Db08 Raadsbrief Financiële ontwikkelingen specialistische jeugdhulp.pdf

Raadsbrief Financiële ontwikkelingen specialistische jeugdhulp aan: datum:

de raad van de gemeente Hillegom

ons kenmerk: Z-24-362293 datum collegevergadering: 27 augustus 2024 Dhr. J. van Rijn portefeuillehouder: behandelend ambtenaar: emailadres: telefoon: embargo:

Tallie Habermehl T.Habermehl@HLTSamen.nl 14 0252 ☐

Inleiding Op 30 mei jl. hebben wij u geïnformeerd over de inhoudelijke en financiële ontwikkelingen in de specialistische jeugdhulp1. Dat ging over de ontwikkelingen in de begroting 2023 en een raming van de kosten voor 2024. Inmiddels is de definitieve jaarverantwoording 2023, de eerste prognose 2024 en de ontwerpbegroting 2025 bekend. We zien dat de kosten van specialistische jeugdhulp steeds verder toenemen. Dit is reden voor grote zorg en een sterk gevoel van urgentie dat het anders moet in de jeugdhulp. Daarom nemen wij kostenbesparende maatregelen en bezinnen ons via een bestuurlijke taskforce op fundamentele keuzes in de specialistische jeugdhulp. In deze raadsbrief informeren wij u over al deze onderwerpen. We beginnen met een totaaloverzicht van de financiën 2023-2025 in Holland Rijnland en de gemeente, vervolgens lichten we dit per jaar toe. Overzicht financiën 2023-2025

Holland Rijnland 140.000.000 120.000.000 100.000.000

121.939.900 100.323.224

131.969.327

106.138.165

80.000.000 60.000.000 40.000.000 20.000.000 0 Definitieve Primaire begroting Herziene begroting Primaire begroting jaarverantwoording 2024 (juni 2023) 2024 (juni 2024) 2025 (juni 2024) 2023 (juni 2024)

1

Raadsbrief Gespecialiseerde jeugdhulp Holland Rijnland: aanpak wachttijden en financiën.

1

Hillegom 7.000.000 5.781.054

6.000.000 5.000.000

4.378.039

4.819.520 4.193.637

4.000.000 3.000.000 2.000.000 1.000.000 0 Definitieve Primaire begroting jaarverantwoording 2024 (juni 2023) 2023 (juni 2024)

Herziene begroting 2024 (juni 2024)

Primaire begroting 2025 (juni 2024)

De definitieve jaarrekening 2023 valt 6,3 miljoen hoger uit dan verwacht Regionaal De definitieve jaarverantwoording regionale jeugdhulp 2023 toont een overbesteding: • van € 6,3 miljoen (6,3%) ten opzichte van de herziene begroting 2023; • van € 13,8 miljoen (16%) ten opzichte van de primaire begroting 2023. opbouw overbesteding

2023 (in miljoenen)

Facturatieprobleem zorgaanbieders

1,5

Buiten Budgettaire Routes (BBR): - Expertteam1

2,9

- Nee-tenzij

0,5

2

Landelijk Transitie Arrangement (LTA) totaal overbesteding

3

1,4 6,3

1 Dit is een regeling voor noodzakelijke zorg die niet gecontracteerd is (binnen of buiten de regio). 2 Dit is een regeling voor als het budgetplafond van een aanbieder is bereikt en de zorg niet kan

wachten. 3 Dit is zeer complexe zorg, die landelijk door de VNG wordt ingekocht.

