: "Deze wijziging schrijft voor dat de vertegenwoordigende organen van de verschillende decentrale overheden de reikwijdte van de

zogenaamde inspraakverordening moeten uitbreiden. Hierdoor zouden ingezetenen ook betrokken moeten worden bij de uitvoering en evaluatie van beleid en niet enkel bij de voorbereiding. Daarnaast expliciteert het wetsvoorstel de mogelijkheid die vertegenwoordigende organen hebben om een verordening vast te stellen waarin het uitdaagrecht is vastgesteld. WAT WILLEN WE BEREIKEN? Doel 1: contact met de samenleving (werkend vanuit de ambitie om publieke waarde toe te voegen). Doel 2:

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://gemeenteraad.hillegom.nl/api/v1/meetings/1647/documents/22145