Db14 Raadsbrief Ontwikkelingen participatie en participatieverordening

1 Raadsbrief Ontwikkelingen participatie en participatieverordening aan: de raad van de gemeente Hillegom datum document: 5 augustus 2026 ons kenmerk: Z-26-525241 datum collegevergadering: 18 augustus 2026 portefeuillehouder: Dhr. R. ter Hark behandelend ambtenaar: Michaël Ayeb emailadres: m.ayeb@hltsamen.nl embargo: ☐ programma: Bestuur Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze raadsbrief informeren wij u over de ontwikkelingen rondom participatie en de totstandkoming van de participatieverordening. Hiermee wil het college uw raad alvast meenemen in de ontwikkelingen en vooruitblikken op het voorstel dat naar verwachting in het vierde kwartaal van 2026 aan uw raad zal worden aangeboden. 1. Ontwikkelingen en proces De gemeenteraad heeft enkele jaren geleden het beleidskader participatie vastgesteld. Dit beleidskader vormt de basis voor de wijze waarop participatie binnen onze gemeente wordt vormgegeven en beschrijft de ambities en uitgangspunten voor het betrekken van inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Met de inwerkingtreding van de Wet versterking participatie op decentraal niveau zijn gemeenten verplicht uiterlijk 1 januari 2027 een participatieverordening vast te stellen. De huidige inspraakverordening komt hiermee te vervallen.

Momenteel werkt het college aan de uitwerking van deze participatieverordening, waarbij wordt aangesloten bij het eerder vastgestelde participatiebeleidskader. 2. Participatie als continue ontwikkeling Participatie is geen statisch instrument, maar een continu ontwikkelproces. De wijze waarop inwoners en maatschappelijke organisaties worden betrokken bij gemeentelijke vraagstukken ontwikkelt zich voortdurend op basis van ervaringen, maatschappelijke ontwikkelingen en nieuwe inzichten. Het huidige beleidskader participatie bepaalt het ambitieniveau van de gemeente op het gebied van participatie. De participatieverordening sluit hierbij aan en heeft als doel deze uitgangspunten juridisch te verankeren. De verordening introduceert daarmee geen nieuw ambitieniveau, maar vormt de juridische uitwerking van het bestaande beleidskader.

2 Op een toekomstig moment kan de gemeenteraad ervoor kiezen het participatiebeleidskader te actualiseren of het ambitieniveau bij te stellen. Wanneer dat gebeurt, zal ook worden bezien of de participatieverordening daarop moet worden aangepast, zodat beleid en regelgeving met elkaar in overeenstemming blijven. 3. Uitdaagrecht Een belangrijk onderdeel van de participatieverordening is het uitdaagrecht (Right to Challenge). De Wet versterking participatie op decentraal niveau schrijft voor dat gemeenten hierover regels opnemen in de participatieverordening. Het uitdaagrecht biedt inwoners en maatschappelijke partijen de mogelijkheid om de gemeente te verzoeken een gemeentelijke taak over te nemen, wanneer zij van mening zijn deze taak ten minste gelijkwaardig of beter te kunnen uitvoeren. Hierbij kan, afhankelijk van de situatie, ook het bijbehorende budget onderdeel uitmaken van de afweging. De gemeenteraad stelt in de participatieverordening de kaders vast waarbinnen verzoeken worden beoordeeld en afgehandeld. 4. Planning participatieverordening Het college is voornemens de participatieverordening in het vierde kwartaal van 2026 ter besluitvorming aan uw raad voor te leggen. 5. Participatie in de besluitvorming Naast de participatieverordening werkt de organisatie aan het verder borgen van participatie in de gemeentelijke werkprocessen.

Daarbij wordt onder meer gewerkt aan het opnemen van een participatieparagraaf in college- en raadsvoorstellen. De Wet versterking participatie op decentraal niveau beoogt dat gemeenten transparant verantwoorden op welke wijze participatie wordt of is vormgegeven en hoe de inbreng van inwoners wordt of is betrokken bij de besluitvorming. Daarom wordt er een participatieparagraaf opgenomen in college- en raadsvoorstellen. Hiermee wordt inzichtelijk gemaakt wat het doel van de participatie is, wie daarbij worden betrokken, op welke wijze participatie wordt vormgegeven en hoe de resultaten bijdragen aan de voorbereiding, uitvoering of evaluatie van beleid. De verwachting is dat deze werkwijze in de loop van 2026 stapsgewijs onderdeel wordt van de reguliere besluitvormingsprocessen, vooruitlopend op de inwerkingtreding van de participatieverordening. 6. Masterclass participatie voor de gemeenteraad Om uw raad goed voor te bereiden op de behandeling van de participatieverordening organiseert het college, in samenspraak met de griffie, op 14 oktober 2026 een masterclass participatie voor de gemeenteraad. Tijdens deze bijeenkomst wordt uw raad meegenomen in de rol van de gemeenteraad bij participatie en de betekenis en toepassing van het uitdaagrecht.

Met deze bijeenkomst beoogt het college uw raad tijdig te informeren en ruimte te bieden voor vragen en het gesprek voorafgaand aan de formele besluitvorming over de participatieverordening. 3 Tot slot Met deze brief informeren wij u over de voortgang van het traject rondom participatie en de participatieverordening. Zodra de participatieverordening gereed is, ontvangt uw raad het voorstel ter besluitvorming. Namens het college van Hillegom, M. Witkamp R. ter Hark Secretaris Voorzitter Bijlagen: geen