Hillegom omgevingsvisie - Actualisatie 2025 [markeringen geel+oranje+rood]_Optimized.pdf

Naast de bijdrage aan de GOM is ook uitgangspunt dat op de ontwikkellocatie zelf door de bouw van de Greenportwoningen de kwaliteit van de fysieke leefomgeving ten minste gelijk blijft. De Greenport woningen kunnen onder voorwaarden worden gerealiseerd in het buitengebied.

De voorkeur gaat uit naar de clustering van Greenport woningen aan de kern van Hillegom, passend naar de aard en schaal. Uiterst terughoudend bij het realiseren van Greenport woningen in de lintbebouwing, zodat de openheid van het landschap zoveel mogelijk wordt behouden en met inachtneming van de uitgangspunten die voor de verschillende linten gelden (zie paragraaf 4.3.6). Bij voorkeur wordt met zo een ontwikkeling een bestaand ruimtelijk probleem aangepakt (bijvoorbeeld het transformeren van een rommelige dorpsrand tot een fraaie overgang tussen dorp en buitengebied). De ontwikkeling van Greenportwoningen dient de kwaliteit van de fysieke leefomgeving in stand te houden of te versterken (zichtlijnen, cultuurhistorisch, duurzaamheid e.d.) en mogen geen negatieve invloed hebben op de milieukwaliteit. Het toekennen van een woonfunctie of passende bedrijfsfunctie aan vrijkomende cultuurhistorisch waardevolle gebouwen, zoals een monumentale bollenschuur, is onder voorwaarden mogelijk. Verder is er geen woningbouw toegestaan in het buitengebied. De openheid van de bollenvelden in combinatie met het karakteristieke slotenpatroon van de zanderijen is een gewaardeerde karakteristiek die wij willen behouden. Het is daarom belangrijk om ‘verrommeling’ tegen te gaan.

Dit betekent onder meer dat wij ernaar streven dat (grootschalige) kassencomplexen uitgeplaatst worden, dat vervallen schuren en verwaarloosde bedrijven worden gesaneerd of opgeknapt en dat nieuwe en bestaande bebouwing goed wordt

OMGEVINGSVISIE HILLEGOM

73

ingepast. Maatwerkoplossingen voor bedrijfssanering of -verplaatsing zijn mogelijk onder de voorwaarden dat zo een actie bijdraagt aan een (ruimtelijke) kwaliteitsverbetering en de duurzaamheidsambities. Verhogen natuurwaarden Emissieloze en residuvrije teelt van bloemen, bollen, knollen en vaste planten zorgt voor een verhoging van de biodiversiteit. Kansen voor het verhogen van de natuurwaarden in de bloementuin liggen daarnaast in het aanleggen van natuurvriendelijke oevers langs de brede watergangen en het terugbrengen van de karakteristieke beukenhagen in het gebied. Het is belangrijk om steeds te blijven zoeken naar een balans tussen de productieve en ecologische waarde om zo ook de lokale natuurwaarden te versterken. Huidige en nieuwe landbouwactiviteiten dienden voorheen conform het Programma Aanpak Stikstof (PAS) uitgevoerd te worden. Met de vernietiging van het PAS (Programma Aanpak Stikstof) is stikstofdepositie op dit moment een belangrijk aandachtspunt bij ruimtelijke ontwikkelingen. Vanwege de invloed van stikstof op het nabijgelegen Natura 2000-gebied KennermerlandZuid zullen toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen, in Hillegom en de rest van Nederland, voorlopig meer onder een vergrootglas liggen dan voorheen het geval was.

Toeristisch-recreatieve waarde In de bloementuin wordt kleinschalig toerisme gefaciliteerd (bijvoorbeeld een bloemenpluktuin, rondleidingen op een bollenbedrijf, een boeren(mini) camping of een bed & breakfast in een oude bollenschuur). Ontbrekende schakels in het recreatieve routenetwerk pakken we aan om zodoende een

74

OMGEVINGSVISIE HILLEGOM

betere ontsluiting voor voetgangers, fietsers en kleinschalige recreatievaart te realiseren. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om het recreatief ontwikkelen en onderling verknopen van de Trekvaart Haarlem-Leiden met Lokhorsterduin en de Oosteinderpolder. Wij zien de N208 veranderen in een parelsnoer dat een groot deel van de toeristische attracties in het buitengebied verbindt met het centrum. Langs de N208 is plek voor wat grootschaliger recreatieve ontwikkelingen, gericht op het bollentoerisme. De nadruk ligt op het toevoegen van commerciële en toeristische functies in het centrum van Hillegom. Indien dit niet past of de gewenste functie niet aansluit bij het centrum, dan worden locaties bekeken elders aan de N208. Door het versterken van de entrees en het realiseren van een Toeristisch Overstappunt (TOP) aan de noordkant van de gemeente wordt Hillegom duidelijker herkenbaar en recreatief toegankelijker gemaakt.

KOERS DUURZAME BLOEMENTUIN • Faciliteren van schaalvergroting en herstructurering bollenteeltbedrijven • Overgang naar 100% emissieloze en residuvrije teelt • Opwekken van duurzame energie • Verbeteren ruimtelijke kwaliteit en versterken gebiedskarakteristieken • Benutten van recreatieve potenties • Verhogen biodiversiteit • Geen verslechtering milieukwaliteit BELANGRIJKSTE ASPECTEN Cultuurhistorie, biodiversiteit, ruimtelijke kwaliteit, gebiedskarakteristieken, milieukwaliteit, duurzaamheid, compensatie van bollengrond Aanvullend afwegingskader voor initiatieven in de Duurzame bloementuin

Duurzame energie Wij stimuleren het duurzaam opwekken van energie in de duurzame bloementuin. We stimuleren het plaatsen van zonnepanelen op schuren en woningen en het gebruik maken van bodemenergie. Dit heeft mogelijk wel negatieve gevolgen voor de natuurwaarden/ biodiversiteit. Uitgangspunt is dat deze negatieve gevolgen worden voorkomen, verzacht en/of gecompenseerd. In de duurzame bloementuin kunnen de meer incourante/ kleine percelen met bollenteelt, mits landschappelijk goed ingepast, tijdelijk ingezet worden als ‘zonneakkers’.

