Db11 Raadsbrief aanbieden bestuurlijke rapportage nafase coronacrisis.pdf

Hillegom

Raadsbrief Raadsbrief aanbieden bestuurlijke rapportage nafase coronacrisis aan:

de raad van de gemeente Hillegom

zaaknummer: Z-22-247690 datum collegevergadering: 4 juli 2022 portefeuillehouder: Dhr. A. van Erk behandelend ambtenaar: Geerdine Krayenbosch emailadres: G. Krayenbosch@hltsamen.nl telefoon: 14 0252 embargo: ☐

Hierbij bied ik u de ‘Terugblik Coronacrisis 2020-2022 gemeente Hillegom aan. Nu de Coronacrisis over zijn hoogtepunt heen lijkt en de druk op de ziekenhuizen (vooralsnog) beperkt is, breekt de Nafase aan. De Nafase is de laatste formele stap in de crisisbeheersing en richt zich op het terugbrengen van de omstandigheden tot een acceptabele situatie zodanig dat het voor de inwoners, ondernemers en instellingen binnen onze gemeente en de gemeentelijke organisatie mogelijk is om zonder aanvullende zorg de dagelijkse gang van zaken weer op te pakken. Een van de onderdelen van de Nafase betreft het afleggen van verantwoording over het bestuurlijk handelen gedurende de crisis. Artikel 58S uit de Tijdelijke wet maatregelen Covid-19 zegt hier het volgende over: "De burgemeester is aan de gemeenteraad verantwoording schuldig over het door hem krachtens dit hoofdstuk gevoerde bestuur en waarborgt de betrokkenheid van de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders bij dat bestuur". In de afgelopen periode heb ik u op regelmatige basis geïnformeerd over de wijze waarop we als gemeente invulling gegeven hebben aan de bestrijding van de Coronacrisis. De nu voorliggende rapportage sluit aan op deze eerdere vormen van verantwoording en vormt het afsluitende document. De bestuurlijke verantwoording omvat de periode vanaf 1 december 2020 tot op heden.

Over de periode maart-november 2020 is door de voorzitter van de Veiligheidsregio Hollands Midden verantwoording afgelegd omdat voor deze periode een GRIP4 situatie gold. Dit verslag is bijgevoegd. Ik heb ervoor gekozen in het afrondende document met name in te gaan op die onderwerpen die kenmerkend zijn (geweest) voor de wijze waarop we op lokaal niveau invulling hebben gegeven aan de crisisbeheersing. Achtereenvolgens ga ik in op de structuur en werkwijze van onze crisisorganisatie, bijzonderheden voor onze regio, de impact van Corona op de samenleving, handhaving, (financiële) ondersteuning voor diverse doelgroepen en financiële consequenties, jeugd en onderwijs, arbeidsmigranten, de netwerkstrategie, communicatie en de regionale samenwerking.

Bijlagen: 1. Rapportage 'Terugblik Coronacrisis 2020-2022 gemeente Hillegom' 2. Schriftelijk verslag voorzitter Veiligheidsregio Hollands Midden 30 december 2020 3. Financiële Monitor Corona

Terugblik Coronacrisis 2020 -2022 Gemeente Hillegom

30 juni 2022 Geerdine Krayenbosch Domein Strategie en Projecten 1

1. Inleiding 1.1 Aanleiding Op 6 maart 2020 vond de eerste persconferentie van premier Rutte plaats over de uitbraak van het Coronavirus in Nederland en op 15 februari 2022 de (voorlopig) laatste, uitgesproken door minister Kuipers van VWS. In de tussenliggende periode zijn we geconfronteerd met een crisis die een ongelooflijk grote impact op onze samenleving heeft gehad en nu nog steeds heeft. Een crisis die iedereen heeft geraakt, van jong tot oud, en die van invloed is geweest op nagenoeg al onze leefgebieden, van lichamelijke en psychische gezondheid tot sociale relaties en van werk en vrije tijdsbesteding tot financiën en zingeving. Corona is (nog) niet weg. Sterker nog, momenteel worden we zelfs geconfronteerd met een nieuwe opleving van het virus. Echter is de situatie anders dan de vorige zomers. Veel mensen zijn gevaccineerd of hebben inmiddels een besmetting doorgemaakt. Daarnaast is de huidige Omikron variant besmettelijk maar minder ziekmakend waardoor de druk op de ziekenhuizen (vooralsnog) beperkt is. Dit maakt dat we ten opzichte van twee jaar geleden in de andere fase van de crisis terecht zijn gekomen.

Een fase die het rechtvaardigt dat we in ieder geval de afgelopen periode afsluiten en ons als gemeente voorbereiden op de afwikkeling van de crisis en hetgeen ons te doen staat voor wat betreft de effecten van deze veelomvattende en complexe crisis op onze samenleving. Daarmee is het moment voor de opstart van de Nafase als sluitstuk van de crisisbeheersing aangebroken. De Nafase omvat een aantal deelgebieden gericht op de afwikkeling van een crisis. U kunt daarbij denken aan de juridische en financiële afwikkeling, maar ook aan het (her) inrichten van informatiestromen en aan nazorg aan de eigen organisatie. Het onderdeel dat in dit verslag centraal staat, betreft het afleggen van verantwoording over het bestuurlijk handelen gedurende de crisis. Artikel 58S uit de Tijdelijke wet maatregelen Covid-19 zegt hier het volgende over: “De burgemeester is aan de gemeenteraad verantwoording schuldig over het door hem krachtens dit hoofdstuk gevoerde bestuur en waarborgt de betrokkenheid van de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders bij dat bestuur”.

1.2 Verschillende vormen van verantwoording In de afgelopen twee jaar heb ik u structureel en op verschillende manieren geïnformeerd over de aanpak van de Coronacrisis in onze gemeente. Dit document is zodoende niet de eerste vorm van verantwoording. In hoofdstuk 2 zet ik deze verschillende vormen uiteen. In dit verslag sluit ik aan bij al deze eerdere vormen van informatievoorziening en neem ik u in vogelvlucht mee langs een aantal thema’s die nadrukkelijk verbonden zijn met deze crisis. We halen hier de belangrijkste zaken uit, zodat we tot een makkelijk leesbaar en overzichtelijk document komen dat een goede weergave vormt van de crisisbestrijding in de afgelopen periode in onze gemeente. Landelijk zijn verschillende evaluaties uitgevoerd naar de aanpak van de Coronacrisis, bijvoorbeeld door de Onderzoeksraad voor de Veiligheid, het Ministerie van VWS en de GGD. Dit verslag richt zich specifiek op het eigen bestuurlijk handelen en gaat zodoende niet in op dergelijke landelijke evaluaties. Het is daarbij goed om te vermelden dat we als college het besluit hebben genomen de Nafase te scheiden van de zogenaamde herstel- en vernieuwingsaanpak die zich richt op de maatschappelijke opgaven voortkomende uit de impact van Corona enerzijds en de geleerde lessen en hetgeen we vast willen houden uit de afgelopen periode anderzijds.

Dit geeft ons de gelegenheid de meer ‘technische’ kant van de crisis nu af te sluiten, uiteraard nog niet wetende wat het najaar en de winter ons gaan brengen. Vanuit de crisis- en herstelaanpak hebben inmiddels diverse gesprekken plaatsgevonden waarbij we geconstateerd hebben dat de benodigde inspanningen voldoende geborgd zijn binnen de staande organisatie.

1.3 Leeswijzer Zoals zojuist aangegeven, sta ik in dit verslag stil bij een aantal thema’s die nauw verwant zijn aan de bestrijding van de Coronacrisis in onze gemeente. Allereerst neem ik u in hoofdstuk 2 mee in de verschillende vormen van informatievoorziening over de crisisaanpak die u in de afgelopen van mij of langs andere weg ontvangen hebt. In deze notitie sluit ik hier immers op aan. Daarna ga ik achtereenvolgens in op de structuur en werkwijze van onze crisisorganisatie, bijzonderheden voor onze regio, de impact van Corona op de samenleving, handhaving, (financiële) ondersteuning voor

2

diverse doelgroepen en financiële consequenties , jeugd en onderwijs, arbeidsmigranten, de netwerkstrategie, communicatie en de regionale samenwerking. Ik sluit het verslag af met een kort nawoord.

