Db12 Raadsbrief Voortgang uitvoering Spreidingswet

Raadsbrief Voortgang uitvoering Spreidingswet aan: | de raad van de gemeente Hillegom datum document: | 17 juli 2026 ons kenmerk: | Z-26-503643. datum collegevergadering: | 21 juli 2026 portefeuillehouder: | Dhr. M. Roelofs behandelend ambtenaar: | Max van Wijk emailadres: | m.vanwijk@hltsamen.nl embargo: | ☐ programma: | Bestuur Geachte leden van de gemeenteraad, Middels deze raadsbrief informeert het college u over de stand van zaken van de asielopvang en de naderende tweede cyclus van de Spreidingswet in Hillegom. Het college onderschrijft de urgentie van de huidige opvangsituatie in Nederland. De druk op de asielketen en de noodzaak tot gezamenlijke verantwoordelijkheid door alle gemeenten is bekend. Op dit moment geldt nog de eerste, tweejarige cyclus van de Spreidingswet (2025-2026). Binnen deze cyclus heeft de gemeente Hillegom een wettelijke taakstelling voor het organiseren van 135 asielopvangplekken. Het college is zich bewust van de wettelijke taakstelling uit het verdeelbesluit en zet zich voortdurend in om invulling te geven aan de bijbehorende verwachtingen. Tot dusver hebben de inspanningen van de gemeente echter nog niet geleid tot realisatie van deze opvangplekken, ondanks dat hiervoor diverse ontwikkelingsscenario’s zijn onderzocht. De grootste uitdaging waar de gemeente momenteel mee wordt geconfronteerd, betreft de beschikbaarheid van geschikte ruimte.

De voorkeursoplossing was om in overeenstemming met de provincie Zuid-Holland een locatie te vinden waarbij een combinatie kan worden gerealiseerd van opvang vluchtelingen met woningbouwmogelijkheden voor lokale woningzoekenden. De door de gemeente Hillegom voorgestelde locatie(s) en vergevorderde plannen hebben tot dusver niet geleid tot overeenstemming met de Provincie. Het college en de gemeenteraad van Hillegom vinden het voor het draagvlak binnen de samenleving van groot belang dat in geval van asielopvang ook tijdelijke woningbouw wordt gerealiseerd voor lokale woningzoekenden. Terwijl de eerste cyclus dit jaar nog loopt, heeft de gemeente Hillegom in februari van dit jaar een nieuwe, indicatieve verdeling ontvangen voor de tweede, tweejarige cyclus van de Spreidingswet, die begin volgend jaar ingaat (2027-2028). De indicatieve verdeling is naar beneden bijgesteld ten opzichte van de taakstelling uit de eerste cyclus. Voor Hillegom geldt voor de tweede 1 2 cyclus een indicatieve verdelingsopgave van 124 asielzoekers, waarvan 8 AMV (alleenstaande minderjarige vluchtelingen). De indicatieve verdeling voor de tweede cyclus is nog geen nieuwe wettelijke taakstelling. Binnen de Spreidingswet is het gemeenten mogelijk om te komen tot ruilafspraken met andere gemeenten om te komen tot een gezamenlijk bod in het provinciaal verslag.

In de basis kun je denken aan de uitruil van opgaven zoals asielzoekers, statushouders, AMV of Oekraïense ontheemden, maar de Spreidingswet biedt ook handvatten om uitruil op een veel bredere manier te benaderen. In het provinciaal verslag geven gemeenten aan wat ze bereid zijn op zich te nemen binnen de totale provinciale opgave voor de komende twee jaar. In augustus en september wordt hiertoe een raadsbesluit voorbereid om het bod formeel te bekrachtigen. Op 26 november wordt het provinciaal verslag ingediend, waarin alle gemeenten hun inzet hebben vastgesteld. Eind december neemt de Minister van Asiel & Migratie een wettelijk verdeelbesluit. Daarin staat de wettelijke verplichting die geldt vanaf 1 januari 2027. Het college zet voor de komende, tweede cyclus in op het uitruilen van de eigen asielopgave voor de huisvesting van statushouders in Hillegom. Er vinden hierover concrete gesprekken plaats. Wanneer deze succesvol zijn afgerond en zijn bekrachtigd binnen het college en voor wensen en bedenkingen zijn geweest bij de raad, worden de ruilafspraken meegenomen in het provinciaal verslag. De gemeente Hillegom hoeft dan eveneens geen rekening te houden met een eventuele restopgave, indien gemeenten binnen de provincie bezwaar aantekenen tegen het wettelijk verdeelbesluit. Minister Van den Brink (A&M) laat geen twijfel bestaan over de handhaving op de wet.

Hij ziet er streng op toe dat gemeenten aan hun taakstellingen voldoen. De Spreidingswet bevat een interventieladder, waarmee gemeenten die onvoldoende bereidheid laten zien om te komen tot asielopvang in toenemende mate onder toezicht van het Rijk komen te staan. De interventieladder bevat zes stappen. In het uiterste geval bij stap 6 kunnen gemeenten door het Rijk worden gedwongen tot asielopvang. Het Rijk dwingt daarbij zelf opvang in de gemeente af en de kosten voor het regelen hiervan worden verhaald op de gemeente. Het college van Hillegom blijft zich inspannen om, binnen de mogelijkheden en kaders van de gemeente, de provincie Zuid-Holland en de Spreidingswet, verdere invulling te geven aan haar verplichtingen. Hierbij houdt het rekening met zowel de uitvoerbaarheid als de noodzakelijke zorgvuldigheid om te zorgen voor voldoende maatschappelijk draagvlak. Hopende u voldoende te hebben geïnformeerd, Namens het college van Hillegom, M. Witkamp R. ter Hark, Secretaris Voorzitter