OMGEVINGSVISIE HILLEGOM

75

76

OMGEVINGSVISIE HILLEGOM

4.3.2

Hollandse weides

Karakter Het deel van ons buitengebied tussen de Ringvaart en de N208 bestaat grotendeels uit open weidelandschap. Hoewel de ontstaansgeschiedenis anders is dan die van de klassieke veenweides in het Groene Hart, hebben met name de Oosteinderpolder en Vosse- en Weerlanerpolder en in mindere mate de Elsbroekerpolder het karakter van een echt veenweidegebied. In werkelijkheid liggen deze polders op een vochtige strandvlakte waar op een aantal plekken veen is ontstaan. Door de strokenverkaveling, de groene open weides met koeien en in het voorjaar het geluid van karakteristieke Hollandse weidevogels als grutto en tureluur, ademt dit gebied een oer-Hollandse sfeer uit. De Vosse- en Weerlanerpolder vormt door de aan-wezigheid van wandelpaden bovendien een recreatief uitloopgebied aan de noordrand van Hillegom. Koers Natuurwaarden We willen de geschiktheid van ons weidegebied voor weidevogels en andere natuurwaarden verder vergroten, in de eerste plaats door er de rust te bewaren en het weidelandschap open te houden. Het gaat niet goed met de Nederlandse weidevogels, terwijl ons land internationaal gezien van groot belang is voor een soort als grutto. Bescherming van weidevogelgebieden - zelfs als ze relatief klein zijn zoals de Hillegomse polders - is daarom belangrijk.

Het realiseren van extra waterberging kan bijdragen aan de natuurwaarde van het gebied, waarbij van belang is dat de karakteristieke structuren in stand blijven. Ook agrarisch natuurbeheer kan bijdragen aan de bescherming van de natuur in de polders en de weidevogels in het bijzonder.

Cultuurhistorisch-landschappelijke kwaliteit We vinden het ook belangrijk dat in het weidegebied landschappelijke kwaliteitsverbetering plaatsvindt met behoud of versterking van de gebiedskarakteristieken, waaronder behoud van de openheid en van de aanwezige cultuurhistorische elementen en structuren. De cultuurhistorie moet bovendien zoveel mogelijk zichtbaar blijven of worden. De agrarische functie staat onder druk in de Hollandse weides, mede door de kleinschaligheid en door voortgaande bodemdaling. Als de agrarische functie verdwijnt zal gezocht moeten worden naar nieuwe functies die het karakteristieke open weidelandschap en de bijbehorende natuurwaarden in stand houden. Om de uitstraling van het gebied verder te verbeteren, is het van belang dat verrommeling in de linten (vooral langs de N208, de Oosteinderlaan en de Oude Weerlaan) wordt teruggedrongen en de randen van Hillegom transformeren tot aantrekkelijke overgangszones tussen dorp en buitengebied. Zo worden de weides een aantrekkelijke omgeving om een ommetje te maken vanuit het dorp. In de Oosteinderpolder liggen nog enkele percelen bollengrond die grenzen aan het weidegebied. Naar verwachting zal de waarde van deze gronden voor bollenteelt op termijn verdwijnen omdat ze te kleinschalig zijn voor een duurzame bedrijfsvoering.

Als de kans zich voordoet, stimuleren we hier de ontwikkeling van open natuurtypen en extensieve/kleinschalige recreatieve nevenfuncties. Deze vormen van kleinschalige recreatie mogen geen negatieve impact hebben op de (bestaande en te ontwikkelen) natuurwaarde en milieukwaliteit van het gebied. Voor initiatieven ter plaatse van deze percelen bollengrond geldt dat deze OMGEVINGSVISIE HILLEGOM

77

in beginsel een bijdrage moeten leveren aan de ambities voor de Duurzame bloementuin; als een initiatief hier niet aan voldoet kan toch op medewerking van de gemeente worden gerekend als het wel een bijdrage levert aan de ambities voor de Hollandse weides (overigens is dan wel bollengrondcompensatie aan de orde). In het laatste geval worden de betreffende percelen na uitvoering van het initiatief onderdeel van deelgebied Hollandse weides. Greenportwoningen De bouw van nieuwe woningen is in de Hollandse weides in principe niet toegestaan, met uitzondering van zogenaamde Greenport woningen. Bij de ontwikkeling van Greenportwoningen dient een financiële bijdrage te worden geleverd aan de GOM. De GOM realiseert hiermee kwaliteitsverbetering ergens in het buitengebied van de bollenstreek. Naast de bijdrage aan de GOM is ook uitgangspunt dat op de ontwikkellocatie zelf door de bouw van de Greenportwoningen de kwaliteit van de fysieke leefomgeving ten minste gelijk blijft. De Greenport woningen kunnen onder voorwaarden worden gerealiseerd in het buitengebied. De voorkeur gaat uit naar de clustering van Greenport woningen aan de kern van Hillegom, passend naar de aard en schaal.

Uiterst terughoudend bij het realiseren van Greenport woningen in de lintbebouwing, zodat de openheid van het landschap zoveel mogelijk wordt behouden en met inachtneming van de uitgangspunten die voor de verschillende linten gelden (zie paragraaf 4.3.6). Bij voorkeur wordt met zo een ontwikkeling een bestaand ruimtelijk probleem aangepakt (bijvoorbeeld het transformeren van een rommelige dorpsrand tot een fraaie overgang tussen dorp en buitengebied). De ontwikkeling van Greenportwoningen dient de kwaliteit