3

2. Eerdere vormen van informatieverstrekking

De afgelopen periode bent u op verschillende manieren geïnformeerd over de manier waarop we in onze gemeente invulling hebben gegeven aan de aanpak van de Coronacrisis. Vrijwel direct vanaf het begin heb ik u, eerst ad hoc maar later ook steeds meer in meer structurele vorm, meegenomen in alle acties en activiteiten die we zelf als gemeente ondernomen hebben dan wel vanuit de Veiligheidsregio geïnitieerd werden. In dit hoofdstuk zet ik de verschillende vormen van informatievoorziening in de afgelopen 2 jaar voor u op een rij.

2.1 Informatieverstrekking en verslag voorzitter Veiligheidsregio Hollands Midden Van 12 maart tot 1 december 2020 was in de Veiligheidsregio Hollands Midden als gevolg van de crisis GRIP 4 van kracht. In deze periode heeft de voorzitter van de Veiligheidsregio, Henri Lenferink, invulling gegeven aan artikel 39 van de Wet Veiligheidsregio’s, wat inhoudt dat hij bevoegd was toepassing te geven aan een aantal bevoegdheden in de crisisbeheersing in de gehele veiligheidsregio. Deze bevoegdheden liggen normaliter bij de burgemeester. In deze periode heeft de voorzitter de gemeenteraden via 12 raadsbrieven en 4 digitale bijeenkomsten op de hoogte gehouden van het verloop van de gebeurtenissen. Per 1 december 2020 is de Tijdelijke wet maatregelen Covid-19 in werking getreden. Op dat moment is de crisis afgeschaald en heeft de voorzitter, overeenkomstig artikel 40 uit deze wet, via een verslag verantwoording afgelegd en daarmee de GRIP 4 periode en zijn bevoegdheden hierbinnen formeel afgesloten. Dit verslag vindt u als bijlage bij deze notitie.

2.2 Raadsmails Met ingang van april 2020 heb ik u structureel via een raadsmail geïnformeerd over de laatste ontwikkelingen in de crisisaanpak op lokaal niveau. Afhankelijk van de hoeveelheid informatie heeft u deze raadsmail wekelijks of tweewekelijks ontvangen. Naast een update over relevante acties en activiteiten, gaven deze mails inzicht in de meest recente cijfers op het gebied van het aantal besmettingen en later het aantal vaccinaties in onze gemeente. De laatste raadsmail heb ik u op 25 februari jl. doen toekomen. Mocht u hier behoefte aan hebben, dan is het mogelijk om één of meerdere mails nogmaals toe te sturen.

2.3 Raadsrapportages Met ingang van december 2020, na de afschaling van de crisis en het moment dat de bevoegdheden van de voorzitter van de Veiligheidsregio weer overgedragen werden aan de burgemeester, heb ik u via tweemaandelijkse raadsrapportages uitgebreid geïnformeerd over de laatste stand van zaken voor wat betreft de crisisaanpak en de meest recente bestemmingscijfers en vaccinatiegraad. De onderwerpen die in deze raadsmails aan de orde kwamen, komen nagenoeg allemaal terug in dit verantwoordingsverslag. De laatste raadsrapportage heeft u begin april 2022 ontvangen. In een bijlage bij dit document treft u linkjes aan naar de verschillende rapportages, 10 stuks in totaal.

2.4 Financiële monitor Corona Met ingang van april 2020 heb ik u op regelmatige basis geïnformeerd over de financiële consequenties verbonden aan de bestrijding van de Coronacrisis middels de financiële monitor Corona. In deze monitor hebben we de (gederfde) inkomsten en uitgaven op een rij gezet, voortkomende uit onder andere de landelijke steunpakketten enerzijds en de lokale compensatiemaatregelen anderzijds en gemonitord in hoeverre er voor onze gemeente sprake was van eventuele financiële risico’s.

2.5 Planning & control producten Ook via de producten behorende tot de planning & controlcyclus hebben we u meegenomen in de werkzaamheden die we in het kader van de crisisbestrijding uitgevoerd hebben dan wel voornemens zijn nog uit te gaan voeren, al dan niet voorzien van een kostenindicatie. Tevens zijn we in deze producten ingegaan op de impact van de crisisaanpak op de personele capaciteit en als gevolg daarvan de planning van voorgenomen werkzaamheden en projecten. Een aantal projecten is door prioritering uitgesteld.

4

2.6 Overige vormen van informatieverstrekking Tot slot heb ik u ook nog langs een aantal andere wegen geïnformeerd over de meest recente ontwikkelingen rond de Coronacrisis. Soms was dit in de vorm van één op één contact naar aanleiding van een vraag, soms was dit via een online bijpraatmoment met uw raad als geheel en op andere momenten heb ik u via de appgroep op de hoogte gehouden van zaken.

5

3. Structuur en werkwijze crisisorganisatie HLTsamen

De werkorganisatie HLTsamen kent een crisisorganisatie die inzetbaar is voor incidenten in Hillegom, Lisse en Teylingen. In geval van de Coronapandemie is de crisisorganisatie voor de drie gemeenten gezamenlijk in werking gesteld. Waar nodig dan wel wenselijk is de aanpak aangepast aan de lokale situatie, de crisisstructuur was echter gelijk.

3.1 Structuur crisisorganisatie Bestuurlijk Overleg Corona Het bestuurlijk opdrachtgeverschap was belegd bij de burgemeesters van Hillegom, Lisse en Teylingen. Zij hadden zich verenigd in het Bestuurlijk Overleg Corona (BOC). Het BOC kwam in de beginperiode van de crisis bijna dagelijks bijeen, later is dit afgeschaald naar een frequentie van eenmaal per week (of vaker indien nodig). Tevens sloten bij het BOC aan de drie gemeentesecretarissen, de coördinator Toezicht en Handhaving Corona en in de eerste periode ook de adviseur Crisisbeheersing. Vanuit het BOC lag er een directe lijn met het Regionaal Beleidsteam (RBT) van de Veiligheidsregio Hollands Midden voor informatiedeling, afstemming en coördinatie op bestuurlijk niveau. Ambtelijk opdrachtnemerschap Het ambtelijk opdrachtgeverschap was belegd bij één van de directieleden van HLTsamen. Hij stond in nauw contact met de voorzitter van het CAT (zie hieronder) en vormde zo de linking pin tussen beleid (bestuur) en uitvoering. Corona Actie Team (CAT) De dagelijkse uitvoering was in eerste instantie belegd bij het TBZ, het Team Bevolkingszorg, en later bij het CAT, het Corona Actie Team. In de eerste maanden van de crisis kwam het CAT evenals het BOC bijna dagelijks bijeen, later is dit afgeschaald naar wekelijks en nog later naar tweewekelijks (of vaker indien nodig).

De volgende functies maakten onderdeel uit van het CAT: • • • • • • • • • •

Taakhoofd Omgevingszorg Taakhoofd Publieke zorg Taakhoofd I&A Taakhoofd Nazorg Adviseur crisiscommunicatie Coördinator Toezicht en Handhaving Medewerker openbare orde en veiligheid Bedrijfscontactfunctionaris (tussentijds toegevoegd) Projectleiders deelprojecten (afhankelijk van ontwikkelingen) Projectsecretaris

Via de deelname van de MOV-er aan het CAT lag er een directe lijn met het Regionaal Operationeel Team (ROT) van de Veiligheidsregio Hollands Midden voor informatiedeling, afstemming en coördinatie op ambtelijk niveau. Voorzitterschap CAT Het optreden als voorzitter van het CAT was zeer arbeidsintensief en was voor langere periode nagenoeg een dagtaak. In eerste instantie was sprake van roulerend voorzitterschap tussen drie medewerkers, later is gekozen voor een vaste voorzitter. Deze kwam in eerste instantie uit de eigen organisatie. Later is, als gevolg van interne ontwikkelingen, min of meer noodgedwongen gekozen voor een externe. Deze persoon heeft deze functie vervuld tot medio maart 2022.

