Presentatie zebraoversteken en schoolroutes
Tekst van het document
Voetgangersoversteekplaatsen en schoolroutes Dialoogsessie 5 november 2026 Agenda 1. Aanleiding: motie over veilige schoolroutes 2. Inhoudelijke verdieping 3. Wat is afgelopen periode gedaan? 4. Hoe ziet het college het vervolg? 5. Uw inbreng in het vervolg Aanleiding: motie zebra’s op schoolroutes De motie verzoekt het college: • Een evaluatie uit te voeren van schoolroutes in Hillegom om de behoefte aan nieuwe schoolroutes en aan zebrapaden op de schoolroutes vast te stellen; • Op basis van de evaluatie waar nodig plannen te ontwikkelen voor de aanleg van nieuwe zebrapaden op schoolroutes of voor aanpassing van de huidige oversteekplaatsen, waarbij de prioriteit wordt gegeven aan locaties met de grootste verkeersrisico's voor kinderen;
INHOUDELIJKE TOELICHTING Zebrapaden / voetgangersoversteekplaatsen • Richtlijnen • Feiten en fabels • Toepassing • Verlichting Schoolroute, schoolzone, schoolomgeving, schoolstraat • Zebrapaden over 30 km/u weg: ja of nee? • Zebrapaden over 50 km/u weg: ja of nee? • Vereist de toepassing van een zebrapad een minimaal aantal overstekers? • Maar vooral ook: wat is de functie van een zebrapad? Eerst een paar korte vragen… • Wetgeving • Richtlijnen - Basiskenmerken wegontwerp - ASVV - Oversteekwijzer - Lopen loont - Veilig oversteken? Vanzelfsprekend! - Toetsingsschema’s gemeenten • Onderzoeken We hebben te maken met… Wat zeggen die richtlijnen? • Basiskenmerken Wegontwerp ETW: ‘Oversteken op wegvakken is toegestaan voor langzaam verkeer. Hiervoor zijn geen voorzieningen vereist, niet om te stimuleren en ook niet om te beperken.’ • BABW, Lopen Loont en Oversteekwijzer geven aan dat zebra’s op ETW30 toegepast kunnen worden. • Basiskenmerken Kruispunten en Rotondes geeft in de basiskenmerken aan dat er ‘nooit’ een voetgangersoversteekplaats aanwezig is, maar vervolgens worden uitzonderingen genoemd. • Lopen Loont stelt: altijd een middengeleider op GOW, later wordt een criterium gesteld van 1.000 mvt per spitsuur of meer.
• ASVV-2021 beveelt aan het zebrapad door te trekken over het fietspad (als deze ‘onderdeel’ is van de weg), de Oversteekwijzer biedt geen richtlijnen maar stelt wel dat het vaak wordt toegepast bij veel oversteekbewegingen. • De specifieke beleidskaders van verschillende gemeenten volgen voor het grootste deel de landelijke richtlijnen, waarbij sommige gemeenten terughoudend zijn met zebrapaden op 30 km/h-wegen, 50 km/h-wegen en over fietspaden. Conclusie: de richtlijnen geven veel ruimte voor interpretatie, waardoor er soms ook opvallendheden en tegenstrijdigheden lijken te ontstaan. Waar zijn deskundigen het over eens? • Geen zebrapaden over stroomwegen en op erven (gelukkig) • Er moet sprake zijn van een voetgangersrelatie, maar geen richtlijn minimum aantal voetgangers • Geen maatstaf voor afstand tussen zebrapaden, clusteren is uitgangspunt, maar veilige oversteek is belangrijk • Bij een lange oversteek is een rustpunt wenselijk • Tussenberm tussen vrijliggende fietspad en rijbaan om te kunnen wachten • Intensiteit, snelheid en aantal rijstroken van de rijbaan bepaald de maximale oversteeklengte • Uniformiteit in voorrang voor langzaam verkeer • Inrichtingskenmerken: - Snelheidsremmers (plateau/drempel/uitbuiging) om een lage naderingssnelheid af te dwingen.