78

OMGEVINGSVISIE HILLEGOM

van de fysieke leefomgeving in stand te houden of te versterken (zichtlijnen, cultuurhistorisch, duurzaamheid e.d.) en mogen geen negatieve invloed hebben op de milieukwaliteit. De ontwikkeling van Greenportwoningen binnen de begrenzing van het NatuurNetwerk Nederland (NNN) en de ‘Beschermde graslanden in de Bollenstreek’ is niet mogelijk. Dit betreft de Elsbroekerpolder (en ook het Park Lokhorsterduin in de Duurzame bloementuin). Het toekennen van een woonfunctie aan vrijkomende cultuurhistorisch waardevolle gebouwen, zoals een monumentale schuur, is onder voorwaarden mogelijk. Voor de huisvesting van arbeidsmigranten verwijzen we naar het regionaal geldende beleid. Toeristisch-recreatieve waarde In de Hollandse weides kunnen kleinschalige recreatieve ontwikkelingen een plek krijgen, zolang ze plaatsvinden op de bestaande erven (bijvoorbeeld een bed & breakfast of een theetuin). We zetten ook in op het verhogen van de beleefbaarheid van de Oosteinderpolder, Vosse- en Weerlanerpolder en Elsbroekerpolder. Daarbij is het uitgangspunt wel dat dit niet ten koste gaat van de aanwezige natuurwaarden, waaronder de weidevogelpopulatie. Dit kan door een goede zonering in ruimte en/of tijd (bijvoorbeeld wandelpaden alleen op afstand van de broedvogels en/of alleen toegang buiten het broedseizoen).

Duurzame energie ‘Hollandse weides’ worden uitgesloten voor energie-opwekking anders dan zon op daken en/of energieopwekking op en rond infrastructuur; initiatieven voor duurzame energieopwekking in de ‘Duurzame bloementuin’ worden voorgelegd voor goedkeuring aan de gemeenteraad, als het geen zonnepanelen op daken betreft of initiatieven op en rond infrastructuur.

KOERS HOLLANDSE WEIDES • Versterken van natuurwaarden • Uitbreiden areaal open weides en tegengaan verrommeling • Creëren van aantrekkelijke (dorps)randen • Vergroten beleefbaarheid en verhogen recreatieve waarde met kleinschalige initiatieven BELANGRIJKSTE ASPECTEN Open veenweidelandschap, biodiversiteit, aantrekkelijke dorpsrand, kleinschalige/extensieve recreatie, bodemdaling, duurzaamheid, compensatie van bollengrond Aanvullend afwegingskader voor initiatieven in de Hollandse weides.

Intensief of extensief? Recreatie is een breed begrip en omvat veel activiteiten met een divers karakter die niet altijd overal even goed passen. Bij extensieve recreatie staat de beleving van het landschap centraal, is het aantal recreanten beperkt en wordt het landschap niet verstoord (geluid, licht, intensieve betreding). Intensieve recreatie brengt een actievere belasting mee voor het landschap in de vorm van verstoring of hoeveelheid bezoekers.

OMGEVINGSVISIE HILLEGOM

79

80

OMGEVINGSVISIE HILLEGOM

4.3.3

Historisch hart

Karakter Het dorp Hillegom is in de vroege middeleeuwen ontstaan op de meest oostelijke strandwal. De oudste delen van het dorp liggen aan het historische lint van de Hoofdstraat ter hoogte van de kruising met de Hillegommerbeek, een deels gegraven watergang tussen de (inmiddels afgegraven) strandwal en het vroegere Haarlemmermeer. De Hoofdstraat was onderdeel van het oude lint tussen Leiden en Haarlem, waaraan ook de Maartenskerk, de Houttuin en de historische buitenplaatsen waren gesitueerd. Het middeleeuwse Hof van Hillegom (een Heerlijkheid) is een fraai voorbeeld van een buitenplaats. Het Hof deed namelijk dienst als pleisterplaats van de Graven van Holland. Het centrum van Hillegom is met andere woorden het duidelijke historische hart van onze gemeente. Pas in de afgelopen eeuw zijn de omliggende woonwijken en bedrijventerreinen ontwikkeld. De waardevolle oude gebouwen, parken en structuren in het centrum vormen van oudsher een belangrijke ontmoetingsplek waar de Hillegommers samenkomen. Die functie is mede door de historische uitstraling ook nu nog van belang en we willen deze verder versterken. Het historische karakter maakt het centrum tot een aantrekkelijk woon-, winkelen horecagebied. Niet voor niets zijn het Kerkplein en de omgeving Sixlaan-Mariastraat aangewezen als beschermd dorpsgezicht.

Koers Cultuurhistorische waarde De aanwezigheid van cultuurhistorisch waardevolle gebouwen, parken en structuren vormt het unieke pluspunt van ons centrum. De functie van centrale ontmoetingsplaats die het historisch hart van oudsher vervult, willen we versterken. Dat kan door herschikking en toevoeging van bestaande en nieuwe functies en herinrichting van de openbare ruimte en parken (van Jozefpark tot Van Nispenpark). Vooral de laatste eeuw hebben in en rond het centrum van Hillegom allerlei veranderingen plaatsgevonden, waardoor de oude structuur wat minder zichtbaar is geworden. Toch is het historische karakter van het centrum nog altijd een belangrijke kwaliteit waarmee Hillegom zich onderscheidt in de regio. We willen de historische waarden weer beter zichtbaar maken en inzetten als troefkaart bij de opwaardering van het centrum. De plannen voor het centrumgebied zijn daarbij het vertrekpunt voor de gewenste (en reeds ingezette) kwaliteitsverbetering. Bij nieuwe ontwikkelingen en renovaties dient er inspiratie gehaald te worden uit het verleden waardoor er een betere aansluiting ontstaat met het historische karakter. Het zichtbaar maken en gebruiken van historische structuren zoals de Hillegommerbeek, de Hoftuin, de kerken en bijbehorende tuinen, de historische linten en de Houttuin dragen bij aan een aantrekkelijk en karakteristiek centrumgebied.

De landelijke trend van een teruglopend winkelaanbod en optredende leegstand speelt ook in Hillegom. Toch is er in Hillegom nog steeds een relatief breed (winkel) voorzieningenniveau aanwezig, zeker vergeleken met plaatsen van vergelijkbare omvang.