6

3.2 Tussenevaluatie CAT Gelet op de duur en de complexiteit van deze crisis en de impact ervan op de medewerkers, hebben de taakhoofden Nafase in april 2021 een tussentijdse evaluatie naar de werking van de crisisorganisatie uitgevoerd. Centraal stond de vraag in hoeverre de huidige inrichting van de crisisorganisatie geënt op de Coronapandemie toekomstbestendig is. Daarbij is expliciet stilgestaan bij de volgende punten: 1. De inrichting van het CAT wijkt af van reguliere crisisorganisatie: wat gaat goed, waar is sprake van spanning en welke lessen kunnen we leren? 2. Belasting van medewerkers (in het CAT): is de huidige structuur werkbaar? Dreigt overbelasting? Zijn er alternatieven? 3. Sturingsvraagstukken tussen reguliere activiteiten en werkzaamheden voortkomende uit het CAT met betrekking tot benodigde capaciteit, inclusief projectmatige aanpak voor projecten vanuit het CAT. 4.

Bestuurlijke afstemming: hoe verloopt de afstemming tussen het CAT en het BOC? Is het CAT in staat de bestuurders tijdig te informeren en in positie te brengen? En hoe is de verbinding met portefeuillehouders? De conclusie van de tussenevaluatie luidt als volgt: “Kijkend naar de opbrengst van de verschillende gesprekken in de organisatie, kunnen we stellen dat we met de instelling van het CAT in het najaar van 2020 een goede stap hebben gezet in het toekomstbestendig(er) maken van de crisisorganisatie binnen HLTsamen. Er is sprake van continuïteit, professionaliteit, flexibiliteit in de inzet van medewerkers, een integrale aanpak van vraagstukken en een goede wisselwerking met bestuurders. Tegelijkertijd zien we dat we geconfronteerd worden met een aantal knelpunten in de uitvoering die de gewenste toekomstbestendigheid op de langere termijn in de weg staan”. Op de vier onderzochte punten zijn aanbevelingen geformuleerd die betrokken zijn bij het bredere organisatieontwikkeltraject dat momenteel loopt binnen HLTsamen. De afgelopen twee jaar heeft ons veel geleerd op het vlak van (interne en externe) samenwerking, integraal werken en flexibiliteit maar ook het omzien naar elkaar als collega’s en het samen ergens voor gaan staan. Als bestuurder heb ik tevens de meerwaarde van het gezamenlijk optrekken in HLT-verband gezien.

Dit heeft ons in staat gesteld de crisis met een grotere mate van professionaliteit te bestrijden en onze inwoners meer en beter te ondersteunen dan anders het geval geweest zou zijn.

7

4. Bijzonderheden regio Duin- en Bollenstreek en grondgebied Hillegom, Lisse en Teylingen Binnen de gemeente Hillegom, Lisse en Teylingen is nagenoeg op alle aspecten de landelijke lijn gevolgd waar het gaat om de bestrijding van de Coronacrisis. Overeenkomstig de geldende wet- en regelgeving zijn de van Rijkswege afgekondigde beperkende maatregelen één op één doorgevoerd. Kijkende naar de drie gemeenten afzonderlijk, was wel in de uitvoering op een aantal thema’s sprake van een nuanceverschil, bijvoorbeeld bij de verruiming van de terrassen en de wijze van handhaven in een aantal specifieke situaties. Vanuit het landelijk beleid neem ik u graag mee in een aantal kenmerkende thema’s voor onze regio in de aanpak van de crisis. Deze bijzonderheden komt onder andere voort uit de geografische ligging van onze gemeenten, de bevolkingssamenstelling en het cultureel erfgoed zoals we dat kennen.

4.1 Drukte Bollenvelden Wanneer de bollenvelden in bloei staan, mag onze regio zich doorgaans verheugen in grote aantallen bezoekers. De invoering van de 1,5 meter maatregel als gevolg van de Coronapandemie maakte het echter noodzakelijk deze bezoekersstroom en de bijbehorende verkeersstroom te reguleren zodat het op de bekende plekken langs de velden niet te druk werd en mensen voldoende afstand konden houden. Om dit te realiseren is gewerkt met draaiboeken die in werking traden wanneer de verwachting was dat er veel mensen zouden komen. In dat geval werden specifieke toegangswegen tijdelijk afgesloten zodat bezoekers gedoseerd toegelaten konden worden. Uitgangspunt was om wegen zo veel als mogelijk open te houden en enkel wanneer de afstand in het gedrang kwam, maatregelen te treffen.

4.2 Arbeidsmigranten Een van de doelgroepen die binnen onze Corona aanpak speciale aandacht heeft gekregen, betreft de arbeidsmigranten. Zij hebben zich in grote getalen gevestigd in de Duin- en Bollenstreek gelet op de mogelijkheden die deze regio biedt (bollenteelt, etc.). De woon- en werkomstandigheden van een groot deel van deze groep zijn echter zodanig, dat zij een verhoogd risico liepen besmet te raken met alle gevolgen van dien. In hoofdstuk 9 sta ik uitgebreider stil bij dit onderwerp.

4.3 (Lokale) activiteiten en evenementen Onze regio mag zich verheugen in een groot aantal lokale en regionale activiteiten en evenementen, met soms al een hele lange geschiedenis. Zo is daar het bloemencorso en het carnaval, maar ook de Najaarsfeesten met een grote verscheidenheid aan activiteiten trekken al jaren een groot aantal bezoekers. Ons dorp kent een zeer actieve en betrokken Oranjevereniging die zich ook in de afgelopen periode ingespannen heeft om binnen de mogelijkheden van de geldende maatregelen activiteiten aan te bieden. Met alle betrokkenen hebben we op regelmatige basis overleg gevoerd om elkaar te informeren over de (on)mogelijkheden van het organiseren van bepaalde activiteiten en evenementen, al dan niet in aangepaste vorm.

8

5. Impact Corona op onze samenleving De Coronapandemie heeft ons dagelijks leven ingrijpend veranderd. Angst om ziek te worden of je baan te verliezen. Onzekerheid over wanneer je een familielid in het verpleeghuis weer kunt bezoeken en druk op het gezinsleven door de combinatie van thuiswerken en thuisonderwijs. De Coronacrisis heeft iedereen geraakt in de samenleving, zonder uitzondering. Ook in onze gemeente zijn helaas inwoners aan het virus overleden. Officieel gaat het om 23 mensen (peildatum 24 juni 2022), met daarbij de aantekening dat het daadwerkelijke aantal slachtoffers naar verwachting hoger ligt.

5.1 Panische situatie Naast angst was daar, zeker in de eerste weken, ook paniek. Paniek over wat ons overkwam. Deze situatie was immers voor iedereen nieuw. Zekerheden vielen weg, de toekomst was ongewis geworden. Wat staat ons allemaal te wachten, hoe lang gaat dit duren, moet ik vrezen voor mijn eigen gezondheid; allemaal vragen die, bijna van de een op de andere dag, ons leven beheersten en voor radeloosheid en verdriet zorgden. Paniek was er ook binnen de zorg. Een grote toeloop van patiënten, te weinig beschermingsmiddelen voor het personeel en een dreigend te kort aan bedden. Medewerkers in de zorg hebben zich gedurende een hele lange periode extra in moeten zetten om alle benodigde zorg te kunnen leveren met daarbij het risico zelf ook besmet te raken. In Hillegom zijn we vrij vroeg in de crisisperiode geconfronteerd met een grote clusteruitbraak bij café De Kleine Beurs. Dergelijke uitbraken kwamen op dat moment nog nauwelijks voor in Nederland, waardoor we hier dan ook de landelijke pers mee hebben gehaald. Een heftige ervaring die in het dorp en bij alle direct betrokkenen een grote impact heeft gehad.

5.2 Ingrijpende maatregelen De maatregelen gericht op het indammen van de verspreiding van het virus hebben diep ingegrepen op hoe we werken, hoe we leven, hoe we leren en hoe we zorgen. Ze zijn echter niet alleen van invloed geweest op onze economie, werk, gezondheidszorg, onderwijs en mobiliteit, maar ook op ons gedrag, onze rechten en vrijheden. Verschillende kwetsbare groepen zijn extra hard geraakt door de crisis. In de eerste plaats de ‘traditioneel’ kwetsbare groepen, zoals lager opgeleiden, ouderen en mensen met een zwakke gezondheid. Maar ook ‘nieuwe’ kwetsbare groepen, zoals zzp’ers en mensen met een tijdelijke baan, waaronder veel jongeren, hebben het bijzonder zwaar te verduren gehad. Ook het thuiswerken, al dan niet in combinatie met thuisonderwijs, is voor bepaalde groepen in psychisch opzicht moeilijk geweest.