De overbesteding heeft vooral te maken met een stijging in de inzet van zorg via BBR en de LTA. Deze kosten werken ook in 2024 door. Daarnaast leiden facturatieproblemen bij zorgaanbieders tot een stijging bij de definitieve afrekening. Sinds 2023 is de facturatietermijn voor zorgaanbieders veranderd van twee maanden naar één maand. Dit vraagt een omslag bij zorgaanbieders, zeker in het geval van complexe zorg. In 2023 is in bestuurlijk overleg besloten om deze te laat ingediende facturen alsnog te betalen. Lokaal Voor Hillegom komt de definitieve jaarverantwoording 2023 uit op € 4.378.039,-. Dit betekent dat er nog € 264.792,- bijbetaald moet worden. Omdat dit pas laat bekend werd, was het niet meer mogelijk om dit in de jaarrekening 2023 op te nemen. Deze extra kosten komen daardoor ten laste van 2024 en zijn meegenomen in de tussenrapportage 2024. De herziene begroting 2024 laat een toename van 15,8 miljoen zien Regionaal Uit de eerste prognose 2024 blijkt dat de kosten voor gespecialiseerde jeugdhulp meer stijgen dan verwacht. De totale kosten voor de regionale jeugdhulp worden nu voor 2024 ingeschat op € 121,9 miljoen. Dat is een stijging van € 15,8 miljoen ten opzichte van de primaire begroting 2024. Dit gehele bedrag wordt vooralsnog als onvermijdbaar gezien.

2

opbouw overbesteding

Bedrag in miljoenen euro’s 2024

2025

BBR: Expertteam Nee-tenzij

7,5 3,0

7,5 3,0

LTA

1,9

1,9

Integraal tarief pleegzorg (tarief gelijktrekken met landelijk niveau)

0,7

0,7

Aanpassing tarief 3-milieu voorzieningen voor verkleining van groepen

1,1

2,0

Vervoer, Regionale Expert Team (complexe casuïstiek), kleinschalige woonvormen, landelijk tarief gecertificeerde instellingen voor verlagen caseload, ontwikkeling alternatief jeugdzorgplus door Cardea en Schakenbosch

1,2

2,4

Acute GGZ (incidentele middelen voor doorzetten aanbod Acuut Jong GGZ Rivierduinen en verstevigen crisisaanbod Curium, vanaf 2025 in reguliere begroting)

2,4

-

Uitbreiding aanbod kinderdagcentra voor jonge kinderen met een verstandelijke en lichamelijke beperking (om wachtlijsten te verminderen)

-

1,6

Indexering

-

6,8

15,8

25,8

totaal overbesteding

De belangrijkste onderdelen van overbesteding zijn, zoals te zien in bovenstaande tabel, het toenemende gebruik van de BBR en de LTA. Daarnaast spelen bovenregionale en landelijke ontwikkelingen een rol, zoals het landelijk tarief voor workload verlaging bij de gecertificeerde instellingen en het integrale tarief pleegzorg. Deze kosten worden door het Rijk slechts beperkt gecompenseerd. Lokaal Voor Hillegom was primair € 4.193.637,- begroot. Op basis van de eerste prognose 2024 komt de herziene begroting uit op € 4.819.522,-. Dat betekent dat de begroting 2024 met € 625.885,- moet worden opgehoogd. Deze begrotingswijziging is opgenomen in de tussenrapportage 2024. Ook in 2025 blijven de kosten toenemen Regionaal In juni 2023 is in de meerjarenraming voor 2025 een begroting van € 106,1 miljoen vastgesteld. Door ontwikkelingen in zorgbehoefte, zorglandschap en zorginzet in 2023 en 2024 is er een noodzaak om de begroting 2025 aan te passen. In totaal gaat het in 2025 om een verhoging van € 25,8 miljoen ten opzichte van de eerder vastgestelde meerjarenraming van € 106,1 miljoen. De regionale begroting 2025 komt daarmee uit op een totaal van bijna € 132 miljoen. De ophoging komt vooral door autonome en specifieke ontwikkelingen (zie voorgaande tabel, kolom 2025).