OMGEVINGSVISIE HILLEGOM

81

Naast het beschermen en herkenbaar houden van ons cultuurhistorisch erfgoed, willen we ook dat het beter beleefbaar wordt. Een betere toegankelijkheid, die rekening houdt met de kwetsbaarheid van bijzondere elementen, is daarom een belangrijk streven. Maar ook een betere informatievoorziening die de cultuurhistorie van Hillegom plaatst in de regionale en nationale context, draagt bij aan de beleefbaarheid voor Hillegommers en bezoekers. Toeristisch-recreatieve waarde We willen ons historisch hart op deze wijze nog beter op de kaart zetten, ook als cultureel-toeristischrecreatieve trekker. Een fraai, veilig en over weg en water goed bereikbaar centrum biedt kansen voor horeca en (andere) toeristische, recreatieve en economische functies. We streven daarbij naar voldoende parkeergelegenheid. Het organiseren van nieuwe evenementen gaan we faciliteren door regels en richtlijnen te verminderen. Uiteraard besteden we daarbij aandacht aan de impact van evenementen op de leefomgeving. Wij zien de N208 veranderen in een parelsnoer dat vrijwel alle toeristische attracties in het buitengebied verbindt met het centrum. De nadruk ligt op het toevoegen van commerciële en toeristische functies in het historisch hart. Indien een functie niet aansluit bij het historische karakter van het centrum, dan worden locaties bekeken elders aan de N208.

82

OMGEVINGSVISIE HILLEGOM

Winkelaanbod en voorzieningen Het is belangrijk dat er een goed winkelaanbod blijft bestaan voor Hillegommers en bezoekers, er kansen worden geboden voor werkgelegenheid en ondernemerschap en dat het centrum de kwaliteit biedt die hoort bij de centrale verblijfs- en ontmoetingsplek van het dorp, met behoud van de historische kwaliteit. De structuur en inrichting van het centrum moeten zodanig zijn dat horecaondernemers, ondernemers voor de detailhandel en andere initiatiefnemers nieuwe kansen zien (en kunnen benutten) voor het creëren van aangename verblijfplekken op mooie locaties in het centrum. Wij bouwen hiervoor verder op de ontwikkelingen die al zijn ingezet met de gemeentelijke centrumplannen. Zo wordt ons centrum ook voor de Hillegommers een ontmoetingsplek met allure. Een aantrekkelijk centrum is een belangrijke voorwaarde voor een veelzijdig en onderscheidend voorzieningenniveau, met kwaliteitswinkels waarvoor mensen speciaal naar het centrum komen. Een lokaal winkelaanbod is ook belangrijk voor senioren die langer thuis blijven wonen. In de aanloopstraten is er ook ruimte voor nieuwe functies die een bijdrage leveren aan de ambities.

KOERS HISTORISCH HART • Verbeteren van de samenhang en bereikbaarheid van het centrum • Cultuurhistorie beter zichtbaar en herkenbaar maken • Toevoegen van nieuwe toeristisch-/recreatief-/ economische functies • Toevoegen van nieuwe functies in de aanloopstraten BELANGRIJKSTE ASPECTEN Cultuurhistorie, sociale cohesie, ruimtelijke kwaliteit, duurzaamheid Aanvullend afwegingskader voor initiatieven in het Historische hart

Duurzame energie en besparingen We stimuleren het verduurzamen van het centrum en innovatieve toepassingen. Ook bij het opwekken van duurzame energie houden we rekening met de cultuurhistorische waarde van het centrum.

OMGEVINGSVISIE HILLEGOM

83

84

OMGEVINGSVISIE HILLEGOM

4.3.4

Heerlijke woonplaats

Karakter Hillegom is door zijn landelijke, dorpse karakter met zijn afwisselende bebouwing met overwegend grondgebonden woningen en een ontspannen, groene inrichting van de openbare ruimte, een aantrekkelijke plek om te wonen. Ook de gunstige ligging draagt daar aan bij. De nabijheid van het strand en de duinen vormt een belangrijke kwaliteit. Voor wie niet (meer) in de stad wil wonen maar wel in de westflank van de Randstad, dicht bij alle stedelijke voorzieningen en plekken met veel werkgelegenheid, is Hillegom een voor de hand liggende keuze. Haarlem, Amsterdam en Leiden liggen op een steenworp afstand en Hillegom is goed bereikbaar per trein. Ook Schiphol is dichtbij, terwijl Hillegom geen noemenswaardige hinder ondervindt van het vliegverkeer. Bovendien is in Hillegom sprake van een hechte samenleving. Het actieve verenigingsleven, het aantal evenementen en het relatief grote aantal (maatschappelijke) voorzieningen dragen er ook aan bij dat Hillegom een heerlijke woonplaats is. Koers Wonen In het Woonprogramma 2020-2024 “Naar een duurzaam evenwicht” zijn de volgende ambities geformuleerd: • Ambitie 1: ruimte bieden aan een gevarieerde woningvraag • Voldoende en divers aanbod in woningbouw • Inzet voor woningzoekenden in de knel • Ambitie 2: woonwijken en woningen klaar voor de toekomst • Toekomstbestendig woonaanbod in de wijken

•

Ambitie 3: lang zelfstandig wonen als onderdeel van de gemeenschap • Passend woonaanbod bij iedere levensfase

Voldoende en divers aanbod in woningbouw De vraag naar nieuwe woningen is groot in Hillegom en naar verwachting zal dit de komende jaren zo blijven. We willen zo veel mogelijk in deze behoefte te voorzien binnen het bestaand stads- en dorpsgebied (BSD). Om tekorten door planuitval tegen te gaan, programmeren we 130% plancapaciteit van de daadwerkelijke behoefte. Daarbij is wel belangrijk dat de ‘inbreiding’ met woningbouw niet ten koste gaat van de leefbaarheid en het groene, dorpse karakter van Hillegom. We voeren hiervoor een locatieonderzoek uit, waar uit moet blijken in hoeverre binnen BSD aan de woningbehoefte voor Hillegom kan worden voldoen. (Alleen) als blijkt dat er in regionaal verband een (kwantitatieve dan wel kwalitatieve) behoefte is aan extra ruimte voor nieuwe woningen buiten het bestaand stedelijk gebied, dan komt uitsluitend het gebied tussen de Pastoorslaan en de Stationsweg in beeld (locatie ‘Pastoorslaan-Zuid’), nabij het station. Hier treedt dan feitelijk ‘transformatie’ op, waardoor deze locatie dan niet langer onderdeel is van de Duurzame bloementuin, maar onderdeel wordt van de Heerlijke woonplaats. Inzet voor woningzoekenden in de knel Hillegom is voor iedereen! Daarom moeten nieuwbouw en bestaande woongebieden alle leefstijlen en inkomensgroepen bedienen. Hiertoe werken wij samen met Lisse en Teylingen en met de subregio Holland Rijnland Noord.