5.3 Uitwerking maatregelen De impact van de pandemie heeft zich vertaald in een viertal uitingsvormen die ook in onze gemeente nadrukkelijk zichtbaar zijn geworden: • Werk en inkomen: angst voor baan- en inkomensverlies • Mentaal welbevinden: gevoelens van angst, stress en eenzaamheid • Vertrouwen en polarisatie: (on)tevredenheid over en ver-/wantrouwen in het overheidsbeleid, leidende tot een verdeelde samenleving • Solidariteit: bereidheid om elkaar te helpen Samen met onze (maatschappelijke) partners zoals huisartsen, welzijnsorganisaties, zorginstellingen, ondernemersverenigingen, scholen en het jeugd- en jongerenwerk hebben wij ons ingezet om de negatieve effecten van de crisis zoveel als mogelijk voor onze inwoners, verenigingen en ondernemers te beperken. Soms door een luisterend oor te bieden, soms door heel concrete maatregelen te nemen of door bepaalde activiteiten te organiseren. Een en ander geheel afhankelijk van de wensen en behoeften van bepaalde doelgroepen. Ons communicatiebeleid is hierin ondersteunend geweest. In hoofdstuk 10 (Netwerkstrategie), kom ik hier uitgebreider op terug.

9

Vanuit de eerder genoemde herstel- en vernieuwingsaanpak zijn we nagegaan welke al lopende activiteiten en initiatieven een bijdrage leveren aan het oplossen van maatschappelijke vraagstukken die voortgekomen zijn uit de gevolgen van de Coronacrisis en of hier nog extra inspanningen op nodig zijn. We kunnen concluderen dat dit inmiddels voldoende geborgd is binnen het bestaande beleid binnen de diverse domeinen. Tot slot wil ik op deze plek kort stilstaan bij de uitwerking van de maatregelen op de organisatie. Een groot deel van de medewerkers moest vanuit huis zijn of haar werkzaamheden continueren met al zijn beperkingen die dit, zeker in het begin met zich meebracht. Daarnaast was veel inzet benodigd voor de crisisorganisatie, wat doorgaans bovenop het reguliere werk kwam. Gezien de aard van de werkzaamheden was het voor een aantal medewerkers niet (altijd) mogelijk vanuit huis te werken. Onder andere BOA’s, bodes, baliemedewerkers, medewerkers bij de buitendienst en medewerkers Openbare orde en Veiligheid hebben onder bijzondere omstandigheden hun werk op locatie gecontinueerd, met daarbij soms risico voor de eigen gezondheid. Dit heeft uiteraard een forse impact (gehad) op de desbetreffende medewerkers.

5.4 Positieve ontwikkelingen Naast gevoelens van angst, stress, verdriet en onzekerheid, heeft de Coronacrisis echter ook de kracht van onze samenleving getoond en mooie vormen van samenwerking, verbondenheid en nieuwe initiatieven voortgebracht. De sociale cohesie is in onze wijken sterk toegenomen. Mensen hebben elkaar geholpen door bijvoorbeeld boodschappen te halen, door activiteiten voor kinderen te organiseren, door elkaar een hart onder de riem te steken en door (meer) oog voor elkaar te hebben. Maar ook spontane acties vanuit onder andere kerken en buurtverenigingen hebben veel inwoners steun gegeven. Vanuit organisatieperspectief bekeken heeft het digitaal vergaderen een vlucht genomen en heeft deze ontwikkeling er voor gezorgd dat niet alleen de vergader- en overlegstructuur doorgezet kon worden, maar ook dat vele digitale ontmoetingen met inwoners, ondernemers, organisaties en verenigingen plaats hebben kunnen vinden. (Beleids)trajecten hebben zodoende geen dan wel beperkt vertraging opgelopen.

10

6. Handhaving

Om de Coronapandemie in te dammen heeft het kabinet gedurende de crisis meerdere malen beperkende maatregelen afgekondigd. Deze zijn in eerste instantie in een noodverordening en later in de Tijdelijke wet maatregelen Covid-19 vastgelegd. Gemeenten waren verantwoordelijk voor handhaving van deze maatregelen op lokaal grondgebied.

6.1 Complexe uitvoering In de afgelopen periode hebben we te maken gehad met een groot aantal maatregelen om de overdracht van het virus in te beperken. Deze maatregelen zijn veelvuldig gewijzigd en de termijn waarop ze ingevoerd moesten worden was doorgaans zeer kort. Dit heeft ontzettend veel van onze BOA’s en medewerkers handhaving en toezicht gevraagd, ook in psychisch opzicht. Zo moest er na elke persconferentie heel snel geschakeld worden voor wat betreft de toepassing en uitvoering van de afgekondigde maatregelen, de locaties en omstandigheden waar deze al dan niet van toepassing waren en eventuele consequenties van maatregelen. Onze medewerkers hebben hierbij een grote mate van flexibiliteit, inzet en professionaliteit getoond. De snelheid waarmee maatregelen gewijzigd werden, maakte ook dat we onze handhavingscapaciteit steeds hebben moeten laten meebewegen met de inzet die op dat moment gevraagd werd. Onze BOA’s en handhavers zijn bij de uitvoering van hun werkzaamheden bijgestaan door medewerkers van beveiligingsbedrijf ATC en het Flexteam. Bij escalatie was het mogelijk een beroep te doen op de politie. In de weekenden hebben we gewerkt met zogenaamde daco’s (dagcoördinatoren) die het mogelijk maakten om snel te schakelen als de situatie daar om vroeg.

Gelet op de grote inzet die vanuit onze handhavingscapaciteit gevraagd werd, was het noodzakelijk prioriteiten te stellen in de werkzaamheden. We hebben zowel keuzes moeten maken binnen de Corona werkzaamheden als tussen de Corona werkzaamheden en de overige taken op het gebied van handhaving. Dit was niet eenvoudig, zeker niet omdat niet altijd op voorhand de uitwerking van bepaalde maatregelen voorzien kon worden.

6.2 Coachend handhaven Binnen onze handhavingsstrategie hebben we ingezet op coachend handhaven. Dit betekent dat we in geval van een overtreding altijd eerst het gesprek aangaan en vanuit dit gesprek bekijken hoe we de desbetreffende persoon kunnen ondersteunen in hoe zaken in het vervolg anders aan te pakken. We zetten in op de relatie in plaats van gelijk een officiële waarschuwing uit te delen. We hebben hiervoor onze bedrijfscontactfunctionarissen naar voren geschoven die vanuit het netwerk dat zij hebben veel goed werk hebben verricht en hun netwerk uiteindelijk ook hebben kunnen versterken. Deze aanpak heeft ons veel succes en goodwill opgeleverd.

6.3 Regionale afstemming De uitwerking van de gekozen handhavingsstrategie stopt niet bij de grenzen van onze gemeente. Met enige regelmaat hebben we ervaren dat meer regionale afstemming gewenst was geweest om het zogenaamde ‘waterbedeffect’ te voorkomen. Wanneer gemeenten niet op één lijn zitten voor wat betreft het wel/niet/niet direct handhaven in bepaalde situaties, zien we dat inwoners gebruik maken van de mogelijkheden die één specifieke gemeente biedt en er wrijving ontstaat bij bijvoorbeeld (horeca)ondernemers. Ook het (gedeeltelijk) afsluiten van lokale wegen vraagt om afstemming met buurgemeenten om problemen te voorkomen.

6.4 Overzicht officiële waarschuwingen en lasten onder dwangsom Naast de individuele boetes bij overtreding van de bepalingen in de Tijdelijke wet maatregelen Covid-19, heeft de bestuurlijke handhaving met name plaatsgevonden door middel van het afgeven van een officiële waarschuwing dan wel door middel van het opleggen van een last onder dwangsom. Het opleggen van een last onder dwangsom is gericht op het voorkomen van een (volgende) overtreding. Onderstaand vindt u een overzicht van het aantal officiële waarschuwingen en lasten onder dwangsom in de afgelopen periode.

11

Jaar

Waarschuwingsbrieven

2020 2021 2022

2 1 1

Lasten onder dwangsom 4 1

Alle dwangsombesluiten hebben er uiteindelijk voor gezorgd dat er geen verdere stappen noodzakelijk waren.