- Goede verlichting - Goed zicht En waarover niet? • Toepassing op 30 km/u wegen • Zebrapad over fietspad • Noodzaak tot altijd aanleg middengeleider of middenberm • Noodzaak om zebrapaden toe te passen op een gelijkwaardig kruispunt • Toepassing zebrapaden bij verkeerslichten Feiten en fabels Feit • De wetgeving is helder • Het zebrabeleid van gemeenten wordt nauwelijks geëvalueerd, tenzij er een verkeersongeval is geweest, bij een melding/klacht of bij een herinrichting • Hoe veilig een zebra is, is eigenlijk niet bekend • Het toepassen van een zebra kan gevolgen hebben voor de doorstroming van het autoverkeer • 80% van de ongevallen met voetganger bij oversteken Fabel • Een zebra biedt schijnveiligheid: dit is feitelijk nooit onderzocht Voorlopige aanbevelingen CROW
Twee van de bedreigde zebra’s langs de lat Naronalaan (Albellalaan - Elsbroekerlaan) • Situatie: kruising van een fietspad met een looproute. • Bevinding: onduidelijk waarom de voetganger hier voorrang moet krijgen ten opzichte van de fiets. Er is hier geen sprake van een sterke oversteekrelatie maar vooral de wens om de behoefte om de voetgangers veilig over te laten steken. • Advies: zebra verwijderen, maar oversteek wel verhoogd laten om de naderingsnelheid van fietsers te reduceren.
Twee van de bedreigde zebra’s langs de lat T.h.v. Olympiaweg 30 • Situatie: oversteek van een GOW-50 met vrijliggende fietsvoorziening. • Bevinding: verhoogde oversteek ontbreekt, verlichting ook, geen rustpunt tussen rijbaan en fietspaden of in het midden. Locatie voelt onlogisch door de aanwezigheid van kruispunt Sportlaan, 45 m naar het oosten, de bushaltes ten westen en de fietsoversteek tussen de haltes. • Advies: faciliteren van een veilige zebra, nabij de Sportlaan of tussen de haltes. (achter de halterende bussen).
Verlichting van oversteekplaatsen
Verlichting van oversteekplaatsen • Goede verlichting van oversteekplaatsen is een belangrijke factor in de veiligheid van de oversteek • Zichtbaarheid van de oversteek zelf en van overstekende voetgangers en fietsers • Hiervoor gelden de richtlijnen van de Nederlandse Stichting Voor Verlichtingskunde (NSVV) • Voor ‘solitaire’ oversteken: nieuwe inzichten m.b.t. aanlichten vanaf de zijkant zodat naderende voetganger beter zichtbaar is. In Voorhout toegepast. • Voor oversteken in een kruispunt of rotonde geldt een verhoogd niveau van verlichting van de kruising en eisen aan een ‘verhoogde gelijkmatigheid’ voor een goede verlichting van de oversteken in de kruising. • Beoordeling en aanpassingen aan de hand van deze richtlijnen. Verlichting van oversteekplaatsen
Verlichting van oversteekplaatsen “oud” “nieuw” Schoolroutes en andere begrippen We kennen verschillende begrippen die veel op elkaar lijken en die soms door elkaar worden gebruikt… • Schoolroute • Schoolomgeving • Schoolzone • Schoolstraat … maar bijdragen aan hetzelfde doel: Een veilige, gezonde omgeving die kinderen zoveel mogelijk stimuleert om lopend en fietsend van en naar school te gaan
Schoolroutes en andere begrippen Schoolroutes: • De routes die door kinderen van en naar school worden gebruikt • Betrekking op hoe de route loopt (bijv. ten opzichte van drukke wegen): “liefst zoveel mogelijk in het hart van de wijk” • En op de inrichting: veilig, overzichtelijk, zoveel mogelijk autoluw • Lopen en fietsen • Geen echte (smart) definitie, bijv. in afstand tot de school en/of aantal kinderen (fietsers en wandelaars bundelen nabij school) • Verschillende manieren om te komen tot een invulling/definitie Schoolroutes en andere