Het is niet zo dat het aantal jongeren dat zorg krijgt stijgt, maar trajecten zijn langer en intensiever (en daardoor duurder) en er zijn enkele specifieke knelpunten in het zorglandschap. Dit sluit aan op de ontwikkelingen welke ook in 2023 en 2024 voor een overbesteding en een herziening van de begroting zorgden. Bijna de helft van de toename bestaat uit de BBR en het LTA. Ook was in de begroting 2025 nog geen indexering verwerkt. Die is nu wel meegenomen. In de contracten met aanbieders is vastgelegd dat indexering van de tarieven plaatsvindt en is ook de methode van indexering vastgelegd. Op basis van deze methode komt de indexering uit op 5,42% en bedraagt daarmee € 6,8 miljoen. Indexering van de tarieven in onvermijdelijk omdat de gemeenten gehouden zijn kostendekkende tarieven te betalen. Aanbieders geven nu al aan dat de tarieven te laag zijn. Het niet indexeren van de tarieven 2025 zal leiden tot claims vanuit de aanbieders. De ophoging van de overige kosten vloeit voor een aanzienlijk deel voort uit landelijke afspraken, waarbij het Rijk slechts beperkt financieel compenseert.

3

Het Rijk heeft via de meicirculaire inmiddels aangekondigd voor 2025 incidenteel een besparing terug te draaien (500 miljoen landelijk, voor Hillegom € 521.681,-). Het blijft echter onzeker of deze extra middelen structureel kunnen worden ingezet. Wij voorzien voor de komende jaren dan ook een forse uitdaging om de kosten voor specialistische jeugdhulp te verminderen. Vanaf 2026 gaat de meerjarenraming naar beneden. In 2026 is € 126.866.508,- begroot en de jaren erna daalt dit bedrag verder. Dit omdat er rekening is gehouden met bezuinigingen vanuit de Hervormingsagenda en een dalende uitkering in het gemeentefonds voor jeugdzorg. Met de huidige ontwikkelingen is deze daling niet realistisch. Lokaal De regionale begroting 2025 komt voor Hillegom uit op uit € 5.781.054,-. Regionaal is ingestemd met die begroting. De gemeente Hillegom heeft echter niet ingestemd met de regionale begroting. Hillegom verwerkt die begroting dan ook niet in de gemeentelijke begroting. Zij gaat voor 2025 uit van de herziene begroting 2024 (€ 4.819.522,-). Het college vindt dat het te vroeg is om nu al de forse ophoging voor 2025 te accepteren. Er wordt momenteel gewerkt aan maatregelen om de kosten te beheersen en aan fundamentele keuzes in de jeugdhulp. Die moeten leiden tot lagere kosten van specialistische jeugdhulp.

Deze maatregelen nemen we om de kosten te beheersen Landelijk, regionaal en lokaal werken we aan maatregelen om de kostenstijgingen in de specialistische jeugdhulp te beperken. • Landelijk werken we aan het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. Vanaf 2026 worden regionale veiligheidsteams ingezet om de samenwerking binnen de veiligheidsketen te verbeteren. Dit heeft als doel om het aantal en de duur van kinderbeschermingsmaatregelen te verminderen. • Regionaal nemen we verschillende begrotingsmaatregelen welke gericht zijn op: o Het beperken van de toename van het gebruik van BBR. Hiertoe wordt een nieuwe werkwijze geïmplementeerd tussen juli en september 2024. De twee huidige regelingen (Expertteam en Nee-tenzij) worden gebundeld en de kaders hiervoor worden aangescherpt. Een regionaal team gaat de aanvragen beoordelen op noodzaak van de hulp, waardoor deze beoordeling meer uniform is. Ook kijkt het team of de hulp niet binnen het gecontracteerde aanbod geboden kan worden. o Collectiveren en het sturen op groepsaanbod in plaats van individueel aanbod waar dat passend is. o Aanscherping van het contractmanagement. • Lokaal versterken we het aanbod en richten we ons op normaliseren, laagdrempelige ondersteuning en versterking en duurzame inrichting van de lokale toegangsorganisatie Voor ieder 1. Deze maatregelen sluiten aan bij de Hervormingsagenda Jeugd.