12

7. (Financiële) ondersteuning en financiële consequenties De Coronacrisis en de maatregelen ter bestrijding ervan hebben zoals eerder aangegeven een enorme impact gehad op onze samenleving en op onze lokale economie. Ter compensatie van gederfde inkomsten zijn er van Rijkswege voor diverse doelgroepen financiële steunpakketten in het leven geroepen. Naast de landelijke regelingen hebben we echter op lokaal niveau een aantal maatregelen genomen om getroffen ondernemers en verenigingen in financiële zin dan wel anderszins tegemoet te komen. In dit hoofdstuk geef ik hier een overzicht van.

7.1 Landelijke steunpakketten • TOZO regeling De Tijdelijke regeling overbrugging zelfstandige ondernemers was bedoeld om voor een bepaalde periode een uitkering te verstrekken aan ondernemers om hen door deze moeilijke periode te helpen. Deze regeling is voor onze gemeente uitgevoerd door de ISD Bollenstreek. • Regelingen voor sportverenigingen Om sportverenigingen, die meermaals geconfronteerd zijn met het tijdelijk niet mogen aanbieden van activiteiten (trainingen en wedstrijden), tegemoet te komen, zijn de onderstaande regelingen ingezet: 1. Als gemeenten sportaccommodaties verhuren aan sportverenigingen dan ontvingen zij van het Rijk een specifieke uitkering zodat zij gedurende bepaalde periodes de huur konden kwijtschelden. 2. Sportverenigingen met een eigen accommodatie werden geconfronteerd met omzetverlies en doorlopende lasten maar kwamen vaak niet in aanmerking voor de rijksbrede regelingen. Als er 20% of meer omzetverlies was, dan kon een organisatie in aanmerking komen voor een eenmalige tegemoetkoming van maximaal € 2500,-. 3. Amateursportverenigingen die in liquiditeitsproblemen raakten, konden een bancaire lening afsluiten tegen een lage rente. Reguliere leningen zijn voor hen immers vaak niet bereikbaar, omdat zij in veel gevallen niet aangemerkt worden als onderneming.

• Diverse compensatiemiddelen in gemeentefonds Voor diverse doelgroepen (onder andere jeugd en ouderen) en diverse extra (uitvoerings)kostenposten voortkomende uit de ingestelde maatregelen (onder andere handhaving en de gemeenteraadsverkiezingen), zijn via het gemeentefonds aanvullende compensatiemiddelen aan gemeenten verstrekt. Deze middelen zijn vervolgens op lokaal niveau, waar mogelijk in samenspraak met betrokken maatschappelijke partners, ingezet.

7.2 Lokale steunmaatregelen • Uitbreiding terrassen Als gevolg van de gedeeltelijke sluiting van de horeca en de 1,5 meter maatregel, waren de mogelijkheden voor horecaondernemers gedurende bepaalde periodes zeer beperkt. Om het voor hen mogelijk te maken meer omzet te genereren en eventuele verliezen zo te beperken, hebben we hen toegestaan het terras te verruimen zodat zij meer bezoekers konden ontvangen. • Verruiming winkeltijden Gedurende de feestdagen hebben we supermarkten en overige detailhandel in de gelegenheid gesteld hun openingstijden te verruimen zodat meer mensen met inachtneming van de 1,5 meter regel hun inkopen konden doen en zo de drukte gespreid kon worden. Dit uiteraard binnen de mogelijkheden van de Corona wetgeving. • Noodfondsen Voor de drie gemeenten zijn noodfondsen opgericht voor maatschappelijke en culturele instellingen. Ten behoeve van deze noodfondsen is een uitvoeringsregeling opgesteld om de uitvragen te toetsen. De omvang van de noodfondsen bedroeg voor de afzonderlijke gemeenten: Hillegom: Lisse: Teylingen:

€ 400.000 (uitgegeven in 2020 en 2021: ca. € 25.000) € 400.000 (uitgegeven in 2020 en 2021: ca. € 50.000) € 650.000 (uitgegeven in 2020 en 2021: ca. € 148.000)

13

• Compensatie leerlingenvervoer Voor het jaar 2020 hebben de drie colleges besloten de bedrijven die leerlingenvervoer verzorgen uit eigen middelen te compenseren. Voor de drie gemeenten waren hier de volgende bedragen mee gemoeid: Hillegom: Lisse: Teylingen:

€ 35.000 € 38.000 € 41.000

• Bijzonder uitstel gemeentelijke belastingen Zelfstandigen konden voor hun aanslag gemeentelijke belastingen bijzonder uitstel van betaling ontvangen. • Uitstel huurbetaling huurders gemeentelijk vastgoed In de vorm van maatwerk hebben de drie gemeenten huurders van gemeentelijke accommodaties de mogelijkheid tot uitstel van betaling geboden.

7.3 Financiële consequenties bestrijding Coronacrisis In de afgelopen periode heb ik u op regelmatige basis geïnformeerd over de financiële consequenties verbonden aan de bestrijding van de Coronapandemie. Ik heb dit onder ander gedaan via het toesturen van de zogenaamde Financiële monitor Corona. Inmiddels is de laatste versie van deze monitor beschikbaar waarin de finale inkomsten en uitgaven (voor zover op dit moment bekend en na te gaan) voor elk van de drie gemeenten inzichtelijk zijn gemaakt. Deze monitor is als bijlage bij deze notitie gevoegd. Samenvattend kan het volgende worden opgemerkt: in de jaarrekeningen van de gemeente Hillegom zijn in 2020 en 2021 voor respectievelijk € 600.000 en € 720.000 kosten gemaakt verband houdende met Corona. In totaal voorziet de uitkering van het gemeentefonds in de dekking van deze kosten. Voor een aantal specifieke uitkeringen waaronder de TOZO regeling, geldt dat alleen de werkelijke kosten kunnen worden gedeclareerd. Op de niet-bestede middelen ligt een terugbetalingsverplichting. Hier komen geen kosten voor eigen rekening uit voort.

14

8. Jeugd en onderwijs

De Coronacrisis heeft jongeren evenredig hard geraakt. De periodes van lockdown en de beperkende maatregelen hebben een effect (gehad) op werk, inkomen, scholing, persoonlijke ontwikkeling en relaties en uiteraard ook op de mentale gesteldheid van jongeren. Hun sociale leven lag grotendeels stil door het niet kunnen afspreken met vrienden en door het ontbreken van school, sport en uitgaan. Een groot aantal jongeren is geconfronteerd met eenzaamheid en met (verergerde) psychische problematiek. Voor de jeugd in onze gemeente ligt dat helaas niet anders. Met name het meerdere malen tijdelijk sluiten van de scholen heeft een grote impact gehad.

8.1 In gesprek met de jeugd Om een goed beeld te krijgen van hetgeen er leefde bij de jeugd gedurende de Coronapandemie en daarmee inzicht in welke ondersteuning vanuit de gemeente wellicht nodig dan wel gewenst is, zijn we op verschillende manieren met deze doelgroep in gesprek gegaan. De gesprekken kenden verschillende vormen en wisselende samenstellingen maar altijd was het uitgangspunt dit zo laagdrempelig mogelijk te doen en oog te hebben voor de diversiteit binnen deze brede doelgroep. Dit was niet altijd eenvoudig, mede gelet op de op dat moment geldende maatregelen.

8.2 Inzet jeugd- en jongerenwerk Een van onze belangrijkste samenwerkingspartners in deze periode was (en uiteraard ook is) het jeugd- en jongerenwerk in de drie gemeenten. Zeker op het moment dat de jongerencentra hun moesten sluiten, waren de ambulant jongerenwerkers de ogen en oren op straat en gingen zij in gesprek met de jeugd om te horen wat er leefde en waar jongeren tegenaan liepen. Er is daarbij ontzettend veel van de flexibiliteit van de jeugd- en jongerenwerkers gevraagd. Soms hebben zij hierin samen opgetrokken met handhavingsmedewerkers vanuit de gemeente wanneer het ging om het naleven van de Corona maatregelen door de jeugd. Het was hierin zoeken naar een evenwicht tussen jongeren ‘bij je houden’ en jongeren aanspreken op hun gedrag, maar door innovatief te zijn, de juiste toon te kiezen en integraal te werk te gaan met andere partners zijn mooie resultaten bereikt.

