F01 Inwoners (geanonimiseerd), reactie op raadsvoorstel inzake vaststelling beleidskader gemeentelijke monumenten.pdf

Geachte leden van het college / geachte leden van de raad,

Naar aanleiding van de vaststelling van het beleidskader gemeentelijke monumenten en de behandeling van de ingediende zienswijzen, willen wij enkele samenhangende observaties met u delen. Deze reflectie betreft met name de wijze waarop beleidsuitgangspunten, financiële overwegingen en de rol van externe belanghebbenden in de praktijk samenkomen. In de Nota van beantwoording (zienswijze 8 punt 3) wordt aangegeven dat bij de vaststelling van de ondergrens voor aanwijzing is afgeweken van het deskundigenadvies van DSL, onder meer vanuit het oogpunt van beheersbaarheid en budgettaire overwegingen. Deze motivering is echter niet expliciet opgenomen in het beleidskader zelf, terwijl dit document juist bedoeld is om richtinggevend en normstellend te zijn voor toekomstige besluiten. Tegelijkertijd is de subsidieregeling gewijzigd. In vergelijking met zowel de eerdere regeling als het voorstel dat op 23 oktober ter inzage lag, is de huidige regeling gunstiger voor eigenaren. Daarbij ontbreekt echter een expliciet subsidieplafond, waardoor het verband tussen beleidskeuzes, kostenbeheersing en financiële sturing minder inzichtelijk wordt. Een aanvullend aandachtspunt betreft de positie van erfgoedverenigingen als belanghebbenden. Deze verenigingen vervullen, gezien hun kennis en expertise, een belangrijke rol bij het signaleren en voordragen van panden met cultuurhistorische waarde.

In de praktijk zijn zij verantwoordelijk geweest voor een aanzienlijk deel van de voordrachten die door het college in behandeling zijn genomen, waaronder eerder aanwijzingen zoals Wilhelminalaan 1 (Villa Santwijck) en recent het bedrijfspand van Van Zanten. Van belang is dat erfgoedverenigingen, net als andere belanghebbenden, een onbeperkte mogelijkheid hebben om panden voor te dragen die naar hun oordeel voldoen aan de waarderingsmatrix. Hun beoordeling richt zich primair op de historische en cultuurhistorische waarde van een object, zonder verantwoordelijkheid te dragen voor bredere beleidsmatige afwegingen, zoals budgettaire consequenties of prioritering binnen het totale monumentenbestand. Uit een jarenlange inventarisatie zijn circa 48 panden naar voren gekomen. Deze inventarisatie heeft geleid tot een lijst die aanvankelijk samen met het conceptbeleidskader op 23 oktober ter inzage is gelegd, maar waarvan de verdere behandeling inmiddels is verschoven naar een later moment. Deze lijst wordt daarmee gepresenteerd als een afgebakende selectie vanuit het college.

De combinatie van een door het college opgestelde lijst en de blijvende mogelijkheid voor externe belanghebbenden om zelfstandig nieuwe panden voor te dragen, maakt de sturing op het monumentenbestand in de praktijk kwetsbaar. Dit raakt ook aan de voorspelbaarheid voor eigenaren: zolang voordrachten niet integraal worden geprioriteerd, blijft onduidelijk in hoeverre sprake is van een gelijk speelveld en een consistente toepassing van het beleidskader.

Samenvattend roept dit de vraag op of het beleidskader, zoals nu vastgesteld, voldoende waarborgen biedt om erfgoedinhoudelijke waardering, financiële beheersbaarheid en rechtszekerheid voor eigenaren in onderlinge samenhang en op consistente wijze te sturen.

Wij delen deze observaties ter overweging, in de hoop dat zij kunnen bijdragen aan verdere reflectie op de uitvoerbaarheid en consistentie van het monumentenbeleid in de komende periode.

Met vriendelijke groet,