o We stimuleren maatschappelijke partners om met de inwoner het gesprek te voeren over de eigen verantwoordelijkheid en mogelijkheden, het gezin en netwerk voorliggende voorzieningen. o Via laagdrempelige interventies richten we ons op het versterken van de rol van (kwetsbare) ouders, zoals Stevig ouderschap, Nu Niet Zwanger en cursussen voor ouders. o We zetten met onze partners in op een sterke sociale basis en een effectief preventief jeugdbeleid. Dat doen we door in netwerkoverleggen 0-2 jaar (Kansrijke Start), 2-12 jaar en 12-19 jaar op basis van data en signalen uit de praktijk te komen tot actielijnen. o We voeren de Ontwikkelagenda Duin- en Bollenstreek 2024-2028 uit, gericht op het versterken van de pedagogische basis. De speerpunten hierin zijn welbevinden en preventie, jeugdhulpverlening in de ondersteuningsstructuur van het onderwijs, doorgaande lijnen, inclusieve onderwijshuisvesting en leerlingenvervoer. Onderwijs en jeugdhulp werken hierin nauw samen. o We zoeken de samenwerking met de huisarts en de praktijkondersteuner huisarts jeugd (POH-J).

4

o

We hebben een nieuwe verordening jeugdhulp opgesteld. De belangrijkste verandering is een aanscherping en kadering van de Jeugdwet ten opzichte van gebruikelijke zorg en eigen verantwoordelijkheid, preventieve mogelijkheden, andere wetgeving en maatschappelijke problemen die vragen om een andere aanpak dan jeugdhulp. Via Voor ieder 1 sturen we op normaliseren, zowel in de eigen hulpverlening als in de verwijzingen.

De Taskforce bereidt fundamentele keuzes in jeugdhulp voor De doorlopende kostenstijging van de gespecialiseerde jeugdhulp heeft een grote impact op de gemeentelijke begrotingen, maar interventies in het verleden hebben nog niet voldoende effect gehad op de kostenbeheersing. De portefeuillehouders jeugd in Holland Rijnland hebben geconstateerd dat de huidige situatie vraagt om fundamentele heroverweging van de wijze waarop het stelsel van gespecialiseerde jeugdhulp in de regio is ingericht en functioneert. Dit zodat sneller kan worden voldaan aan de gezamenlijke opdracht om goede, tijdige, passende jeugdhulp te bieden en wachttijden en kosten te beperken. Daarom is een Taskforce opgezet met als doel om fundamentele keuzes te maken in het stelsel van jeugdhulp in de regio. U bent eerder al geïnformeerd over de start van de Taskforce en de stappen die zij momenteel zet2. De Taskforce is in februari gestart, wethouder Van Rijn neemt deel aan de Taskforce. Die wordt daarbij ondersteund door een extern bureau: KokxDeVoogd. Het bureau stelt een overzicht op van keuzes en sturingsmogelijkheden om fundamentele veranderingen (rond inhoud, governance en financiën) in het stelsel te realiseren. Hiervoor is uw raad als kaderstellend orgaan van groot belang. Naar verwachting worden de fundamentele keuzes in samenspraak met uw raad in het 4e kwartaal van 2024 gemaakt.

Omdat de fundamentele keuzes pas eind 2024 gemaakt worden, is het niet haalbaar en zinvol om te starten met nieuwe inkoop van specialistische jeugdhulp. De huidige inkoop loopt per 2026 af. Er is regionaal besloten om de huidige inkoop met een jaar te verlengen. Tot slot Wij houden u op de hoogte van de (financiële) ontwikkelingen in de jeugdhulp. Voor 2024 volgt in oktober nog een tweede prognose van de kosten van jeugdhulp. Deze kunnen leiden tot een tweede herziening van de begroting, waarbij de kosten omhoog of omlaag bijgesteld worden. Dit zullen we meenemen in de slotwijziging 2024. Zodra meer bekend is over de uitkomsten van de Taskforce organiseren wij samen met de griffie een bijeenkomst voor uw raad.

2 Raadsbrief Bestuurlijke Taskforce fundamentele keuzes voor de gespecialiseerde Jeugdhulp

van Holland Rijnland (april 2024) en Raadsbrief Update Bestuurlijke Taskforce fundamentele keuzes voor de gespecialiseerde Jeugdhulp in Holland Rijnland (juli 2024).

5