8.3 Intensivering bestaande netwerken Rond de doelgroep ‘jeugd’ bestond vóór Corona al een uitgebreide netwerkstructuur. Deze structuur is ten tijde van Corona verder geïntensiveerd. Binnen de diverse netwerken heeft veel signalering plaatsgevonden en is uitgebreide informatie gedeeld (bijvoorbeeld door huisartsen, de GGZ en scholen). Mooie bijvangst was dat samenwerkingspartners (nog) meer kennis hebben gekregen van elkaars aanbod gericht op hulp en ondersteuning. De uitwisseling van informatie heeft duidelijk gemaakt dat de problemen die jongeren al hadden, door Corona zijn verergerd. Een voorbeeld hiervan is eenzaamheid. Door de goede signalering binnen de eerder genoemde netwerken is het mogelijk geweest gerichte acties ter bestrijding van eenzaamheid actief uit te zetten. Onder andere via de inzet van extra Rijksmiddelen (zie paragraaf 8.1). Waar een aantal jongeren nu, na het afschaffen van alle beperkende maatregelen, tegenaan loopt, is het weer in een school/werk ritme komen. Het blijkt niet voor iedereen even makkelijk de draad weer ‘gewoon’ op te pakken.

8.4 Activiteitenaanbod tijdens lockdowns Om de jeugd gedurende de pandemie toch actief te laten zijn en hen van de straat te houden, heeft het jeugd- en jongerenwerk een zeer divers activiteitenaanbod tot stand gebracht. Vanuit hun contacten met jongeren en vanuit hun eigen professionaliteit hebben de jeugd- en jongerenwerkers voor alle leeftijden activiteiten ontwikkeld die over het algemeen zeer goed bezocht zijn, uiteraard passende binnen de op dat moment geldende maatregelen. Met name gedurende de schoolvakanties en rond de jaarwisseling is ingezet op deels fysieke sporten spelactiviteiten (voetbal- en hockeyclinics, dansworkshops, etc.) en deels online activiteiten (pub quizzen, oud en nieuw feest met dj’s, etc.). We hebben de jeugd op deze manier toch wat afleiding kunnen bieden, al is het, zeker met het online aanbod, lastig gebleken om alle leeftijdscategorieën en subculturen binnen de jeugd te bereiken.

15

8.5 Onderwijs Gedurende de pandemie hebben we onze contacten met de diverse onderwijsinstellingen binnen onze gemeente geïntensiveerd. Afhankelijk van het stadium van de crisis en de maatregelen waarmee de scholen geconfronteerd werden, zijn we langs verschillende wegen met elkaar in overleg getreden. Graag schets ik u een aantal voorbeelden. •

In het al bestaande Op overeenstemming gericht overleg (OOGO) zijn we op regelmatige basis bij elkaar gekomen om onder andere de consequenties van maatregelen, de praktische uitvoerbaarheid ervan en de inzet van Rijksmiddelen rond de ventilatie van schoolgebouwen en het terugdringen van leerachterstanden als gevolg van Corona te bespreken. Ook de organisatie van noodopvang is hier aan de orde geweest.

•

Afhankelijk van de scholen die het betrof is er overleg geweest over (de aanpak van) clusteruitbraken.

•

Afhankelijk van de scholen die het betrof is er overleg geweest over de continuïteit van het onderwijs als gevolg van het uitvallen van onderwijzend personeel door ziekte, quarantaine, angst voor besmetting, etc.

•

Met individuele scholen en eventueel met betrokkenheid van bijvoorbeeld het Jeugd- en Gezinsteam zijn gesprekken gevoerd over (mogelijk) onveilige situaties en kwetsbare kinderen als gevolg van de (gedeeltelijke) sluiting van de scholen.

•

We hebben in samenspraak met de desbetreffende scholen onderwijslocaties beschikbaar gesteld als sneltest locatie voor medewerkers uit de kinderopvang en het onderwijs.

16

9. Arbeidsmigranten Binnen onze aanpak van de Coronacrisis hebben wij specifieke aandacht besteed aan de doelgroep arbeidsmigranten. In de Duin- en Bollenstreek wonen en werken immers veel arbeidsmigranten die door hun woon- en werksituatie en een eventuele taalbarrière meer risico lopen om besmet te raken. In onze benadering van deze doelgroep hebben we de landelijke lijn vanuit het ministerie gevolgd .

9.1 Communicatie en informatie Vanuit onze communicatiestrategie hebben we een aantal acties ondernomen om de informatie rond het Coronavirus en de geldende beperkende maatregelen goed toegankelijk te maken. Zo hebben we ingezet op specifiek voor deze doelgroep relevante informatie, op het beschikbaar maken van voorlichting in diverse talen en op het neerleggen van flyers in bijvoorbeeld Poolse winkels. We hebben hier ook de partijen die huisvesting voor deze mensen verzorgen bij betrokken om een zo groot mogelijk bereik te hebben. Voor werkgevers hebben we in samenwerking met de GGD een informatiebijeenkomst georganiseerd specifiek gericht op hoe om te gaan met Corona op de werkvloer om zo het aantal besmettingen en de verspreiding van het virus te zo veel als mogelijk te beperken.

9.2 Samenwerking netwerkpartners Uiteraard hebben we voor onze inspanningen rond deze doelgroep nauw samengewerkt met een aantal partners in het veld. Zoals zojuist aangegeven hebben we veel geschakeld met huisvesters en werkgevers, maar ook met de Greenport Duin- en Bollenstreek is in dit kader veel contact geweest. Alle betrokkenen hebben vanuit een positieve grondhouding hun best gedaan de benodigde acties mogelijk te maken. Een specifieke partij met wie we veel samen opgetrokken hebben, betreft de GGD Hollands Midden. Er heeft veel onderlinge informatie-uitwisseling plaatsgevonden, we hebben gezamenlijk de informatiebijeenkomst voor werkgevers georganiseerd en we hebben nauw afgestemd wanneer het ging over het test- en vaccinatiebeleid. Vanuit deze samenwerking is het mogelijk geweest speciale prikbussen voor deze doelgroep in te zetten en het vaccineren op locatie mogelijk te maken om zo de vaccinatiegraad onder deze doelgroep te verhogen. Mooi punt van aanvulling is dat een gezamenlijke lobby met de Greenport en de GGD richting het Rijk het überhaupt voor een deel van deze mensen mogelijk heeft gemaakt zich te laten vaccineren. In eerste instantie was dit namelijk enkel voorbehouden aan inwoners opgenomen in de basisregistratie.

9.3 Meerwaarde gekozen aanpak Naast het feit dat onze aanpak er (mede) voor gezorgd heeft dat er geen grootschalige uitbraken van het Coronavirus plaats hebben gevonden die tot deze doelgroep terug te voeren zijn, hebben we ook op andere punten ‘winst’ geboekt. Zo hebben we onze netwerken kunnen uitbreiden en versterken en hebben we het momentum rond Corona kunnen benutten om gelijktijdig een aantal andere zaken rond arbeidsmigranten (versneld) op te pakken, bijvoorbeeld op het gebied van registratie. We hebben in deze periode echter ook geleerd dat we als gemeente nog sneller contact moeten leggen met de ‘buitenwereld’. In de voorbereiding van zaken hebben we soms de neiging dingen te lang bij onszelf te houden, terwijl onze omgeving ook veel weet en soms zelfs al eerder benodigde acties opgepakt heeft.

17

10. Netwerkstrategie Juist in tijden van crisis vinden we het belangrijk (ver)binding te blijven houden met de samenleving. Door in gesprek te gaan met verschillende doelgroepen kregen we gevoel bij wat er leefde onder onze inwoners, ondernemers en verenigingen. Deze gesprekken maakten niet alleen duidelijk waar (gemeentelijke) inzet of andersoortige ondersteuning noodzakelijk was om de crisis het hoofd te kunnen bieden maar gaven ons bovenal de gelegenheid mensen met elkaar in verbinding te brengen en zo de kracht van de samenleving in te kunnen zetten. Uiteraard kwamen ook het belang en de impact van de maatregelen in deze gesprekken aan de orde.