Dit doen we onder andere door behoeftegericht te ontwikkelen in relatie tot andere regionale plannen, een voldoende woningvoorraad voor de laagste inkomensgroepen beschikbaar te

OMGEVINGSVISIE HILLEGOM

85

86

OMGEVINGSVISIE HILLEGOM

houden en een passend woningaanbod voor alle doelgroepen te hebben. De woningprijzen in Hillegom zijn in vergelijking met omliggende steden relatief aantrekkelijk. Door bouwplannen zo goed mogelijk te laten aansluiten bij de woningbehoefte proberen we dit zo te houden. Bij nieuwbouwprojecten gelden hierbij de normen van minimaal 30% sociale huurwoningen en 35% middeldure huur- en sociale koopwoningen (tot €250.000). In de sociale huur realiseren we minimaal 20% van het sociale-huurprogramma op gemeenteniveau als goedkope huurwoningen (tot de eerste aftoppingsgrens; €647,19 in 2023). Van deze woningen realiseren we minimaal 45% (800 woningen) tot de kwaliteitskortingsgrens. Om de betaalbare woningvoorraad zo lang mogelijk voor de doelgroep te behouden hanteren we instandhoudingstermijnen. We prioriteren op planniveau het toevoegen van sociale huurwoningen ten opzichte van het middeldure segment. Als bij projecten met meer dan 8 woningen niet aan de eis van 30% sociale huurwoningen wordt voldaan bestaat de mogelijkheid om dit percentage af te kopen via een bijdrage in het vereveningsfonds sociale woningbouw (een zgn. bestemmingsreserve). Met dit geld kan het fonds sociale woningbouwprojecten faciliteren door bijvoorbeeld op andere locaties grond te kopen of corporaties te helpen bij een sluitende exploitatie.

Om de doorstroom te bevorderen kunnen huurders die willen verhuizen naar een andere sociale huurwoning een deel van hun woonduur meenemen. Toekomstbestendig woningaanbod in de wijken Uitgangspunt is dat nieuwe woningen zijn voorbereid op de toekomstige eisen en wensen ten aanzien van klimaatverandering, zoals hernieuwde energievoorziening. Zo dienen alle nieuwe woningen per saldo

energie op te leveren. Maar om de aantrekkelijkheid van Hillegom als woonplaats de komende jaren verder te vergroten, blijven we ook werken aan kwaliteitsverbetering van de bestaande woongebieden. Deze kwaliteitsverbetering dient hand in hand te gaan met een verduurzamingsslag binnen de bestaande woningvoorraad door corporaties en particulieren. We zullen de corporaties en huizenbezitters verleiden en stimuleren om tot actie over te gaan. Maar het gaat ook om het toevoegen van (ruimtelijke) accenten op strategische plekken (‘acupunctuur’), bijvoorbeeld in de vorm van een gebouw met een bijzondere architectuur. De nu nog eenzijdige architectuur van sommige buurten en de wat rommelige stedenbouwkundige uitstraling van dorpsentrees doen afbreuk aan de ruimtelijke kwaliteit van Hillegom. Ontwikkelingen die passen binnen de gebiedskenmerken en waar mogelijk een relatie leggen met Oud Hillegom en die kwaliteit toevoegen aan de omgeving, worden gestimuleerd om zo de uitstraling te versterken. Ontwikkelingen aan de (dorps)randen dienen bij te dragen aan een aantrekkelijk karakter dat past binnen de gebiedseigen kenmerken. Het wensbeeld is dat de randen een heldere, groene en informele overgangszone naar het buitengebied gaan vormen. Gezonde en veilige leefomgeving Hillegommers moeten in een gezonde en veilige omgeving kunnen wonen.

Dit betekent dat de huidige leefkwaliteit niet achteruit mag gaan en dat waar mogelijk een verbetering wordt nagestreefd. Vanuit het oogpunt van gezondheid is het ook van belang dat de doorstroming van verkeer (in het bijzonder op de N208) verbetert en dat bedrijven (vooral nabij woongebieden) met een hoge milieucategorie en/of veel vrachtverkeer

OMGEVINGSVISIE HILLEGOM

87

ofwel hun bedrijfsvoering aanpassen ofwel een andere locatie zoeken. Er dienen geen nieuwe gevoelige functies gevestigd te worden nabij drukke wegen. Leefbaarheid We gaan de leefbaarheid vergroten door de verblijfskwaliteit in de openbare ruimte te verhogen. Belangrijk is dat er voldoende en kwalitatief hoogwaardige parken en andere groenstructuren aanwezig zijn, met genoeg speelplekken en ruimte om te bewegen/ sporten. Deze groenstructuren gaan we zoveel mogelijk onderling verbinden, waardoor ze de kapstok kunnen zijn voor aantrekkelijke en (verkeers)veilige verbindingen voor voetgangers en fietsers. Bestaande (potentieel) waardevolle en monumentale bomen vormen een belangrijke kwaliteit in de openbare ruimte en worden in beginsel behouden bij ruimtelijke ontwikkelingen. Bij de aanleg en renovatie van groen dient er rekening gehouden te worden met beleefbaarheid (geur en kleur), gezondheid (nabijheid van groen, maar ook rekening houden met allergieën), biodiversiteit (bijvoorbeeld bijenvriendelijke beplanting, laanbeplanting die door vleermuizen gebruikt kan worden als vliegroute), veiligheid, klimaat (voldoende schaduw, voorkomen van hittestress en waterberging) en bruikbaarheid. Daarnaast is het belangrijk een bijdrage te leveren aan de energietransitie.