begrippen Schoolomgeving: • De directe omgeving van de school • Niet alleen de inrichting van straten, fiets- en wandelroutes, maar ook het schoolplein zelf (spelen en bewegen) en groen • Ruimer begrip dan schoolroute Schoolroutes en andere begrippen Schoolzone: • De directe openbare ruimte rond een school, die wordt gekenmerkt door herkenbare en opvallende inrichtingskenmerken die direct duidelijk maken dat er een school staat • In Hillegom al toegepast en in januari 2026 besloten om schoolzones in te stellen bij de Johannesschool en De Fontein
Schoolroutes en andere begrippen Schoolstraat: • Een schoolstraat is een voorziening, waarbij de weg voor een (basis)school tijdelijk wordt afgesloten voor het gemotoriseerd verkeer • Relatief nieuw verschijnsel in Nederland • Inmiddels eerste ervaringen • Luistert zeer nauw, zeer locatiespecifiek
Waar staan we nu en hoe verder? • Wat is afgelopen periode gedaan? • Hoe ziet het college het vervolg? • Uw inbreng in het vervolg Wat is afgelopen periode gedaan? • ‘Onderzoek veilige voetgangersoversteekplaatsen’ (2025): onderzoek naar alle (55) VOPs in Hillegom • Verkeersveiligheidsscans voor de Johannesschool en De Fontein • Januari 2026: besluit tot instellen schoolzones en verder voorbereiden en uitvoeren kleinschalige maatregelen VOPs • Oktober 2026 locatiebezoek THV De Giraf: uitwerken mogelijke maatregelen • Hiermee is gestart met uitvoering van de motie uit 2024 Hoe ziet het college het vervolg? Voor het college staat voorop: inzet op veilige routes en daarmee kinderen zoveel mogelijk stimuleren om lopend en fietsend van en naar school te gaan Met betrekking tot de scholen: • Johannesschool en De Fontein: schoolzones en aanpassingen zoals besloten. Plus de kleinschalige verbeteringen aan de zebra’s in de omgeving. • De Giraf en Toermalijn: tijdelijke situatie in verband met nieuwe huisvesting. Mogelijke verbeteringen THV Elsbroekpark naar aanleiding van schouw/bezoek • De Savioschool/Daltonschool: aanpassingen zijn onderdeel van de herinrichting Prinses Irenelaan • IKC Vossepark: recent aangelegde schoolomgeving, inclusief rotonde. VOPs bij de school zitten in de kleine verbetermaatregelen.
Hoe ziet het college het vervolg? Met betrekking tot de kleinschalige aanpassingen zebra’s • Besluit is genomen en krediet beschikbaar gesteld • Nu: formeren projectteam en uitwerken maatregelen, zodat duidelijk is welke oversteken het precies betreft en welke maatregelen per oversteek, inclusief planning • Uw raad hierover nader informeren Hoe ziet het college het vervolg? Met betrekking tot de grootschalige aanpassingen zebra’s • Grootschalige aanpassing betreft bredere middengeleider of snelheidsremmer/plateau • Veruit de meeste zebra’s met grootschalige aanpassingen zitten op de Prinses Irenelaan en Weerlaan • Prinses Irenelaan is in voorbereiding • Weerlaan en Olympiaweg zijn opgenomen in Mobiliteitsplan voor reconstructie i.c.m. groot onderhoud: aanbevelingen daarin meenemen; nu geen ingrepen en investeringen daarop vooruitlopend Hoe ziet het college het vervolg? Met betrekking tot de voorgestelde te verwijderen zebra’s: • Van 8 zebra’s wordt voorgesteld ze te verwijderen • College heeft hier nog geen standpunt over ingenomen of besluit genomen • Verwijderen is niet onmogelijk, maar vraagt een zorgvuldige onderbouwing • Een zebra is geen doel maar een middel; het gaat om de veiligheid Naronalaan N208 – Van den Endelaan Uw inbreng op het vervolg • Vragen naar aanleiding van de toelichting? • Wat wilt u meegeven aan het college voor het vervolg?