10.1 Focus netwerkstrategie en vervolg Elke gemeente heeft zijn eigen weg gevonden in de invulling van de zogenaamde ‘netwerkstrategie’. Afhankelijk van wat er speelde in de desbetreffende gemeente en wensen en behoeften aangaande contact, heeft elk college keuzes gemaakt in met wie, wanneer en hoe in gesprek te gaan. Het is een terugkerend onderwerp in de collegevergaderingen geworden, zodat hier ook echt structureel aandacht en tijd voor was. Zoals gezegd was er sprake van een grote variatie in gesprekspartners in de drie gemeenten. Zo zijn er gesprekken gevoerd met ondernemers, huisartsen, kappers, onderwijsinstellingen, culturele instellingen, (sport)verenigingen, scouting, begrafenisondernemers, bollentelers en kerken en moskeeën. In het voeren van deze gesprekken hebben onze bedrijfscontactfunctionarissen een belangrijke rol gespeeld. Vanuit hun bestaande contacten was een ingang vaak snel gevonden. Ook in het bij elkaar brengen van partijen hebben zij zeer ruime ervaring. Focus op wat wel kan in plaats van wat niet kan, was hierbij steeds het uitgangspunt. Met de afbouw van de beperkende maatregelen en een samenleving die weer terugging naar ‘normaal’, is ook de netwerkstrategie een andere fase ingegaan.

In Lisse is deze strategie nagenoeg een op een doorgezet voor de volgende crisis (opvang vluchtelingen Oekraïne), in Hillegom en Teylingen zijn de gesprekken en de uitkomsten hiervan teruggelegd in de staande organisatie en wordt dit nu verder opgepakt vanuit de reguliere werkzaamheden.

10.2 Ondersteunende communicatie We hebben onze netwerkstrategie ondersteund door verschillende vormen van communicatie in te zetten. Ook hier heeft elk college haar eigen keuzes in gemaakt om zo recht te kunnen doen aan de lokale situatie en de bestuursstijl per gemeente. Zo hebben de wethouders van Hillegom middels een ‘zomercarroussel’ interviews gegeven over de gevoerde gesprekken. Naast het feit dat deze communicatieve uitingen het mogelijk maakten om zichtbaar te zijn voor onze inwoners, gaf het ons als burgemeesters ook de kans in te zetten op verbinding binnen de samenleving en mensen te stimuleren oog te hebben voor elkaar en elkaar indien nodig een helpende hand te bieden. Niet in de laatste plaats als reactie op een samenleving die door de beperkende maatregelen en het landelijk beleid steeds meer verdeeldheid kende (kent).

10.3 Uitgebreide en versterkte netwerken Vanuit de vele gesprekken die we gevoerd hebben, hebben we teruggekregen dat mensen het luisterend oor erg gewaardeerd hebben. Gesprekken hebben niet altijd tot directe actie geleid, dit was ook niet altijd noodzakelijk, maar wel tot vergrote en versterkte netwerken die ontzettend waardevol zijn. We zijn in contact gekomen met partijen die we anders wellicht nooit gesproken zouden hebben en we hebben feedback ontvangen die ons helpt onze rollen als lokale overheid nog beter in te vullen. Het gezamenlijk oppakken van vraagstukken is meer vanzelfsprekend geworden. Tegelijkertijd hebben we (opnieuw) gezien dat het niet eenvoudig is alle geledingen van de samenleving te bereiken. Bepaalde doelgroepen zijn moeilijker in beeld te krijgen dan anderen en daar hebben we tot op heden geen pasklare oplossing voor, behalve goed gebruik te blijven maken van onze netwerken en hier in onze communicatie blijvend aandacht aan te besteden. Zo bleek het lastig om in contact komen met mensen die niet ergens aan verbonden zijn, zoals bijvoorbeeld ZZP’ers, terwijl juist bij deze groep zaken speelden als eenzaamheid en financiële problemen.

18

11. Communicatie

De Coronapandemie stelde hoge eisen aan effectieve (crisis)communicatie: het uitleggen van nut en noodzaak van de maatregelen, het bevorderen van het naleefgedrag van de maatregelen en het in gesprek zijn hierover met specifieke doelgroepen. Door de grote en flexibele inzet van een (tijdelijk uitgebreid) communicatieteam zijn we in staat geweest heel snel te schakelen als het aankwam op landelijke, regionale of lokale ontwikkelingen en uitwerking hiervan op onze lokale gemeenschap.

11.1 Communicatiestrategie In onze communicatiestrategie hebben wij aangesloten bij de landelijke communicatielijn die wij, indien nodig, vertaald hebben naar lokaal niveau. Om onze communicatie tot uiting te laten komen, hebben we verschillende kanalen en instrumenten ingezet om een zo groot mogelijk bereik te realiseren. Zo hebben we gebruik gemaakt van de Gemeenteberichten, onze websites en diverse sociale media kanalen. Via filmpjes die we online hebben gezet, heb ik onze inwoners maar ook ondernemers, verenigingen, medewerkers in de zorg en jeugdigen een hart onder de riem kunnen steken. Met behulp van onze Newsroom en de daaruit voortkomende omgevingsanalyse hebben we goed kunnen monitoren wat er leeft onder onze inwoners en hoe onze berichtgeving ontvangen werd. Op basis hiervan hebben we zaken eventueel aangepast of verduidelijkt of hebben we juist extra communicatie ingezet. In verband met het belang van een eenduidige regionale (crisis)communicatie heeft langs de lijn van het ROT structureel afstemming plaatsgevonden tussen de regiogemeenten, de GGD en de politie.

Naast coördinatie en inhoudelijke afstemming van communicatie kwamen hier concrete producten uit voort, bijvoorbeeld door het opstellen van een regionale bestuurlijke woordvoeringslijn na nieuwe noodverordeningen en/of persconferenties, beeld en tekst voor sociale media gelijktijdig aan persconferenties en specifieke campagnes van regionale betekenis.

11.2 Specifieke doelgroepen Mede ter ondersteuning van de handhaving hebben we in onze communicatie veel aandacht besteed aan de op dat moment geldende maatregelen en de consequenties hiervan voor verschillende doelgroepen. In aanvulling op de algemene communicatielijn hebben we voor een aantal doelgroepen specifieke communicatie-uitingen ontwikkeld. Bijvoorbeeld voor anderstaligen, arbeidsmigranten en jongeren. Dit om zoveel mogelijk inwoners te kunnen bereiken met informatie die voor hen relevant is. Met regelmaat hebben we hierin opgetrokken met partners in het veld om zo een eenduidige boodschap over te kunnen brengen.

11.3 Communicatiecampagnes Voor een aantal onderwerpen hebben we via langer lopende communicatiecampagnes de aandacht gevraagd van onze inwoners. Zo hebben wij rond de feestdagen ingezet op veilig inkopen doen om een nieuwe Coronapiek te voorkomen. We hebben dit gecombineerd met een oproep aan onze inwoners om hun inkopen zoveel mogelijk lokaal te doen om zo de lokale ondernemers te steunen (en reisbewegingen te voorkomen). Hiervoor hebben we (matrix) borden ingezet, posters opgehangen in abri’s, gastheren en –vrouwen op straat aanwezig laten zijn en uiteraard onze sociale media kanalen benut. We hebben hierin de samenwerking gezocht met de ondernemersverenigingen in onze dorpen. Een ander onderwerp waar we groots op ingezet hebben, betreft het vaccineren. Als burgemeester heb ik mij hier nadrukkelijk hard voor gemaakt. Langs verschillende wegen heb ik het belang van vaccineren onder de aandacht gebracht als een van de manieren om de Coronacrisis uiteindelijk achter ons te kunnen laten. Om zoveel mogelijk mensen de gelegenheid te geven zich te laten vaccineren, zijn de door de GGD ingezette prikbussen regelmatig aanwezig geweest in onze gemeente.

19

Tot slot noem ik nog graag de campagne ‘Omzien naar elkaar’ waarin we nadrukkelijk aandacht hebben besteed aan mooie initiatieven en voorbeelden van hoe mensen elkaar in deze crisistijd geholpen hebben en persoonlijk leed hebben kunnen verzachten.