Braakliggende terreinen zouden, indien mogelijk, ook ingezet kunnen worden voor tijdelijke functies zoals tuinieren, verblijven en spelen. Bij herinrichting van de openbare ruimte moeten klimaatbestendigheid en het leveren van een bijdrage aan de energietransitie de leidende inrichtingsprincipes worden. De wijken van Hillegom moeten voldoen aan een bepaalde ‘groennorm’. In groene wijken (meer dan 75

88

OMGEVINGSVISIE HILLEGOM

m2 groen per woning) en basiswijken (50 tot 75 m2 groen per woning) dient het groenareaal minimaal gelijk te blijven. Het vergroten van de bruikbaarheid en bereikbaarheid van het groen in deze wijken is wenselijk. In zogeheten ‘grijze’ wijken (minder dan 50 m2 groen per woning) dient elke ruimtelijke ontwikkeling te leiden tot toename van het groenareaal. Voor het behoud van de sterke gemeenschapszin in Hillegom is het van belang dat we blijven beschikken over een passend maatschappelijk voorzieningenniveau. Daarbij gaat het onder meer om de aanwezigheid van toekomstbestendige onderwijsvoorzieningen, sport- en culturele accommodaties. Bovendien willen we ruimte blijven bieden aan bijzondere doelgroepen zoals mensen met een fysieke of verstandelijke beperking, zorgbehoevenden, arbeidsmigranten en statushouders. Daarnaast willen wij tijdelijke en nieuwe inwoners stimuleren mee te doen aan het maatschappelijk leven en onderdeel te worden van de Hillegomse samenleving. Hier is een belangrijke rol weggelegd voor het actieve verenigingsleven binnen onze gemeente. Passend woningaanbod bij iedere levensfase We gaan ervoor zorgen dat Hillegom ook leefbaar blijft voor het vergrijzende deel van onze samenleving. Dat betekent dat er rekening gehouden moet worden met voldoende woon-, zorg- en recreatiefuncties voor senioren.

Daarom is levensbestendig bouwen belangrijk, maar dit moet ook verder worden uitgewerkt in relatie tot de fysieke leefomgeving en de ambities op het gebied van klimaat en energie.

KOERS HEERLIJKE WOONPLAATS • Behouden en versterken dorpse karakter • Nieuwbouw binnenstedelijk realiseren • Verduurzamen en kwaliteitsverbetering van de woningvoorraad • Bevorderen van gezondheid • Sociale cohesie versterken • Zorg dragen voor toekomstbestendige voorzieningen • Behoud en verbeteren woon- en leefkwaliteit BELANGRIJKSTE ASPECTEN Maatschappelijke voorzieningenniveau, sociale cohesie, goede verkeersdoorstroming, groen, duurzaamheid Aanvullend afwegingskader voor initiatieven in de Heerlijke woonplaats

voor hen aantrekkelijk vestigingsklimaat. Dat betekent dat er gekeken moet worden naar de ontwikkeling van het lokale voorzieningenniveau, het woningaanbod en de woonkwaliteit, alsmede de bereikbaarheid met de auto en met het openbaar vervoer. Er dient dus ook de mogelijkheid te zijn de verschillende stappen van de ‘wooncarrière’ binnen Hillegom te doorlopen (van startersstudio naar een eigen huis). Ter bevordering van de sociale cohesie is het wenselijk verschillende leeftijdsgroepen binnen woonwijken te verbinden door een differentiatie binnen woonwijken te bewerkstelligen en voorzieningen ook te richten op jonge mensen.

Om de afname van het percentage jonge mensen tegen te gaan is het van belang dat er gezorgd wordt voor een

OMGEVINGSVISIE HILLEGOM

89

90

OMGEVINGSVISIE HILLEGOM

4.3.5

Werkplaats Hillegom

Karakter Hillegom kent met Hillegom-Zuid, Hillegommerbeek en Horst ten Daal een gedifferentieerd aanbod aan bedrijventerreinen. Er is relatief veel groot- en detailhandel aanwezig, alsmede autogarages en bedrijven in de bouwnijverheid. Door de gunstige ligging van Hillegom in de westflank van de Randstad, nabij Haarlem, Leiden, Schiphol en de Metropoolregio Amsterdam (MRA), is Hillegom voor veel bedrijven een aantrekkelijke vestigingsplaats. Toch zijn niet alle drie de bedrijventerreinen even goed ontsloten of logisch gesitueerd. Het (vracht)verkeer van en naar Horst ten Daal en Hillegommerbeek rijdt nu via de N208 of de Weerlaan/Meerlaan, door de bebouwde kom (woongebieden) van Hillegom. Bovendien liggen de beide werkplaatsen zelf ook te midden van woongebied. Bedrijvenpark Hillegom-Zuid daarentegen is veel gunstiger gelegen door de goede rechtstreekse ontsluiting via de N207 naar de A4.

Koers Divers aanbod aan werkplaatsen Bedrijventerrein Hillegom-Zuid is door zijn goede ontsluiting zeer geschikt voor bovenlokale bedrijvigheid, ook voor bedrijven die het nodige (vracht)verkeer genereren. Gezien de ligging tussen woongebieden geldt dat niet voor de bedrijventerreinen Hillegommerbeek en Horst ten Daal. Daarom willen we deze werkplaatsen geleidelijk laten transformeren naar aantrekkelijke woon-werkgebieden. Op de terreinen - en vooral aan de randen langs de aangrenzende woongebieden - faciliteren we de komst van woonwerkwoningen (voor zzp’ers die van huis uit willen werken) en bedrijfsverzamelgebouwen voor zzp’ers en ‘lichte’ bedrijven die passen bij de woonfunctie en de nabijheid van het centrum. Bedrijven met een sterk verkeersaantrekkende werking zijn hier in de toekomst niet wenselijk. De leefkwaliteit van deze woonwerkgebieden moet passend zijn bij de functie van het gebied. Ter plaatse van deze woningen kan bijvoorbeeld een ander geluidsniveau worden toegestaan dan ter plaatse van woningen in een woonwijk. De ontwikkeling van passende bedrijvigheid is overigens ook afhankelijk van de eventuele komst van nieuwe weg- en waterverbindingen. Dat geldt ook voor de eventuele ontwikkeling van de locatie PastoorslaanNoord - die als reservelocatie staat opgenomen in de ISG 2016 - tot duurzaam bedrijventerrein.

Gezien de huidige functie als bollengrond dient de ontwikkeling van de Pastoorslaan-Noord overigens altijd gepaard te gaan met bollengrondcompensatie aan de Greenport Ontwikkelingsmaatschappij (GOM). Hier treedt dan feitelijk ‘transformatie’ op, waardoor deze locatie dan niet langer onderdeel is van de Duurzame bloementuin, maar onderdeel wordt van de Werkplaats Hillegom.

OMGEVINGSVISIE HILLEGOM

91

Als richtlijn geldt dat we eerste kijken naar het beter benutten van de bestaande voorraad bedrijfsareaal. Omdat bedrijventerrein Horst ten Daal is gesitueerd tussen Patrimonium en het in ontwikkeling zijnde woongebied in Hillegom-Noord enerzijds en het centrum van Hillegom anderzijds, is het belangrijk dat er veilige en aantrekkelijke (langzaamverkeers) routes komen door Horst ten Daal. Op bedrijventerrein Hillegommerbeek zetten we bovendien in op opwaardering van de zone langs deze oude beek, waar we de toeristisch-recreatieve potenties van de historische haven willen benutten in samenhang met de toeristische impulsen in het centrum. Vergroening, kwaliteitsverbetering en verduurzaming We zetten overal op onze werkplaatsen in op vergroening, kwaliteitsverbetering en verduurzaming. Vergroening en (ruimtelijke) kwaliteitsverbetering zullen bijdragen aan een aantrekkelijk werkklimaat op onze bedrijventerreinen. Op de werkplaatsen moet daarnaast een belangrijke deel van onze duurzaamheidsambities worden verwezenlijkt, bijvoorbeeld door plaatsing van zonnepanelen op platte bedrijfsdaken, maar ook door andere vormen van maatschappelijk verantwoord ondernemen.

Nieuwe bedrijven en bedrijven die willen uitbreiden kunnen hierin, mits ze bijdragen aan deze uitgangspunten, door de gemeente worden voorzien onder voorwaarde dat ze passen binnen het profiel van het betreffende bedrijventerrein. Het leveren van een bijdrage aan onze ambities ten aanzien van de ruimtelijke kwaliteit en een gezonde,

92

OMGEVINGSVISIE HILLEGOM

veilige en duurzame leefomgeving is steeds voorwaarde voor medewerking aan bedrijfsuitbreidingen en de komst van nieuwe bedrijven. Van belang is ook dat de verkeersveiligheid op het betreffende terrein en in de rest van Hillegom ten minste gelijk blijft. Nieuwe risicovolle bedrijven zijn niet welkom. Bedrijven die buiten de aangewezen bedrijventerreinen vallen, dienen te voldoen aan de uitgangspunten voor het deelgebied waarbinnen ze liggen. De gemeente gaat waar nodig in gesprek met bedrijven om te bespreken hoe de gewenste situatie bereikt kan worden.

KOERS WERKPLAATS HILLEGOM • Verduurzamen en vergroenen • (Ruimtelijke) kwaliteitsverbetering en verbetering verkeersveiligheid • Transformatie van bedrijventerreinen Hillegommerbeek en Hillegom-Noord naar woon-werkgebied: woningbouw is mogelijk indien deze aansluit bij de bestaande bebouwing en bestaande bedrijven niet belemmert • Ontwikkeling van passende bedrijvigheid • Ontwikkeling van bedrijventerrein Pastoors laan-Noord, afhankelijk van de eventuele komst van nieuwe weg- en waterverbindingen BELANGRIJKSTE ASPECTEN Verkeersveiligheid, profilering van bedrijventerreinen, duurzaamheid, groen, leefbaarheid (omgeving), social return Aanvullend afwegingskader voor initiatieven in de Werkplaats Hillegom

OMGEVINGSVISIE HILLEGOM

93

94

OMGEVINGSVISIE HILLEGOM

4.3.6 Levendige linten Karakter In onze gemeente is een grote verscheidenheid aan typen bebouwingslinten aanwezig. De karakteristieken van de linten vertellen veelal het verhaal van de cultuurhistorisch-landschappelijke ontstaansgeschiedenis van Hillegom. De linten lopen door verschillende deelgebieden, maar hebben een eigen karakter. In het buitengebied zijn doorzichten tussen de bebouwing aan de linten door van grote waarde om vanaf de weg het landschap te kunnen ervaren. Dergelijke doorzichten zijn niet in alle linten evenveel aanwezig: sommige zijn heel open met veel onbebouwde kavels en andere zijn juist heel gesloten. Omdat - in het buitengebied - de bebouwing aan de achterzijde aan het open landschap grenst, zijn de linten vaak aantrekkelijke woon- en leefmilieus. Ook binnen de linten is er veel variatie, zowel in aanwezige functies (bijvoorbeeld wonen, bollenbedrijven, maar ook andersoortige bedrijven), als in bebouwingstypologieën die bovendien afkomstig zijn uit verschillende bouwperiodes. Zo staan er vrijstaande tuinderswoningen, korte rijtjes arbeiderswoningen en twee-onder-een-kapwoningen. Ook de karakteristieke bollenschuren staan vaak in het lint. Sommige linten zijn aan één zijde bebouwd en andere aan twee zijden.

Omdat de linten door andere deelgebieden lopen, geldt naast de koers voor het bebouwingslint ook de koers voor het deelgebied waarin het lint is gelegen.

Koers Kwaliteitsverbetering De levendigheid van onze linten - waar verschillende functies samenkomen - moet behouden blijven. Daarom bieden we ruimte aan initiatieven mits die zorgen voor een kwaliteitsverbetering (cultuurhistorischlandschappelijk, ecologisch, recreatief en/of op het gebied van duurzaamheid, gezondheid, zorg, enz.). Een belangrijk ruimtelijk uitgangspunt is dat ontwikkelingen bijdragen aan het versterken van de karakteristieken en kwaliteiten van het betreffende type lint. Dat betekent dus ook dat ontwikkelingen moeten passen binnen de maat en schaal van de linten. Grootschalige verblijfsrecreatieparken zijn bijvoorbeeld niet wenselijk, maar een bed & breakfast in een bestaande schuur, een passende nieuwe functie in een oude bollenschuur en een minicamping gekoppeld aan het lint wel. Verhogen cultuurhistorisch-landschappelijke waarde Het versterken van de cultuurhistorischlandschappelijke karakteristiek draagt bij aan het eigen karakter en de uitstraling van de verschillende typen linten. Dit resulteert in een groter woongenot, maar het maakt het ook prettiger om er te werken of een ommetje te maken. De linten zijn de primaire routes binnen onze gemeente. Ze vormen voor veel bezoekers de entrees (met doorzichten) naar het landschap.