11.4 Verdeeldheid De landelijk ingezette maatregelen om de verspreiding van het Coronavirus tegen te gaan, hebben onze samenleving ingrijpend veranderd. De (on)tevredenheid over en het ver-/wantrouwen van inwoners in het overheidsbeleid, hebben geleid tot een grote mate van verdeeldheid. Mensen zijn soms lijnrecht tegenover elkaar komen te staan en verschillende radicale (complot)theorieën hebben een voedingsbodem gevonden. In dergelijke omstandigheden is het van groot belang gebleken nadrukkelijk stil te staan bij de inhoud van onze boodschappen (neutraal communiceren), de ‘tone of voice’ van onze boodschappen en de aanwezigheid en invloed van desinformatie en ‘fake news’ op de wijze waarop onze boodschappen ontvangen worden.

20

12. Regionale samenwerking

De (bestrijding van de) Coronacrisis stopt niet bij de gemeentegrenzen. Op verschillende vlakken en om verschillende redenen hebben we in de afgelopen periode op regionaal niveau samengewerkt om zo tot een efficiënte(re) en effectieve(re) aanpak te komen. Deze samenwerking kende verschillende vormen, verschillende partners en een verschillende mate van intensiteit.

12.1 Regionaal handhavingskader Ter ondersteuning van de handhaving is na elke persconferentie een regionaal operationeel handhavingskader opgesteld door het ROT met daarin de geldende maatregelen en de uitgangspunten voor de handhaving. Hiermee is bijgedragen aan een eenduidige regionale uitleg van de maatregelen en de handhaving ervan. Via overleggen en een app-groep was er direct contact met de gemeentelijke hoofden handhaving dan wel de MOV-er. Zoals in hoofdstuk 6 aangegeven, heeft de bestuurlijke handhaving naast de individuele boetes bij overtreding van de bepalingen in de Tijdelijke wet maatregelen Covid-19 met name plaatsgevonden door middel van het opleggen van een last onder dwangsom. Door de Veiligheidsregio zijn model-lasten onder dwangsom opgesteld en aangepast naar aanleiding van nieuwe maatregelen die door alle betrokken gemeenten gebruikt zijn.

12.2 GGD Hollands Midden Vanuit de rol die de GGD is toebedeeld in de aanpak van de Coronapandemie, hebben de gemeenten in de regio op verschillende fronten nauw contact gehad met de GGD Hollands Midden. Niet alleen is onderling veel informatie gedeeld, ook is in GGD-verband veel met elkaar afgestemd als het ging om algemene en specifieke communicatie-uitingen, clusterbesmettingen, de lokale en regionale test- en vaccinatielocaties, de inzet van de prikbussen en de doelgroep arbeidsmigranten.

12.3 Inzet hulpverleningsdiensten/evenementen Met grote regelmaat zijn we in overleg geweest met de hulpverleningsdiensten (politie, brandweer en GHOR). Vanwege de beperkte capaciteit en de wensen en behoeften vanuit de verschillende regiogemeenten, heeft onder andere afstemming plaatsgevonden over ieders inzet rond de handhaving van de beperkende maatregelen. Ook bij wegafsluitingen in verband met drukte (bollenvelden, waterrecreatie) was coördinatie noodzakelijk. Een specifiek punt van aandacht betrof de organisatie van evenementen. Om een ongewenste stapeling/samenloop van (grote) evenementen na intrekking van het landelijk verbod te voorkomen, mede in verband met de verdeling van de schaarse capaciteit van de hulpverleningsdiensten, wordt in regionaal verband gewerkt met een evenementenkalender die (enkel) de inzet van de hulpverleningsdiensten garandeert bij evenementen die hierin opgenomen staan. De evenementenkalender is door alle betrokken partijen vastgesteld en geldt als leidraad.

12.4 Andere gemeenten Tot slot hebben we in de afgelopen periode (ook) op het vlak van Corona nauw samengewerkt met de gemeenten om ons heen. In dit document zijn heb ik al diverse voorbeelden genoemd. Zo was in het kader van de handhaving afstemming noodzakelijk om het zogenaamde ‘waterbedeffect’ te voorkomen en ook de afsluiting van (lokale) wegen vroeg om tijdig overleg met buurgemeenten. Een ander voorbeeld betrof de uitwisseling van informatie met bijvoorbeeld de gemeente Noordwijk voor de gerichte inzet rond arbeidsmigranten en ook de intergemeentelijke afstemming met betrekking tot de afwikkeling van deze crisis kan hier genoemd worden.

21

13. Nawoord

In dit document heb ik u meegenomen in een aantal thema’s die nauw verwant zijn aan de bestrijding van de Coronacrisis in onze gemeente. De notitie laat zien hoe wij in de afgelopen periode ons uiterste best hebben gedaan de crisis het hoofd te bieden en onze inwoners, ondernemers en verenigingen te ondersteunen in de grote gevolgen die de crisis voor een ieder gehad heeft of nog steeds heeft. Langs deze weg geef ik invulling aan artikel 58S uit de Tijdelijke wet maatregelen Covid-19, die stelt dat: “De burgemeester is aan de gemeenteraad verantwoording schuldig over het door hem krachtens dit hoofdstuk gevoerde bestuur en waarborgt de betrokkenheid van de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders bij dat bestuur”. De Coronapandemie heeft veel verdriet, eenzaamheid en verlies met zich meegebracht. Velen van ons zullen nog lange tijd de gevolgen van deze crisis ondervinden en hier wellicht mee moeten leren leven. De impact is enorm (geweest) en heeft gezorgd voor andere verhoudingen in onze samenleving. Tegelijkertijd heeft deze samenleving ook zijn veerkracht getoond en ben ik trots op de verbondenheid tussen onze inwoners, het doorzettingsvermogen van onder andere onze ondernemers, de mooie initiatieven die zijn ontstaan en de creativiteit die velen van ons hebben getoond om dingen toch mogelijk te maken.

Het was een periode van bezinning en reflectie en ook van leren hoe we zaken in de toekomst wellicht anders moeten doen. Met daarbij de hoop dat de Coronacrisis nu daadwerkelijk over zijn hoogtepunt heen is en geen ontwrichting meer voor ieders leven zal betekenen, op welke manier dan ook.

22

1. Bijlage 1: Schriftelijk verslag voorzitter Veiligheidsregio GRIP 4 Covid-19 2. Bijlage 2: Financiële monitor Corona

23

Aan de gemeenteraden in de Veiligheidsregio Hollands Midden

Postadres Postbus 1123 2302 BC Leiden

30 december 2020 PK/SV-Covid-19 Uw kenmerk: Uw brief van: Contactpersoon: Peter Kessels Datum:

Ons kenmerk:

Bijlage: 3 088-2465132 E-mail: peter.kessels@vrhm.nl Onderwerp: Schriftelijk verslag GRIP4 Covid-19 VRHM Telefoon:

Fax:

Graag bij correspondentie kenmerk en onderwerp vermelden.

Geachte leden van de raad, Van 12 maart tot 1 december 2020 was met het oog op de bestrijding van het Covid-19-virus, GRIP4 van kracht in de Veiligheidsregio Hollands Midden. Daarbij heb ik als voorzitter veiligheidsregio toepassing gegeven aan artikel 39 van de Wet veiligheidsregio’s (Wvr). Op grond van artikel VIIB van de Tijdelijke wet maatregelen Covid-19 (Twm) ben ik verplicht om binnen een maand na inwerkingtreding van deze wet (per 1 december 2020) een schriftelijk verslag als bedoeld in artikel 40, eerste lid, Wvr uit te brengen: Artikel 40 Wvr 1. De voorzitter van de veiligheidsregio brengt na afloop van een ramp of crisis van meer dan plaatselijke betekenis, in overeenstemming met de burgemeesters die deel uitmaakten van het regionaal beleidsteam, schriftelijk verslag uit aan de raden van de getroffen gemeenten over het verloop van de gebeurtenissen en de besluiten die hij heeft genomen. Hij vermeldt daarbij of een burgemeester gebruik heeft gemaakt van de bevoegdheid schriftelijk bezwaar aan te tekenen. Via twaalf raadsbrieven1 en vier digitale bijeenkomsten2 heb ik u over de periode van 12 maart tot 1 december 2020 op de hoogte gehouden van het verloop van de gebeurtenissen tijdens deze crisis (inclusief medisch beeld) en de besluiten die ik heb genomen. Dit schriftelijk verslag is een formele afsluiting van deze GRIP4-periode en mijn bevoegdheden hierbinnen.