Het is vanuit dat perspectief belangrijk in te zetten op een hoge ruimtelijke kwaliteit zodat de identiteit van de bollenstreek op een goede manier wordt uitgedragen. Hierin maken wij onderscheid in vijf typen linten. Hieronder beschrijven we per type de uitgangspunten bij ruimtelijke ontwikkelingen. We

OMGEVINGSVISIE HILLEGOM

95

96

OMGEVINGSVISIE HILLEGOM

sluiten hiermee aan op de systematiek uit het provinciale ‘Gebiedsprofiel Duin- en Bollenstreek’. Daarnaast hebben we bij nieuwe initiatieven in het buitengebied gemerkt, dat de beschrijving van verschillende linten een goed ruimtelijk kader biedt om een bijdrage te leveren aan de koers van het gebied. Dit heeft er in geresulteerd, dat we alle wegen in het buitengebied als lint in de omgevingsvisie aanmerken, zodat ontwikkelingen bijdragen aan het versterken van de karakteristieken en kwaliteiten van het betreffende type lint. We willen bovendien de kenmerkende openheid en doorzichten naar de bollenvelden in de linten behouden. Op de omgevingsvisiekaart hebben we een aanduiding gezet voor ‘behoud open vensters bollenlandschap’, overeenkomstig de kaart van de ISG2016. Deze open vensters willen we benutten als toeristische uitzichtpunten. Zanderijlinten: • zichtbaar houden van de hoogteverschillen tussen hoge wegen en het afgegraven zanderijenland- schap; • de hoog liggende linten behouden hun karakteristiek profiel; • terughoudend met het realiseren van Greenportwoningen als lintbebouwing; • nieuwe ontwikkelingen respecteren maat en hoogte • ligging van de hoger liggende weg en bebouwing; • bij enkelzijdig bebouwde linten geen nieuwe bebouwing tegenover de bestaande bebouwing plaatsen; • linten langs lokale wegen beplanten met een enkele bomenrij en beukenhagen.

OMGEVINGSVISIE HILLEGOM

97

Zandnederzettingslinten: • in stand houden en versterken van de grote variatie aan bebouwingstypen en -structuren; • in stand houden van de relatie met het landschap en de zicht op de bollenvelden door het koesteren van onbebouwde kavels of doorzichten tussen de lintbebouwing; • koesteren van kenmerkende bebouwing zoals oude bollenschuren en arbeiderswoningen; • de doorgaande linten op de voormalige strandwallen beplanten met laanbeplanting; • linten langs lokale wegen beplanten met een enkele bomenrij en hagen. Ingesloten zandnederzettingslinten: • in stand houden en versterken van het doorgaande karakter (visueel) van het lint; • rekening houden met de maat en functie van het centrum en de lintbebouwing; • de doorgaande linten op de voormalige strandwallen (N208) beplanten met laanbeplanting.

Tuinderslinten: • behouden van de openheid en de verspreide bebouwingsstructuur; • de linten beplanten met hagen: hagen zorgen voor aankleding van het landschap zonder de openheid van de strandvlaktes aan te tasten; • stimuleren van erfbeplanting met streekeigen beplanting: erfbeplanting versterkt het ensemble van tuinderswoning en bedrijfsgebouwen en zorgt voor een groene uitstraling van het erf; • behouden van het overwegend agrarische karakter van de bebouwing; • bij nieuwe ontwikkelingen de woonbebouwing voorop de kavel plaatsen - evenwijdig aan de kavelgrens - en bedrijfsgebouwen achter de rooilijn van de • woonbebouwing plaatsen. 98

OMGEVINGSVISIE HILLEGOM

Boezemlinten: • behouden van de verspreide bebouwingsstructuur; • behoud en versterking van het zicht op het water; • behouden van de asymmetrie: slechts aan één zijde bebouwing. Zoals gezegd is het (in het buitengebied) belangrijk dat doorzichten naar het achterliggende landschap worden behouden. Het clusteren van Greenportwoningen (achter het lint) is daarom niet toegestaan, tenzij dit aansluitend aan de kern Hillegom plaatsvindt en hierbij geen waardevolle zichtlijnen worden weggenomen.Zie voor de uitgangspunten ten aanzien van de realisatie van Greenportwoningen de paragrafen 4.3.1 en 4.3.2. Verbeteren leefbaarheid We willen de woon- en leefkwaliteit van de linten in de toekomst ook verder verbeteren door het terugdringen van overlast en onveilige situaties als gevolg van (vracht)verkeer en bedrijfsactiviteiten. Daarvoor is het van belang dat bedrijven die niet passen binnen het deelgebied (zoals transportbedrijven in de Duurzame bloementuin of de Hollandse weides), maar die wel veel verkeersbewegingen genereren, zoveel mogelijk worden uitgeplaatst naar een locatie op een bovenlokaal bedrijventerrein.

KOERS LEVENDIGE LINTEN • Verhogen van de woon- en leefkwaliteit • Versterken van de karakteristieken van het betreffende lint • Creëren van aantrekkelijke entrees van Hillegom / de Bollenstreek BELANGRIJKSTE ASPECTEN Cultuurhistorie, landschap, natuur, recreatie, duurzaamheid, gezondheid, maatschappelijke zorg, bijvoorbeeld zorgboerderij in bestaande bebouwing Aanvullend afwegingskader voor initiatieven in de Levendige linten

Door in te zetten op 100% emissieloze en residuvrije teelt van bloemen, bollen, knollen en vaste planten, willen we mogelijke gezondheidsrisico’s door spuitnevels voor omwonenden terugdringen en lokale kennisontwikkeling en innovatie stimuleren. Ook dit zal de leefbaarheid in de linten ten goede komen.

OMGEVINGSVISIE HILLEGOM

99